ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG

PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG TƯƠNG TÁC XÃ HỘI
THÔNG QUA TRÒ CHƠI CHO TRẺ TỰ KỶ
Ở ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HUẾ
Demo Version - Select.Pdf SDK

LUẬN VĂN THẠC SĨ TÂM LÝ HỌC
THEO ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU

Thừa Thiên Huế, năm 2018


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM

NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG

PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG TƯƠNG TÁC XÃ HỘI
THÔNG QUA TRÒ CHƠI CHO TRẺ TỰ KỶ
Ở ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HUẾ
Demo Version
- Select.Pdf
SDK
Chuyên
ngành: Tâm
lý học
Mã số: 8310401

thấy mình rất may mắn khi đƣợc gặp cô.
Em xin gửi lời cám ơn đến quý thầy cô giáo ở khoa Tâm lý - Giáo dục,
Trƣờng Đại học Sƣ Phạm, Đại học Huế đã tạo điều kiện cho em trong thời gian học
tập và nghiên cứu ở đây.
Cám ơn các em học trò những ngƣời bạn nhỏ của cô đã giúp cô có niềm tin
hơn vào những điều mình đang làm, nhìn các em vui cƣời đó là động lực để cô cố
gắng nhiều hơn, có các em cuộc sống sẽ không hề tẻ nhạt.
Với sự biết ơn chân thành em xin gửi lời cám ơn đến cô Nguyễn Phƣớc Cát
Tƣờng và cả nhà vì đã luôn là động lực để em cố gắng làm tốt mọi chuyện, ngƣời
luôn cho em niềm tin và cảm giác ấm áp nhƣ là nhà.
Và điều may mắn trong suốt những năm tháng ni là có 2 bạn Ngân và Ngọc,

Demo Version - Select.Pdf SDK

những ngƣời đã luôn sẵn sàng hỗ trợ tớ ở mọi phƣơng diện để tớ yên tâm viết tiếp
giấc mơ của mình.
Tôi xin cám ơn Trung tâm Hoa Sen, Đơn vị Âm ngữ trị liệu đã tận tình giúp
tôi trong quá trình tôi thực hiện luận văn.
Con xin dành tình cảm biết ơn tới gia đình, những ngƣời thân yêu và các bạn
đã luôn bên con trong quá trình học tập, công tác của mình.
Và còn rất nhiều lời cảm ơn em muốn gửi đến mọi ngƣời nhƣng không thể
nhắc hết ở đây.
Tác giả luận văn
Nguyễn Thị Thúy Hằng

iii


MỤC LỤC
Trang

1.3. Lý luận về kỹ năng tƣơng tác xã hội của trẻ tự kỷ ............................................. 22
1.3.1. Khái niệm kỹ năng tƣơng tác xã hội ............................................................... 22

1


1.3.2. Phân loại kỹ năng tƣơng tác xã hội ................................................................. 22
1.3.3. Chức năng của kỹ năng tƣơng tác xã hội ........................................................ 23
1.3.4. Kỹ năng tƣơng tác xã hội ở trẻ tự kỷ .............................................................. 24
1.4. Lý luận về hoạt động chơi ở trẻ tự kỷ ................................................................ 25
1.4.1. Khái niệm về hoạt động chơi .......................................................................... 25
1.4.2. Phân loại trò chơi ............................................................................................ 26
1.4.3. Đặc điểm hoạt động chơi của trẻ ..................................................................... 26
1.4.4. Hoạt động chơi ở trẻ tự kỷ .............................................................................. 28
1.4.5. Ý nghĩa của việc sử dụng trò chơi nhằm phát triển kỹ năng tƣơng tác xã hội
cho trẻ tự kỷ............................................................................................................... 28
Tiểu kết chƣơng 1...................................................................................................... 30
Chƣơng 2. CƠ SỞ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN KỸ NĂNG TƢƠNG TÁC
XÃ HỘI THÔNG QUA TRÒ CHƠI CHO TRẺ TỰ KỶ Ở THÀNH PHỐ HUẾ ... 31
2.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu ........................................................................ 31
2.1.1. Trung tâm Âm ngữ trị liệu .............................................................................. 31
2.1.2. Trung tâm Hoa Sen ......................................................................................... 31
2.2. Quy trình tổ chức điều tra và đánh giá thực trạng.............................................. 32

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.2.1. Giai đoạn 1: Xây dựng phiếu khảo sát và lựa chọn các thang đo ................... 32
2.2.2. Giai đoạn 2: Tiến hành khảo sát...................................................................... 34
2.2.3. Giai đoạn 3: Phân tích và xử lý số liệu ........................................................... 35
2.3. Thực trạng kỹ năng tƣơng tác xã hội của trẻ tự kỷ ở thành phố Huế ................ 35

3.5.5. Kết quả thực nghiệm ....................................................................................... 64

Demo Version - Select.Pdf SDK

Tiểu kết chƣơng 3...................................................................................................... 75
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................ 76
1. Kết luận ................................................................................................................. 76
2. Kiến nghị ............................................................................................................... 77
TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................................................... 79
PHỤ LỤC

3


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN
Chữ viết tắt

Chữ viết đầy đủ

GV

Giáo viên

KNTTXH

Kỹ năng tƣơng tác xã hôi

TTK

Trẻ tự kỷ

thống trò chơi ........................................................................................... 71

5


MỞ ĐẦU
1. Lý do lựa chọn đề tài
Tự kỷ (autism) bắt nguồn từ tiếng Hi Lạp là “Autos” có nghĩa là “tự bản
thân”. Hội chứng tự kỷ là một loại khuyết tật phát triển suốt đời đƣợc thể hiện trong
vòng 3 năm đầu đời. Rối loạn phổ tự kỷ (ASD) là một khuyết tật về phát triển có thể
gây ra những trở ngại đáng kể về mặt xã hội, giao tiếp và hành vi. Rối loạn do các
triệu chứng của nó có thể rất khác nhau ở từng trẻ. Tuy nhiên, tất cả trẻ tự kỷ (TTK)
đều có khó khăn về giao tiếp, tƣơng tác xã hội. Trẻ cũng có thể có các hành vi cứng
nhắc và lặp đi lặp lại gây cản trở đến việc tƣơng tác xã hội .
Hiện nay, trên thế giới, tỷ lệ trẻ đƣợc phát hiện và chẩn đoán tự kỷ tăng một
cách đáng kể. Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO [43], cứ 160 ngƣời thì có một
ngƣời tự kỷ. Tại Việt Nam chƣa có con số nghiên cứu chính thức về số lƣợng trẻ
mắc chứng tự kỷ. Theo thống kê của Bộ Lao động Thƣơng binh và Xã hội, nƣớc ta
khoảng 200.000 ngƣời mắc chứng tự kỷ. Số lƣợng trẻ tự kỷ tăng nhanh chóng
nhƣng nhiều ngƣời chƣa có nhận thức đúng đắng về rối loạn phổ tự kỷ. Chính vì
vậy, không phải trẻ tự kỷ nào cũng đƣợc đến trƣờng hay trung tâm để đƣợc trị liệu,

Demo Version - Select.Pdf SDK

dẫn đến việc trẻ gặp nhiều khó khăn, thách thức khi hòa nhập vào cộng đồng.
Trẻ tƣơng tác với ngƣời khác thông qua giao tiếp mắt, ngôn ngữ cơ thể, điệu
bộ, và lời nói. Tuy nhiên, TTK lại gặp khó khăn trong việc giao tiếp với ngƣời khác
theo những cách này. Chính vì vậy, phát triển kỹ năng tƣơng tác xã hội (KNTTXH)
của trẻ là biện pháp quan trọng để phát triển các kỹ năng giao tiếp xã hội.
Có nhiều bằng chứng về tác dụng của các phƣơng pháp can thiệp thông qua

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực trạng phát triển kỹ năng
tƣơng tác xã hội thông qua trò chơi cho trẻ tự kỷ ở thành phố Huế, tác giả xây dựng
các trò chơi nhằm phát triển KNTTXH cho TTK.
3. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Trẻ tự kỷ ở thành phố Huế.
3.2. Đối tƣợng nghiên cứu
Phát triển KNTTXH thông qua chơi cho TTK ở thành phố Huế.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu xây dựng đƣợc hệ thống trò chơi nhằm phát triển KNTTXH cho TTK
với tiếp cận khoa học và có những chỉ dẫn cụ thể thì có thể giúp TTK nâng cao
đƣợc KNTTXH.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý luận về phát triển KNTTXH thông qua trò chơi cho TTK.

7


- Nghiên cứu cơ sở thực tiễn về phát triển KNTTXH thông qua trò chơi cho
TTK ở thành phố Huế.
- Xây dựng hệ thống trò chơi nhằm phát triển KNTTXH cho TTK.
6. Phƣơng pháp nghiên cứu
- Nhóm phƣơng pháp nghiên cứu lý luận: nhằm tìm hiểu cơ sở lý luận của đề
tài, tìm hiểu các trò chơi có thể sử dụng nhằm phát triển KNTTXH cho TTK.
- Phƣơng pháp nghiên cứu thực tiễn:
+ Phƣơng pháp trắc nghiệm: sử dụng thang đánh giá CARS để đánh giá mức
độ hội chứng tự kỉ của trẻ, thang Vineland (mục xã hội hóa) để đánh giá KNTTXH
của TTK.