
Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi
Sáng kiến kinh nghiệm
Đề tài:
MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG LÀM QUEN CHỮ CÁI
CHO TRẺ 5-6 TUỔI THÔNG QUA TRÒ CHƠI
PHẦN I - ĐẶT VẤN ĐỀ:
Cho trẻ làm quen với chữ cái là chuẩn bị các kỹ năng tiền biết đọc, biết viết
cho trẻ. Đây chính là một trong các lĩnh vực chuyên biệt cần phải chuẩn bị cho trẻ
trước khi vào lớp một.
Ở lứa tuổi mẫu giáo, trẻ học tập thông qua vui chơi, nên trò chơi là yếu tố
tích cực để hình thành và phát triển tâm lý của trẻ. Trò chơi làm quen với chữ cái
là hình thức giáo dục tổng hợp nhằm phát triển ở trẻ hứng thú sự say mê, sáng tạo
và hoạt động tích cực. Là cơ hội tốt để sớm hình thành ở trẻ những năng lực hoạt
động ngôn ngữ thái độ, phát triển trí tuệ và kỹ năng làm quen với chữ cái. Thông
qua các hoạt động dạy học dưới hình thức “học mà chơi – chơi mà học ” Qua đó
giáo dục tình cảm và phát triển tư duy mở rộng vốn hiểu biết của trẻ góp phần vào
việc phát triển nhân cách toàn diện. Chuẩn bị cho trẻ một hành trang “Tiếng việt”
vững chắc để trẻ bước vào lớp 1.
Như chúng ta đã biết ở mẫu giáo trẻ đang quen với vui chơi là hoạt động chủ
đạo. Trẻ giải quyết nhiệm vụ học tập của mình thông qua chơi, vì tính hấp dẫn của
các trò chơi đã phát huy được tính tích cực ở trẻ kích thích trẻ phát triển ngôn ngữ
mà những hoạt động đó không phải nhờ ai khác mà là nhờ giáo viên biết linh hoạt,
sáng tạo trong tiết dạy lấy trẻ làm trung tâm cho mọi hoạt động, biết khơi gợi lòng
say mê, sự hứng thú của trẻ về hoạt động làm quen chữ cái. Chính vì tầm quan
trọng đó nên thông qua các trò chơi để giúp trẻ nhận biết, phân biệt và phát âm
đúng âm 29 chữ cái tiếng việt, biết cách “đọc” cách “viết” chữ tạo tiền đề vững
chắc cho trẻ lên lớp 1.
Bản thân tôi là một giáo viên được nhà trường phân công công tác giảng dạy

các trò chơi .
+ Đa số phụ huynh quan tâm đến các hoạt động của con ở trường mầm non,
hỗ trợ kinh phí mua sắm đủ đồ dùng, học liệu cho trẻ.
b. Khó khăn:
+ Nhận thức của phụ huynh về tổ chức hoạt động làm quen với chữ cái họ
chỉ quan tâm đến việc con biết đọc, biết viết hay chưa, hàng ngày con có được đọc
chữ hay không để con họ vào lớp 1 biết đọc biết viết chứ việc tổ chức các trò chơi
họ chưa thật sự quan tâm (Phụ huynh theo thói quen từ trước là yêu cầu cô giáo
mầm non dạy trước chương trình lớp 1, hàng ngày trẻ phải được viết từ 1-2 trang
theo kiểu chữ lớp 1, họ chưa hiểu được việc làm đó ảnh hưởng đến tâm lí và sức
khỏe của trẻ khi lên lớp 1).
+ Trang thiết bị đồ dùng đồ chơi để dạy trẻ tương đối đầy đủ song để phục
vụ cho chương trình giáo dục mầm non mới, phát huy tính tích cực hoạt động sáng
tạo của trẻ thì còn hạn chế.
+ Việc tổ chức cho trẻ làm quen với chữ cái lâu nay giáo viên còn rập khuôn
các trò chơi cũ chưa tìm tòi sáng tạo các trò chơi mới và việc tổ chức các trò chơi
còn ít vì giáo viên còn ngại chuẩn bị đồ dùng, sợ trẻ chơi lộn xộn không quản lí
được. Nên trong quá trình hoạt động trẻ còn nhàm chán chưa hứng thú, hoạt động
hiệu quả chưa cao.
Qua khảo sát khi chưa áp dụng các biện pháp cho thấy :
**** Năm học

2013-2014 **** 2


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi
Tổng
số trẻ

Để phụ huynh nhận thức đúng về các hoạt động giáo dục trẻ ở trường nói
chung và hoạt động làm quen với chữ cái nói riêng. Tôi đã giới thiệu các nội dung
các lĩnh vực giáo dục trong chương trình giáo dục trẻ 5 tuổi, thời gian biểu một
ngày của trẻ ở trường nói chung và hoạt động làm quen với chữ cái nói riêng bao
gồm: Làm quen và phát âm đúng âm 29 chữ cái, Phát triển khả năng nghe, nói; khả
năng “đọc, viết” thông qua 9 chủ đề trong năm học. Muốn trẻ nhận biết, phân biệt
được 29 chữ cái yếu tố quan trọng nhất đó là thông qua trò chơi. Bởi vì trẻ học
thông qua chơi và đặc điểm tư duy của trẻ là tư duy trực quan hình tượng. Chính vì
thế mà bố mẹ muốn con học thuộc chữ cái, viết đúng viết đẹp mà vội vàng ép trẻ
suốt ngày đọc, viết thì sẽ không đem lại kết quả mà bố mẹ mong muốn.
Để trẻ dễ nhớ các chữ cái ngoài việc trẻ học ở lớp bố mẹ, anh chị ở nhà có
thể cùng chơi với trẻ các trò chơi như:
Trò chơi tìm chữ cái trong từ chỉ tên của bố, mẹ, tên trẻ. Hoặc tìm chữ cái
qua các từ ghi trên tờ lịch, sách báo…và có thể bố mẹ, anh chị cho trẻ dùng ngón
**** Năm học

2013-2014 **** 3


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi
tay sờ theo đường bao của chữ, tô theo nét chữ, xếp hột hạt, que tăm theo nét chữ
sẵn….Từ những trò chơi như thế thì việc ghi nhớ và phát âm các chữ cái đối với
trẻ sẽ dễ dàng hơn
Hoặc trước khi đi ngủ bố mẹ có thể chơi cùng với trẻ và đố trẻ cấu tạo của
từng chữ cái, khi đố bố mẹ có thể gợi ý, giải thích giúp trẻ ghi nhớ có chủ định
hơn.
Ví dụ: Chữ gì có nét tròn khép kín bên trái, nét thẳng đứng bên phải, hoặc
chữ gì có trong tên con (Hoa)

2013-2014 **** 4


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi
chuẩn đồng thời trẻ nhận biết và so sánh được giữa những chữ cái với nhau .Phát
huy được tính tích cực chủ động hoàn thành nhiệm vụ .Chính vì thấy được sự quan
trọng của các trò chơi đối với hoạt động dạy trẻ làm quen với chữ cái nên tôi đã
dành nhiều thời gian để sưu tầm và sáng tác các trò chơi để ứng dụng vào việc dạy
trẻ hoạt động làm quen với chữ cái
Cụ thể:
Trò chơi 1: Trò chơi tìm lá cho hoa
Mục đích : Trò chơi có tác dụng giúp trẻ rèn luyện sự nhanh nhạy ,phát triển
khả năng quan sát, phát triển ngôn ngữ cho trẻ .
- Khi chơi giúp trẻ đọc và nhớ được các chữ cái đã học
* Chuẩn bị: Với trò chơi này tôi chuẩn bị ở trên máy vi tính một bên là
những chiếc lá mang chữ cái, một bên là bông hoa có từ các chữ cái đã học. Khi cô
có hiệu lệnh tìm lá cho hoa thì 1 trẻ lên rê chuột tìm đúng lá mang chữ cái giống
tên 1 loại hoa
* Cách chơi: Cô hướng dẫn và cho từng trẻ lên chơi khi cô có hiệu lệnh tìm
lá cho hoa thì 1 trẻ lên rê chuột tìm đúng lá mang chữ cái giống tên 1 loại hoa để
phát huy tính tích cực của trẻ
Những trẻ giỏi chỉ cho chơi 1 lần còn trẻ yếu kém thì cho chơi lại 2-3 lần
đồng thời trong khi chơi tôi cho trẻ phát âm để trẻ dễ nhớ nhanh thuộc
Với trò chơi này tôi tổ chức cho trẻ chơi trong phần trò chơi luyện tập.
Trò chơi 2 :Ghép nét còn thiếu ở trên máy
-*Mục đích :-Giúp trẻ làm quen với ứng dụng CNTT, phát triển trí thông
minh và ngôn ngữ cho trẻ .
*Chuẩn bị :

nào nhanh chân và lấy được đúng nhiều cờ nhất thì sẽ được thưởng.
Với trò chơi này tôi tổ chức ở hoạt động chung phần trò chơi luyện tập hoặc
hoạt động chiều nhằm giúp trẻ củng cố ôn luyện chữ cái đã học một cách hiệu quả.
Trò chơi 5: “Kéo co”
Mục đích: Trẻ biết nhận mặt và phát âm đúng chữ cái.
Chuẩn bị: Dây thừng có đính các thẻ chữ cái ở giữa.
Tiến hành: Cô cho hai đội chơi kéo để lấy các chữ cái treo trên giấy. Hai đội
vừa kéo chữ vừa đọc to chữ cái được kéo. Đội nào
kéo được nhiều chữ hơn sẽ thắng.
Trò chơi này tôi tổ chức cho trẻ chơi ở hoạt
động ngoài trời và hoạt động chiều, có thể ứng
dụng trong các chủ đề.
Trò chơi 6 :Tạo chữ cái lên trên cát
-Với trò chơi này tôi áp dụng để trẻ chơi
trong giờ hoạt động tự chọn.
Cách chơi : Cô hướng dẫn nếu trẻ muốn tạo
thành chữ cái O thì hãy dùng những ống sữa có
miệng tròn in xuống mặt cát hoặc dùng ngón tay vẽ trên cát sẽ tạo được những chữ
đã học và sau đó lấy đá màu xếp thành hình chữ, nếu trẻ muốn tạo các chữ cái khác
như chữ Ơ thì trẻ phải tạo thêm chiếc móc râu ở phía bên trái.
**** Năm học

2013-2014 **** 6


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi
Khi trẻ chơi thì tôi gần gũi và hỏi trẻ đã tạo được
những chữ gì với những trẻ thông minh thì tôi gợi ý để trẻ tạo các chữ cái khó hơn


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi
Tại góc sách tôi đã trang bị thêm cho trẻ sách tập tô, vở, giấy, hình ảnh để
trẻ có cơ hội chơi với các chữ cái như: cùng bạn đọc chữ cái đã học, tập ghép chữ
cái, ghép tranh theo cách riêng của mình khi trẻ thích, cứ như thế mỗi ngày một ít,
trẻ sẽ dần dần biết các chữ cái, các từ. Những sản phẩm như các bức tranh trẻ làm
được có gắn các chưc cái tôi đã giữ gìn cẩn thận theo từng chủ đề chủ điểm từ đó
giúp trẻ hứng thú khi tạo ra các sản phẩm .
Trẻ cắt chữ cái từ họa báo
Hoặc ở các góc mở khi dạy trẻ theo các chủ đề tôi đó dán các bức tranh, bài
thơ, câu chuyện, câu đố, ca dao lên tường cho trẻ đọc, tìm chữ cái còn thiếu trong
từ để ghép vào tạo thành từ trọn vẹn trong bài thơ, câu đố hoặc từ dưới bức tranh…
Ví dụ: Chủ điểm “Giao thông” hoặc “Thực vật ”ở góc mở tôi cho trẻ chơi
trò chơi ghép chữ cái tạo thành từ theo mẫu và đọc từng chữ cái đã học, hay tìm lọ
cho hoa…Từ đó kỹ năng phân biệt chữ cái được khắc sâu, trẻ ghi nhớ một cách dễ
dàng hơn.
- Ví dụ: Như cho trẻ làm quen với chữ cái b, d, đ “Chủ đề tết và mùa xuân”
**** Năm học

2013-2014 **** 8


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi
Tôi viết bài thơ “tết đang vào nhà” Ở những chỗ có dấu chấm trẻ tìm các
chữ cái rời ( b,d,đ) để gắn vào
Hoặc tôi chuẩn

tạo điều kiện thuận lợi cho trẻ hoạt động làm quen chữ cái có hiệu quả cao hơn.
*Biện pháp 4: Tích hợp, lồng ghép trò chơi với chữ cái vào các hoạt
động khác.
**** Năm học

2013-2014 **** 9


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi
Ở lứa tuổi mẫu giáo “Trẻ học bằng chơi chơi bằng học” ghi nhớ của trẻ
không có chủ định chóng nhớ mau quên do đó việc dạy làm quen chữ cái không
dừng lại trên tiết học mà phải thường xuyên mọi lúc mọi nơi hoạt động trong cuộc
sống hàng ngày để củng cố thêm kiến thức kỹ năng đã học. Xuất phát từ điều đó
nên tôi thường tổ chức hướng dẫn cho trẻ được làm quen với chữ cái ở mọi lúc mọi
nơi thông qua trò chơi ở một số hoạt động hàng ngày .
Tôi đó xác định chủ đề và lên kế hoạch tổ chức lồng ghép tích hợp các môn
học một cách hợp lý để trẻ phát huy hứng thú khuyến khích trẻ tích cực chủ động
say mê trong tiết học.
Ngoài việc dẫn dắt bằng ngôn ngữ sự linh hoạt sáng tạo ứng xử nhanh của
cô giáo trong một tiết dạy mang lại sự chú ý cho trẻ, cho nên tôi đã kết hợp nhuần
nhuyễn các bộ môn khác vào hoạt động làm quen chữ cái và phù hợp với chủ
điểm.
* Tích hợp vào Hoạt động âm nhạc:
Ví dụ: Cho trẻ ôn luyện chữ b, d, đ qua trò chơi nhận biết chữ cái trên các
nhạc cụ âm nhạc.
+ Luật chơi: Cho trẻ đọc chữ cái trên nhạc cụ. Nếu sai phải đọc lại chữ cái
trên nhạc cụ của cô.
+ Cách chơi: Cô dán chữ cái b, d, đ vào nhạc cụ. Khi cô nói:" Các bạn nữ

Đối với giờ thể dục vận động: Ôn chữ i, t, c, l, n, m
* Trò chơi 1: “ Thi xem ai nhanh” ôn chữ i, t, c
+ Luật chơi: Khi có hiệu lệnh trẻ nhảy đúng vào vòng và đọc chữ trong vòng.
+ Cách chơi: Cô vẽ các vòng tròn có chữ cái i, t, c. Trẻ vừa đi, vừa hát, khi
cô nói " Hãy nhảy vào vòng có chữ i ”( t, c). Trẻ nhảy vào vòng và đọc to chữ cái.
Nếu trẻ đọc sai thì phải nhảy lò cò 1 vòng.
Trò chơi 2: “Bật qua 4 -5 vòng” ôn chữ l, n, m
+ Luật chơi: Trẻ nhảy bật qua vòng và đọc chữ cái trong vòng
+ Cách chơi: Cho 3 đội thi đua nhau xem đội nào bật qua vòng liên tục. Vừa
bật, vừa đọc đợc các chữ cái trong vòng l, n, m.
* Tích hợp vào Hoạt động làm quen văn học:
- Ở hoạt động cho trẻ làm quen văn học, tôi đã sáng tác, sưu tầm các trò
chơi, để luyện phát âm l, n, m - b, d, đ
Ví dụ: Luyện phát âm l, n, m qua bài thơ “ Na”
Tôi tổ chức cho từng nhóm thi đua nhau đọc to, rõ ràng lời bài thơ (Nhóm
này đọc, nhóm kia nghe và nhận xét)
Na non xanh
Múi loắt choắt
Na mở mắt
Múi nở to.
Na bỏ vò
Đua nhau chín.
Môi chúm chím
Hút múi na
Hạt nhả ra
Đen lay láy.
Ra tháng tư
Chín tháng bảy
Chào mào nhảy
Suốt mùa na.

thấy kết quả nâng lên rõ rệt, thể hiện quả 2 bảng so sánh như sau :
+ Kết quả khi chưa áp dụng :
Tổng
số trẻ
Nội dung
Số trẻ
đạt
Tỷ lệ
%
Số trẻ
chưa đạt
Tỷ
lệ %
35
Trẻ nhận biết 29 chữ cái 15 43 20 57
Trẻ nhận biết và phát âm đúng âm 29
chữ cái
15 43 20 57
Trẻ biết cầm bút, ngồi đúng tư thể tô
trùng khít lên các nét chấm mờ sạch sẽ
10 28 25 72
Trẻ hứng thú tham gia hoạt động 15 43 20 57
**** Năm học

2013-2014 **** 12


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi

Từ khi sử dụng các biện pháp trên bản thân tôi đó nắm vững vàng các
phương pháp dạy trẻ hoạt động làm quen chữ cái, sáng tạo, linh hoạt hơn, cách
thiết kế các bài tập ứng dụng công nghệ thông tin thành thạo, bản thân không
ngừng phấn đấu học hỏi ở bạn bè đồng nghiệp, qua các phương tiện thông tin đại
chúng. Trong năm vừa qua lớp tôi phụ trách liên tục đạt lớp tiên tiến xuất sắc của
trường bản thân là giáo viên dạy giỏi cấp huyện liên tục mấy năm qua. Bên cạnh
những thành tích trên tôi cũng phải cố gắng nhiều hơn nữa, trau dồi kinh nghiệm
chuyên môn để phát huy và đạt được kết quả cao hơn nữa trong công tác và chăm
sóc giáo dục trẻ.
3.2. Bài học kinh nghiệm
- Sau khi nắm được thực trạng về chất lượng hoạt động làm quen với chữ
cái, tôi đã tìm tòi áp dụng các biện pháp và chất lượng được nâng lên rõ rệt. Từ đó
tôi đã rút ra được bài học kinh nghiệm sau :
- Là cô giáo mầm non điều trứơc tiên là phải thực sự yêu nghề, yêu trẻ để
không ngại khó khăn vất vả, tìm tòi suy nghĩ những giải pháp tốt nhất, mạng lại
hiệu quả cao trong công tác chăm sóc, giáo dục trẻ.
**** Năm học

2013-2014 **** 13


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi
- Phải chuẩn bị đầy đủ đồ dùng, sưu tầm những trò chơi để gây hứng thú thu
hút trẻ vào các hoạt động. Bên cạnh đó hình ảnh trực quan phải sinh động sáng tạo
để thu hút sự chú ý của trẻ .
- Biết tạo cơ hội cho trẻ được thực hành, trải nghiệm, ôn luyện củng cố
những kiến thức, kỹ năng đã học ở mọi lúc, mọi nơi
- Quan tâm gần gũi trẻ khuyến khích để trẻ chủ động phát huy tính độc lập


Sáng kiến kinh nghiệm

Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi thông qua trò chơi
Nâng cao chất lượng làm quen với chữ cái cho trẻ 5-6 tuổi là một yêu cầu
quan trọng, cần thiết đòi hỏi giáo viên phải có tâm huyết, am hiểu đầy đủ chương
trình chăm sóc giáo dục trẻ theo chủ đề - chủ điểm, nắm vững nội dung, phương
pháp, kiến thức, kỹ năng về hoạt động làm quen với chữ cái để truyền thụ cho trẻ
một cách hợp lý, khoa học, biêt gợi mở, kích thích tư duy linh hoạt sáng tạo của
trẻ với phương châm “Học mà chơi – Chơi mà học”. Nếu làm được như vậy sẽ
giúp trẻ phát triển toàn diện, trang bị cho trẻ hành trang tốt để bước vào lớp 1.
3. Kiến nghị, đề xuất.
* Xin được đề xuất với Phòng giáo dục, Sở giáo dục đào tạo:
- Chọn những sáng kiến kinh nghiệm hay phổ biến rộng rãi cho chúng tôi
được tham khảo và học tập.
- Tổ chức Hội thảo chuyên môn, giờ dạy mẫu theo cụm trường, cụm huyện
để cho giáo viên có cơ hội tham quan, học tập trường bạn và trao đổi kinh nghiệm
* Đối với nhà trường:
+ Hàng năm hỗ trợ và tạo điều kiện cho giáo viên đi học tập, dự giờ các
trường trọng điểm cấp tỉnh.
+ Quan tâm xây dựng các tiết dạy mẫu cấp trường, hội thảo chuyên môn để
giáo viên có cơ hội được trao đổi kinh nghiệm.
Trên đây là một số kinh nghiệm trong quá trình dạy trẻ làm quen với chữ cái
mà tôi đã rút ra được trong quá trình giảng dạy nhằm giúp trẻ phát triển về mọi mặt
đạo đức, nhân cách, phẩm chất, thẩm mỹ, trí tuệ và ngôn ngữ. Trong khi trình bày
chắc không tránh khỏi những khiếm khuyết tôi rất mong được sự góp ý xây dựng
của Hội đồng khoa học các cấp và bạn đồng nghiệp các cấp để sáng kiến kinh
nghiệm được đầy đủ và hoàn thiện hơn, ứng dụng có hiệu quả trong công tác giảng
dạy trẻ .
Tôi xin chân thành cảm ơn!

TT NỘI DUNG TRANG
1 Phần I. Đặt vấn đề 1
2 Phần II. Nội dung đề tài 1
1. Thực trạng của vấn đề 1
2. Các biện pháp đã thực hiện 3
- Biện pháp1:Gây hứng thú cho trẻ hoạt động làm quen với chữ
cái
3
- Biện pháp2: Lồng ghép tích hợp hoạt động làm quen với chữ
cái
8
- Biện pháp3: Tạo môi trường làm quen với chữ cái 10
- Biện pháp4: Làm quen với chữ cái ở mọi lúc mọi nơi 11
- Biện pháp 5: Phối kết hợp với phụ huynh 12
3. Kết quả đạt được và bài học kinh nghiệm 13
a. Kết quả đạt được 13
b. Bài học kinh nghiệm 15
4. Phương pháp thực hiện SKKN 15
5. Khả năng ứng dụng và triển khai kết quả của SKKN 15
3 Phần III. Kết luận 16
1. Kết quả và việc ứng dụng sáng kiến kinh nghiệm 16
2. Những kết luận trong quá trình nghiên cứu triển khai SKKN
3. Kiến nghị, đề xuất
16
16
4 Tài liệu tham khảo 17
**** Năm học

2013-2014 **** 17