1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Trẻ em hôm nay là thế giới của mai sau, việc bảo vệ và chăm sóc giáo dục trẻ
em là trách nhiệm của nhà nước, của xã hội và của mỗi gia đình. Việc giáo dục
một cách toàn diện cho trẻ là một điều rất quan trọng và cần thiết. Mục tiêu nội
dung chăm sóc giáo dục mầm non hiện nay nhằm phát triển toàn diện, hình
thành cho trẻ những cơ sở ban đầu của nhân cách con người. Để thực hiện tốt
chương trình giáo dục mầm non, đòi hỏi phải giáo dục trẻ 5 lĩnh vực gồm: Phát
triển nhận thức, phát triển thể chất, phát triển ngôn ngữ, phát triển tình cảm xã
hội, phát triển thẩm mỹ… thì lĩnh vực phát triển nhận thức đặc biệt là hoạt động
làm quen với toán nhằm hình thành cho trẻ những biểu tượng ban đầu về toán
học là vô cùng quan trọng, là cơ sở, là tiền đề để trẻ tiếp tục tiếp thu kiến thức
khó hơn ở bậc học trên.
Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu đã nói:
“Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn biết ngủ biết học hành là ngoan”
Đúng vậy, trẻ em luôn là niềm hạnh phúc của gia đình, là tương lai của đất
nước, là lớp người kế tục sự nghiệp của cha anh. Muốn cho trẻ em trở thành
Người lớn theo đúng nghĩa của nó thì nhất định phải có tác động giáo dục của
người lớn, ngay từ khi trẻ cất tiếng khóc chào đời. Và hôm nay chúng ta đã dành
tất cả những tình cảm yêu thương trìu mến nhất cho các bé. Để những mầm non
đó đâm chồi nảy lộc, ra hoa, kết quả thì vườn ươm đầu tiên và sớm nhất chính là
trường mầm non. Đến trường mầm non các bé được học tập vui chơi, được học
các kiến thức văn hóa xã hội, chuẩn bị cho các bé hành trang bước vào cuộc
sống. Với các bé cái gì cũng mới lạ, cái gì cũng hay cũng đáng yêu, mỗi khi nhìn
thấy các bé mắt tròn xoe và hỏi cô ơi: tại sao? thế nào? Những khoảnh khắc đó
lại đọng lại trong tôi niềm cảm xúc yêu thương, trìu mến đến vô cùng.
Giáo dục mầm non là một trong những khâu quan trọng trong những nấc thang
hình thành nên nhân cách con người. Vì vậy đòi hỏi người giáo viên phải có tinh
thần trách nhiệm cao và luôn luôn cải tiến phương pháp nhằm nâng cao chất
lượng giảng dạy và chăm sóc, giáo dục trẻ.
tuổi trường mầm non Lộc Tân” để giúp cho trẻ học tốt hoạt động làm quen với
toán hơn.
1.2. Mục đích nghiên cứu
Đề một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với toán về số lượng và
phép đếm cho trẻ 4 - 5 tuổi trường mầm non Lộc Tân.
1.3. Đối tượng nghiên cứu:
Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen với toán về số lượng và phép
đếm cho trẻ 4 - 5 tuổi trường mầm non Lộc Tân.
1.4. Phương pháp nghiên cứu:
- Phương pháp điều tra khảo sát thực tế, thu nhập thông tin.
- Phương pháp thống kê, sử lý số liệu.
- Phương pháp đàm thoại.
- Phương pháp trực quan.
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp sử dụng trò chơi.
2. NỘI DUNG
2.1. Cơ sở lý luận
“Làm quen với toán” là một trong những hoạt động quan trọng đối với quá
trình hình thành và phát triển nhân cách trẻ em, là bước đầu hình thành những
biểu tượng toán sơ đẳng ban đầu. Thông qua việc hình thành biểu tượng ban đầu
về tập hợp số lượng, hình dạng, kích thước, định hướng trong không gian, bồi
dưỡng cho trẻ khả năng tìm tòi quan sát, so sánh, phát triển ngôn ngữ, rèn luyện
phát triển tư duy và một số thói quen cẩn thận, chính xác.
Qua các giờ hình thành biểu tượng toán ban đầu đã chính xác hóa biểu tượng,
những tri thức và kĩ năng cần thiết cho trẻ, rèn và củng cố tri thức, kĩ năng về
tập hợp số lượng, phép đếm do đó trong giờ dạy cô đã cung cấp chính xác hóa
tri thức mà trẻ đã có. Toán học là phương tiện giúp trẻ phát triển ngôn ngữ, vì
trong giờ học toán trẻ phải trả lời câu hỏi cô đặt ra, trẻ còn được nêu câu hỏi thắc
mắc của mình, ngoài ra trẻ sử dụng ngôn ngữ toán thường xuyên sẽ giúp trẻ hiểu
được chính xác không sợ nhầm lẫn.
tuệ một cách tốt nhất, tuy nhiên khó khăn lớn nhất đối với giáo viên là làm sao
để dạy trẻ những khái niệm về toán học mang tính chất trìu tượng nhưng lại phải
phù hợp với khả năng nhận thức của trẻ. Đòi hỏi giáo viên phải biết sử dụng linh
hoạt các phương pháp dạy học, tạo môi trường cho trẻ hoạt động giúp trẻ lĩnh
hội kiến thức dễ dàng nhằm hình thành những kiến thức ban đầu về số lượng và
phép đếm cho trẻ từ đó trẻ hứng thú tham gia hoạt động toán và tiếp thu kiến
thức một cách chủ động, đây chính là những vấn đề mà tôi cần quan tâm nhất để
đem lại hiệu quả cao trong khi tổ chức cho trẻ làm quen với toán.
2.2. Thực trạng
* Thuận lợi
Trường mầm non Lộc Tân nằm ở giữa trung tâm xã, cơ sở vật chất khang
trang, sạch đẹp, có bề dày kinh nghiệm trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ,
trường đã có nhiều năm liền đạt thành tích cao trong công tác quản lý và giảng
dạy. Trường có đội ngũ giáo viên trẻ, khoẻ, nhiệt tình trong công tác và 100 %
đạt chuẩn và trên chuẩn của ngành về chuyên môn nghiệp vụ nên rất thuận lợi
cho việc thực hiện đổi mới nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức dạy học.
Năm học 2016 - 2017 tôi được nhà trường phân công chủ nhiệm lớp 4 - 5 tuổi
3
với tổng số 47 cháu (23 cháu nam, 24 cháu nữ), với độ tuổi đồng đều, trẻ ngoan
ngoãn hồn nhiên, hội cha mẹ học sinh luôn ủng hộ nhiệt tình mọi hoạt động của
trường lớp.
Ban giám hiệu thường xuyên thăm lớp dự giờ, khảo sát chất lượng để đánh giá
chất lượng dạy và học. Nhà trường đầu tư mua sắm nhiều trang thiết bị phục vụ
cho việc dạy và học…
Bản thân là giáo viên trẻ rất yêu nghề, mến trẻ, có ý thức học hỏi, tìm tòi, sáng
tạo, nghiên cứu tài liệu để đưa ra biện pháp tốt nhất nhằm chăm sóc giáo dục trẻ
một cách toàn diện.
* Khó khăn
Chưa đạt
Khá
Số
trẻ
Trung
bình
%
Số
trẻ
%
Yếu
Số
trẻ
%
Kém
Số
trẻ
%
Trẻ hứng thú tham gia
11
23,4
25
53,2
2
4,3
0
0
8
17
11
23,4
26
55,3
2
Khả năng vận dụng vào
47
thực tế.
Qua bảng khảo sát thực trạng trên ta nhận thấy rằng:
Trẻ hứng thú tham gia học toán có tỉ lệ rất thấp: Giỏi 19,1 %, khá 21,3 %,
trung bình 52,3 %, yếu 6,4%.
4
Bên cạnh đó khả năng ghép tương ứng 1-1: Giỏi 19,1 %, Khá 23,4%, trung
bình 53,2 %,yếu 4,3%.
Khả năng đếm, so sánh, thêm bớt, chia nhóm trong phạm vi 5: Giỏi 17 %, khá
23,4%, trung bình 55,3%, yếu 4,3%.
Khả năng vận dụng vào thực tế : Giỏi 23,4%, khá 23,4 %, trung bình 51,1%,
yếu 2,1%.
Với kết quả khảo sát trên thì chất lượng trẻ đạt yêu cầu còn thấp so với mục
tiêu chung của ngành đề ra.
Nguyên nhân:
- Tạo môi trường xung quanh lớp học chưa thực sự phong phú theo chủ đề.
- Mặc dù đồ dùng, đồ chơi tương đối đầy đủ nhưng chưa phong phú đa dạng về
chủng loại, màu sắc, hầu hết là đồ dùng, đồ chơi tự làm nên tính khoa học và
thẫm mỹ chưa cao.
- Giáo viên còn lúng túng trong việc sử dụng các phương pháp và hình thức tổ
chức các hoạt động theo hướng tích hợp của chương trình giáo dục mầm non.
Chưa phát huy ở trẻ tính chủ động tìm tòi, sáng tạo trong các hoạt động, thậm
chí cô còn gò bó áp đặt trẻ.
- Chưa thường xuyên tổ chức cho trẻ hoạt động làm quen với toán mọi lúc mọi
nơi.
- Một số phụ huynh chưa thực sự quan tâm đến hoạt động làm quen với toán.
đứng dậy phải thưa cô và nói đủ câu, đi lại nhẹ nhàng không lê dép, không
chạy…
Chính vì vậy tôi luôn đặt ra cho mình một nguyên tắc là cần phải tập nề nếp
thói quen trong giờ học toán, như tập cho trẻ các hiệu lệnh theo tay cô, theo lời
nói của cô, tập cách ngồi, hình thức ngồi để tiện việc theo dõi và làm cùng cô.
Ví dụ: Khi dạy trẻ về số lượng 3 tôi tập cho trẻ nề nếp ngồi cách nhau, ngồi hình
chữ u, không tranh nhau, không ngồi sát nhau, không lấy đồ dùng của bạn, chú ý
nghe cô để xếp đồ dùng tạo nhóm theo cô.
Từ việc tạo cho trẻ có nề nếp trong giờ học toán mà lớp tôi đa số trẻ đã thực
hiện tốt mọi yêu cầu cô đề ra trong giờ hoạt động. Tôi đã thành công trong việc
rèn nề nếp cho trẻ trong những tháng đầu, các cháu đã có một nề nếp tốt không
gò bó, học hành tâm lý thoải mái nhưng rất có nề nếp.
Biện pháp 2: Làm đồ dùng, đồ chơi phục vụ hoạt động làm quen với toán.
Đồ dùng, đồ chơi đối với trẻ mẫu giáo là vô cùng quan trọng, nhưng quan trọng
hơn nữa là đối với hoạt động cho trẻ làm quen với toán, bởi vì tư duy của trẻ mầm
non là tư duy trực quan minh hoạ, trẻ học được, tiếp thu được, thể hiện được khả
năng hiểu biết của mình cũng phải phụ thuộc vào đồ dùng trực quan, nếu không có
đồ dùng trực quan cô và trẻ không thể thực hiện được giờ làm quen với toán. Đồ
dùng đồ chơi giúp trẻ hình thành kĩ năng như so sánh, tạo nhóm, xếp, cắt, dán,
đếm, giúp trẻ diễn đạt bằng lời nói, tăng cường ngôn ngữ và làm giàu vốn từ cho
trẻ. Chính vì vậy khi tổ chức cho trẻ hoạt động làm quen với toán tôi phải nghiên
cứu kĩ đề tài để làm đồ dùng đồ chơi đẹp và sinh động, an toàn phù hợp với đề tài
để thu hút được sự hứng thú của trẻ.
Ví dụ: Chủ đề: Gia đình.
Tôi đã chuẩn bị mô hình đồ dùng gia đình được cắt ra từ xốp. Tận dụng các
nguyên vật liệu như chai dầu gội, dầu rửa bát để làm ca cốc, soong nồi, làm các
chiếc xe bằng hộp sữa hay áo quần được cắt từ những loại bìa cứng, hay nhặt vỏ
ngao rồi phun màu trang trí cho trẻ so sánh nhóm ngao màu xanh và nhóm ngao
màu đỏ.
Ngoài ra một số sản phẩm của cô và cháu cùng làm và tạo thành những đồ
kết quả cao hơn.
Biện pháp 3: Tạo môi trường trong lớp học.
Tạo môi trường làm quen với toán là điều kiện không thể thiếu trong quá trình
hình thành biểu tượng toán ban đầu cho trẻ mầm non. Học phải đi đôi với hành,
học phải đi đôi với cuộc sống thực tiễn, do đó cho trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi làm
quen với toán không chỉ dừng lại ở hoạt động học mà còn cần có môi trường tốt
để cho trẻ được hoạt động, rèn luyện kỹ năng đã có, giúp trẻ khắc sâu kiến thức
cũ và mở rộng thêm tri thức mới...
Để tạo một môi trường học tập tốt cho trẻ tôi dành nhiều thời gian cho việc
trang trí lớp, tôi thường xuyên thay đổi, bố trí và sắp xếp lại lớp học, tạo môi
trường học toán một cách phong phú, phù hợp theo chủ đề nhằm gây hứng thú
cho trẻ giúp trẻ làm quen với toán mọi lúc, mọi nơi. Đó là việc làm tôi cho là hết
sức quan trọng và tôi tạo ra môi trường làm quen với toán như sau:
Làm góc mở cho trẻ làm quen với toán, trang trí lớp tôi dành một khoảng
tường có diện tích vừa phải, vừa tầm với trẻ, địa điểm tôi chọn dễ gây sự chú ý
của trẻ và nhất là đối với các bậc phụ huynh, phía trên là khoảng tường đó tôi đề
dòng chữ “Bé vui học toán”.
Ví dụ: Ở chủ đề thế giới động vật, cho trẻ gắn tranh con vật, sau đó cho trẻ đếm
số lượng các con vật, tìm thẻ số tương ứng gắn vào.
Hình ảnh 2. Góc mở cho trẻ làm quen với toán.
Ở góc học toán tôi để những những quyển vở bé làm quen với toán, các chữ
số, hộp, hạt, que tính và một số đồ dùng khác, chúng được thay đổi theo từng
chủ đề tránh sự nhàm chán ở trẻ.
Những sản phẩm của góc bé học toán phải là cô và trẻ cùng làm, được tận
dụng những vật liệu sẵn có ở địa phương và vận động phụ huynh đóng góp.
Việc trang trí tạo môi trường học toán cho trẻ ngay trong lớp không chỉ giúp
trẻ hứng thú trong việc học toán mà còn là hình thức tuyên truyền cho phụ
huynh. Qua biểu bảng gắn ở lớp phụ huynh biết tuần này con mình học toán số
7
Ví dụ: Tôi tạo slides có 2 nhóm: 1 nhóm 4 con thỏ, 1 nhóm 4 củ cà rốt, khi dạy tôi
điều khiển trên màn hình lần lượt từng con vật xuất hiện, trẻ rất hứng thú, và phần
này trẻ thực hiện bằng đồ dùng của trẻ nhưng với sự chú ý làm theo màn hình của
cô.
Phần 3: Ôn luyện
Trong phần này tôi cũng tổ chức thành trò chơi nhưng thực hiện trên trẻ, không phụ
thuộc vào màn hình.
Tóm lại: Khi sử dụng giáo án powerpoint phù hợp, trẻ trong lớp tôi hứng thú
hơn, giờ học hấp dẫn hơn, sôi động hơn, và nhất là tiếp thu kiến thức cô truyền thụ
một cách nhẹ nhàng, khắc sâu hơn, và một điều quan trọng nữa khi tôi tổ chức cho
trẻ hoạt động nếu dạy đến phần nào tôi mới bật màn hình lên, còn phần nào tổ chức
trên trẻ tôi tắt màn hình để không làm phân tán sự chú ý của trẻ.
Biện pháp 5: Tổ chức hoạt động làm quen với toán lấy trẻ làm trung tâm.
Giáo viên để trẻ tự thể hiện, khuyến khích trẻ tính độc lập, tích cực, tìm tòi, học
hỏi và khám phá các hoạt động một cách tự nhiên. Muốn trẻ làm quen với các biểu
8
tượng toán hiệu quả cao thì phải gây được hứng thú cho trẻ. Tránh nhồi nhét kiến
thức, cô cần tạo điều kiện cho tất cả các trẻ được tham gia. Trẻ thực sự được hoạt
động, được trải nghiệm một cách tích cực, chủ động, sáng tạo. Trẻ chủ động, độc lập
thực hiện các nhiệm vụ được cô giao và ngoài ra trẻ còn sáng tạo theo ý tưởng của
trẻ.
Cô luôn là người gợi ý, hướng dẫn và trẻ tự khám phá các hoạt động học tập, giúp
trẻ nắm được kiến thức kĩ năng mới, bước đầu hình thành rèn luyện cho trẻ phương
pháp tự học, do đó phương pháp dạy học tích cực lấy trẻ làm trung tâm có ý nghĩa
lớn đối với việc phát huy tính tích cực của trẻ nên nhiều trẻ rất hứng thú và phấn
khởi.
Để trẻ làm quen với các biểu tượng toán đạt kết quả cao ngoài những phương pháp
thực tiễn, đối với trẻ giáo viên cần phải có những sáng tạo riêng “lấy trẻ làm trung
- Cô giơ thẻ số giới thiệu cho trẻ đọc to: Số 4.
- Gợi ý trẻ nhận xét đặc điểm của chữ số 4. Số 4 được tạo thành từ những nét nào?
9
(Củng cố và cho trẻ nhắc lại).
- Cho trẻ lấy thẻ số 4 giống cô gắn vào hai nhóm, đếm lại số lượng từng nhóm.
- Cô dẫn dắt: “Đã trưa rồi, một chú mèo đói bụng đã nướng 1 con cá để ăn”.(Cô
và trẻ cất đi một con cá)
+ 4 con cá bớt đi 1 con cá còn mấy con cá? Gắn thẻ số mấy để tương ứng với 3
con cá?
Cô cho trẻ đếm và so sánh hai nhóm đối tượng.
- Tương tự cho trẻ cất dần số cá.
- Cho trẻ cất nhóm mèo của mình và đếm.
Phần 3: Luyện tập.
- Trò chơi “Bắt chước tiếng kêu của các con vật”: Cô yêu cầu về số lượng và tiếng
kêu của các con vật. Trẻ thực hiện bắt chước giống tiếng của các con vật đó và
đúng số tiếng kêu cô yêu cầu. ( Cô nói mèo kêu 4 tiếng: Trẻ bắt chước 4 tiếng kêu
của mèo “meo, meo, meo, meo”. Cô nói vịt kêu 3 tiếng: Trẻ bắt chước 3 tiếng kêu
của vịt “cạp, cạp, cạp”…)
- Trò chơi “Về đúng nhà”: Trẻ cầm thẻ số 2, 3, 4 vừa đi vừa hát “Trời nắng, trời
mưa”. Khi có hiệu lệnh “tìm nhà” thì nhanh chận chạy về nhà có số lượng đồ vật
tương ứng với thẻ chữ số trẻ cầm trên tay. Trẻ nào về nhầm nhà phải nhảy lò cò đi
tìm nhà.
Từ hình thức tổ chức và những câu từ như vậy đã tạo cho giờ học nhẹ nhàng
mà mang tính giáo dục cao.
Ví dụ: Chủ đề “Một số động vật sống trong rừng”, đề tài: Dạy trẻ nhận biết mối
quan hệ hơn kém về số lượng trong phạm vi 5.
* Chuẩn bị
+ Đồ dùng, phương tiện của cô: Các hình ảnh Thỏ trắng, cà rốt trên màn hình
- Nhúm th v nhúm c rt bõy gi nh th no? Bng nhau.
- ó bng nhau v u bng my? u bng 5.
- Hai nhúm ny ó bng nhau v u bng 5 vy ta chn th s my gn vo?
(Tr chn th s 5 gn vo 2 nhúm).
- Mt tri ln cỏc chỳ vi vó v nh, chỳ th em bit mỡnh cú li nờn chy li xin
li th m. Th m rt vui mang 1 c c rt thng cho cỏc con.
Cho tr ct 1 c c rt, nhn xột s th v c rt sau ú chn th s tng ng
gn.
- Hai nhúm ny nh th no so vi nhau? Vỡ sao cỏc con bit khụng bng nhau?
- Bõy gi cụ s lm theo cỏch ca ban Minh l bt i mt chỳ th. Vy chỳng
mỡnh th lm theo cỏch ca bn Minh xem hai nhúm cú bng nhau khụng nhộ? 5
chỳ th bt i 1 cũn my? 5 th bt 1 cũn 4 th.
- Chỳng mỡnh th kim tra xem 2 nhúm cú bng nhau khụng nhộ? (Cho tr m
li hai nhúm).
- Cỏc con thy hai nhúm ny nh th no? ó bng nhau cha? V u bng
my? Hai nhúm bng nhau v u bng 4.
- Cỏc con dựng th s my gn tng ng. (Gn th s 4)
- Cho tr c ch s 4.
- Tơng tự cô cho trẻ thêm bớt số th và số c rt, mỗi lần thêm bớt
so sánh, đếm và gắn số tng ng.
Phn 3: Luyện tập.
- Cho trẻ tạo nhóm hơn kém về số lợng trong phạm vi 5.
- Cho trẻ tìm xung quanh lớp đồ dùng, đồ chơi có số lợng ít
hơn 5 và tạo cho đủ 5, gn th s tng ng.
- Trũ chơi: Thêm cho đủ 5 chia tr lm 2 i, cho trẻ thi đua bật
qua vòng lên nh c rt sao cho mỗi r có đủ 5 c c rt, trong vòng
1 phút đội nào nh c rt nhanh và đúng s lng yờu cu s l i
chin thng.
Ngoi vic cho tr t nhn s m giỏo dc cho tr tớnh t giỏc chm hc, ngoan
ngoón, giỳp tr phỏt trin tớnh tớch cc, sỏng to. Nh vy, mt gi hc toỏn giỏo dc
mẹ. Các đội cùng đếm xem bé Na tặng sinh nhật mẹ bao nhiêu quả nhé!
- Có 5 quả các con chọn số tương ứng là số mấy?
+ Trong buổi sinh nhật mẹ Na chia số quả này ra làm 2 đĩa, mẹ lấy 1 quả đặt vào
đĩa khác. 5 quả lấy đi 1 quả vậy đĩa còn lại bao nhiêu quả? ( Trẻ cùng đếm số quả
ở hai đĩa và gắn thẻ số tương ứng)
4 quả và 1 quả gộp lại lại là bao nhiêu?(Cho trẻ kiểm tra, đếm)
+ Bây giờ mẹ Na lại chia một đĩa là 2 quả. Vậy đĩa còn lại là bao nhiêu quả?
2 quả và 3 quả gộp lại là bao nhiêu?
- Cho trẻ chia theo yêu cầu: Lần 1 chia 1 - 4, lần 2 chia 2 - 3.
Chương trình tặng cho các thành viên các loại hạt để chơi trò chơi “Tập tầm
vông”: Cô hỏi trẻ: Một phần con chia là mấy, phần kia là mấy? Cả hai tay gộp lại
là bao nhiêu? Ai có cách chia giống bạn?
Cho trẻ chia các cách khác nhau theo yêu cầu của cô.
- Có mấy cách tách 5 đối tượng thành 2 phần? Nếu gộp hai nhóm lại con thấy như
thế nào?
Phần 3: Ai nhanh, ai khéo - Luyện tập gộp và tách nhóm trong phạm vi 5.
- Cho trẻ chơi trò chơi “tạo nhóm”: Có các hình vuông, bên trong hình vuông có
hai hình vuông nhỏ. Vưa đi vừa hát “Màu hoa” khi có hiệu lệnh “Tạo nhóm” trẻ
nhanh chân tạo nhóm theo yêu cầu của cô (Nhóm 1 - 4, 2 - 3).
- Cho trẻ giơ hai bàn tay của mình lên phía trước, cô yêu cầu tạo nhóm trong
phạm vi 5: Tay phải 1 ngón – Tay trái 4 ngón. Tay phải 2 ngón – Tay trái 3 ngón.
Tay phải 3 ngón – Tay trái 2 ngón.
Hình ảnh 3: Ảnh trẻ hoạt động toán.
12
Tôi đã linh hoạt điều chỉnh nội dung, hình thức và cách sử dụng các phương
pháp tổ chức các hoạt động học cũng như hoạt động vui chơi cho trẻ. Tạo môi
trường cho trẻ chủ động khám phá, trải nhiệm, sáng tạo, hợp tác, chia sẻ ý kiến.
Tạo cơ hội cho trẻ học bằng nhiều cách khác nhau.
đình về ngôi nhà số 3”; “Sách truyện về ngôi nhà số 4”. Trẻ sẽ về đúng ngôi nhà
theo yêu cầu của cô. Sau khi trẻ về nhóm cô cho trẻ đếm số đồ dùng của các
nhóm, cho trẻ nhận xét, so sánh đội nào được nhiều đồ dùng đồ chơi hơn, cho trẻ
thêm vào để số lượng của mỗi đội bằng nhau. Qua trò chơi này trẻ được rèn kỹ
năng nhận biết số lớn - số bé, nhận biết mặt chữ số thể hiện trên ngôi nhà.
Hình ảnh 4: Tích hợp toán thông qua hoạt động khám phá khoa học.
Với đề tài “Vật nuôi trong gia đình” (Chủ đề: Thế giới động vật) tôi củng cố
bằng cách cho trẻ chơi trò chơi vận động “Nhanh chân nhanh mắt”, có 2 đội
chơi mỗi đội 5 trẻ.
13
Cách chơi: Mỗi đội sẽ chọn thức ăn theo yêu cầu của cô. Đội 1: Chọn thức ăn
cho vật nuôi hai chân, đội 2: Chọn thức ăn cho vật nuôi bốn chân. Trẻ nhảy lò cò
qua các ô vuông. Sau đó trẻ sẽ chọn thức ăn theo yêu cầu của cô. Hết một đoạn
nhạc đội nào chọn nhiều và đúng là đội thắng cuộc. Trước khi bắt đầu chơi tôi
cho cả lớp đếm số ô vuông để nhảy lò cò, sau đó tôi cho trẻ lên chọn số tương
ứng với số lượng đó (Tôi chú ý gọi những trẻ chậm lên chọn số). Khi kết thúc
trò chơi tôi cùng trẻ kiểm tra xem hai đội đã chọn đúng thức ăn của các con vật
chưa, sau đó cho trẻ đếm số lượng thức ăn của hai đội và nhận xét đội thắng
cuộc. Với trò chơi này tôi đã tổ chức thường xuyên ở các đề tài như: “Một số
loại hoa”, “Một số loại quả”, “Một số loại rau” (Chủ đề: Thế giới thức vật); Đề
tài “Dụng cụ của ai?”, “Sản phẩm của ai?” (Chủ đề: Nghề nghiệp); Đề tài “Đồ
dùng sinh hoạt trong gia đình” (Chủ đề: Gia đình) …
Với đề tài: “Trời nắng trời mưa” (Chủ đề: Các hiện tượng thiên nhiên) sau khi
trẻ khám phá hiện tượng mưa và nắng. Tôi cho trẻ chơi trò chơi “Chọn nhanh
chọn đúng”, các đội sẽ bật qua các vòng, sau đó lên chọn và khoanh tròn đồ
dùng khi đi ngoài nắng và đồ dùng khi đi ngoài mưa theo yêu cầu. Trẻ sẽ đếm số
vòng, cho trẻ lên chọn số tương ứng với số vòng, sau khi kết thúc trẻ sẽ đếm số
đồ dùng và mỗi đội vừa chọn, cho trẻ so sánh số lượng và nhận xét. Qua trò chơi
giờ học nhẹ nhàng mà mang tính giáo dục cao.
* Thông qua hoạt động giáo dục thể chất.
Tôi cũng nhẹ nhàng lồng nội dung của hoạt động cho trẻ làm quen với toán vào
hoạt động giáo dục thể chất.
Ví dụ: Dạy trẻ đi theo đường dích dắc vượt qua chướng ngại vật, tôi cho trẻ đếm số
lượng các chướng ngại vật. Hoặc khi dạy trẻ bật liên tục qua 5 ô (vòng), tôi cho trẻ
đếm số lượng các ô (vòng).
Hoặc khi cho trẻ chơi trò chơi truyền bóng, tôi cho 5 trẻ chơi một nhóm, trước
khi chơi cho các nhóm đếm số bạn trong nhóm xem có bao nhiêu bạn?
Từ một số trò chơi như vậy giúp cho trẻ được nhớ lại, được đếm lại và từ đó
củng cố cho trẻ khắc sâu hơn về số lượng 5.
Hình ảnh 6: Tích hợp toán thông qua hoạt động giáo dục thể chất.
* Thông qua hoạt động tạo hình.
Đối với hoạt động này tôi tích hợp việc ôn số lượng khi cho trẻ đếm số lượng
các hình ảnh trong tranh.
Đề tài: “Xé dán hoa”, tôi cho trẻ đếm số bông hoa mà trẻ dán.
Đề tài: “Tô màu gia đình gà”, tôi cho trẻ đếm số gà mẹ và gà con.
Đề tài: “Vẽ tô màu khuôn mặt bé”, trước khi hướng dẫn trẻ vẽ tôi cùng trẻ trò
chuyện về đặc điểm cơ thể của trẻ.
Ví dụ: “Con có mấy con mắt?”, trẻ trả lời “Con có 2 mắt”, “Con có mấy cái
tai?”, trẻ trả lời “Có 2 cái tai”. Tương tự khi cô hỏi các bộ phận còn lại trên cơ
thể trẻ.
Hình ảnh 7: Tích hợp toán thông qua hoạt động tạo hình.
Với hình thức này tôi cũng đã áp dụng được vào rất nhiều đề tài, chủ đề khác
nhau.
* Thông qua hoạt động góc
Ví dụ: Tôi đến góc chơi gia đình thấy có 5 thành viên tôi hỏi trẻ về số người
trong gia đình, cho trẻ đếm số người 1… 5, gợi ý cho trẻ xếp bát cho 5 người,
cho trẻ xếp đũa, thìa, cốc, ghế cho 5 người từ đó trẻ đã được củng cố về số
lượng và phép đếm trong phạm vi 5.
vắng sau đó tôi hỏi trẻ: Hôm nay lớp mình có bao nhiêu bạn vắng? Trẻ tự đếm
thầm và trả lời.
Từ đó cũng đã giúp trẻ khắc sâu được một số biểu tượng về toán.
Ví dụ: Giờ hoạt động ngoài trời.
Trong giờ hoạt động ngoài trời, tôi thường tổ chức cho trẻ chơi các trò chơi có tác
dụng củng cố kiến thức trẻ đã được học như “chuyển trứng cho gà”, tôi tổ chức cho
hai đội chơi xếp thành hai hàng dọc, lần lượt từng trẻ cầm thìa đặt quả trứng lên
thìa đi theo đường hẹp, khi hết thời gian cho trẻ đếm số lượng của hai đội.
Trong quá trình tổ chức cho trẻ hoạt động ngoài trời muốn cho trẻ ôn lại số lượng
3 thì tôi yêu cầu trẻ nhặt 3 chiếc lá và xếp hoa 3 cánh, hoặc cho trẻ kết thành nhóm
3 bạn để cùng khám phá nội dung cô yêu cầu trong hoạt động ngoài trời.
Hoặc cho trẻ tham gia nhặt lá vàng và đếm lá vàng.
Qua hoạt động này không những giúp trẻ củng cố số lượng mà còn giáo dục
trẻ biết giữ gìn vệ sinh môi trường.
Hình ảnh 9. Trẻ hoạt động ngoài trời.
Trên đây là một số nội dung tôi đã lồng vào các thời điểm trong ngày và đã có
hiệu quả, nhưng một điều cần ghi nhớ và phải nghiêm túc thực hiện đó là phải lồng
đúng thời điểm, đúng chủ đề đang học, phù hợp với nội dung đã học, hoặc sắp học
để ứng dụng phù hợp vào từng thời điểm.
Biện pháp 8: Cho trẻ thực hành - trải nghiệm.
Học phải đi đôi với hành, lý thuyết và thực tiễn luôn song song với nhau. Thế
nên những kiến thức toán học mà trẻ nắm được ở trường mầm non cần dựa trên
những kinh nghiệm cuộc sống của trẻ và quan trọng hơn kiến thức này cần được
trẻ ứng dụng vào thực tiễn cuộc sống của trẻ thông qua các hoạt động phong phú
như: Vui chơi, học tập, lao động và cuộc sống sinh động hàng ngày của trẻ, nhờ
vậy những kiến thức của trẻ trở nên bền vững và sâu sắc hơn. Vì vậy giáo viên
cần suy nghĩ và tạo mọi điều kiện, tình huống để trẻ có thể ứng dụng những kiến
thức, kĩ năng của mình vào các hoạt động phong phú của trẻ.
Toán học theo nhận thức chung của mọi người là khó vì vậy học được nó lại
càng khó hơn. Và đặc biệt đối với trẻ mầm non không chỉ dạy một lần là trẻ biết
biểu tượng số đếm… để phụ huynh nắm rõ, nhờ phụ huynh dạy trẻ khi ở nhà,
nói chung là vấn đề có liên quan đến quá trình học của trẻ, nếu trẻ yếu ở mặt nào
tôi yêu cầu phụ huynh cùng phối hợp với cô giáo khắc phục những điều đó.
Ở góc trao đổi phụ huynh tôi luôn treo kế hoạch của từng hoạt động và đề tài
hoạt động cho phụ huynh nắm bắt được con em mình đang học những gì, vận
động các gia đình sưu tầm tranh ảnh, vật liệu phế thải, tham gia tạo môi trường
toán học cho trẻ hoạt động.
Ví dụ: Tuần sau tôi dạy trẻ làm quen với số 4, tuần này tôi trao đổi với phụ
huynh nếu gia đình nào có các hộp, hạt… đem đến giúp cô, từ đó tôi đã có thêm
được một số đồ dùng dạy học.
Không những vậy tôi thường xuyên nhắc nhở phụ huynh đưa trẻ đi học chuyên
cần để trẻ được lĩnh hội kiến thức một cách có hệ thống, tôi tuyên truyền tới các
bậc phụ huynh về tầm quan trọng của việc làm quen với toán, đối với trẻ là nền
tảng cho quá trình học toán ở các cấp học sau của trẻ, đánh thức tư tưởng xem
nhẹ vấn đề này ở một số phụ huynh.
Hình Ảnh 11. Giáo viên đang gặp gỡ, trao đổi với phụ huynh.
Nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với toán là nhiệm vụ và là điều kiện tiên
17
quyết cho sự phát triển toàn diện nhân cách trẻ vì vậy cần có sự nỗ lực của giáo
viên, sự cộng tác phối hợp giữa gia đình, nhà trường và xã hội.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm.
Bảng 2: Kết quả khảo sát sau khi áp dụng các biện pháp.
Nội dung khảo sát
Số
trẻ
Mức độ trên trẻ
Số
trẻ
%
Trẻ hứng thú tham gia
học toán.
47
13
27,7
18
38,3
16
34
0
0
0
0
17
36,2
18
38,2
0
0
0
0
47
13
27,7
18
38,3
16
34
lúc, mọi nơi và tự kiểm tra đánh giá lẫn nhau.
* Đối với bản thân: Nâng cao năng lực chuyên môn. Bản thân tự tin, năng động
và linh hoạt hơn mỗi khi tổ chức các hoạt động học tập cũng như hoạt động vui
chơi cho trẻ mà đặc biệt là hoạt động cho trẻ làm quen với toán về số lượng và
phép đếm.
* Đối với đồng nghiệp: Tôi mạnh dạn đưa ra sáng kiến kinh nghiệm trên để
đồng nghiệp tham khảo và góp ý thẳng thắn để tôi rút kinh nghiệm học hỏi.
* Đối với nhà trường: Ban giám hiệu đánh giá cao hiệu quả của các giải pháp,
biện pháp trên và nhân rộng các giải pháp, biện pháp trên vào thực tiễn giáo dục
trẻ hàng ngày.
18
3. KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
3.1. Kết luận
Giáo dục Mầm non giữ một vị trí quan trọng trong sự phát triển của xã hội,
trong quá trình hình thành nhân cách con người. Việc hình thành biểu tượng về
toán sơ đẳng cho trẻ mầm non nói chung và trẻ mẫu giáo 4 - 5 tuổi nói riêng là
một trong những nội dung lớn của chương trình giáo dục mầm non.
Qua việc áp dụng các giải pháp, biện pháp thiết thực trên, sau khi giảng dạy
trẻ đã có nhiều tiến bộ rõ rệt: Từ việc tạo nề nếp, thói quen trong hoạt động làm
quen với toán tôi thấy trẻ đã có nề nếp và thói quen ngồi học ngay ngắn, khi
muốn phát biểu phải giơ tay, khi đứng dậy phải thưa cô và nói đủ câu… Việc
làm đồ dùng đồ chơi phục vụ hoạt động toán cũng rất hiệu quả, bởi tư duy của
trẻ mầm non là tư duy trực quan minh họa, trẻ học được, tiếp thu được, thể hiện
được khả năng hiểu biết của mình cũng phải phụ thuộc vào đồ dùng trực quan, nếu
không có đồ dùng trực quan cô và trẻ không thể thực hiện được giờ làm quen với
toán. Cách tạo môi trường sáng tạo trong nhóm lớp đã gây được sự chú ý của trẻ,
rèn luyện cho trẻ những kĩ năng đã có, giúp trẻ khắc sâu kiến thức cũ và mở rộng
thêm tri thức mới. Đặc biệt với biện pháp tổ chức hoạt động làm quen với toán lấy
trẻ mới tiếp thu lĩnh hội kiến thức về toán học một cách dễ dàng và khắc sâu
kiến thức cho trẻ.
Chính vì vậy ngành học mầm non luôn coi trọng sự nghiệp chăm sóc - giáo
dục trẻ là một nhiệm vụ vô cùng quan trọng đặt nền tảng cho sự nghiệp giáo dục
nói chung và việc nâng cao chất lượng cho trẻ 4 - 5 tuổi làm quen với toán về số
lượng và phép đếm nói riêng. Đây là những cơ sở đầu tiên để phát triển nhân
cách và tri thức một cách toàn diện cho trẻ. Vậy nên chúng ta phải kết hợp chặt
chẽ giữa nhà trường và gia đình để chăm sóc và giáo dục trẻ theo kiến thức khoa
học, để trẻ được phát triển một cách toàn diện.
3.2. Kiến nghị
* Đối với nhà trường.
- Đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị cho việc dạy và học.
- Cần tổ chức cho giáo viên tham gia học tập, trao đổi kinh nghiệm với các đồng
nghiệp ở các trường điểm để củng cố về phương pháp, hình thức tổ chức các
hoạt động làm quen với toán.
* Đối với phòng giáo dục và đào tạo.
- Cung cấp đầy đủ tài liệu, hỗ trợ trang thiết bị dạy học trong và ngoài nhóm lớp
đáp ứng với yêu cầu giáo dục mầm non hiện nay.
- Mở hội thảo chuyên đề về các tiết dạy mẫu để học tập, đúc rút kinh nghiệm
nhằm nâng cao chất lượng dạy và học.
Trên đây là một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng cho trẻ làm quen với
toán về số lượng và phép đếm, trong quá trình viết không tránh khỏi những hạn
chế, thiếu sót mong cấp trên và hội đồng khoa học bổ xung ý kiến góp ý cho tôi
để hoàn thiện bản sáng kiến kinh nghiệm, nhằm góp phần nhỏ bé của mình vào
sự nghiệp giáo dục thế hệ mầm non - Chồi xanh tương lai của đất nước. Đó chỉ
là ở mức độ đơn giản nhưng cũng góp phần nâng cao chất lượng làm quen với
toán về số lượng và phép đếm cho trẻ 4 - 5 tuổi.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hậu Lộc, ngày 26 tháng 05 năm 2017
Tôi xin cam đoan đây là sáng kiến của tôi viết
MỤC LỤC
21
Trang
1. Mở đầu……………………………………………………………………......1
1.1. Lý do chọn đề tài………………………………………………………........1
1.2. Mục đích nghiên cứu……………………………………………………......2
1.3. Đối tượng nghiên cứu…………………………………………………….....2
1.4. Phương pháp nghiên cứu…………………………………………………....2
2. Nội dung……………………………………………………………………...2
2.1. Cơ sở lý luận …………………………………………….…………….........2
2.2. Thực trạng ……..…………………………………………………………..3
2.3. Các giải pháp và biện pháp………...….………………………………….....5
2.3.1 Các giải pháp…………………………………………………………...….5
2.3.2 Các biện pháp……………………………………………………………...5
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm………………...…….………………17
3. Kết luận - Kiến nghị…………………………..……………………………18
3.1. Kết luận…………………………………………………………………....18
3.2. Kiến nghị…………………………………………………………………..19
- Tài liệu tham khảo…………………………………………………………….21
PHỤ LỤC
22
Hình ảnh 1. Đồ dùng, đồ chơi tự tạo.
Hình ảnh 2. Góc mở trẻ làm quen với toán.