Skkn: Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ MG 5- 6 tuổi.

MỤC LỤC

TT
I
I.1
I.2
I.3
I.4
I.5
II
II.1
II.2
a.
b.
c.
d.
e.
II.3
a.
b.
c.
d.
e.
II.4

III
III.1
III.2


Đối với phụ huynh.
Kết luận, kiến nghị
Kết luận
Kiến nghị
Đối với phòng Giáo Dục.
Đối với ban giám hiệu.

Người thực hiện.

1

2
2
3
4
4
4
4
4
4
4
6
6
7
8
8
8
9
15
15

theo hướng đổi mới hiện nay đòi hỏi người giáo viên Mầm Non phải tự suy nghĩ để tìm
tòi ra biện pháp giúp trẻ học tốt hoạt động làm quen chữ cái cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi.
Làm quen chữ cái, chữ viết theo quan điểm tích hợp trong đổi mới phương pháp
giáo dục mầm non phải được tiến hành một cách tự nhiên, bắt đầu từ những hoạt động
gần gũi và có ý nghĩa đối với trẻ. Để dạy trẻ làm quen với chữ cái, chữ viết, cần có sự
thay đổi cách tổ chức các hoạt động trong môi trường chữ cái chữ viết và ngôn ngữ nói
một cách phong phú.
Bản thân tôi là một giáo viên được nhà trường phân công chăm sóc và dạy trẻ 5
tuổi. Qua những năm trực tiếp giảng dạy tôi nhận thấy rằng trẻ làm quen với chữ cái
không phải là một việc dễ làm, cần đòi hỏi người giáo viên phải kiên trì, chịu khó biết

Người thực hiện.

2

Dương Thị Kim Hiền.


Skkn: Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ MG 5- 6 tuổi.

vận dụng và linh họat, sáng tạo trong quá trình lên lớp để trẻ lĩnh hội đầy đủ kiến thức
của môn học, để từ đó trẻ tập trung chú ý và thực sự hứng thú họat động.
Được sự chỉ đạo tiếp tục thực hiện chuyên đề làm quen chữ cái của Bộ-Sở và
phòng giáo dục và tham khảo tài liệu hướng dẫn thực hiện chương trình chăm sóc giáo
dục trẻ Mầm Non 5 tuổi theo hướng đổi mới. Cùng với các tiết dạy mẫu do phòng giáo
dục tổ chức. Tôi càng thấy rõ hoạt động làm quen chữ cái có vị trí quan trọng trong việc
giáo dục trẻ phát triển toàn diện. Do đó, để dạy tốt hoạt động này giáo viên phải đạt được
những mục tiêu như:
- Nắm vững nội dung, phương pháp tổ chức hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái,
chữ viết.

dục thẩm mỹ cho trẻ, hai nhiệm vụ này cần tiến hành song song.
I.3. Đối tượng nghiên cứu.
- Học sinh lớp lá 2. Trường Mẫu giáo Họa Mi, xã Quảng Điền.
- Tổng số: 35 cháu
I.4. Giới hạn vi nghiên cứu.
- Học sinh trường Mẫu giáo Họa Mi, Xã Quảng Điền.
I.5. Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp trực quan.
- Phương pháp đàm thoại.
- Phương pháp dùng lời.
- Phương pháp thực hành luyện tập.Phương pháp sử dụng trò chơi.
II. Nội dung.
II.1 Cơ sở lý luận.
Để chuẩn bị tâm thế cho trẻ 5 tuổi bước vào lớp 1 được tốt , ngoài việc giáo dục cho
trẻ phát triển toàn diện về 5 mặt thì việc chuẩn bị cho trẻ làm quen với chữ cái rất quan
trọng hổ trợ cho môn tiếng việt sau này. Nên tôi đã mạnh dạn đóng góp một số biện pháp
của mình vào, để nâng cao chất lượng môn làm quen chữ cái và chữ viết cho trẻ 5 tuổi.
Làm quen chữ cái theo quan điểm tích hợp trong đổi mới phương pháp giáo dục
mầm non phải được tiến hành một cách tự nhiên, bắt đầu từ những hoạt động gần gũi và
có ý nghĩa đối với trẻ. Để dạy trẻ làm quen với chữ cái, cần có sự thay đổi cách tổ chức
các hoạt động trong môi trường chữ cái và ngôn ngữ nói một cách phong phú.
II.2. Thực trạng
a/ Thuận lợi, Khó khăn:
Người thực hiện.

4

Dương Thị Kim Hiền.




Người thực hiện.

5

Dương Thị Kim Hiền.


Skkn: Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ MG 5- 6 tuổi.

nông nghiệp nên không ít phụ huynh chưa nhận thức được hết tầm quan trọng của độ
tuổi mẫu giáo. Còn xem nhẹ việc học ở độ tuổi này. Cho con nghỉ học còn tuỳ tiện, đi
muộn về sớm, chưa chịu khó dạy thêm cho con ở nhà. Một số phụ huynh lại nôn nóng
trong việc học chữ của con em mình nên đã dạy trước tập viết dẫn đến việc tiếp thu
bài của tiết học không đồng đều, còn khi viết do phụ huynh dạy trước ở nhà nên viết
sai nét chữ, phát âm còn chưa chính xác một vài chữ cho trẻ.
Ví dụ : Như chữ b (bờ) thì phụ huynh tập trẻ phát âm là chữ (bê), hay chữ c(cờ)
thì phát âm thành chữ (xê)…
Những thực trạng trên gây khó khăn trong việc truyền thụ kiến thức của cô và
khả năng tiếp thu của trẻ đó là sự bất cập giữa gia đình và nhà trường
Số trẻ quá đông so với quy định, dẫn đến không đủ đồ dùng cho trẻ hoạt động.
Đứng trước tình hình như vậy, bản thân tôi còn buâng khuâng lo lắng và suy nghĩ,
tìm ra biện pháp để nâng cao chất lượng hoạt động làm quen chữ cái có hiệu quả hơn.
b. Thành công và hạn chế.
* Thành công:
Cô nắm vững phương pháp dạy môn làm quen chữ cái.
Cháu nhận biết được chữ cái nhanh và cháu hứng thú hoạt động tích cực, phát âm
chuẩn.
* Hạn chế:
Bên cạnh vẫn còn 1 số hạn chế như: Đồ dùng đồ chơi còn hạn chế chưa hấp dẫn và

TB
Yếu
- Trẻ nhận biết và phát 5/35trẻ-14% 10/35trẻ-29% 15/35trẻ-43% 5/35 trẻ-14%
âm đúng
- Trẻ nhận biết từ và

5/35-14%

17/35- 49%

10/35-29%

- Trẻ cầm vở, để vở, ngồi 5/35-14%
tô đúng tư thế

10/35-29%

15/35-43%

7/35-14%

- Trẻ hứng thú tích cực 5/35-14%
tham gia hoạt động làm

10/35-29%

15/35-43%

5/35-14%


giáo viên dạy đưa lồng ghép chữ cái, chữ viết vào các hoạt động, chữ cái sẽ gắn với việc
học sau này trẻ dể dàng bước vào nền tảng kiến thức ban đầu cho trẻ.
Làm quen chữ cái và chữ viết cho trẻ mầm non là nhằm giúp trẻ chuẩn bị kiến thức
đầu tiên để vào lớp 1 phổ thông nhằm giúp trẻ nhận biết 29 chữ cái, luyện cách phát âm
chuẩn, hoàn thiện tiếng mẹ đẻ, hoàn thiện bộ máy phát âm, phát triển nhân cách của trẻ,
giúp trẻ hứng thú tham gia vào các giờ học và làm nền tảng cho việc học tập sau này.
Vì trẻ đa số là con em dân lao động , nên đa số phụ huynh của trẻ nghĩ theo cách của
mình rằng đi học là phải biết viết thật nhiều chữ chứ họ không nghĩ rằng tâm lý của trẻ là
vừa chơi vừa học “học mà chơi , chơi mà học” và trẻ chỉ làm quen và ở lứa tuổi trẻ và
chương trình giáo dục mầm non chỉ cho phép trẻ chỉ thuộc 29 chữ cái và phát âm đúng.
Nên từ đó cũng ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ và cũng như việc dạy của cô.
Trẻ nông thôn cũng chưa được tiếp xúc nhiều với ngoài xã hội trẻ còn nhút nhác
II.3. Giải pháp,biện pháp.
a.Mục tiêu của giải pháp, biện pháp.
Cháu nắm được 29 chữ cái và biết cách cầm bút tô thành thạo chữ cái, giúp trẻ phát
triển toàn diện về 5 mặt. Để trẻ bước đầu bước vào lớp 1 phổ thông thuận tiện.
Trẻ Phát âm và nắm vững được 29 chữ cái .
Nhằm hình thành kỹ năng nhận biết và phát âm đúng cho trẻ .
Giúp trẻ nhận biết và phân biệt nhanh các chữ cái.
Biết được môi trường chữ cái xung quanh trẻ.
Biết được cách cầm sách lật từng trang và cách đọc từ trên xuống dưới từ trái sang
phải…
Rèn khả năng chú ý , ghi nhớ có chủ định cho trẻ.
Người thực hiện.

8

Dương Thị Kim Hiền.




9

Dương Thị Kim Hiền.


Skkn: Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ MG 5- 6 tuổi.

có các từ chứa các chữ cái đã học.
Giờ chơi hoạt động góc cô tổ chức cho trẻ chơi góc học tập tô nói chữ cái…. Nói
chung trong các hoạt động cô đều lồng ghép chữ cái và tạo mội trường chữ cái trong mọi
hoạt động để cho trẻ làm quen.
Tham mưu có sự hỗ trợ từ phòng giáo dục và đào tạo , địa phương, nhà trường, các
bậc phụ huynh các ban ngành đoàn thể địa phương đóng góp kinh phí hay trang thiết bị
cơ sở vật chất cho lớp.
Trang bị cho lớp máy tính to hơn để trẻ dể nhìn, kết nối mạng, cài đặt các phầm
mềm để cho trẻ làm quen với chữ cái trên máy.
Ngoài ra trang bị thêm một số đồ dùng, đồ chơi để phục vụ cho giờ học.
* Biện pháp 2: Cho trẻ làm quen chữ cái qua góc thư viện:
Ở góc thư viện tôi chuẩn bị nhiều truyện tranh, sách báo giành cho lứa tuổi Mầm
Non. Nhất là truyện tranh chữ to phù hợp với sự hiểu biết của trẻ. Tôi luôn thay đổi theo
chủ đề, không nên để một loạt các loại sách từ đầu đến cuối năm học trẻ sẽ nhàm chán và
không thích đọc.
Khi xem tranh truyện tôi tập cho trẻ đọc từ trái sang phải. Làm như vậy giúp trẻ tập
kể chuyện theo tranh, trẻ hiểu nội dung ý nghĩa của chữ cái, rèn luyện khả năng quan sát,
chú ý của trẻ.
Ví dụ: Chủ đề: Thế giới động vật
Tôi trưng bày sách, truyện tranh về các con vật.cùng với dòng chữ: “Thế giới động
vật” và các từ dưới tranh.
Vào các giờ hoạt động góc tôi thường tham gia “Đọc sách cùng trẻ” tôi hướng dẫn

tiết dạy để nhằm giảm bớt kinh phí vào môn học, tuy hình ảnh màu sắc chưa được đẹp
nhưng kết quả đạt được trên trẻ cũng rất cao.
Ví dụ như: Để đổi cách tổ chức trò chơi “Tìm chữ cái trong từ dưới tranh” trước
đây là cô chỉ treo 1 tranh lên bảng cho cả lớp tìm chữ trong từ dưới tranh nhưng bây giờ
tôi phát cho mỗi trẻ 1 tranh cho trẻ tìm hay cho trẻ lên bấm chuột trực tiếp trên máy
tính.Vốn trẻ là rất thích được sờ mó nên trẻ sẽ tích cực hoạt động và mang lại hiệu quả
cao hơn.
Cô có thể tải và cài đặt ứng dụng các phần mềm Kidsmart, Happykid, Nutrikid, để
cho trẻ tiếp xúc và gây sự hứng thú cho trẻ làm quen.

Người thực hiện.

11

Dương Thị Kim Hiền.


Skkn: Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ MG 5- 6 tuổi.

* Biện pháp 5: Cho trẻ làm quen chữ cái ở mọi lúc, mọi nơi, trong các hoạt động
hằng ngày của trẻ
Một trong những biện pháp tốt nhất để nâng cao chất lượng học tập nói chung và
hoạt động làm quen chữ cái nói riêng là giúp trẻ có điều kiện học tập mà không thấy
nhàm chán. Thông qua các giờ đón, trả trẻ tôi có thể cho trẻ xem một số tranh ảnh đẹp và
cho trẻ tìm chữ cái vừa học trong tranh.
Hoạt động thể dục: Đối với hoạt động thể dục giáo viên cũng có thể lồng ghép tích
hợp chữ cái nhằm cũng cố, luyện phát âm các chữ cái vừa học.
Ví dụ: Hoạt động: Bật xa 45cm
Tôi viết các chữ i,t,c trên sàn, cách nhau 45cm., cho trẻ bật vào các chữ cái viết
trên sàn từ chữ cái này sang chữ cái kia, đến chữ nào phát âm chữ đó.

Tôi chia ra từng nhóm chữ theo từng thời kỳ và kiểm tra đánh giá thời kỳ đó trẻ đã
thuộc nhóm chữ đó chưa để có biện pháp ôn luyện cho trẻ.
VD: Như nhóm chữ có nét cong tròn và nét thẳng như chữ “a,ă,â,d,đ”,Chữ “b,q,p”
chữ “u,ư,n.m”….tôi sẽ cho đi cùng một nhóm để trẻ dể phân biệt.
Còn những trẻ nào hay quên chữ nào nhất thì tôi lấy chữ đó làm kí hiệu cho sách học
hằng ngày của trẻ, vì sách là hầu như trẻ được tiếp xúc gần hết các buổi trong tuần nên trẻ
sẽ dễ dàng nhớ nhanh hơn.
VD: Như cháu Lan cháu hay quên chữ d thì tôi sẽ lấy chữ d dán vào bìa sách học
của cháu và khi học tôi cho cháu đi lấy sách của mình thì trẻ sẽ tìm quyển sách nào có
chữ d là cháu biết đó là sách của mình và trẻ sẽ nhanh nhớ và sẽ in sâu chữ cái đó vào
trong đầu của mình một cách dể dàng và nhanh hơn, và cô cũng dể kiểm tra và đánh giá
trẻ tiện lợi.
* Biện pháp 8: Phương pháp tổ chức trò chơi chữ cái cho trẻ.
- Môn học làm quen chữ cái rất quan trọng về phương pháp thì không thể thiếu được
phần tổ chức trò chơi luyện tập cho trẻ, Trò chơi chữ cái chính là công cụ để ôn luyện cho
trẻ nhằm giúp trẻ cuảng cố kiến thức vừa học và ghi nhớ sâu hơn kiến thức qua trò chơi
trẻ có cảm giác thoải mái nhưng dể hiểu. Chính vì vậy tôi luôn tìm tòi những trò chơi
động tĩnh xen kẽ lẫn nhau để tạo cho trẻ thoải mái chống mệt mỏi.
Ví dụ: Cô đọc câu đố về quả mít (Chứa chữ m) kết hợp với gõ phách tre cho cháu trả
lời sau đó cháu đưa phách tre có chữ m lên và đọc làm cho tiết học sinh động hơn..
- Nhưng đối với trẻ thay đổi trò chơi vẫn chưa đủ mà trẻ còn cần những lời nói dịu
dàng, truyền cảm của cô. Chính vì vậy khi tổ chức các trò chơi cô phải nhẹ nhàng, gần
gũi với trẻ, đôi khi pha chút vẻ bí mật cộng với động tác tay của cô sẽ gây được hứng thú
Ví dụ: khi làm quen chữ h,k. Tôi vẽ bức tranh về các loại hoa như: hoa huệ (h), hoa
looa kèn (k), hoa hồng (h), … Tôi cho cháu chơi trò chơi “Ai nhanh tay hơn”
Cách chơi: Cô cho cháu đi đến bức tranh và giới thiệu về hình từng vẽ trong tranh,
cô giới thiệu từ và chữ cái vừa học có trong từ,sau đó cháu chơi trò chơi “Trời tối trời
Người thực hiện.

14

luyện thường xuyên và ôn luyện kỹ cháu sẽ quên ngay, nên cô phải có những biện pháp
sát thực, lên kế hoạch giáo dục trẻ kết hợp với huynh cùng quan tâm đến trẻ vừa học

Người thực hiện.

15

Dương Thị Kim Hiền.


Skkn: Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ MG 5- 6 tuổi.

ở lớp và về nhà phụ huynh dành thêm thời gian kiểm tra cháu ở nhà để cùng nhau giúp trẻ
tiến bộ hơn và trẻ sẽ in sâu kiến thức vào bộ nhớ của trẻ
Các giải pháp, biện pháp cô đưa ra trẻ phải hiểu và thực hiện được một cách dể dàng
thoải mái không gây áp đặt và thu hút sự hứng thú ham học đối với trẻ .
e. Kết quả khảo nghiệm,giá trị khoa học của vấn đề nghiên cứu.
- Kết quả khảo nghiệm cuối năm.
Nội dung
Tốt
- Trẻ nhận biết và phát 15/35-43%

Khá
15/35-43%

TB
05/35 -14%

Yếu
0


0

âm đúng
- Trẻ nhận biết từ và
tiếng

làm quen chữ viết
- Biết cách cầm sách, 20/35-57%
mở sách ra xem và quy
trình đọc
* Giá trị khoa học:
* Đối với giáo viên:

Người thực hiện.

16

Dương Thị Kim Hiền.


Skkn: Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ MG 5- 6 tuổi.

Qua những nội dung và cách thức thực hiện đề tài tôi đã thấy được giá trị của kết
quả nghiên cứu .Tất cả giáo viên ở tổ khối lá nói chung và tôi nói riêng đều được nhận
thức về tầm quan trọng của hoạt động làm quen chữ cái. Đặc biệt là đã nắm vững nội
dung phương pháp, hình thức đổi mới của hoạt động này
Khác hẳn với trước đây , giờ hoạt động làm quen chữ cái bây giờ là một niềm say
mê sáng tạo của giáo viên, muốn thể hiện trí tuệ năng lực của mình qua một tiết dạy sinh
động, hấp dẫn trẻ. Qua sự nghiên cứu các biện pháp trên tôi thấy đã mang lại cho cho

thạo và nhanh nhẹn hơn
* Đối với phụ huynh:
Những năm chưa sử dụng các biện pháp phối hợp với phụ huynh quan tâm đến con
em mình thì đồ dùng cũng như việc học của trẻ chưa đạt. Nhưng từ khi phối hợp với phụ
huynh cùng giáo dục trẻ , thường xuyên trao đổi về tình hình học tập của trẻ đặc biệt là
môn “làm quen chữ cái” thì thấy sự học tập của trẻ phát triển rõ rệt, phụ huynh hiểu được
về tâm lý của trẻ và xem lại cách phát âm của mình để dạy cho con em mình tốt hơn,
không bắt trẻ phải viết nhiều như trước nữa đó cũng là một phần tạo cho cô giáo một
điểm tựa tốt để giáo dục và dạy trẻ tốt hơn về bộ môn làm quen với chữ cái.
III/ Kết luận, kiến nghị.
III.1/Kết luận
Bộ môn làm quen với chữ cái là một trong những môn học rất cần thiết và quan
trọng đối với trẻ mẫu giáo 5 -6 tuổi. Qua việc vận dụng một số trò chơi gây hứng thú cho
trẻ 5 -6 tuổi làm quen với chữ cái có tác dụng rất lớn đối với trẻ.
Thực hiện tốt việc cho trẻ " làm quen với chữ cái " giúp trẻ mầm non phát triển tốt
về mặt ngôn ngữ nói và viết, từ đó trẻ sẽ phát triển tốt các mặt khác từng bước thực hiện
được môi trường giáo dục đề ra, giúp trẻ 5 tuổi chuẩn bị vào trường phổ thông.
Cho trẻ làm quen chữ cái là một hoạt động vô cùng quan trọng đối với trẻ mẫu giáo
lớn. Vì thế là một giáo viên cần phải nắm được nội dung và phương pháp tổ chức hoạt
động này.
Trẻ nhận biết và phát âm chính xác 29 chữ cái tiếng việt theo kiểu mẫu in
thường và viết thường.
Rèn khả năng chú ý , ghi nhớ có chủ định cho trẻ.
Hình thành năng lực hoạt động tư duy, trí tưởng tượng cho trẻ.
Thông qua các giờ học làm quen với chữ cái gây hứng thú phát huy tính tích cực
cho trẻ, tạo giờ học sôi nổi, nhẹ nhàng

Người thực hiện.

18

* Đối với Ban giám hiệu nhà trường

Người thực hiện.

19

Dương Thị Kim Hiền.


Skkn: Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ MG 5- 6 tuổi.

Tạo điều kiện trong việc làm đồ dùng dạy học cho trẻ, tham mưu với các cấp cho
các lớp ở phân hiệu có sân chơi trồng nhiều cây xanh bóng mát để tạo cho trẻ môi trường
hoạt động, học tập tốt hơn.
Trên đây là một số kinh nghiệm đã rút ra được qua sự nghiên cứu của tôi vậy rất
mong sự góp ý của hội đồng khoa học tôi xin chân thành cảm ơn.
Quảng điền, ngày 20 tháng 03 năm 2015
Người viết

Dương Thị Kim Hiền

Người thực hiện.

20

Dương Thị Kim Hiền.


Skkn: Một số biện pháp nâng cao chất lượng làm quen chữ cái cho trẻ MG 5- 6 tuổi.



Tác giả

1

- Sách hướng dẫn chăm sóc trẻ 5 tuổi theo Lê thị Ánh Tuyết- Phạm
chương trình đổi mới.

2

Mai Chi

- Các bài viết về tâm lý trẻ 5 tuổi trên mạng. Qua góp ý của bà Trần thị
qua bài “ Có nên dạy trẻ ở tuổi mầm Tâm Đan và các nhà tâm
non tập viết”

3

lý khác.

- Các tiết dạy mẫu do phòng tổ chức về
chương trình mầm non mới.

4

- Tham khảo ý kiến đồng nghiệp.

5

- Tổ chức hoạt động phát triển ngôn ngữ cho NXB Giáo dục-năm 2007