ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
------  -----

VÕ THỊ THẮM

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM TRONG DẠY HỌC
CHƢƠNG “CHẤT KHÍ” - VẬT LÍ 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO
ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỢP TÁC CHO HỌC SINH

Demo Version - Select.Pdf SDK

LUẬN VĂN THẠC S KHO HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU

Thừa Thiên Huế - 2018


ĐẠI HỌC HUẾ
TRƢỜNG ĐẠI HỌC SƢ PHẠM
------  -----

VÕ THỊ THẮM

TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM TRONG DẠY HỌC
CHƢƠNG “CHẤT KHÍ” - VẬT LÍ 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THEO
ĐỊNH HƢỚNG PHÁT TRIỂN NĂNG LỰC HỢP TÁC CHO HỌC SINH

LUẬN VĂN THẠC S KHO HỌC GIÁO DỤC
THEO ĐỊNH HƢỚNG NGHIÊN CỨU


Xin chân thành cảm ơn!

Thành phố Huế, ngày 12 tháng 6 năm 2018
Tác giả luận văn
Võ Thị Thắm

ii


D NH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

Viết tắt

Viết đầy đủ

GV

Giáo viên

HS

Học sinh

SGK

Sách giáo khoa

VL

Vật lí


Năng lực

PPDH

Phương pháp dạy học

TNSP

Thực nghiệm sư phạm

Demo Version - Select.Pdf SDK
TN

Thực nghiệm

iii


D NH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 1.1. Bảng Rubric đánh giá năng lực hợp tác ....................................................23
Bảng 1.2. Kết quả thăm dò ý kiến về yêu cầu, mức độ của DH phát triển NLHT ...27
Bảng 1.3. Kết quả thăm dò ý kiến về vai trò của dạy học phát triển NLHT.............29
Bảng 1.4. Kết quả thăm dò ý kiến về nội dung SGK ................................................29
Bảng 1.5. Kết quả thăm dò ý kiến về trang thiết bị dạy học .....................................30
Bảng 1.6. Kết quả thăm dò ý kiến về chia nhóm học tập..........................................30
Bảng 1.7. Kết quả thăm dò ý kiến về kiểm tra, đánh giá ..........................................31
Bảng 1.8. Kết quả thăm dò ý kiến về phương pháp dạy học ....................................31
Bảng 1.9. Kết quả thăm dò ý kiến về phương pháp dạy học môn Vật lí ..................32
Bảng 1.10. Kết quả thăm dò ý kiến về nhiệm vụ học hợp tác ..................................32


Demo Version - Select.Pdf SDK

v


MỤC LỤC
Trang phụ bìa .............................................................................................................. i
Lời cảm ơn ................................................................................................................. ii
Danh mục các từ viết tắt ............................................................................................ iii
Danh mục các bảng ................................................................................................... iv
Danh mục các hình ......................................................................................................v
Mục lục ........................................................................................................................1
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................4
1. Lý do chọn đề tài .................................................................................................4
2. Tình hình nghiên cứu đề tài .................................................................................5
3. Mục tiêu đề tài .....................................................................................................6
4. Giả thuyết khoa học .............................................................................................6
5. Đối tượng nghiên cứu ..........................................................................................6
6. Phạm vi nghiên cứu .............................................................................................7
7. Nhiệm vụ nghiên cứu...........................................................................................7
8. Phương pháp nghiên cứu .....................................................................................7

Demo
- Select.Pdf
SDK
9. Những đóng
gópVersion
mới của luận
văn......................................................................

triển năng lực hợp tác .........................................................................................16
1.3.3. Qui trình tổ chức hoạt động nhóm theo hướng phát triển năng lực hợp tác
cho học sinh........................................................................................................18
1.3.4. Các biện pháp phát triển năng lực hợp tác cho HS thông qua tổ chức hoạt
động nhóm ..........................................................................................................19
1.3.5. Đánh giá năng lực hợp tác........................................................................23
1.4. Thực trạng việc tổ chức hoạt động nhóm theo hướng phát triển năng lực hợp tác
cho học sinh trong dạy học Vật lý ở trường trung học phổ thông .................................. 27
1.4.1. Mục đích, đối tượng, phương pháp và nội dung điều tra thực trạng ................ 27
1.4.2. Kết
quả điều
tra thực- trạng
.......................................................................
27
Demo
Version
Select.Pdf
SDK
1.4.3. Nguyên nhân thực trạng ...........................................................................34
KẾT LUẬN CHƢƠNG 1 ........................................................................................35
CHƯƠNG 2. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG NHÓM THEO ĐỊNH HƯỚNG PHÁT
TRIỂN NĂNG LỰC HỢP TÁC CHO HỌC SINH TRONG DẠY HỌC CHƯƠNG
“CHẤT KHÍ” VẬT LÍ 10 TRUNG HỌC PHỔ THÔNG................................................. 37
2.1. Đặc điểm, cấu trúc nội dung chương “Chất khí” Vật lí 10 trung học phổ
thông ......................................................................................................................37
2.1.1. Đặc điểm chương “Chất khí” ...................................................................37
2.1.2. Cấu trúc nội dung chương "Chất khí" ......................................................38
2.2. Mục tiêu dạy học của chương “Chất khí” ......................................................39
2.2.1. Mục tiêu kiến thức ...................................................................................39
2.2.2. Mục tiêu kĩ năng.......................................................................................39

TÀI LIỆU TH M KHẢO ......................................................................................98
PHỤ LỤC

3


MỞ ĐẦU
1. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI do UNESCO xác định là: “học để biết,
học để làm, học để tự khẳng định mình và học để chung sống”, có ý nghĩa rất quan
trọng trong sự thành công của mỗi cá nhân, góp phần tạo nên sức mạnh tổng hợp
cho toàn xã hội. Như vậy mục tiêu giáo dục của thế giới cho thấy rõ giáo dục không
chỉ cung cấp kiến thức mà còn phải hình thành cho người học những kĩ năng, thái
độ để họ có thể sống và làm việc trong xã hội khi hoàn thành giáo dục phổ thông.
Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước ta đã và đang thực hiện nhiều chủ
trương, chính sách đổi mới, làm hiện đại hóa nền giáo dục theo hướng tiếp cận nền
giáo dục tiên tiến thế giới phù hợp với thực tiễn, văn hóa Việt Nam. Quan điểm đó
của Đảng và Nhà nước đã được cụ thể hóa trong chiến lược phát triển giáo dục năm
2009-2020: “Giáo dục và đào tạo phải góp phần tạo nên một thế hệ người lao động
có tri thức, có đạo đức, có bản tính trung thực, có tư duy phê phán, sáng tạo, có kỹ
năng sống, kỹ năng giải quyết vấn đề để làm việc hiệu quả trong môi trường toàn

Select.Pdf
cầu hóa vừaDemo
hợp tácVersion
vừa cạnh -tranh.
Điều nàySDK
đòi hỏi phải có những thay đổi căn
bản về hệ thống giáo dục từ nội dung, phương pháp dạy học đến việc xây dựng
những môi trường giáo dục lành mạnh và thuận lợi, giúp người học có thể chủ

huy tính tích cực, phát triển NLHT của HS như dạy học theo nhóm sẽ góp phần

Demo
Version
Select.Pdf
SDKluôn gắn liền với việc hoạt động
nâng cao hiệu
quả dạy
học. Tổ -chức
dạy học nhóm
nhóm của HS, đó là các hoạt động hợp tác, hỗ trợ nhau để chủ động tìm ra kiến thức
cần nghiên cứu.
Xuất phát từ những vấn đề trên, tôi chọn đề tài: “Tổ chức hoạt động nhóm
chƣơng “Chất khí” Vật lí 10 THPT theo định hƣớng phát triển năng lực hợp
tác cho học sinh ” với mong muốn bước đầu sẽ góp một phần vào việc phát triển
tính tích cực nhận thức của HS trong học tập môn VL, qua đó nâng cao hiệu quả
dạy học bộ môn Vật lí ở trường THPT.
2. TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
Năng lực hợp tác đã được nghiên cứu từ lâu. Đầu năm 1916, bài viết “Dân
chủ và giáo dục” của John Dewey được phát hành đã thu hút được sự quan tâm của
giới chuyên gia với quan điểm học tập hợp tác. Theo John Dewey, mục đích chính
của giáo dục là đào tạo những công dân có trách nhiệm với xã hội và có khả năng
làm việc hợp tác. Ông cho rằng muốn học cách cùng chung sống trong xã hội thì

5


người học phải trải nghiệm trong cuộc sống hợp tác ngay từ trong nhà trường. Cuộc
sống trong lớp học là quá trình dân chủ hóa trong một thế giới vi mô và học tập phải
có sự hợp tác giữa các thành viên trong lớp học .

hoạt động nhóm vào dạy học chương “Chất khí” VL 10 THPT thì sẽ giúp HS có
hứng thú học tập, nâng cao NLHT, từ đó góp phần nâng cao chất lượng dạy học VL
ở các trường THPT.
5. ĐỐI TƢỢNG NGHIÊN CỨU

6


Đối tượng nghiên cứu là hoạt động dạy và học VL ở trường THPT trong về
phát triển NLHT thông qua việc tổ chức hoạt động nhóm.
6. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Nghiên cứu đề xuất một số biện pháp phát NLHT cho HS thông qua việc tổ
chức hoạt động nhóm trong dạy học chương “Chất khí” VL 10 THPT.
7. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu đề ra, đề tài tập trung thực hiện những vấn
đề cụ thể sau đây:
 Nghiên cứu cơ sở lý luận của việc tổ chức dạy học theo hoạt động nhóm
theo hướng triển N của HS trong DHVL.
 Nghiên cứu đặc điểm, nội dung chương trình VL 10 và phân tích đặc điểm
chương “Chất khí”.
 Tìm hiểu thực trạng tổ chức dạy học theo định hướng phát NLHT cho HS
qua việc tổ chức hoạt động nhóm trong dạy học ở trường THPT nước ta hiện nay.
 Đề xuất một số biện pháp phát triển NLHT cho học sinh thông qua tổ chức
hoạt động nhóm trong DHVL.

Version
- Select.Pdf
 ThiếtDemo
kế, tổ chức
dạy học

trình dạy học với việc vận dụng tổ chức hoạt động nhóm theo định hướng phát triển
NLHT vào dạy học chương “Chất khí” VL 10.
- Phương pháp thống kê toán học
 Sử dụng các phương pháp thống kê toán học để xử lý kết quả thực nghiệm
sư phạm. Từ kết quả đó có thể kiểm định giả thuyết thống kê và đánh giá được kết

Demo Version - Select.Pdf SDK

quả học tập của HS.

9. NHỮNG ĐÓNG GÓP MỚI CỦ LUẬN VĂN
a. Về mặt lý luận
- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về hoạt động nhóm trong dạy học
trong việc phát triển NLHT cho HS; việc khai thác, đề xuất các biện pháp tổ chức
hoạt động nhóm.
- Đề xuất được một số biện pháp tổ chức hoạt động nhóm nhằm phát triển
NLHT của HS trong DH VL ở trường THPT.
b. Về mặt thực tiễn
- Xây dựng được một số tư liệu về hoạt động nhóm, từ đó vận dụng các biện
pháp tổ chức hoạt động nhóm vào dạy học chương “Chất khí” VL10. Làm nguồn tài
liệu tham khảo cho GV dạy VL ở trường THPT.
- Thiết kế được một số tiến trình dạy học một số bài trong chương “Chất khí”
VL 10 với việc tổ chức hoạt động nhóm nhằm phát triển NLHT của HS ở trường

8


THPT.
10. CẤU TRÚC LUẬN VĂN
Luận văn có cấu trúc như sau: