BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
--

PHẠM THỊ MINH HÒA

QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH
TIỂU HỌC QUẬN THANH XUÂN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

HÀ NỘI - 2017


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2

PHẠM THỊ MINH HÒA

QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO HỌC SINH TIỂU
HỌC QUẬN THANH XUÂN, THÀNH PHỐ HÀ NỘI
THÔNG QUA CÁC HOẠT ĐỘNG TRẢI NGHIỆM
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học
GS.TS Trần Quốc Thành



Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Số liệu và
kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực và không trùng lặp với
các đề tài khác. Tôi cũng xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thưc
hiện luận văn này đã được cám ơn và các trích dẫn trong luận văn đã được chỉ
rõ nguồn gốc.
Hà Nội, ngày 15/11/2017
Học viên
Phạm Thị Minh Hòa


MỤC LỤC

MỞ ĐẦU ........................................................................................................... 1
NỘI DUNG ....................................................................................................... 7
Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ GIÁO DỤC ĐẠO ĐỨC CHO
HỌC SINH TRƯỜNG TIỂU HỌC THÔNG QUA HOẠT ĐỘNG TRẢI
NGHIỆM ....................................................................................................... 7
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề ............................................................................ 7
1.2. Một số khái niệm cơ bản ..................................................................................... 9
1.2.1. Đạo đức ............................................................................................................. 9
1.2.2. Trải nghiệm .................................................................................................... 10
1.2.3. Giáo dục đạo đức .......................................................................................... 11
1.2.4. Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động trải nghiệm .................... 11
1.2.5. Quản lý ............................................................................................................ 12
1.2.6. Quản lý họat động giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động trải
nghiệm .. 15
1.3. Hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học .................................. 16
1.3.1 Chức năng, nhiệm vụ, nguyên tắc giáo dục đạo đức ............................ 16
1.3.2. Nội dung giáo dục đạo đức ........................................................................ 18

2.2.4. Phương tiện, điều kiện thực hiện giáo dục đạo đức cho học sinh
Tiểu học thông qua các hoạt động trải nghiệm ..................................... 45
2.3. Thực trạng quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua các hoạt
động trải nghiệm ở các trường Tiểu học quận Thanh Xuân, Hà Nội ..... 47
2.3.1. Thực trạng nhận thức về tầm quan trọng của quản lý giáo dục đạo
đức cho học sinh Tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm .........
49
2.3.2. Thực trạng xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức .................................
50

2.3.3. Thực trạng điều hành giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học thông
qua các hoạt động trải nghiệm ......................................................................
55


2.3.4. Kiểm tra, đánh giá và khen thưởng trong giáo dục đạo đức học sinh
Tiểu học thông qua các hoạt động trải nghiệm ..................................... 60
2.3.5. Thực trạng quản lý các điều kiện thực hiện giáo dục đạo đức học
sinhTiểu học ..................................................................................................
65

2.4. Đánh giá chung về thực trạng quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh
Tiểu học quận Thanh Xuân thông qua các hoạt động trải nghiệm ......... 65
2.4.1. Những ưu điểm ............................................................................................. 65
2.4.2. Những hạn chế .............................................................................................. 66
2.4.3 Nguyên nhân của những hạn chế trong việc quản lý giáo dục đạo đức
cho học sinh thông qua các hoạt động trải nghiệm thực tiễn ............
67

Tiểu kết chương 2 ....................................................................................................... 69

3.4.1. Tính cấp thiết ................................................................................................. 95
Tiểu kết chương 3 ..................................................................................................... 100
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ............................................................... 101
1. Kết luận ................................................................................................................... 101
2. Khuyến nghị........................................................................................................... 102
2.1. Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội ................................................. 102
2.2. Đối với Phòng Giáo dục&Đào tạo quận Thanh Xuân ..........................
103

2.3. Đối với chính quyền quận Thanh Xuân ................................................... 103
2.4. Đối với các trường Tiểu học ....................................................................... 104
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ...................................................... 105
PHỤ LỤC ...................................................................................................... 109


BẢNG KÍ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

GV

Giáo viên

GVCN

Giáo viên chủ nhiệm

HS

Học sinh

GDĐĐ



DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1. Đội ngũ giáo viên của 3 trường tiểu học ...................................... 38
Bảng 2.2. Kết quả đánh giá đạo đức học sinh của 3 trường.......................... 39
Bảng 2.3. Mức độ tiến hành các hình thức giáo dục đạo đức cho học sinh.. 42
Bảng 2.4. Thông tin về khách thể nghiên cứu............................................... 47
Bảng 2.5: Tầm quan trọng của việc quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh
Tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm ................................... 49
Bảng 2.6. Thực trạng xây dựng kế hoạch giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu
học thông qua các hoạt động trải nghiệm ..................................... 50
Bảng 2.7: Mức độ chỉ đạo và thực hiện kế hoạch giáo dục đạo đức thông qua
các hoạt động trải nghiệm ............................................................. 55
Bảng 2.8. Tổ chức chỉ đạo việc phối hợp các lực lượng giáo dục ................ 58
Bảng 2.9. Kiểm tra, đánh giá, rút kinh nghiệm và khen thưởng công tác giáo
dục đạo đức cho học sinh Tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm
..... 62
Bảng 3.1: Tính cấp thiết của các biện pháp................................................... 96
Bảng 3.3: Mối tương quan giữa mức độ (cấp thiết, khả thi) các biện pháp .. 99


DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1. Hiệu quả của các phương pháp giáo dục đạo đức ...................... 41


1

MỞ ĐẦU

Tiểu học vẫn cần được nghiên cứu để tìm ra các biện pháp quản lý phù hợp để
nâng cao chất lượng, hiệu quả giáo dục đạo đức cho học sinh.
Xuất phát từ những lý do nêu trên, tác giả chọn nghiên cứu đề tài
“Quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh trường Tiểu học quận Thanh
Xuân, thành phố Hà Nội thông qua các hoạt động trải nghiệm”
2. Mục đích nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học
quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội thông qua các hoạt động trải nghiệm
góp phần nâng cao chất lượng giáo dục đạo đức cho học sinh.
3. Khách thể nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh thông qua hoạt động trải
nghiệm ở trường Tiểu học.
3.2. Đối tượng nghiên
cứu
Biện pháp quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh của Hiệu trưỏng
trường Tiểu học quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội thông qua các hoạt
động trải nghiệm.
4. Giả thuyết khoa học
Những năm qua, hoạt động giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học
quận Thanh Xuân, thành phố Hà Nội đã đạt được những thành tựu nhất định.
Bên cạnh đó cũng bộc lộ một số hạn chế: nặng về cung cấp tri thức cơ bản,
thiếu tính thực tiễn, thiếu quan tâm rèn luyện hành vi đạo đức cho học sinh.
Nếu phân tích rõ cơ sở lý luận và thực tiễn giáo dục đạo đức cho học sinh
Tiểu học của quận Thanh Xuân thì có thể đề xuất được các biện pháp quản lý


4

giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học thông qua hoạt động trải nghiệm phù

7. Phương pháp nghiên cứu
- Các phương pháp nghiên cứu lý thuyết
Phân tích, phân loại, tổng hợp, khái quát hóa, hệ thống hóa các tư liệu
có sự liên quan với đề tài để xây dựng cơ sở lý luận về quản lý giáo dục đạo
đức cho học sinh của Ban giám hiệu trường Tiểu học thông qua các hoạt động
trải nghiệm.
- Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
+ Phương pháp phỏng vấn, thảo luận nhóm: Thông qua trò chuyện,
trao đổi đối với cán bộ quản lý, giáo viên, tổng phụ trách Đội để tìm hiểu thực
trạng quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh của Ban giám hiệu trường Tiểu
học.
+ Phương pháp quan sát: Quan sát các hoạt động của nhà trường: Hoạt
động giáo dục đạo đức, họp Hội đồng giáo dục, sinh hoạt dưới cờ; Đoàn, Đội;
chủ nhiệm lớp, các hoạt động trải nghiệm...
+ Phương pháp khảo sát bằng Ankét: Sử dụng hệ thống câu hỏi mở
và đóng để tìm hiểu các vấn đề liên quan đến đối tượng nghiên cứu.
+ Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: Nhằm thu thập những thông tin
khoa học, những nhận định, đánh giá của các chuyên gia giáo dục, cán bộ
quản lý có nhiều kinh nghiệm trong công tác giáo dục đạo đức ở trường Tiểu
học.
+ Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng công thức Spearman
(Hệ số tương quan thứ bậc) nhằm xử lý các kết quả đã khảo sát.
8. Cấu trúc của luận văn
Ngoài phần mở đầu, phần kết luận, khuyến nghị, danh mục tài liệu
tham khảo, phụ lục, nội dung của luận văn được chia thành 3 phần như sau:


6

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý giáo dục đạo đức cho học sinh

Tác giả Phạm Minh Hạc và các cộng sự trong công trình “Chiến lược
phát triển toàn diện con người Việt Nam trong giai đoạn công nghiệp hóa,
hiện đại hóa đất nước” đã cho rằng mục tiêu giáo dục trong các nhà trường,
trong đó có hệ thống các trường Trung học cơ sở và Tiểu học đã cụ thể hóa
được các hoạch định chiến lược giáo dục toàn diện cho học sinh trong việc
thực hiện nhiệm vụ đào tạo con người phát triển toàn diện để phục vụ cho


8

công cuộc xây dựng công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước và giúp cho
nước ta trở thành một nước phát triển bền vững.
Tác giả Bùi Thanh Xuân và Nguyễn Dục Quang cho rằng giáo dục đạo
đức cần phải được coi trọng đặc biệt, nhất là trong sự nghiệp đổi mới giáo dục
hiện nay. Giáo dục đạo đức cho thế hệ trẻ là làm cho nhân cách của họ phát
triển đúng về đạo đức, tạo cơ sở để họ ứng xử đúng đắn trong các mối quan
hệ của cá nhân với bản thân, với người khác, với xã hội, với Tổ quốc, với môi
trường tự nhiên, với cộng đồng quốc tế [29, tr 70-74].
Tác giả Trần Thị Minh Hiển đã đề xuất cách tổ chức giáo dục đạo đức
cho học sinh thông qua các hoạt động tập thể, nhằm mục đích đổi mới, nâng
cao chất lượng giáo dục đạo đức trong nhà trường qua bài viết “Cải tiến hình
thức sinh hoạt tập thể để nâng cao việc giáo dục đạo đức cho học sinh”[13].
Nghị quyết Trung ương 2 khoá VIII đã chỉ rõ “Phải coi đầu tư cho giáo
dục là đầu tư cơ bản quan trọng nhất cho sự toàn diện của đất nước, coi trọng
nhân cách lý tưởng và đạo đức, trí lực và thể lực, gắn học với hành, lý thuyết
với thực hành”.
Tác giả Đ Thị Thanh Thủy với công trình nghiên cứu “Biện pháp quản
lý giáo dục đạo đức cho sinh viên Học viện Quản lý giáo dục trong giai đoạn
hiện nay” đã tiến hành điều tra thực trạng công tác giáo dục đạo đức cho sinh
viên Học viện Quản lý giáo dục cho thấy: Đại đa số sinh viên có nhận thức tốt

1.2. Một số khái niệm cơ bản
1.2.1. Đạo đức
Đạo đức là một trong những hình thái của ý thức – xã hội, là tổng hợp
những nguyên tắc, quy tắc, chuẩn mực giúp con người tự giác điều chỉnh
hành vi ứng xử của mình trong mối quan hệ giữa người với người, giữa con
người với xã hội nhằm đạt tới chân - thiện - mĩ. Đạo đức nảy sinh do nhu cầu
của đời sống xã hội trên nền tảng của hoạt động sản xuất kinh tế - xã hội


10

Khi xã hội loài người mới hình thành, đạo đức đã xuất hiện như một
hiện tượng xã hội. Cùng với sự phát triển của kinh tế - xã hội, sự tiến bộ về
văn hoá vật chất và tinh thần của con người, vấn đề đạo đức cũng phát triển
theo. Theo quan điểm Mác-xít, đạo đức là hệ thống các quy tắc, chuẩn mực
hành vi của con người và đánh giá cách ứng xử trong quan hệ của người này
với người khác, trong việc thực hiện nghĩa vụ của con người đối với xã hội.
Đạo đức là sự phản ánh tồn tại xã hội nhất định, phản ánh các quan hệ
xã hội. Vì vậy, trong xã hội có giai cấp, đạo đức có tính giai cấp. “Xã hội nào
thì đạo đức ấy”. Đạo đức của xã hội ở Việt Nam hiện nay là đạo đức xã hội
chủ nghĩa. Đạo đức được xây dựng trên cơ sở một xã hội không có người bóc
lột người, trên cơ sở có sự kết hợp thỏa đáng giữa lợi ích cá nhân và lợi ích xã
hội. Các hình thái kinh tế xã hội thay thế nhau, nhưng xã hội giữ lại những
điều kiện sinh hoạt, những kiến thức chung. Do vậy, đạo đức cũng có tính
chất kế thừa nhất định. Đó là những yêu cầu đạo đức liên quan đến những
hình thức liên hệ đơn giản nhất giữa người với người. Mọi thời đại đều lên án
cái ác, cái tàn bạo, tham lam, hèn nhát, … và đều khen ngợi cái thiện, sự độ
lượng, khiêm tốn. Xã hội càng tiến bộ thì quan hệ giữa con người với con
người càng phát triển mang tính nhân đạo hơn.
Theo nghĩa hẹp, đạo đức là luân lý, là những qui định những chuẩn

Giáo dục đạo đức cho học sinh Tiểu học là cung cấp cho học sinh
những khái niệm đạo đức, bồi dưỡng cảm xúc đạo đức, tình cảm đạo đức, rèn
luyện kỹ năng và thói quen đạo đức.
1.2.4. Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động trải nghiệm
Giáo dục đạo đức thông qua các hoạt động trải nghiệm là cách thức tổ
chức các hoạt động trải nghiệm cho học sinh nhằm khuyến khích các em cách
hoạt động độc lập, tự học hoặc nhóm hợp tác của học sinh. Việc này đòi hỏi
giáo viên thiết kế, đạo diễn các hoạt động giúp học sinh tự phát hiện, phân
tích và vận dụng những chẩn mực đạo đức nhằm mục đích phát triển nhân


12

cách của m i cá nhân một cách thật toàn diện. Chính vì vậy, để việc giáo dục
đạo đức cho học sinh có hiệu quả, người giáo viên cũng như nhà quản lý giáo
dục cần phát huy những hiểu biết sẵn có của học sinh trước khi học một hành
vi đạo đức mới và tổ chức cho học sinh trải nghiệm. Mặc dù sự định hướng và
tổ chức các hoạt động của các giáo viên là quan trọng nhưng phẩm chất đạo
đức của từng học sinh cũng như những trải nghiệm của m i học sinh vẫn là
yếu tố quyết định trong việc hình thành nhân cách mới.
1.2.5. Quản lý
Quản lý là sự tác động có mục đích, chỉ huy điều khiển hướng dẫn các
quá trình xã hội và hành vi hoạt động của con người của chủ thể quản lý,
nhằm đạt được mục đích đề ra. Quản lý là làm cho đối tượng bị quản lý ý thức
được và luôn tự giác đem hết năng lực, trí tuệ của mình tạo nên lợi ích cho
bản thân, cho tổ chức và cả xã hội. Khái niệm quản lý bao hàm những khía
cạnh sau :
Đối tượng tác động của quản lý là một hệ thống xã hội hoàn chỉnh như
một cơ thể sống gồm nhiều yếu tố liên kết hữu cơ theo các quy luật nhất định,
tồn tại trong không gian, thời gian cụ thể.

tiễn. Bản chất của nó không nằm ở nhận thức mà là ở hành động; kiểm chứng
nó không nằm ở sự logic mà ở thành quả; quyền uy duy nhất của nó là thành
tích".[9,tr89]
Ở Việt Nam, các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều khái niệm khác nhau
về quản lý: theo Từ điển tiếng Việt (1992) thì “Quản lý là hoạt động của con
người tác động vào tập thể người khác để phối hợp, điều chỉnh, phân công
thực hiện mục tiêu chung”
Theo tác giả Hà Thế Ngữ và Đặng Vũ Hoạt: “Quản lý một hệ thống là
quá trình tác động đến nó nhằm đạt được những mục tiêu nhất định những