BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

VÕ NGUYÊN PHÚ

NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN Ý ĐỊNH KHỞI NGHIỆP TRỰC TUYẾN CỦA
SINH VIÊN ĐẠI HỌC TẠI TP.HCM

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

TP Hồ Chí Minh – năm 2018



BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

VÕ NGUYÊN PHÚ

NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG
ĐẾN Ý ĐỊNH KHỞI NGHIỆP TRỰC TUYẾN CỦA
SINH VIÊN ĐẠI HỌC TẠI TP.HCM

Chuyên ngành: Kinh doanh thương mại
Mã số: 8340121

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. ĐINH TIÊN MINH

1.5. Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu ........................................................3
1.6. Ý nghĩa thực tiễn và tính mới của đề tài ...............................................3
1.7. Kết cấu của luận văn .............................................................................4
CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT ........................................................................5
2.1. Khái niệm khởi nghiệp kinh doanh .......................................................5
2.2. Khái niệm khởi nghiệp kinh doanh trực tuyến......................................5
2.3. Ý định khởi nghiệp kinh doanh trực tuyến ...........................................6
2.3. Một số khung lý thuyết nền...................................................................7
2.3.1. Lý thuyết hành vi dự định (Theory of Planned Behavior - TPB) ..7
2.3.2. Mô hình chấp nhận công nghệ (Theory of Technology
Acceptance Model - TAM) .................................................................................9
2.3.3. Mô hình chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT: Unified
Theory of Acceptance and Use of Technology) .................................................9


2.3.4. Lý thuyết khuếch tán đổi mới ......................................................11
2.4. Các nhân tố tác động đến khởi nghiệp trực tuyến tổng hợp từ các
nghiên cứu trong và ngoài nước ............................................................................13
2.4.1. Tính phức tạp ...............................................................................13
2.4.2. Ý kiến người xung quanh .............................................................14
2.4.3. Thái độ .........................................................................................14
2.4.4. Sự tự tin ........................................................................................14
2.4.5. Giáo dục khởi nghiệp ...................................................................14
2.4.6. Hoạt động ngoại khóa ..................................................................15
2.4.7. Điều kiện cơ sở vật chất ...............................................................15
2.5. Sự khác biệt giữa các nhóm nhân khẩu học về ý định khởi nghiệp trực
tuyến ......................................................................................................................15
3.3. Mô hình nghiên cứu đề xuất ...............................................................16
2.6. Tóm tắt chương 2 ................................................................................16
CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ..................................................17

khởi nghiệp trực tuyến của sinh viên đại học ...............................................26
3.5.2.2. Phân tích nhân tố EFA đối với biến phụ thuộc: Ý định khởi
nghiệp trực tuyến ...........................................................................................26
3.6. Thang đo chính thức............................................................................27
3.7. Tóm tắt chương 3 ................................................................................29


CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CHÍNH THỨC ..................................30
4.1. Thống kê mô tả mẫu............................................................................30
4.2. Thống kê mô tả các yếu tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp trực
tuyến của sinh viên ................................................................................................34
4.3. Đánh giá thang đo chính thức bằng hệ số tin cậy Cronbach’s Alpha .37
4.4. Đánh giá thang đo chính thức bằng phân tích nhân tố khám phá EFA
...............................................................................................................................38
4.4.1. Kết quả phân tích nhân tố khám phá của nhóm nhân tố ảnh hưởng
đến ý định khởi nghiệp trực tuyến ....................................................................39
4.4.2. Kết quả phân tích nhân tố khám phá của biến Ý định khởi nghiệp
kinh doanh trực tuyến........................................................................................39
4.4.3. Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA ...................................40
4.5. Mô hình nghiên cứu chính thức ..........................................................40
4.6. Giả thiết nghiên cứu mô hình chính thức ............................................41
4.7. Kết quả kiểm định mô hình và các giả thiết nghiên cứu .....................41
4.7.1. Phân tích tương quan ...................................................................41
4.7.2. Phân tích hồi quy tuyến tính bội ..................................................42
4.7.2.1. Mô hình hồi quy ....................................................................42
4.7.2.2. Kiểm tra các giả định của mô hình hồi quy ..........................43
4.7.2.3. Kiểm định các giả thiết nghiên cứu của mô hình hồi quy và
thảo luận kết quả ...........................................................................................43
4.7.3. Kiểm định sự khác biệt giữa các biến định tính...........................46
4.7.3.1. Kiểm định sự khác biệt về ý định khởi nghiệp trực tuyến giữa

biệt là mua hàng trực tuyến để khơi gợi những ý tưởng kinh doanh trực
tuyến ..............................................................................................................60
5.4. Hạn chế của đề tài và hướng nghiên cứu tiếp theo .............................60
5.5. Tóm tắt chương 5 ................................................................................61
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT

Từ viết tắt

Tiếng Anh

Tiếng Việt

TP HCM
B2C

Thành phố Hồ Chí Minh
Giao dịch thương mại

Business to customer

điện tử giữa công ty và
người tiêu dùng
KNTT

Khởi nghiệp trực tuyến


Theory

of Mô hình chấp nhận và

Acceptance and Use of sử dụng công nghệ
Technology
IDT

Innovation
Theory

EFA

Exploratory
Analysis

Diffusion Lý thuyết khuếch tán
đổi mới
Factor Phân tích nhân tố khám
phá


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 3.1: Kết quả thang đo “Tính phức tạp” ................................................19
Bảng 3.2: Kết quả thang đo “Thái độ” ..........................................................20
Bảng 3.3: Thang đo “Điều kiện cơ sở vật chất” ............................................21
Bảng 3.4: Kết quả kiểm định Cronbach’s Alpha của thang đo sơ bộ ...........25
Bảng 3.5: Kết quả phân tích nhân tố EFA đối với các biến độc lập .............26
Bảng 3.6: Kết quả phân tích nhân tố EFA đối với biến phụ thuộc ...............27



DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ, ĐỒ THỊ
Hình 2.1: Mô hình lý thuyết hành vi dự định ..................................................7
Hình 2.2: Mô hình chấp nhận công nghệ ........................................................9
Hình 2.3: Mô hình UTAUT ..........................................................................10
Hình 2.4: Mô hình các yếu tố ảnh hưởng đến việc chấp nhận công nghệ ....13
Hình 3.2: Mô hình nghiên cứu đề xuất .........................................................16
Hình 3.1: Quy trình nghiên cứu ....................................................................18


MỞ ĐẦU
Mục đích của nghiên cứu là xác định các nhân tố ảnh hưởng đến “Ý định
khởi nghiệp trực tuyến của sinh viên đại học tại Thành phố Hồ Chí Minh”.
Trên cơ sở các lý thuyết nền và tổng hợp các nghiên cứu trong và ngoài nước,
tác giả tổng hợp các nhân tố ảnh hưởng đến “Ý định khởi nghiệp trực tuyến”, kết
hợp với kết quả nghiên cứu định tính sơ bộ, mô hình nghiên cứu sơ bộ được đề xuất.
Nghiên cứu định lượng sơ bộ được tiến hành trên quy mô nhỏ thông qua khảo sát
205 sinh viên đại học tại TP.HCM. Phân tích Cronbach’s Alpha và phân tích Nhân
tố khám phá EFA được sử dụng để kiểm định thang đo. Nghiên cứu định lượng
chính thức được thực hiện tại 10 trường đại học tại TPHCM, dữ liệu được thu thập
bằng cách khảo sát bảng câu hỏi đối với 350 sinh viên năm cuối các trường đại học.
Kết quả cho thấy Tính phức tạp, Ý kiến người xung quanh, Thái độ, Sự tự tin,
Giáo dục khởi nghiệp, Kinh nghiệm kinh doanh thương mại, Hoạt động ngoại khóa,
Điều kiện cơ sở vật chất đều tác động đến Ý định khởi nghiệp trực tuyến của sinh
viên. Sinh viên nữ có ý định khởi nghiệp trực tuyến cao hơn sinh viên nam, sinh
viên đã từng mua hàng trực tuyến có ý định khởi nghiệp trực tuyến cao hơn sinh
viên chưa từng mua hàng trực tuyến. Tuy nhiên không có sự khác biệt về ý định
khởi nghiệp trực tuyến giữa sinh viên các ngành Kinh tế, Công nghệ thông tin, Kỹ
thuật.
Từ kết quả này, nghiên cứu đề xuất một số hàm ý đối với các trường đại học,

nghiệp kinh doanh trực tuyến, các nghiên cứu chủ yếu tập trung vào hành vi của
người sử dụng dịch vụ trực tuyến hoặc mua hàng trực tuyến.
Với sự phát triển của mạng Internet và các công nghệ ngày càng hiện đại, dự
báo việc kinh doanh trên Internet sẽ ngày càng phát triển. Hiện nay, phong trào khởi


2

nghiệp tại TP.HCM ngày càng thu hút được sự tham gia của nhiều bạn sinh viên.
Với mong muốn tìm hiểu những nguyên nhân tác động đến ý định khởi nghiệp của
sinh viên, tác giả đã chọn đề tài nghiên cứu: “Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng
đến ý định khởi nghiệp trực tuyến của sinh viên đại học tại TP.HCM” làm luận
văn thạc sĩ.
1.2. Mục tiêu nghiên cứu
Mục tiêu nghiên cứu
- Khám phá các nhân tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp trực tuyến của
sinh viên đại học tại TP HCM
- Đo lường các nhân tố ảnh hưởng đến ý định khởi nghiệp trực tuyến của
sinh viên đại học tại TP HCM
- Kiểm định sự khác biệt về ý định khởi nghiệp trực tuyến của sinh viên đại
học tại TP HCM theo các phân nhóm của các biến định tính theo giới tính, ngành
học và kinh nghiệm mua hàng trực tuyến
- Đề xuất các hàm ý nhằm khuyến khích và gia tăng ý định khởi nghiệp trực
tuyến của sinh viên.
1.3. Phương pháp nghiên cứu
Nghiên cứu này gồm hai giai đoạn: Nghiên cứu sơ bộ và nghiên cứu chính
thức
- Nghiên cứu sơ bộ gồm nghiên cứu định tính sơ bộ và nghiên cứu định lượng sơ bộ.
 Nghiên cứu định tính được thực hiện vào tháng 5 năm 2018 tại TP.HCM qua
phương pháp thảo luận nhóm gồm mười sinh viên năm cuối đại học các

định khởi nghiệp kinh doanh trực tuyến của sinh viên trong giai đoạn hiện nay?
1.5. Đối tượng và Phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Ý định khởi nghiệp trực tuyến của sinh viên các
trường đại học tại TP Hồ Chí Minh.
- Phạm vi nghiên cứu: TP. Hồ Chí Minh
- Đối tượng khảo sát: Sinh viên chính quy năm cuối các trường đại học tại
TP Hồ Chí Minh năm 2018
1.6. Ý nghĩa thực tiễn và tính mới của đề tài
Tính mới của đề tài thể hiện ở những điểm sau:


4

- Là một trong số ít đề tài tại Việt Nam nghiên cứu về ý định khởi nghiệp kinh
doanh trực tuyến.
Ý nghĩa thực tiễn của đề tài:
- Đóng góp vào lý thuyết kinh doanh khởi nghiệp
- Kết quả nghiên cứu giúp các nhà giáo dục, trường đại học đề ra chính sách nhằm
nâng cao tinh thần khởi nghiệp trực tuyến trong giới sinh viên.
1.7. Kết cấu của luận văn
Luận văn gồm 5 chương:
Chương 1: Tổng quan đề tài: Lý do chọn đề tài, mục tiêu nghiên cứu, đối
tượng và phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa thực tiễn và tính
mới của đề tài.
Chương 2: Cơ sở lý thuyết: Khái niệm nghiên cứu ý định khởi nghiệp trực
tuyến, Một số khung lý thuyết cơ sở, tổng hợp các nhân tố tác động đến ý định khởi
nghiệp trực tuyến từ lý thuyết cơ sở và các nghiên cứu trước, Mô hình nghiên cứu
đề xuất.
Chương 3: Phương pháp nghiên cứu: Thiết kế nghiên cứu, Định nghĩa biến
và thang đo, cách chọn mẫu, công cụ thu thập dữ liệu, quá trình thu thập thông tin

Theo Matlay (2004), Khởi nghiệp trực tuyến là việc khởi tạo những công ty
vận hành một phần hoặc toàn bộ trên hệ thống thương mại điện tử. Hệ thống thương
mại điện tử gắn liền với hệ thống các trang Web, được sinh ra trong thời đại
“dot.com”. Những nhà khởi nghiệp trực tuyến là những nhà khởi nghiệp, những
người đi tiên phong trong việc phát triển một công ty có hoạt động và hướng đến thị
trường tự do trên Internet (Millman et al., 2009).
Theo Manuel (2006), khởi nghiệp trực tuyến tạo ra các doanh nghiệp hoạt
động trên Internet để bán sản phẩm và thực hiện các dịch vụ trực tuyến. Ngoài các
sản phẩm và dịch vụ mang tính thương mại, khởi nghiệp trực tuyến bao gồm việc


6

cung cấp các dịch vụ được trả tiền qua quảng cáo (Bolton, W.K. and Thompson,
2000).
Ở Việt Nam, vẫn chưa có khái niệm cụ thể về khởi nghiệp trực tuyến, nhưng
Theo Nghị định về thương mại điện tử số: 52/2013/NĐ-CP: “Hoạt động thương mại
điện tử là việc tiến hành một phần hoặc toàn bộ quy trình của hoạt động thương mại
bằng phương tiện điện tử có kết nối với mạng Internet, mạng viễn thông di động
hoặc các mạng mở khác.”
Ngoài ra cần phân biệt 2 khái niệm “khởi nghiệp số” (Digital
entrepreneurship) và “khởi nghiệp trực tuyến” (Internet entrepreneurship). Khởi
nghiệp số liên quan đến các sản phẩm như nhạc trực tuyến, e-book, phần mềm, ứng
dụng. Một nhà khởi nghiệp số có thể tạo ra các sản phẩm của mình bằng các thiết bị
công nghệ nhưng lại phân phối các sản phẩm của mình qua các kênh truyền thống.
Khởi nghiệp trực tuyến là một khái niệm tập trung vào các giao dịch kinh doanh và
mô hình dựa trên nền tảng Internet (McKelvey, 2001).
Tóm lại, khởi nghiệp trực tuyến là việc tạo ra các công ty và mô hình kinh
doanh mà hoạt động của nó diễn ra một phần hoặc toàn bộ trên hệ thống Internet và
dựa trên hệ thống Internet.

chủ quan, Kiểm soát hành vi tác động đến ý định hành vi qua đó tác động đến hành
vi thực sự. Mô hình được tóm tắt theo hình dưới.
Thái độ

Chuẩn chủ quan

Ý định hành vi

Hành vi thực sự

Kiểm soát hành vi
Hình 2.1: Mô hình lý thuyết hành vi dự định
Nguồn: (Ajzen, 1991)
Thái độ cá nhân được đo lường dựa trên niềm tin đối với các thuộc tính sản
phẩm và được đánh giá chủ quan bởi các cá nhân. Thái độ được cấu thành từ: nhận
thức, cảm xúc (sự ưa thích) và xu hướng thực hiện hành vi. Fishbein, M., & Ajzen


8

(1975) cho rằng quyết định phụ thuộc vào khả năng mang lại lợi ích của các thuộc
tính và mức độ nhiều ít khác nhau.
Chuẩn chủ quan là sức ép xã hội về nhận thức khi tiến hành thực hiện hoặc
không thực hiện hành vi. Chuẩn chủ quan được đo lường bằng sự tác động, thúc đẩy
thực hiện hoặc không thực hiện của các tác nhân gây ảnh hưởng và niềm tin về sự
ảnh hưởng đó.
Nhận thức kiểm soát hành vi phản ánh việc dễ dàng hay khó khăn khi thực
hiện hành vi và thực hiện hành vi có bị kiểm soát, hạn chế hay không. Nhân tố kiểm
soát hành vi tác động trực tiếp đến việc thực hiện hay không thực hiện hành vi. Việc
dự đoán hành vi có xảy ra hay không phụ thuộc vào ý định và nhân tố kiểm soát

chủ quan người tiêu dùng tin rằng họ không phải nỗ lực trong lúc sử dụng sản phẩm.
Quan điểm sử dụng được định nghĩa là cảm giác tích cực hoặc tiêu cực về việc thực
hiện một hành vi mục tiêu (Fishbein, M., & Ajzen, 1975). Dự định sử dụng là nhận
thức về xu hướng hay khả năng quyết định sử dụng dịch vụ hay hệ thống. Hành vi
sử dụng là mức độ hài lòng, khả năng sẵn sàng tiếp tục sử dụng hay mức độ cũng
như tần suất sử dụng dịch vụ/hệ thống trong thực tế.
Nhận thức về tính
hữu dụng
Quan điểm sử

Dự định sử

Hành vi sử

dụng

dụng

dụng

Nhận thức về tính
dễ dàng sử dụng
Hình 2.2: Mô hình chấp nhận công nghệ
Nguồn: (Davis, 1993)
2.3.3. Mô hình chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT: Unified Theory of
Acceptance and Use of Technology)
Rất nhiều mô hình và lý thuyết đã được xây dựng và phát triển qua các thời
kỳ với mục tiêu khám phá các lĩnh vực liên quan đến công nghệ thông tin (Al-Qeisi