ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

LÊ GIANG NAM

PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI
TẠI VƯỜN QUỐC GIA TAM ĐẢO

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ
CHUYÊN NGÀNH: QUẢN LÝ KINH TẾ

THÁI NGUYÊN - 2014


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ VÀ QUẢN TRỊ KINH DOANH

LÊ GIANG NAM

PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI
VƯỜN QUỐC GIA TAM ĐẢO
Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 60.34.04.10

LUẬN VĂN THẠC SĨ KINH TẾ

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Đình Thao

THÁI NGUYÊN - 2014



PGS.TS Trần Đình Thao người trực tiếp hướng dẫn giúp đỡ tôi trong suốt thời gian
nghiên cứu và học tập.
Tôi xin chân thành cám ơn các ban ngành nơi tôi công tác và nghiên cứu
luận văn, cùng toàn thể các đồng nghiệp học viên lớp cao học quản lý kinh tế khóa
9, gia đình bạn bè đã tạo điều kiện, cung cấp tài liệu cho tôi hoàn thành chương
trình học của mình và góp phần thực hiện tốt hơn cho công tác thực tế sau này.
Tôi xin chân thành cảm ơn ! .
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2014
Tác giả luận văn

Lê Giang Nam

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

tnu.edu.vn/


3

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ................................................................................................... ii
MỤC LỤC ........................................................................................................ iii
DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT............................................................. vi DANH
MỤC BẢNG ....................................................................................... vii DANH
MỤC BIỂU ĐỒ ................................................................................. viii DANH
MỤC HÌNH ....................................................................................... viii DANH
MỤC SƠ ĐỒ ..................................................................................... viii MỞ
ĐẦU .......................................................................................................... 1

1.2. Cơ sở thực tiễn của vấn đề nghiên cứu ....................................................
19
1.2.1. Khai thác và phát triển du lịch sinh thái ở Việt Nam........................ 19
1.2.2. Thực trạng phát triển DLST tại một số quốc gia trên thế giới.......... 22
1.2.3. Một số nghiên cứu về phát triển DLST có liên quan ........................ 24
1.2.4. Du lịch ở VQG - một loại hình DLST mới ....................................... 25

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

tnu.edu.vn/


5

1.2.5. Bài học kinh nghiệm ......................................................................... 26
Chương 2. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU............................................. 29
2.1. Câu hỏi nghiên cứu đề tài......................................................................... 29
2.2. Nội dung nghiên cứu ................................................................................ 29
2.2.1. Cơ sở lý luận về du lịch sinh thái ở VQG và Khu BTTN................. 29
2.2.2. Xác định xứ mệnh của khu du lịch sinh thái..................................... 29
2.2.3. Đánh giá tài nguyên và khả năng phát triển của DLST tại
Tam Đảo ...................................................................................................... 29
2.3. Phương pháp nghiên cứu.......................................................................... 30
2.3.1. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu................................................. 30
2.3.2. Phương pháp thu thập số liệu ...........................................................
30
2.3.3. Phương pháp phân tích và xử lý số liệu ............................................ 32
2.4. Hệ thống các chỉ tiêu phân tích, đánh giá ................................................ 33
Chương 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN ........................ 34

3.3.7. Chính sách phát triển DLST.............................................................. 78
Chương 4. CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH
THÁI TẠI VƯỜN QUỐC GIA TAM ĐẢO ............................................... 81
4.1. Quan điểm - Phương hướng mục tiêu phát triển DLST ở VQG
Tam Đảo .......................................................................................................... 81
4.1.1. Quan điểm ......................................................................................... 81
4.1.2. Phương hướng mục tiêu .................................................................... 83
4.2. Một số giải pháp về việc phát triển DLST ............................................... 93
4.2.1. Cải thiện cơ sở hạ tầng, cơ sở vật chất dịch vụ du lịch phù
hợp với DLST ............................................................................................. 93
4.2.2. Phát triển sản phẩm dịch vụ, du lịch ................................................. 94
4.2.3. Tăng cường giáo dục môi trường trong DLST ................................. 96
4.2.4. Giải pháp về cơ chế chính sách......................................................... 97
4.3. Một số kiến nghị....................................................................................... 98
KẾT LUẬN .................................................................................................... 99
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 101
PHỤ LỤC ..................................................................................................... 106

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

tnu.edu.vn/


8

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CR

: Rất nguy cấp DD

LR

: Ít nguy cấp QH

: Quý hiếm VQG
quốc gia VU

: Vườn
: Sẽ

nguy cấp
WTO

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

: Tổ chức thương mại thế giới

tnu.edu.vn/


vii

DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1:

Thành phần thực vật bậc cao có mạch theo các ngành,
họ, chi........................................................................................ 37

Bảng 3.2:

Đặc điểm cụ thể của từng phân khu HC - DV .......................... 53

Bảng 3.11:

Đánh giá mức độ khai thác du lịch ở Tam Đảo ........................ 54

Bảng 3.12:

Đánh giá tiềm năng du lịch ....................................................... 54

Bảng 3.13:

Vị trí tiềm năng phát triển du lịch VQG Tam Đảo đến
năm 2020................................................................................... 59

Bảng 3.14:

Hoạt động của khách du lịch khi đến với Tam Đảo ................. 62

Bảng 3.15:

Khối lượng các khu DLST đến năm 2020 ................................ 70

Bảng 3.16:

Khối lượng xây dựng hạ tầng DV, DLST đến năm 2020 ............. 72

Bảng 3.17:

........................... 73


Cấu trúc Du lịch Sinh thái ......................................................... 11

Sơ đồ 3.1.

Sơ đồ tổ chức Trung tâm du lịch sinh thái ................................ 74

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

tnu.edu.vn/


1

MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong bối cảnh của nền kinh tế thế giới hiện nay gặp nhiều khó khăn nhưng
nhu cầu về du lịch trong những năm qua không ngừng tăng lên. Trong cuộc sống
hiện đại ngày nay du lịch là một nhu cầu quan trọng trong đời sống xã hội. Du lịch
đã thực sự trở thành một ngành kinh tế. Phát triển du lịch đã góp phần mở rộng
giao lưu văn hóa, nâng cao đời sống dân trí, phát triển nhân tố con người, nâng
cao chất lượng cuộc sống, đảm bảo an ninh quốc phòng, trật tự và an toàn xã hội;
Hoạt động du lịch còn góp phần khôi phục nhiều lễ hội và nghề thủ công truyền
thống, tạo thêm nhiều công ăn việc làm, thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế cả
nước, tăng thu nhập cho doanh nghiệp và người lao động, góp phần xóa đói giảm
nghèo, mở rộng giao lưu giữa các vùng, miền trong nước và với nước ngoài, quảng
bá hình ảnh Việt Nam đến với bạn bè quốc tế, góp phần vào chiến lược phát triển
bền vững của đất nước.
Xác định vị trí quan trọng của du lịch trong thời kỳ đổi mới và trong chiến



3

Trong khi đó VQG Tam Đảo có tiềm năng du lịch rất lớn, nhưng trong thời
gian qua việc nghiên cứu để phát triển các loại hình dịch vụ du lịch tại đây vẫn chưa
được quan tâm đúng mực; hầu như chỉ mới tập trung cho khu du lịch ở thị trấn Tam
Đảo có từ thời Pháp đã quá tải. Vì vậy việc tiến hành nghiên cứu phát triển loại
hình DLST tại VQG Tam Đảo để tạo ra nhiều sản phẩm du lịch mới hấp dẫn, cuốn
hút và giữ du khách lưu trú lâu hơn với Tam Đảo là cần thiết và cấp bách.
Trước những vấn đề còn hạn chế trong việc phát triển loại hình DLST tại đây
với mong muốn khai thác một cách tối ưu tiềm năng du lịch tại VQG Tam Đảo đưa
DLST trở thành thế mạnh, nguồn lực quan trọng cho phát triển kinh tế xã hội nói
chung và cho VQG Tam Đảo nói riêng, tác giả chọn đề tài “Phát triển du lịch sinh
thái tại Vườn quốc gia Tam Đảo” làm luận văn Thạc sĩ.
2. Mục têu nghiên cứu
2.1. Mục tiêu chung
Trên cơ sở nghiên cứu phân tích thực trạng DLST tại VQG Tam Đảo, đề
xuất một số giải pháp nhằm đẩy mạnh phát triển DLST ở VQG Tam Đảo xứng với
tiềm năng sẵn có.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Nghiên cứu và tổng hợp một số lý luận cơ bản, góp phần hệ thống hóa cơ
sở lý luận và thực tiễn về DLST và phát triển DLST.
- Đánh giá thực trạng phát triển DLST tại VQG Tam Đảo.
- Phân tích yếu tố ảnh hưởng đến phát triển DLST của VQG Tam Đảo.
- Đề xuất định hướng và giải pháp phát triển DLST tại VQG Tam Đảo.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu là hoạt động du lịch sinh thái tại V QG Tam Đảo.
3.2. Phạm vi nghiên cứu

VQG Tam Đảo từ đó nghiên cứu đề xuất các giải pháp kinh tế nhằm phát triển
DLST trong những năm tới.
4. Ý nghĩa khoa học của đề tài
- Kết quả của đề tài là đưa ra được đề xuất về phát triển DLST ở VQG gia
Tam Đảo.
- Đề tài là một sản phẩm có giá trị thực tiễn có khả năng áp dụng triển khai
phát triển DLST và bảo tồn thiên nhiên ở VQG Tam Đảo.
5. Những đóng góp mới của đề tài
- Phân tích đánh giá tình hình thực trạng, kết hợp với đề xuất về phát triển
DLST trong tương lai, để phát triển loại hình DLST tổng thể ở VQG Tam Đảo với điều
kiện hiện tại.
- Những đề xuất của đề tài có thể dùng tham khảo cho các nhà quản trị của
ban quản lý và những nhà đầu tư du lịch quan tâm.
6. Bố cục và nội dung chủ yếu của luận văn
Luận văn được trình bày gồm có các phần; Mở đầu, mục đích, ý nghĩa, phạm
vi nghiên cứu, tổng quan tài liệu, kết quả nghiên cứu và thảo luận, đề xuất phát
triển DLST ở VQG Tam Đảo, tài liệu tham khảo và phụ lục. Cấu trúc chính của luận
văn được trình bày trong 4 chương cụ thể như sau:
- Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển du lịch sinh thái.
- Chương 2: Phương pháp nghiên cứu
+ Chọn điểm nghiên cứu
+ Phương pháp thu thập số liệu
+ Số liệu có sẵn (Số liệu thứ cấp)
Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

http://www.lrctnu.edu.vn/


6

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
VỀ PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.1. Những khái niệm cơ bản
1.1.1.1. Khái niệm du lịch
Du lịch là một ngành công nghiệp không khói. Bước vào thế kỷ 21, du lịch
trở thành một hiện tượng kinh tế xã hội phổ biến, là một ngành kinh tế mang lại
thu nhập khá cao. Ngành du lịch không chỉ sôi nổi ở các nước phát triển mà còn dấy
lên mạnh mẽ ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, cho đến
nay nhận thức về nội dung du lịch vẫn chưa thống nhất. Do hoàn cảnh khác nhau,
dưới mỗi góc độ nghiên cứu khác nhau, các tác giả nghiên cứu mỗi người có một
cách hiểu khác nhau về du lịch cho nên có rất nhiều khái niệm khác nhau về du
lịch. Đúng như một chuyên gia du lịch nhận định: “Đối với du lịch có bao nhiêu tác
giả nghiên cứu thì có bấy nhiêu định nghĩa”
Ở nước Anh, du lịch xuất phát từ tiếng “To Tour” có nghĩa là cuộc dạo chơi
(Tour round the world-cuộc đi vòng quanh thế giới; to go for tour round the towncuộc dạo quanh thành phố; tour of inspection- cuộc kinh lý kiểm tra, …). Tiếng
Pháp, từ du lịch bắt nguồn từ Le Tour có nghĩa là cuộc dạo chơi, dã ngoại, … Theo
nhà sử học Trần Quốc Vượng, Du lịch được hiểu như sau: Du có nghĩa là đi chơi,
Lịch là lịch lãm, từng trải, hiểu biết, như vây du lịch được hiểu là việc đi chơi nhằm
tăng thêm kiến thức.[26]
Như vậy, có khá nhiều khái niệm Du lịch nhưng tổng hợp lại ta thấy du lịch
hàm chứa các yếu tố cơ bản sau:
Du lịch là một hiện tượng kinh tế xã hội.
Du lịch là sự di chuyển và tạm thời lưu trú ngoài nơi ở thường xuyên của các
cá nhân hoặc tập thể nhằm thoả mãn các nhu cầu đa dạng của họ.
Du lịch là tập hợp các hoạt động kinh doanh phong phú và đa dạng nhằm
phục vụ cho các cuộc hành trình, lưu trú tạm thời và các nhu cầu khác của cá nhân
hoặc tập thể khi họ ở ngoài nơi cư trú thường xuyên của họ.
Các cuộc hành trình, lưu trú tạm thời của cá nhân hoặc tập thể đó đều đồng

các cán bộ, nhân viên đang làm việc trong ngành du lịch, chỉ cho rằng du lịch là một
ngành kinh tế. Do đó, mục tiêu được quan tâm hàng đầu là mang lại hiệu quả kinh
tế. Điều đó cũng có thể đồng nghĩa với việc tận dụng triệt để mọi nguồn tài
nguyên, mọi cơ hội để kinh doanh. Trong khi đó, du lịch còn là một hiện tượng xã
hội, nó góp phần nâng cao dân trí, phục hồi sức khoẻ cộng đồng, giáo dục lòng yêu
nước, tính đoàn kết, … Chính vì vậy, toàn xã hội phải có trách nhiệm đóng góp,
hỗ trợ, đầu tư cho du lịch phát triển như đối với giáo dục, thể thao hoặc một lĩnh
vực văn hoá khác.
Để tạo điều kiện cho ngành du lịch được khai thác và phát triển bền vững thì
nhà nước ta đã ra những pháp lệnh nhằm tăng cường sự quản lý Nhà nước về
du lịch. Theo Pháp lệnh du lịch (do chủ tịch nước CHXNCN Việt Nam công bố ngày
Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

http://www.lrctnu.edu.vn/


10

20/02/1999) ghi rõ: “Du lịch là một ngành kinh tế tổng hợp, quan trọng mang nội
dung văn hóa sâu sắc, có tính liên vùng và xã hội hóa cao”. Tại khoản 1 điều 4 Luật
du lịch được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ký lệnh công bố

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

tnu.edu.vn/


11

của sự phát triển bền vững, từ mối trăn trở về phát triển kinh tế và bảo vệ tài
nguyên thiên nhiên, DLST như là một cách thức để trả nợ cho môi trường tự nhiên
và làm tăng giá trị của các khu BTTN. Và DLST được xem là một công cụ đắc lực
nhất nhằm phát triển kinh tế và bảo vệ đa dạng sinh học bảo vệ thiên nhiên.[16]
Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

http://www.lrctnu.edu.vn/


12

Có rất nhiều quan điểm khác nhau về DLST. Bởi, có nhiều chuyên gia
nghiên cứu về DLST họ thường đứng dưới những góc độ nghiên cứu k hác nhau
nên có những kết luận khác nhau về DLST. Hơn nữa, DLST còn là một khái niệm

Số hóa bởi Trung tâm Học
liệu

tnu.edu.vn/


13

tương đối mới và rộng, các chuyên gia không thể bao quát hết hàm ý về nó. Đối
với một số người, DLST chỉ đơn giản là "Du lịch" và "Sinh thái". Còn đối với một số
người với cách nhìn bao quát hơn thì họ quan niệm rằng: "DLST là một loại
hình DL thiên nhiên".
Ngày nay sự hiểu biết về DLST đã phần nào được cải thiện, thực sự đã có
một thời gian dài DLST là chủ đề nóng của các hội thảo về chiến lược và chính sách

http://www.lrctnu.edu.vn/