Trường THPT Tam quan
Ngày soạn: 4 - 9 -2009 Tiếng Việt :
Tiết : 3
I. MỤCTIÊU
1. Về kiến thức : Giúp học sinh :
ThÊy ®ỵc mèi quan hƯ gi÷a ng«n ng÷ chung cđa XH vµ lêi nãi riªng cđa c¸ nh©n.
Tõ ®ã h×nh thµnh n¨ng lùc lÜnh héi nh÷ng nÐt riªng trong lêi nãi c¸ nh©n n¨ng lùc s¸ng
t¹o cđa c¸ nh©n trªn c¬ së vËn dơng tõ ng÷ vµ quy t¾c chung.
2. Về kó năng: - Cã ý thøc t«n träng nh÷ng quy t¾c ng«n ng÷ chung của XH
3. Về thái độ:- Gi÷ g×n vµ ph¸t huy b¶n s¾c ng«n ng÷ d©n téc.
II. CHUẨN BỊ
1.Chuẩn bò của giáo viên
- Đồ dùng dạy học : Tài liệu tham khảo: Sách giáo viên, Thiết kế bài giảng Ngữ
văn 11, Ôn tập Ngữ văn 11. Soạn giáo án
- Phương án tổ chức lớp học : Đọc diễn cảm, gợi mở, thảo luận, bình giảng
2. Chuẩn bò của học sinh : Đọc sách giáo khoa, soạn bài theo hướng dẫn sách
giáo khoa
III. HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1. Ổn đònh tình hình lớp : (1phút) Kiểm tra nề nếp, só số, tác phong học sinh.
2. Kiểm tra bài cũ : (5 phút
3. Giảng bài mới:
- Giới thiệu bài : (2 phút)
Cha ông ta khi dạy con cách nói năng, cách sử dụng ngôn ngữ trong giao tiếp
hằng ngày thương sử dụng câu ca dao:
Lời nói chẳng mất tiền mua
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau
Để hiểu được điều này, chúng ta sẽ tìm hiểu qua bài học Từ ngôn ngữ chung
đến lời nói cá nhân.
- Tiến trình bài dạy:
THỜI
GIAN

bày những nội dung mà
mình muốn biểu hiện vừa
giúp họ lónh hội được lời nói
của người khác. Vì vậy mỗi
Ngữ văn 11 Cơ bản - 1 - Nguyễn Văn Mạnh
Trường THPT Tam quan
25’

+ Yêu cầu cho học
sinh ví dụ
-Tính chung trong
ngôn ngữ cộng đồng
còn được biểu hiện
qua những quy tắc
nào?
+ Yêu cầu học sinh
đặt câu: Câu đơn;
câu ghép, câu phức
và chỉ ra quy tắc cấu
tạo câu.
+ Giáo viên đưa ra
ví dụ, yêu cầu học
sinh xác đònh nghóa
của từ:
VD: “Đá mòn nhưng
dạ chẳng mòn”
Hoạt động 2:
Hoạ
Câu 3: Muốn giao
tiếp được con người

+ Các quy tắc và phương
thức chung trong việc cấu
tạo và sử dụng các đơn vò
ngôn ngữ:
* Quy tắc cấu tạo kiểu câu
* Phương thức chuyển nghóa
của từ.
II. LỜI NÓI, SẢN PHẨM
RIÊNG CỦA CÁ NHÂN
- Khi giao tiếp, mỗi cá nhân
sử dụng ngôn ngữ chung để
tạo ra lời nói đáp ứng nhu
cầu giao tiếp. Lời nói của
cá nhân vừa có tính chung
vừa có sắc thái riêng.
- Cái riêng của cá nhân bao
gồm các phương diện:
+ Giọng nói cá nhân
+ Vốn từ ngữ cá nhân: Khi
sử dụng còn phụ thuộc vào:
Lứa tuổi, giới tính, cá tính,
nghề nghiệp, trình độ hiểu
biết, đòa phương sinh sống…
+ Sự chuyển đổi sáng tạo
khi sử dụng từ ngữ chung
quen thuộc.
+ Việc tạo ra các từ mới.
+ Việc vận dụng linh hoạt
sáng tạo quy tắc chung,
Ngữ văn 11 Cơ bản - 2 - Nguyễn Văn Mạnh

cá nhân và trả lời

phương thức chung.
- Biểu hiện rõ nhất của nét
riêng trong lời nói cá nhân
là phong cách ngôn ngữ cá
nhân.
VD: Ngôn ngữ thơ Hồ Xuân
Hương sắc cạnh, cá tính,
còn ngôn ngữ thơ của
Nguyễn Khuyến giản dò,
sâu sắc.
* Luyện tập:
Bài 1:
• “Thôi”:
Nghóa gốc: Chấm dứt, kết
thúc một hoạt động
Nghóa mới trong thơ:
Chấm dứt, kết thúc cuộc đời
-> cách nói sáng tạo nhằm
tránh né, giảm nhẹ sự đau
thương.
Bài 2:
-Cách sắp xếp sáng tạo:
Đảo ngữ (động từ + thành
phần phụ + chủ ngữ)
-Tạo nên âm hưởng mạnh
mẽ cho câu thơ và tô đậm
các hình tượng thơ.
4. Củng cố : (phút)


Ngữ văn 11 Cơ bản - 4 - Nguyễn Văn Mạnh