ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

NGUYỄN XUÂN NGUYÊN

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÍ TRƯỜNG
TIỂU HỌC THEO TIẾP CẬN QUẢN LÍ NGUỒN NHÂN
LỰC Ở HUYỆN YÊN SƠN, TỈNH TUYÊN QUANG
Chuyên ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS. Đặng Thành Hưng

THÁI NGUYÊN - 2014
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng đây là công trình nghiên cứu của tôi, có sự hỗ trợ
từ Giáo viên hướng dẫn là PGS.TS. Đặng Thành Hưng. Các nội dung nghiên
cứu và kết quả trong đề tài này là trung thực và chưa từng được ai ông bố trong
bất cứ công trình nghiên cứu nào trước đây. Những số liệu trong các bảng biểu
phục vụ cho việc phân tích, nhận xét, đánh giá được chính tác giả thu thập từ
các nguồn khác nhau có ghi trong phần tài liệu tham khảo. Ngoài ra, đề tài còn
sử dụng một số nhận xét, đánh giá cũng như số liệu của các tác giả, cơ quan tổ
chức khác, và cũng được thể hiện trong phần tài liệu tham khảo. Nếu phát hiện
có bất kỳ sự gian lận nào tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm trước Hội ồng,
cũng như kết quả luận văn của mình.

Nguyễn Xuân Nguyên

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN................................................................................................ i
LỜI CẢM ƠN ....................................................................................................ii
MỤC

LỤC

.........................................................................................................iii

DANH

MỤC NHỮNG TỪ VIẾT TẮT ........................................................... iv
DANH MỤC BẢNG .......................................................................................... v
DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ...................................................................... vi
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lí do chọn đề tài .............................................................................................. 1
1.1. Về mặt lý luận........................................................................................... 1
1.2. Về mặt thực tiễn........................................................................................ 3
2. Mục tiêu nghiên cứu ....................................................................................... 4
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu................................................................. 4
3.1. Khách thể nghiên cứu ............................................................................... 4
3.2. Đối tượng nghiên cứu ............................................................................... 4
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 4
5. Phạm vi nghiên cứu ......................................................................................... 5

1.3.2. Đặc điểm phát triển ............................................................................. 30
1.4. Một số vấn đề lý luận về phát triển đội ngũ CBQL trường Tiểu học ......... 33
1.4.1. Tầm quan trọng của việc phát triển đội ngũ CBQL trường Tiểu học.. 33
1.4.2. Mục đích, ý nghĩa của việc phát triển đội ngũ CBQL trường Tiểu học ..
33
1.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc phát triển đội ngũ CBQL trường Tiểu học
..... 37
1.5.1. Nhu cầu phát triển giáo viên tiểu học.................................................. 37
1.5.2. Qui hoạch phát triển giáo viên tiểu học............................................... 37
1.5.3. Đào tạo, bồi dưỡng giáo viên tiểu học ................................................ 37
1.5.4. Sử dụng giáo viên tiểu học .................................................................. 37
Kết luận chương 1.............................................................................................. 38
Chương 2. THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ VÀ THỰC TRẠNG PHÁT
TRIỂN ĐỘI NGŨ CÁN BỘ QUẢN LÍ TRƯỜNG TIỂU HỌC
Ở HUYỆN YÊN SƠN TỈNH TUYÊN QUANG............................ 39
2.1. Khái quát tình hình phát triển giáo dục ở huyện Yên Sơn ......................... 39
2.1.1. Kinh tế - xã hội .................................................................................... 39
2.1.2. Về văn hoá - xã hội ............................................................................. 41
2.1.3. Khái quát về Giáo dục tiểu học huyện Yên Sơn tỉnh Tuyên Quang ... 44
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

tp://www.lrc-tnu.edu.vn/


2.1.4. Cán bộ quản lí giáo dục tiểu học ......................................................... 46
ht

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

tp://www.lrc-tnu.edu.vn/

cận quản lí nguồn nhân lực ở huyện yên sơn tỉnh Tuyên Quang ...................... 58

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

3.2.1. Thực hiện tốt công tác quy hoạch đội ngũ CBQL theo tiếp cận
quản lí nguồn nhân lực ở nhà trường tiểu học............................................... 58

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

3.2.2. Thực hiện tốt quy trình bổ nhiệm CBQL các chức danh Phó hiệu
trưởng, Hiệu trưởng trường Tiểu học, thực hiện tốt việc bổ nhiệm lại và
chú ý công tác luân chuyển CBQL một cách hợp lý ..................................... 61
3.2.3. Tổ chức có hệ thống các khâu đào tạo, bồi dưỡng, tự bồi dưỡng
cán bộ quản lí theo tiếp cận quản lí nguồn nhân lực ..................................... 63
3.2.4. Cụ thể hoá tiêu chuẩn cán bộ quản lí trường Tiểu học tại huyện
Yên Sơn tỉnh Tuyên Quang phù hợp với điều kiện đổi mới giáo dục và
đào tạo hiện nay ............................................................................................. 71
3.2.5. Đổi mới công tác đánh giá đội ngũ cán bộ quản lí trường Tiểu học ... 74
3.2.6. Thực hiện công tác sử dụng và chính sách đãi ngộ cán bộ quản lí
trường tiểu học theo tiếp cận quản lí nguồn nhân lực ...................................
77
3.2.7. Thực hiện tốt công tác thanh tra, kiểm tra........................................... 79
3.3. Thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp ........................... 82
Kết luận chương 3.............................................................................................. 86
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 88
1. Kết luận.......................................................................................................... 88


XD và PT : Xây dựng và phát triển

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Giáo viên Tiểu học huyện Yên Sơn ................................................. 45
Bảng 2.2: Thống kê quy mô học sinh từ năm 2008 đến năm 2013 của huyện . 46
Bảng 2.3: Thống kê quy mô trường lớp từ năm 2008 đến năm 2013 ............... 46
Bảng 2.4: Cơ sở vật chất trường học từ năm 2010 đến năm 2013 (chi tiết) .... 46
Bảng 2.5: Số lượng và cơ cấu đội ngũ CBQL trường tiểu học huyện Yên
Sơn tỉnh Tuyên Quang ...................................................................... 49
Bảng 2.6: Thống kê trình độ CBQL trường tiểu học huyện Yên Sơn, tỉnh
Tuyên Quang ..................................................................................... 49
Bảng 2.7: Thống kê cơ cấu giới, độ tuổi, thâm niên quản lí của CBQL
trường tiểu học huyện Yên Sơn tỉnh Tuyên Quang .......................... 50
Bảng 3.1: Kết quả lấy ý kiến của 37 hiệu trưởng trường tiểu học về tính
cần thiết, tính khả thi của các giải pháp ............................................ 83

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ, PHIEUE
SƠ ĐỒ
Sơ đồ 1.1. Mối quan hệ giữa các thành tố trong quá trình giáo dục ................. 13
Sơ đồ 1.2. Mối quan hệ giữa các chức năng quản lí.......................................... 18


Đổi mới mục tiêu, nội dung, phương pháp, chương trình giáo dục các cấp
học và trình độ đào tạo, phát triển đội ngũ nhà giáo đáp ứng yêu cầu tăng về
quy mô, vừa nâng cao về chất lượng hiệu quả và đổi mới phương pháp dạy học,
đổi mới phương pháp quản lí, giáo dục đào tạo cơ sở pháp lý và phát huy nội
lực phát triển giáo dục.
Trong Luật Giáo dục đã nêu vai trò và trách nhiệm của cán bộ quản lí
giáo dục là cán bộ quản lí giáo dục giữ vai trò quan trọng trong việc tổ chức,
quản lí, điều hành các hoạt động giáo dục.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

Để thực hiện mục tiêu đó một trong những giải pháp phát triển Giáo dục
và Đào tạo là đổi mới công tác quản lí giáo dục, nâng cao năng lực cán bộ quản
lí giáo dục.
Paul Hersey, Kenneth Blanchard trong Quản lí nguồn nhân lực [37, tr23]
cho rằng có thể phát triển các cấp dưới của mình từ mức độ sẵn sàng thấp lên
mức độ sẵn sàng cao và phải làm như thế nào... Sự trưởng thành và phát triển
của mỗi cá nhân (đặc biệt là cá nhân người quản lí) là chìa khóa để tổ chức đạt
được hiệu quả lâu dài.
Đặng Thành Hưng [22, tr7] đánh giá cao vai trò của quản lí, nhận định
rằng lao động quản lí ngày càng giữ vai trò quan trọng trong mọi lĩnh vực của
đời sống xã hội. Tuy nhiên, trong nghiên cứu giáo dục, trong đào tạo khoa học
về quản lí, vấn đề bản chất của quản lí hầu như chưa được quan tâm đúng mức
và chưa được giải thích đầy đủ. Tác giả bàn thêm về vấn đề bản chất của quản
lí nói chung và bản chất của quản lí giáo dục nói riêng, khẳng định quản lí là
một dạng lao động xã hội đặc biệt, cần được quan tâm và coi trọng.
Đặng Thành Hưng [23, tr6] còn đề cập vấn đề triết lí giáo dục trong thời
kì mới. Phân tích những thách thức và cơ hội mới với 4 nhân tố chính, từ đó chỉ
ra quan điểm chung về triết học và triết lí giáo dục ngày nay, đi sâu phân tích

Việc quản lí, phát triển nguồn nhân lực để đào tạo, bồi dưỡng trở thành
một đội ngũ cán bộ quản lí hoạt động có chất lượng, hiệu quả đáp ứng nhu cầu
phát triển là một nhu cầu tất yếu trong quản lí. Các nghiên cứu và đề tài đã có
tuy phần nào tạo tiền đề để xây dựng giải pháp phát triển đội ngũ quản lí giáo
dục, và có những đề tài cụ thể là nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ quản lí
trường học cho địa phương cụ thể. Song việc áp dụng kết quả nghiên cứu trên
để phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học ở huyện Yên Sơn, tỉnh
Tuyên Quang là không thật sự phù hợp.
Đến thời điểm này, tại huyện Yên Sơn chưa có công trình nghiên cứu nào
về vấn đề này. Mặt khác nhiều nghiên cứu về phát triển đội ngũ quản lí trường
học cũng chưa thể hiện cách tiếp cận rõ ràng. Trong khi đó, yêu cầu thực tiễn
về giáo dục và đào tạo của huyện đang đặt ra những vấn đề bức xúc phải giải

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

quyết. Vì vậy, việc nghiên cứu, đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ
quản lí trường tiểu học theo tiếp cận quản lí nguồn nhân lực ở huyện Yên Sơn,
tỉnh Tuyên Quang là rất cần thiết.
Vì vậy, tôi chọn đề tài “Phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu
học theo tiếp cận quản lí nguồn nhân lực ở huyện Yên Sơn tỉnh Tuyên
Quang” với mong muốn cần giải quyết những bức xúc trong phát triển đội ngũ
cán bộ quản lí nhà trường nói chung và phát triển đội ngũ cán bộ quản lí
trường tiểu học trên địa bàn huyện trong tình hình đổi mới giáo dục hiện nay.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Đề xuất các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học
theo tiếp cận quản lí nguồn nhân lực trên địa bàn huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên
Quang đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục của một huyện miền núi còn nhiều
khó khăn về kinh tế - xã hội.

- Phương pháp khái quát hóa lí luận để xác định hệ thống khái niệm,
quan điểm và xây dựng khung lí thuyết của nghiên cứu.
- Phương pháp tổng quan so sánh để tìm hiểu kinh nghiệm quốc tế qua
tài liệu khoa học và các kết quả nghiên cứu quốc tế khác.
6.2. Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn
- Phương pháp tổng kết kinh nghiệm để tìm hiểu thực tiễn quản lí nguồn
nhân lực và quản lí giáo dục ở cấp huyện.
- Phương pháp điều tra để đánh giá thực trạng và các biện pháp phát triển
đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học tại huyện Yên Sơn, Tuyên Quang hiện
nay qua bảng hỏi, quan sát, phỏng vấn và phân tích hồ sơ quản lí.
- Phương pháp nghiên cứu sản phẩm hoạt động để tìm hiểu nhận thức và
cách làm của các trường và của huyện về phát triển đội ngũ cán bộ quản lí.
6.3. Các phương pháp khác
- Phương pháp chuyên gia nhằm thẩm định các biện pháp phát triển đội
ngũ cán bộ quản lí trường tiểu học.
- Phương pháp xử lí số liệu và đánh giá định lượng bằng kĩ thuật thống
kê và tính toán định lượng.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

7. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục các tài liệu tham khảo
và phụ lục, luận văn có 3 chương.
Chương 1. Cơ sở lý luận của việc phát triển đội ngũ cán bộ quản lí
trường Tiểu học theo tiếp cận quản lí nguồn nhân lực ở cấp huyện.
Chương 2. Thực trạng đội ngũ và thực trạng phát triển đội ngũ cán bộ
quản lí trường tiểu học ở huyện Yên Sơn tỉnh Tuyên Quang
Chương 3. Các biện pháp phát triển đội ngũ cán bộ quản lí trường tiểu
học theo tiếp cận quản lí nguồn nhân lực ở huyện Yên Sơn tỉnh Tuyên Quang

viên là “xây dựng một đội ngũ giáo viên đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu,
loại hình, đoàn kết nhất trí trên cơ sở đường lối giáo dục của Đảng và ngày

Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

càng vững mạnh về chính trị, chuyên môn, nghiệp vụ đủ sức thực hiện có chất
lượng mục tiêu và kế hoạch đào tạo”;
Luận văn thạc sĩ KHGD về đề tài “ Một số giải pháp quản lí phát triển
đội ngũ giáo viên tiểu học Thị xã Bạc Liêu” của La Tú Thắng [47, 2000];
Luận văn thạc sĩ KHGD về đề tài “ Một số giải pháp phát triển đội ngũ
giảng viên trường Cao đẳng Ngô Gia Tự Bắc Giang” của Lê Thị Thu Hồng [17,
2011].
Luận văn Thạc sĩ KHGD, chuyên ngành Quản lí giáo dục: “Một số giải
pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học huyện Bình Chánh, Thành phố Hồ
Chí Minh” của Thạch Thị Kim Linh. [32, 2000]
Đặc thù sư phạm của giáo viên tiểu học là gần như phải chăm lo tất cả
mọi việc của lớp học, giảng dạy tất cả các môn học, giáo dục toàn diện học
sinh. Chính vì thế dấu ấn về người thầy lúc nào cũng sâu đậm nhất. Đội ngũ
giáo viên tiểu học có vị trí đặc biệt quan trọng là vì giáo dục tiểu học là bậc học
nền tảng của hệ thống giáo dục quốc dân. Đây là bậc học đầu tiên của người
học, có số lượng học sinh đông đảo nhất, do đó đòi hỏi đội ngũ giáo viên ở bậc
học này cũng phải đầy đủ. Để đáp ứng yêu cầu giáo dục tiểu học cần phải có
giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên tiểu học nói chung và chất lượng đội ngũ
giáo viên tiểu học ở huyện Yên Sơn nói riêng.
1.1.2. Quản lí nguồn nhân lực trong giáo dục
Đi cùng với sự phát triển khoa học kỹ thuật và kinh tế nội dung công tác
quản lí nguồn nhân lực càng trở nên phong phú hơn. Trong khu vực doanh
nghiệp, người ta bắt đầu thấy xuất hiện ngày càng nhiều mô hình tổ chức mới,

Trường học là một tổ chức giáo dục ở cơ sở nằm trong hệ thống giáo
dục quốc dân. Trong nhà trường hoạt động trung tâm là hoạt động dạy và
học, tất cả các hoạt động đa dạng khác đều hướng tới làm tăng hiệu quả của
quá trình dạy và học. Vì vậy quản lí trường học nói chung và quản lí trường
Tiểu học nói riêng bản chất là: Quản lí hoạt động dạy - học, tức là làm sao
đưa hoạt động đó từ trạng thái này sang trạng thái khác để dần dần tiến đến
mục tiêu giáo dục.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

Trường học là phần tử của hệ thống giáo dục quốc dân, đồng thời cũng là
phần tử của xã hội, thực hiện thể chế chuyên biệt của xã hội, của Nhà nước, có
chức năng đào tạo thế hệ trẻ, có mục tiêu rõ ràng, có tổ chức rất chặt chẽ, được
Nhà nước cung cấp các điều kiện cần thiết cho việc thực hiện các chức năng
của mình. Trường học có mối quan hệ mật thiết với môi trường kinh tế - chính
trị - văn hóa, xã hội. Với tư cách là một phần tử trong hệ thống giáo dục quốc
dân nên trường học có nhiệm vụ và quyền hạn theo luật định của Luật giáo dục.
Giáo dục là một bộ phận trong hệ thống xã hội, có chức năng đào tạo
nguồn nhân lực phục vụ sự tồn tại và phát triển của xã hội trong tương lai. quản
lí giáo dục là sự vận dụng của khoa học quản lí vào các lĩnh vực hoạt động giáo
dục, để thực hiện mục tiêu mong muốn của giáo dục. Cũng giống như khái
niệm quản lí, quản lí giáo dục được tiếp cận dưới nhiều góc độ khác nhau.
Trước hết tìm hiểu khái niệm giáo dục và quản lí giáo dục, do cách thức
tiếp cận khác nhau mà quản lí giáo dục được hiểu ở nhiều góc độ khác nhau:
Hiểu theo nghĩa rộng: Giáo dục là hoạt động diễn ra trong xã hội thì quản
lí giáo dục là quản lí mọi hoạt động về giáo dục trong xã hội. Quản lí giáo dục
có hệ thống và được tổ chức chặt chẽ từ trung ương đến địa phương và các cơ
sở giáo dục trong phạm vi toàn quốc.
Hiểu theo nghĩa hẹp: Giáo dục là các hoạt động diễn ra trong ngành Giáo

dập khuôn, máy móc trong việc tạo ra sản phẩm và không được phép tạo ra phế
phẩm.
Quản lí giáo dục nói chung và quản lí nhà trường nói riêng phải chú ý
đến sự khác biệt giữa đặc điểm lao động sư phạm so với lao động xã hội.
Quản lí giáo dục đòi hỏi những yêu cầu cao về tính toàn diện, tính thống
nhất, tính liên tục, tính kế thừa và tính phát triển.
Trong quản lí giáo dục, các hoạt động quản lí hành chính nhà nước và
quản lí sự nghiệp chuyên môn đan xen vào nhau, thâm nhập lẫn nhau, không
thể tách rời nhau, tạo thành hoạt động quản lí giáo dục thống nhất.
Giáo dục là sự nghiệp của quần chúng, Quản lí giáo dục phải quán triệt
quan điểm của quần chúng.
Dựa vào phạm vi quản lí, người ta đưa ra hai loại quản lí giáo dục:
- Quản lí hệ thống giáo dục: Quản lí giáo dục được diễn ra ở tầm vĩ mô,
trong phạm vi toàn quốc, trên địa bàn lãnh thổ địa phương.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu

/>

- Quản lí nhà trường: Quản lí giáo dục ở tầm vi mô, trong phạm vi một
đơn vị, một cơ sở giáo dục.
Quản lí nhà trường là hệ thống những tác động có mục đích, có kế hoạch
hợp quy luật của chủ thể quản lí (Các cấp quản lí giáo dục) nhằm làm cho nhà
trường vận hành theo quy luật giáo dục để đạt tới mục tiêu giáo dục đặt ra trong
từng thời kỳ phát triển của đất nước.
Tác giả Kônđacốp định nghĩa: “Không đòi hỏi một định nghĩa hoàn
chỉnh, chúng ta hiểu quản lí nhà trường là một hệ thống xã hội sư phạm chuyên
biệt, hệ thống này đòi hỏi những tác động có ý thức, có kế hoạch và hướng đích
của chủ thể quản lí đến tất cả các mặt của đời sống nhà trường, nhằm đảm bảo
sự vận hành tối ưu về các mặt kinh tế xã hội, tổ chức sư phạm của quá trình dạy
học và giáo dục thế hệ đang lớn lên” [33, 1994]