BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƢỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
-----

  

----

NGUYỄN THANH LIÊM

NGHIÊN CỨU XÂY DỰNG CHƢƠNG TRÌNH
CHUYÊN SÂU MÔN BÓNG CHUYỀN CHO SINH
VIÊN NGÀNH GIÁO DỤC THỂ CHẤT TRƢỜNG
ĐẠI HỌC CẦN THƠ

LUẬN ÁN TIẾN SĨ GIÁO DỤC HỌC


TP. Hồ Chí Minh – 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ VĂN HÓA, THỂ THAO VÀ DU LỊCH

TRƢỜNG ĐẠI HỌC THỂ DỤC THỂ THAO THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
-----


Tác giả luận án

Nguyễn Thanh Liêm


MỤC LỤC
ĐẶT VẤN ĐỀ............................................................................................................... 1
Chƣơng 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU..........................................................4
1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc về công tác đào tạo cán bộ TDTT trong giai
đoạn hiện nay.................................................................................................................4
1.1.1. Quan điểm, chủ trƣơng của Đảng và Nhà nƣớc về công tác TDTT trong
giai đoạn mới......................................................................................................4
1.1.2. Công tác quản lý nhà nƣớc về đào tạo, bồi dƣỡng nguồn nhân lực cho
Thể dục thể thao trong giai đoạn hiện nay..........................................................5
1.2. Khái quát chƣơng trình, các tiêu chí đánh giá chƣơng trình, phát triển thể chất và
GDTC............................................................................................................................ 8
1.2.1. Chƣơng trình và chƣơng trình giáo dục đại học.......................................8
1.2.2. Khái niệm tiêu chuẩn và tiêu chí đánh giá chƣơng trình môn học............9
1.2.3. Các khái niệm có liên quan đến phát triển thể chất và GDTC.................10
1.3. Quy trình, tổ chức, nguyên tắc xây dựng chƣơng trình và quy trình đánh giá chất
lƣợng chƣơng trình..................................................................................................... 12
1.3.1. Quy trình và tổ chức xây dựng chƣơng trình đào tạo.............................12
1.3.2. Những nguyên tắc xây dựng chƣơng trình và quy trình đánh giá chất
lƣợng chƣơng trình môn học............................................................................ 15
1.4. Kinh nghiệm quốc tế trong phát triển chƣơng trình đào tạo giáo viên..................18
1.4.1. Singapore................................................................................................ 19
1.4.2. Phần Lan................................................................................................. 20
1.4.3. California – Mỹ....................................................................................... 21
1.4.4. Australia.................................................................................................. 23

2.2.8. Phƣơng pháp toán học thống kê............................................................. 59
2.3. Tổ chức nghiên cứu............................................................................................... 61
2.3.1. Kế hoạch nghiên cứu............................................................................... 61
2.3.2. Phạm vi nghiên cứu................................................................................. 62
Chƣơng 3
KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ BÀN LUẬN............................................................ 64


3.1. Đánh giá thực trạng việc thực hiện chƣơng trình giảng dạy môn chuyên sâu bóng
chuyền cho sinh viên chuyên ngành giáo dục thể chất Trƣờng Đại học Cần Thơ giai
đoạn 2010-2014........................................................................................................... 64
3.1.1. Thực trạng về chƣơng trình giảng dạy môn chuyên sâu bóng chuyền
ngành giáo dục thể chất Trƣờng Đại học Cần Thơ........................................... 64
3.1.2. Thực trạng các chƣơng trình giảng dạy chuyên sâu bóng chuyền của một
số Trƣờng Đại học trên toàn quốc.................................................................... 65
3.1.3. Thực trạng về đội ngũ giảng viên Bộ môn giáo dục thể chất trƣờng Đại
học Cần Thơ...................................................................................................... 69
3.1.4. Thực trạng về cơ sở vật chất, trang thiết bị phục vụ giảng dạy cho môn
Bóng chuyền..................................................................................................... 71
3.1.5. Thực trạng kinh phí dành cho hoạt động môn bóng chuyền....................72
3.1.6. Thực trạng về mức độ phối hợp giữa các phòng ban có liên quan..........73
3.1.7. Thực trạng về kết quả học tập của sinh viên........................................... 74
3.1.8. Thực trạng về kết quả phỏng vấn của sinh viên sau khi học môn chuyên
sâu bóng chuyền hiện hành............................................................................... 75
3.1.9. Thực trạng về công tác quản lý và đảm bảo chất lƣợng đào tạo tại trƣờng

Đại học Cần Thơ............................................................................................... 76
3.1.10. Bàn luận về đánh giá thực trạng............................................................ 77
3.2. Xây dựng đổi mới và ứng dụng thực nghiệm chƣơng trình giảng dạy môn chuyên
sâu bóng chuyền ngành GDTC Trƣờng Đại học Cần Thơ........................................... 81

BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CÁC CHỮ VIẾT TẮT
1. Các chữ viết tắt
BGH

Ban Giám hiệu

CP

Chính phủ

CTĐT

Chƣơng trình đào tạo

ĐBCL

Đảm bảo chất lƣợng

ĐB.SCL

Đồng bằng Sông Cửu Long

ĐHCT

Đại học Cần Thơ


Học sinh, sinh viên

LVĐ

Lƣợng vận động

NĐ

Nghị định

NQ

Nghị quyết

PGS.TS

Phó giáo sƣ, tiến sĩ

QĐ

Quyết định

RLTT

Rèn luyện thân thể

SPSS

Statistical Package for the Social Sciences

Ts

Tiến sĩ

TT

Thông tƣ

TTg

Thủ tƣớng

TW

Trung ƣơng

VN

Việt Nam

XPC

Xuất phát cao

2. Đơn vị đo lƣờng

cm

Centimét


Chƣơng trình giảng dạy chuyên sâu Bóng chuyền chuyên ngành
Giáo dục thể chất Trƣờng Đại học Cần Thơ từ năm 2006-2009

64

Bảng 3.2

Chƣơng trình giảng dạy chuyên sâu bóng chuyền ngành Giáo
dục thể chất trƣờng Đại học Cần Thơ từ năm 2010-2014

65

Bảng 3.3

Thực trạng các chƣơng trình chuyên sâu bóng chuyền ngành
GDTC của một số Trƣờng Đại học trên toàn quốc

66

Bảng 3.4

Bảng thực trạng đội ngũ giảng viên Bộ môn GDTC Trƣờng Đại
học Cần Thơ

69

Bảng 3.5

Bảng thực trạng đội ngũ giảng viên giảng dạy môn chuyên sâu
bóng chuyên Bộ môn GDTC trƣờng Đại học Cần Thơ


Thơ (n=72)
Bảng 3.10

Bảng 3.11

Kết quả phỏng vấn sinh viên chuyên sâu bóng chuyền khóa 39
ngành Giáo dục thể chất Trƣờng Đại học Cần Thơ (n=38).

Sau
75

Kết quả phỏng vấn lựa chọn nội dung giảng dạy và test đánh
trong các học phần chuyên sâu bóng chuyền cho sinh viên

Sau

ngành GDTC Trƣờng Đại học Cần Thơ (n=27).
Bảng 3.12

Độ tin cậy giữa hai lần lập test đánh giá trình độ kỹ thuật và thể
lực xuyên suốt cho 05 học phần chuyên sâu bóng
chuyền
Trƣờng Đại học Cần Thơ.

89
Sau
93




Sau
99

Bảng 3.17

Bảng kế hoạch thực nghiệm cho mỗi học phần

105

Bảng 3.18

Những điểm mới trong chƣơng trình môn học chuyên sâu bóng
chuyền ngành GDTC trƣờng Đại học Cần Thơ đã xây dựng đổi

Sau

mới so với chƣơng trình cũ
Bảng 3.19

Bảng 3.20

107

Kết quả thống kê mật độ chung và mật độ vận động ban đầu của
giờ lên lớp học phần chuyên sâu bóng chuyền (n=31)

111

Kết quả kiểm tra ban đầu trình độ kỹ thuật và thể lực sinh viên


116

Bảng 3.24

Kết quả thống kê mật độ chung và mật độ vận động của giờ lên
lớp học phần chuyên sâu môn bóng chuyền 2 (n=31).

119

Bảng 3.25

Kết quả thống kê kết quả học tập của sinh viên học phần chuyên

120


TT

TÊN BẢNG

Trang

sâu môn bóng chuyền 2 (n=31).
Bảng 3.26

Kết quả kiểm tra đánh giá trình độ kỹ thuật và thể lực của sinh
viên ngành GDTC Trƣờng Đại học Cần Thơ sau khi hoàn thành
học phần chuyên sâu bóng chuyền 2 (n=31).


Kết quả thống kê mật độ chung và mật độ vận động của giờ lên
lớp học phần chuyên sâu môn bóng chuyền 4 (n=31).

128

Bảng 3.31

Kết quả thống kê kết quả học tập của sinh viên học phần chuyên
sâu môn bóng chuyền 4 (n=31).

129

Kết quả kiểm tra đánh giá trình độ kỹ thuật và thể lực của sinh
viên ngành GDTC Trƣờng Đại học Cần Thơ sau khi hoàn thành

Sau

Bảng 3.32

học phần chuyên sâu bóng chuyền 4 (n=31).

129

Bảng 3.33

Kết quả thống kê mật độ chung và mật độ vận động của giờ lên
lớp học phần chuyên sâu môn bóng chuyền 5 (n=31).

133


Trang

Bảng 3.37

Bảng nhịp tăng trƣởng trình độ kỹ thuật và thể lực của sinh viên
chuyên sâu bóng chuyền Trƣờng Đại học Cần Thơ qua 05 học

Sau

phần (n=31).

141

Bảng 3.38

Đánh giá của giảng viên về thái độ tích cực của sinh viên trong
quá trình học môn chuyên sâu bóng chuyền (n=5)

142

Bảng 3.39

Kết quả đánh giá của sinh viên về thái độ tích cực và tự học
(n=31)

143


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ
TT


119

Biểu đồ 3.5

Diễn biến nhịp tăng trƣởng các test đánh giá kỹ thuật của nam
sinh viên chuyên sâu Bóng chuyền học phần 2.

121

Biểu đồ 3.6

Diễn biến nhịp tăng trƣởng các test đánh giá kỹ thuật của nữ sinh
viên chuyên sâu Bóng chuyền học phần 2.

122

Biểu đồ 3.7

Diễn biến nhịp tăng trƣởng các test đánh giá thể lực của nam
sinh viên chuyên sâu Bóng chuyền học phần 2.

122

Biểu đồ 3.8

Diễn biến nhịp tăng trƣởng các test đánh giá thể lực của nữ sinh
viên chuyên sâu Bóng chuyền học phần 2.

123


Diễn biến nhịp tăng trƣởng các test đánh giá kỹ thuật của nam
sinh viên chuyên sâu bóng chuyền học phần 4.

130

Biểu đồ 3.14

Diễn biến nhịp tăng trƣởng các test đánh giá kỹ thuật của nữ sinh

131


TT

Tên biểu đồ

Trang

viên chuyên sâu Bóng chuyền học phần 4.
Biểu đồ 3.15

Diễn biến nhịp tăng trƣởng các test đánh giá thể lực của nam
sinh viên chuyên sâu Bóng chuyền học phần 4.

132

Biểu đồ 3.16

Diễn biến nhịp tăng trƣởng các test đánh giá thể lực của nữ sinh

137

Biểu đồ 3.21

Diễn biến mật độ vận động qua 05 học phần chuyên sâu môn
bóng chuyền ngành GDTC Trƣờng ĐHCT.

138

Biểu đồ 3.22

Diễn biến kết quả học tập của sinh viên qua 05 học phần chuyên
sâu môn bóng chuyền ngành GDTC Trƣờng Đại học Cần Thơ.

139


DANH MỤC CÁC HÌNH
HÌNH

TÊN HÌNH

Trang

Hình 2.1

Chuyền bóng cao tay vào ô quy định.

49


Hình 2.7

Đập bóng biên vị trí số 4 chéo sân.

53

Hình 2.8

Đập bóng biên vị trí số 2 chéo sân.

53

Hình 2.9

Đập bóng trung bình vị trí số 3 toàn sân.

54

Hình 2.10

Dụng cụ đo dẻo đứng gập thân.

55

Hình 2.11

Sơ đồ chạy cây thông.

57


nhu cầu ngày càng phát triển của xã hội, đòi hỏi giáo dục và đào tạo (GD&ĐT) cần có
những cải tiến, đổi mới cho phù hợp nhu cầu thực tiễn. Bộ GD&ĐT cũng có hàng loạt
các công văn, yêu cầu về vấn đề này nhƣ: Thông tƣ số: 07/2015/TT- BGD ĐT “Quy
định về khối lượng kiến thức tối thiểu, yêu cầu về năng lực mà người học đạt được sau
khi tốt nghiệp đối với mỗi trình độ đào tạo của giáo dục đại học và quy trình xây
dựng, thẩm định, ban hành chương trình đào tạo trình độ đại học, thạc sĩ, tiến sĩ”
[19]; Quyết định số 72/2008/QĐ-BGD&ĐT “Quy định tổ chức thể thao ngoại khóa
cho học sinh, sinh viên [13]; Quyết định số 53/2008/QĐ-BGD&ĐT “Quy định về việc
đánh giá, xếp loại thể lực học sinh, sinh viên”[14]…


2

Từ năm 2004 trƣờng Đại học Cần Thơ bắt đầu đào tạo cử nhân ngành giáo dục
thể chất, hàng năm đào tạo đƣợc hơn 60 cử nhân TDTT ngành giáo dục thể chất cung
cấp nhu cầu cán bộ cho vùng Đồng bằng Sông Cửu Long. Tuy nhiên cần có sự đánh
giá khách quan về những tồn tại cơ bản của hệ thống đào tạo ngành giáo dục thể chất
với thái độ coi trọng chất lƣợng đào tạo là nền tảng của sự phát triển bền vững cho nhà
trƣờng.
Hiện nay, do nhiều nguyên nhân khác nhau, việc áp dụng nội dung giảng dạy,
chƣơng trình đào tạo ngành giáo dục thể chất ở mỗi trƣờng đều có sự khác biệt nhất
định tùy thuộc vào hoàn cảnh, điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên ... Qua kinh
nghiệm giảng dạy, kết hợp với phân tích, tổng hợp và tham khảo ý kiến từ các chuyên
gia, đồng nghiệp, cán bộ quản lý cho thấy: việc áp dụng dụng chƣơng trình giảng dạy
khác nhau sẽ dẫn đến chất lƣợng đào tạo khác nhau. Hiệu quả của chƣơng trình giảng
dạy các môn học chuyên sâu trong đó có môn bóng chuyền đang đƣợc áp dụng cho
sinh viên ngành GDTC trƣờng Đại học Cần Thơ hiện vẫn chỉ đƣợc xây dựng trên kinh
nghiệm của bản thân giảng viên nên không tránh khỏi những hạn chế.
Ban Giám hiệu trƣờng Đại học Cần Thơ rất quan tâm và đã ban hành nhiều văn
bản của nhà trƣờng chỉ đạo việc đổi mới cho phù hợp và đáp ứng đƣợc nhu cầu của xã



ÂÊÔƠƯ

âêôơ



ãáạằ

ắ

ặầẩẫ

èẻẽé

ểễếệì

ĩíị

ỏõóọồ

ốộờởỡ

ùủũú

ửữứựỳ

ýỵ


Trên cơ sở đánh giá thực trạng việc thực hiện chƣơng trình giảng dạy môn
chuyên sâu bóng chuyền cho sinh viên ngành GDTC Trƣờng Đại học Cần Thơ, làm rõ
ƣu nhƣợc điểm của chƣơng trình. Từ đó làm cơ sở và là điều kiện lựa chọn lại nội
dung để xây dựng đổi mới chƣơng trình giảng dạy môn bóng chuyền cho phù hợp với
đặc điểm đối tƣợng, các điều kiện đảm bảo, góp phần nâng cao chất lƣợng cho sinh
viên ngành giáo dục thể chất nói riêng, nhằm đào tạo một đội ngũ giáo viên TDTT có
chất lƣợng theo hƣớng đáp ứng nhu cầu xã hội, đảm bảo theo tiêu chuẩn chuẩn đầu ra
mà nhà trƣờng đã công bố theo mục tiêu đào tạo đặt ra.


4

Chƣơng 1
TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1.1. Quan điểm của Đảng và Nhà nƣớc về công tác đào tạo cán bộ TDTT trong
giai đoạn hiện nay
1.1.1. Quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước về công tác TDTT trong
giai đoạn mới
Các quan điểm của Đảng về phát triển TDTT là những định hƣớng cơ bản để xác
định vị trí và mối quan hệ của toàn bộ sự nghiệp TDTT đối với các lĩnh vực kinh tế,
văn hoá, xã hội...các mối quan hệ nội tại của TDTT. Vì vậy đó chính là các cơ sở để
lựa chọn, xác định các mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp để xây dựng quy hoạch, kế hoạch
phát triển sự nghiệp TDTT trong một thời kỳ tƣơng đối dài.
Các nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, thứ VII và thứ VIII, IX và
0 của Đảng đã xác định những quan điểm cơ bản và chủ trƣơng lớn để chỉ đạo công
tác TDTT trong sự nghiệp đổi mới [99].
Phát triển TDTT là một yêu cầu khách quan, một mặt quan trọng của chính sách
xã hội, một biện pháp tích cực để giữ gìn và nâng cao sức khoẻ, làm phong phú đời
sống văn hoá tinh thần của nhân dân, góp phần mở rộng giao lƣu quốc tế, phục vụ tích
cực các nhiệm vụ kinh tế - xã hội, an ninh và quốc phòng của đất nƣớc.

quốc tế, tăng tình đoàn kết giữa các nƣớc; gắn liền với phát triển kinh tế, thúc đẩy kinh
tế phát triển. Đó cũng chính là mục tiêu lớn mà thể thao Việt Nam hƣớng tới [92].
Hiện nay, văn kiện trình Đại hội XII Đảng ta nhấn mạnh sự quan tâm đặc biệt và
làm rõ hơn lập trƣờng, quan điểm, tính nhất quán về sự cần thiết phải đổi mới căn bản,
toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực.
Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, đã từng
đƣợc khẳng định trong các văn kiện Đảng trƣớc đây, đặc biệt là trong Nghị quyết số
29 của Hội nghị Trung ƣơng 8, khóa XI, khẳng định đây không chỉ là quốc sách hàng
đầu, là “chìa khóa” mở ra con đƣờng đƣa đất nƣớc tiến lên phía trƣớc, mà còn là
―mệnh lệnh” của cuộc sống [5].
1.1.2. Công tác quản lý nhà nước về đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực cho
Thể dục thể thao trong giai đoạn hiện nay
Văn kiện Đại hội Đảng X đã thể hiện quan điểm nhất quán của Đảng về phát
triển TDTT nhằm nâng cao sức khỏe, thể lực, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần của
nhân dân, đặc biệt là thế hệ trẻ Việt Nam, góp phần thực hiện các nhiệm vụ phát triển
kinh tế - xã hội và đối ngoại của Đảng và Nhà nƣớc [99].


6

Tổ chức, chỉ đạo công tác đào tạo, bồi dƣỡng nhân lực cho phát triển TDTT là
một trong những nội dung quan trọng của quản lý nhà nƣớc về TDTT đã đƣợc Luật
TDTT quy định tại khoản 2 Điều 6. Để đảm bảo phát triển sự nghiệp TDTT theo đúng
định hƣớng, không ngừng nâng cao chất lƣợng các hoạt động TDTT, đòi hỏi phải có
nguồn nhân lực rất lớn, đa dạng, phong phú bao gồm nhiều lực lƣợng lao động khác
nhau về chuyên môn nghiệp vụ và trình độ đào tạo từ cán bộ quản lý cấp cao ở trung
ƣơng đến cán bộ quản lý ở cơ sở. Từ cán bộ giảng viên đại học đến giáo viên tiểu học,
mầm non, từ huấn luyện viên đội tuyển quốc gia đến hƣớng dẫn viên thể thao ở cơ sở
và các cán bộ chuyên môn nghiệp vụ, cán bộ khoa học thuộc các lĩnh vực chuyên
ngành có liên quan cho đến các lực lƣợng lao động kinh doanh dịch vụ khác tác