ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

MỘC VĂN THÀNH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT
TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH
LÀO CAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

MỘC VĂN THÀNH

ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT
TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH
LÀO CAI ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH
GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: GS.TS Phạm Hồng Quang


Đặc biệt, em xin chân thành gửi lời cảm ơn sâu sắc đến Giáo sư - Tiến sĩ
Phạm Hồng Quang, người hướng dẫn khoa học cho đề tài khóa luận tốt nghiệp.
Thầy đã tận tình chỉ dẫn, góp ý giúp em nhận ra từ những lỗi nhỏ nhất trong
suốt quá trình thực hiện đề tài.
Với những kết quả nghiên cứu đã đạt được, em hy vọng khi áp dụng vào
thực tiễn công tác sẽ giúp cho các nhà quản lý có được cái nhìn tổng thể về thực
trạng CSVC, từ đó có những hoạch định, chính sách, đầu tư xây dựng và quản
lý CSVC phù hợp, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông
mới của tỉnh Lào Cai.
Trong quá trình thực hiện và hoàn thành đề tài không tránh khỏi gặp
những sai sót, kính mong quý thầy, cô và các bạn bè đồng nghiệp góp ý giúp đề
tài được hoàn thiện tốt hơn.
Em xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 9 năm 2018
Tác giả luận văn
Mộc Văn Thành

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ......................................................................................................ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ....................................................................iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
DANH MỤC CÁC HÌNH ................................................................................... v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chọn đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2

2.2. Thực CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai ........................................... 33
2.2.1. Thực trạng về cơ sở vật chất.................................................................... 33
2.2.2. Thực trạng các trang TBDT và trang thiết bị dùng chung khác.............. 38
2.3. Thực trạng quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai .... 40
2.3.1. Thực trạng kế hoạch phát triển CSVC .................................................... 41
2.3.2. Thực trạng tổ chức phát triển CSVC ....................................................... 42
2.3.3. Thực trạng lãnh đạo, chỉ đạo phát triển phương tiện dạy học ................. 44
2.3.4. Thực trạng kiểm tra, giám sát thực hiện kế hoạch phát triển CSVC....... 45
2.3.5. Đánh giá tổng thể mức độ thực hiện và hiệu quả các biện pháp quản lý
phát triển CSVC................................................................................................. 47
2.3.6. Thực trạng mức độ ảnh hưởng của các yếu tố đến quản lý phát triển
CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai ........................................................... 48
2.4. Thực trạng về mức độ đáp ứng của cơ sở vật chất trong trường THPT
tỉnh Lào Cai với yêu cầu của chương trình giáo dục phổ thông mới ................ 50
2.4. Đánh giá chung về thực trạng quản lý phát triển CSVC trong trường
THPT tỉnh Lào Cai ............................................................................................ 53
2.4.1. Những mặt mạnh trong quản lý phát triển CSVC trong trường THPT
tỉnh Lào Cai ....................................................................................................... 53
2.4.2. Những mặt yếu trong quản lý phát triển CSVC trong trường THPT
tỉnh Lào Cai ....................................................................................................... 53

iv


2.4.3. Nguyên nhân của thực trạng quản lý phát triển CSVC trong trường
THPT tỉnh Lào Cai ............................................................................................ 54
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2 .................................................................................. 56
Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÝ PHÁT TRIỂN CƠ SỞ VẬT CHẤT
TRONG TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TỈNH LÀO CAI ĐÁP
ỨNG YÊU CẦU CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI..........

3.4.2. Phương pháp, phạm vi thăm dò ............................................................... 76
3.4.3. Nội dung thăm dò .................................................................................... 76
3.4.4. Kết quả thăm dò....................................................................................... 76
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 .................................................................................. 80
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ......................................................................... 81
1. Kết luận.......................................................................................................... 81
2. Kiến nghị ....................................................................................................... 81
2.1. Đối với Bộ GD&ĐT ................................................................................... 81
2.2. Đối với Sở GD&ĐT tỉnh Lào Cai .............................................................. 82
2.3. Đối với các trường THPT tỉnh Lào Cai ...................................................... 82
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................... 83
PHỤ LỤC ......................................................................................................... 87

vi


DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
CBQL

:

Cán bộ quản lý

CTGDPT

:

Chương trình giáo dục phổ thông

CSVC

Học sinh
Hội đồng nhân dân
Thiết bị dạy học

THPT

:

Trung học phổ thông

UBND

:

Ủy ban nhân dân

5


DANH MỤC CÁC BẢNG
Bảng 2.1. Hiện trạng cơ sở vật chất của 36 trường THPT tỉnh Lào Cai. .......... 36
Bảng 2.2. Hiện trạng các trang thiết bị dạy học của 36 trường THPT tỉnh
Lào Cai .............................................................................................. 39
Bảng 2.3. Mức độ thực hiện và hiệu quả lập kế hoạch phát triển CSVC
trong trường THPT tỉnh Lào Cai....................................................... 41
Bảng 2.4. Kết quả khảo sát thực trạng tổ chức phát triển CSVC ...................... 42
Bảng 2.5. Kết quả khảo sát thực trạng lãnh đạo, chỉ đạo phát triển CSVC ...... 44
Bảng 2.6. Thực trạng mức độ thực hiện và hiệu quả kiểm tra, giám sát,
đánh giá quá trình phát triển CSVC .................................................. 46
Bảng 2.7. Đánh giá tổng thể mức độ thực hiện và hiệu quả của các biện pháp

hóa, hiện đại hóa cơ sở vật chất - kỹ thuật, đảm bảo đủ nguồn lực tài chính và
CSVC tối thiểu của tất cả các cơ sở giáo dục” [29, tr.20].
Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII xác định chủ trương: “Đổi mới căn
bản và toàn diện giáo dục, đào tạo, nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; đẩy
mạnh nghiên cứu, phát triển, ứng dụng khoa học, công nghệ; phát huy vai trò
quốc sách hàng đầu của giáo dục, đào tạo và khoa học, công nghệ đối với sự
nghiệp đổi mới và phát triển đất nước” [8, tr.116]. Theo đó, phải đổi mới đồng
bộ tất cả các mặt, các thành tố của quá trình giáo dục; trong đó, tăng nguồn lực
để đầu tư xây dựng CSVC theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, đồng bộ, đạt
tiêu chuẩn quốc gia và quốc tế là một trong những giải pháp quan trọng để thực
hiện chủ trương trên.
Trong những năm qua, cùng với việc chỉ đạo đổi mới nội dung, PPDH,
nâng cao chất lượng, ngành giáo dục tỉnh Lào Cai cũng quan tâm đầu tư CSVC.
Tuy nhiên, thực tế cho thấy CSVC được đầu tư, song còn thiếu về số lượng,
chưa đồng bộ về chủng loại, chất lượng chưa thật sự đáp ứng với yêu cầu đổi
mới. Bên canh đó, trong quản lý phát triển CSVC, nhận thức trách nhiệm của
một số cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên chưa cao, có biểu hiện tâm lý e
ngại, sợ hư

2


hỏng, liên đới trách nhiệm nên hiệu quả sử dụng các CSVC không cao. Công
tác kế hoạch hoá việc huy động, sử dụng, quản lý chưa thật sự phù hợp giữa kế
hoạch dài hạn và ngắn hạn. Tổ chức lực lượng, phân công, phân định trách
nhiệm trong quản lý phát triển CSVC còn có biểu hiện chồng chéo, khó khăn
cho việc quản lý, khai thác, sử dụng.
Đề án đổi mới chương trình và sách giáo khoa giáo dục phổ thông của Bộ
GD&ĐT cũng đã đánh giá: “CSVC và TBDH của nhiều trường học chưa đáp
ứng được yêu cầu giáo dục toàn diện. Các trường có phòng thí nghiệm, thư

- Hệ thống hóa cơ sở lý luận về CSVC, chương trình giáo dục phổ thông
mới, đánh giá CSVC trong trường trung học phổ thông theo yêu cầu của chương
trình giáo dục phổ thông mới.
- Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng CSVC trong trường THPT trên
địa bàn tỉnh Lào Cai và mức độ đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ
thông
mới.
- Đề xuất các biện pháp quản lý phát triển cơ sở vật chất trong trường
THPT tỉnh Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới và
khảo nghiệm tính cấp thiết và mức độ khả thi của các biện pháp.
7. Phương pháp nghiên cứu
7.1. Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận
Đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu, phân tích, tổng hợp, hệ
thống hóa, khái quát các nguồn tài liệu lý luận và thực tiễn có liên quan đến cơ
sở vật chất, đánh giá cơ sở vật chất, chương trình giáo dục phổ thông mới,
nhằm xây dựng hoặc chuẩn hóa các khái niệm, các thuật ngữ; xác định cơ sở lý
luận trong đánh giá CSVC trong trường THPT đáp ứng yêu cầu chương trình
giáo dục phổ thông mới, bao gồm các tài liệu:
- Các tài liệu, văn kiện của Đảng, chính sách của Nhà nước về phát triển
GD&ĐT; các khái niệm, quy định, quy chuẩn về cơ sở vật chất, chương trình
giáo dục phổ thông mới; các nội dung về đánh giá cơ sở vật chất trường THPT
đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới.
- Các kết quả nghiên cứu, tài liệu trong nước và ngoài nước về cơ sở vật
chất, đánh giá cơ sở vật chất, chương trình giáo dục phổ thông, các tài liệu
khoa học có liên quan đến dánh giá cơ sở vật chất trong trường trung học phổ
thông.
7.2. Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn
5





Ngoài phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận
văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về đánh giá thực trạng cơ sở vật chất trong
trường
THPT đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới.
Chương 2: Thực trạng CSVC trong trường THPT tỉnh Lào Cai và mức độ
đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới.
Chương 3: Biện pháp quản lý phát triển CSVC trong trường THPT tỉnh
Lào Cai đáp ứng yêu cầu chương trình giáo dục phổ thông mới.

7


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐÁNH GIÁ THỰC TRẠNG CƠ SỞ VẬT CHẤT
TRONG TRƯỜNG THPT ĐÁP ỨNG YÊU CẦU
CHƯƠNG TRÌNH GIÁO DỤC PHỔ THÔNG MỚI
1.1. Tổng quan nghiên cứu vấn đề
1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài
1.1.1.1. Cơ sở vật chất
Quá trình phát triển của khoa học giáo dục, hoạt động giáo dục và dạy
học đã được nghiên cứu có hệ thống từ thời Komenxky cho đến ngày nay.
Nhưng hầu như các công trình nghiên cứu chỉ tập trung nhiều vào mục tiêu, nội
dung và phương pháp của việc giáo dục và dạy học, còn phương tiện và điều
kiện để thực hiện các thành tố trên dường như chưa được quan tâm một cách
triệt để, đó là CSVC của trường học (đất đai, môi trường tự nhiên, trường sở,
các cấp khối công trình, phòng học, phòng thí nghiệm thực hành, bàn ghế giáo
viên và học sinh, bảng, thiết bị dạy học và các trang thiết bị khác…).

chương trình (curriculum) được sử dụng để miêu tả các môn học được giảng dạy
trong thời kỳ cổ điển của nền văn minh Hy Lạp. Theo thời gian, tuỳ thuộc vào
quan điểm triết học, quan điểm về giáo dục trong nhà trường của mỗi người mà
cách hiểu và giải thích về chương trình của họ sẽ khác nhau, chẳng hạn họ hiểu
và giải thích chương trình (curriculum) là:
1) Những gì được giảng dạy trong nhà trường; 2) Tập hợp các môn học; 3) Tất
cả những gì diễn ra trong nhà trường, bao gồm việc dạy, những hoạt động trong
giờ, ngoài giờ học, và các mối quan hệ giữa các cá nhân với nhau; 4) Những gì
được dạy trong và ngoài trường do nhà trường định hướng; 5) Những hoạt
động, kinh nghiệm mà người học trải qua trong trường, và những gì người học
thu nhận được qua quá trình học của chính mình trong trường; 6) Là những
môn học hữu ích nhất cho cuộc sống xã hội hiện tại; 7) Là toàn bộ các hoạt
động, kinh nghiệm học tập mà nhà tường tổ chức cho người học để họ có thể

9


đạt được những kỹ năng, kiến thức chung ở các môi trường học khác nhau; …
8) Là tất cả những kiến thức mà

10


người học thu nhận được trong trường đời (the course of living). Theo những
cách giải thích và quan niệm trên đây, thì chương trình được hiểu theo nghĩa hẹp
là những môn học, hoặc theo nghĩa rộng hơn là tất cả nh ững hoạt động, kinh
nghiệm của người học ở cả trong và ngoài nhà trường [20, tr.5, 6, 7].
Đến thế kỷ XX, ý nghĩa của thuật ngữ chương trình được mở rộng hơn.
Tuỳ theo quan điểm về cách tiếp cận xây dựng chương trình, quan điểm về
phương thức tổ chức triển khai các hoạt động trong chương trình, căn cứ vào

- "Nghiên cứu nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH ở trường phổ thông
nhằm đáp ứng yêu cầu giáo dục và đào tạo trong tình hình mới" của tác giả
Trần Quốc Đắc [6]]. Tác giả đã đánh giá tình hình trang bị và sử dụng TBDH ở
trường phổ thông và đề xuất biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng TBDH
đáp ứng yêu cầu đổi mới PPDH ở một số môn học.
Đề tài luận văn thạc sĩ của tác giả Trần Thế Vinh "Quản lý TBDH ở các
trường THPT của tỉnh Thái Bình trong giai đoạn hiện nay" [36]. Tác giả đã đưa
ra một số biện pháp quản lý TBDH ở các trường THPT.
- “Thực trạng quản lý CSVC ở các trường trung học cơ sở huyện Vĩnh
Thạnh thành phố Cần Thơ” của tác giả Vương Ngọc Lê. Tác giả khảo sát thực
trạng quản lý CSVC tại các trường THCS ở huyện Vĩnh Thạnh, phân tích
nguyên nhân và đề xuất giải pháp quản lý tốt hơn cho các trường ở Vĩnh
Thạnh
[23].
Về lĩnh vực quản lý trường học cũng đã có một số công trình nghiên cứu
đề cập đến các phương pháp tổ chức và quản lý nhà trường ở mọi lĩnh vực
giảng dạy, học tập, hướng nghiệp, CSVC trường học…, ví dụ như:
- Tác giả Nguyễn Văn Lê với công trình “Khoa học quản lý nhà trường”,
tác giả tập trung giới thiệu về các phương pháp tổ chức và quản lý nhà trường.
Riêng về nội dung quản lý CSVC trường học, tác giả đã đưa ra 5 nguyên tắc tổ
chức và quản lý CSVC trường học; vấn đề bố trí tối ưu khu trường; việc tổ chức
khoa học trong một lớp học; phòng học bộ môn; thư viện và phòng thí nghiệm;
... [22].
- Hai tác giả Hà Sĩ Hồ và Lê Tuấn với tựa sách “Những bài giảng quản lý
trường học”, phần nội dung Hiệu trưởng quản lý CSVC trường học, tác giả đề
cập đến khái niệm và vai trò của CSVC trường học, sau đó đi sâu vào các
nghiệp vụ Hiệu trưởng quản lý việc xây dựng CSVC trường học. [17].
- Trong “Giáo trình bồi dưỡng Hiệu trưởng trường THCS, tập III”, tác giả

12


13


Hội thảo Xây dựng chương trình giáo dục phổ thông theo định hướng
năng lực do Bộ GD&ĐT tổ chức năm 2014 với 10 báo cáo khoa học lớn tập
trung vào

14