VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

CAO THỊ LY NA

PHÁP LUẬT VỀ THỊ TRƢỜNG BÁN BUÔN
ĐIỆN CẠNH TRANH TỪ THỰC TIỄN TỔNG CÔNG
TY ĐIỆN LỰC MIỀN TRUNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT KINH TẾ

HÀ NỘI - 2018


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

CAO THỊ LY NA

PHÁP LUẬT VỀ THỊ TRƢỜNG BÁN BUÔN
ĐIỆN CẠNH TRANH TỪ THỰC TIỄN TỔNG CÔNG
TY ĐIỆN LỰC MIỀN TRUNG

Ngành: Luật Kinh tế
Mã số : 838.01.07

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC:
TS. ĐẶNG VŨ HUÂN

HÀ NỘI - 2018


1.1. Khái quát về thị trường bán buôn điện cạnh tranh ...................................... 6
1.2. Pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh .................................... 19
CHƢƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT VỀ THỊ TRƢỜNG BÁN
BUÔN ĐIỆN CẠNH TRANH VÀ MÔ HÌNH THÍ ĐIỂM TẠI TỔNG
CÔNG TY ĐIỆN LỰC MIỀN TRUNG ...................................................... 41
2.1. Thực trạng các quy định pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh
ở Việt Nam hiện nay ........................................................................................ 41
2.2. Mô hình thí điểm thị trường bán buôn điện cạnh tranh tại tổng công ty
điện lực miền Trung ......................................................................................... 56
2.3. Giải pháp hoàn thiện pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh ở
Việt Nam hiện nay ........................................................................................... 64
KẾT LUẬN .................................................................................................... 72
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


DANH MỤC VIẾT TẮT
CQNN

: Cơ quan nhà nước

ĐVPĐ

: Đơn vị phát điện

EVNCPC

: Tổng Công ty điện lực Miền Trung

Hợp đồng Cfd


: Nhà máy điện

Quyết định số 63/QĐ-TTg

: Quyết định 63/QĐ-TTg/2013/QĐ-TTg ngày
8/11/2013 của Thủ tướng Chính phủ quy định về Lộ
trình, các điều kiện và cơ cấu ngành điện để hình
thành và phát triển các cấp độ thị trường điện lực tại
Việt Nam

Quyết định số 6463/QĐ-BCT : Quyết định 6463/QĐ-BCT ngày 22/7/2014 của Bộ
Công Thương về việc Phê duyệt Thiết kế tổng thể
thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam
Quyết định số 8266/QĐ-BCT : Quyết định 8266/QĐ-BCT ngày 10/08/2015 của
Bộ Công Thương về việc Phê duyệt Thiết kế chi tiết
thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam


Quyết định số 2760/QĐ-BCT : Quyết định 2760/QĐ-BCT ngày 30/6/2016 của Bộ
Công Thương về việc Phê duyệt Thiết kể tổng thể cơ
sở hạ tầng công nghệ thông tin phục vụ vận hành và
giám sát hoạt động của Thị trường bán buôn điện
cạnh tranh Việt Nam
Quyết định số 168/QĐ-TTg

: Quyết định 168/QĐ-TTg ngày 7/2/2017 của Thủ
tướng Chính phủ về việc Phê duyệt Đề án tái cơ cấu
ngành điện giai đoạn 2016 – 2020, định hướng đến
năm 2025

Tập đoàn EVN

: Tập đoàn Điện lực Việt Nam

TCTĐL

: Tổng công ty Điện lực

TTĐ

: Thị trường điện/ thị trường điện lực

TT

ĐCT

: Thị trường bán buôn điện cạnh tranh

VCGM

: Thị trường phát điện cạnh tranh Việt Nam

VWEM

: Thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt Nam


DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ
Số hiệu
hình


58

ĐCT

20


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Cạnh tranh là một trong những đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường,
nhờ có cạnh tranh mà các nguồn lực trong xã hội được phân bổ hiệu quả từ đó đem
lại lợi ích chung cho toàn xã hội. Đối với nền kinh tế, cạnh tranh không chỉ là môi
trường và động lực để tăng năng suất lao động, thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát
triển mà còn là yếu tố quan trọng giúp lành mạnh hoá các quan hệ xã hội và là điều
kiện giáo dục tính năng động của các doanh nghiệp. Vì vậy, cạnh tranh chính là quy
luật kinh tế của sản xuất hàng hoá và được coi là “linh hồn” của nền kinh tế.
Điện năng là yếu tố đầu vào không thể thiếu được của mọi hoạt động sản
xuất, kinh doanh cũng như trong cuộc sống sinh hoạt hàng ngày của chúng ta. Điện
năng với đặc thù có quá trình sản xuất - kinh doanh gồm 3 khâu liên hoàn: Sản xuất
- Truyền tải - Phân phối xảy ra đồng thời, không qua một khâu trung gian thương
mại nào, do đó yêu cầu về chi phí đầu tư ban đầu cho hệ thống điện là rất lớn. Trong
khi đó, hệ thống điện của các nước hầu hết đều được xây dựng từ khi nền kinh tế
trong nước còn chưa phát triển, do đó thị trường điện lực thường là thị trường độc
quyền do doanh nghiệp nhà nước đảm nhận vì lúc đó chỉ có doanh nghiệp nhà nước,
dưới sự bảo trợ của Nhà nước, mới có đủ tiềm lực về tài chính và chuyên môn kỹ
thuật để xây dựng hệ thống điện quốc gia đủ tiêu chuẩn cũng như hoàn thành các
nhiệm vụ an sinh – xã hội mà Nhà nước đặt ra cho ngành Điện. Tuy nhiên, đến các
giai đoạn phát triển tiếp theo, mọi thành phần trong nền kinh tế đều có thể tham gia
vào thị trường điện lực ở khâu sản xuất và phân phối, vì đây là những khâu không

tranh - cấp độ cao nhất trong phát triển thị trường điện cạnh tranh. Hiện nay,
VWEM đang ở trong giai đoạn vận hành thí điểm và đứng trước thềm vận hành
chính thức từ năm 2019, tuy nhiên đến nay, hệ thống pháp luật về thị trường vẫn
chưa được hoàn thiện. Trong khi việc xây dựng, ban hành hệ thống pháp luật về
VWEM có vai trò tiên quyết trong việc xây dựng hành lang pháp lý, tạo sân chơi
bình đẳng để thu hút mọi thành phần kinh tế tham gia, từ đó, tạo điều kiện để xây
dựng thành công VWEM nói riêng và thị trường điện cạnh tranh nói chung. Vì vậy,
tác giả đã chọn đề tài “Pháp luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh từ thực
2


tiễn Tổng công ty Điện lực Miền Trung” để nghiên cứu và làm Luận văn Thạc sĩ
luật học với mong muốn làm rõ được các vấn đề pháp lý liên quan đến thị trường
bán buôn điện cạnh tranh nói chung và những vướng mắc pháp lý khi triển khai thí
điểm thị trường VWEM, từ đó, góp phần hoàn thiện pháp luật về thị trường bán
buôn điện cạnh tranh.
2. Tình hình nghiên cứu đề tài
Xây dựng và phát triển thị trường điện cạnh tranh là xu thế phát triển chung
của các nước trên thế giới và đã được Nhà nước ta định hướng rõ với lộ trình chuẩn
bị từ năm 2005, cho đến nay, đã có một số công trình nghiên cứu về thị trường điện
nói chung và thị trường bán buôn điện cạnh tranh nói riêng, như: Luận án Tiến sĩ
kinh tế với đề tài: “Xây dựng và phát triển thị trường bán buôn điện cạnh tranh Việt
Nam” của tác giả Nguyễn Thành Sơn, bảo vệ tại Hội đồng chấm luận án Tiến sĩ Đại
học Đà Nẵng, năm 2014; bài “Xây dựng chính sách pháp luật về thị trường điện
cạnh tranh” của tác giả Nguyễn Thế Mừng, năm 2016, tại website của Tạp chí Dân
chủ và Pháp luật (www.tcdcpl.moj.gov.vn). Các công trình nghiên cứu này đã làm
rõ một số vấn đề mang tính lý luận và thực tiễn về thị trường điện và đã đạt được
các thành quả nhất định về mặt khoa học và thực tiễn, tuy nhiên, các nghiên cứu này
hoặc nghiên cứu VWEM dưới góc độ kinh tế học hoặc phạm vi nghiên cứu quá
rộng – chính sách pháp luật về thị trường điện nói chung. Đến nay, chưa có công

về thị trường bán buôn điện cạnh tranh.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Về nội dung, Luận văn tập trung làm rõ các vấn đề lý luận và thực tiễn pháp
luật về thị trường bán buôn điện cạnh tranh ở Việt Nam.
Về không gian, nghiên cứu thực tế quá trình vận hành thí điểm tại Tổng công
ty Điện lực Miền Trung.
Về thời gian, từ năm 2017 đến nay.
5. Cơ sở lý luận và phƣơng pháp nghiên cứu
5.1. Cơ sở lý luận
Luận văn được thực hiện trên cơ sở phương pháp duy vật biện chứng, duy
vật lịch sử của Triết học Mac – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng
và Nhà nước về hệ thống pháp luật nói chung và pháp luật về điện lực nói riêng.

4


Luận văn đầy đủ ở file: Luận văn Full