BIỆN PHÁP TẠO MÔI TRƯỜNG HOẠT ĐỘNG VÀ PHÁT TRIỂN KHẢ
NĂNG SÁNG TẠO CỦA TRẺ THÔNG QUA VIỆC SỬ DỤNG CÁC
NGUYÊN VẬT LIỆU MỞ
----------------------------PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Chương trình “Chăm sóc giáo dục mầm non” là chương trình được xây dựng trên
cơ sở tích hợp, lấy trẻ làm trung tâm, tạo điều kiện cho mỗi trẻ được hoạt động
tích cực phù hợp với sự phát triển của bản thân trẻ, đáp ứng tối đa nhu cầu và
hứng thú của trẻ trong quá trình chăm sóc giáo dục. Vì vậy việc tạo môi trường
cho trẻ hoạt động là hết sức cần thiết.
Các nhà giáo dục đã khẳng định: Môi trường vật chất trong trường lớp mầm non
có vai trò quan trọng đối với sự phát triển thể lực, trí lực và tình cảm của trẻ thơ,
có ảnh hưởng đến cả hành vi của người lớn và trẻ em. Môi trường cho trẻ hoạt
động là nơi có nguồn thông tin phong phú, khuyến khích tính độc lập và hoạt động
tích cực của trẻ, giúp trẻ tìm tòi, khám phá, phát hiện nhiều điều mới lạ, hấp dẫn
trong cuộc sống. Các kiến thức, các kỹ năng của trẻ được củng cố và bổ sung. Trẻ
được tự lựa chọn hoạt động cá nhân hoặc chia nhóm tạo cơ hội để cho trẻ bộc lộ
hết khả năng của mình. Môi trường, phù hợp, đa dạng, phong phú sẽ gây hứng thú
cho trẻ và bản thân giáo viên góp phần hình thành và nâng cao mối quan hệ thân
thiện tự tin giữa cô và trẻ, giữa trẻ với trẻ.
Hiện nay khi thực hiện chương trình“Chăm sóc giáo dục mầm non mới
“điều khó khăn nhất đối với chúng ta là:
Làm thế nào để môi trường hoạt động của trẻ không mang tính chất trưng bày
trang trí, đơn điệu từ những đồ dùng, đồ chơi có sẵn mà phải là môi trường có
nhiều nguyên vật liệu mở để khuyến khích trẻ hoạt động và hoạt động đó phải thật
đơn giản nhưng lại đạt hiệu quả cao. Một trong những yếu tố để làm được điều đó
là biết cách tạo môi trường mở và tận dụng các nguyên vật liệu để tổ chức cho trẻ
hoạt động và đó chính là lý do tôi chọn đề tài: “Biện pháp tạo môi trường hoạt
động và phát triển khả năng sáng tạo của trẻ thông qua việc sử dụng các
nguyên vật liệu mở”.
PHẦN 2: NỘI DUNG
1. Thực trạng:

2. BIỆN PHÁP THỰC HIỆN

Biện pháp 1: Tạo mảng chủ đề lớn:
Tuỳ theo từng chủ điểm tôi cùng trẻ tạo thành bức tranh lớn về chủ đề bằng nhiều
hình thức khác nhau: Cắt dán, vẽ, xé dán, ghép hột hạt, vỏ cây … Mở chủ đề cô và
trẻ chỉ làm một số hình ảnh trọng tâm,quá trình thực hiện chủ đề sẽ bổ sung sản
phẩm của trẻ và đến cuối chủ đề sẽ tạo thành một bức tranh hoàn chỉnh và có tổ
chức trò chuyện, trưng bày sản phẩm cuối chủ đề.
Ví du 1: Chủ điểm “Thế giới động vật”
- Cô: + Làm một cành cây xoả từ trên xuống (vò giấy)
2


+ Làm dòng suối, bãi cỏ ở hai bên suối
- Trẻ: + Cắt dán ông mặt trời, chim đậu trên cành cây
+ Xé dán thêm nước, hoa, lá cây
+ In hình, cắt dán, tô màu các loại động vật sống dưới nước

Ví dụ 2: Chủ điểm “Phương tiện giao thông”
- Cô: + Dán các tuyến đường sắt, bộ, thuỷ, hàng không.
+ Tạo thêm một số hình ảnh: đồng lúa, sông.
- Trẻ: + Cắt dán đèn đường, đèn tín hiệu giao thông
+ Gắn các PTGT đúng tuyến: Ô tô, máy bay, thuyền buồm, tàu thuỷ.
+ Mây, mặt trời

Biện pháp 2. Tạo môi trường hoạt động trong các góc:
Chia góc hợp lý để trong quá trình hoạt động tôi có thể quan sát trẻ được
thường xuyên và quan sát tất cả các góc.
3



Ví dụ 2: Chủ đề “Thế giới Động vật”
- Ở trò chơi “Bé cùng khám phá” có thể thay chọn tên: Động vật sống dưới nước,
sống trong rừng, trong gia đình, chim, côn trùng hoặc gia súc gia cầm, động vật biết
bay, động vật đẻ trứng để gắn thay đổi vào các ô cho trẻ tìm gắn hoặc cắt dán gắn

Bé cùng khám phá
Động vật
đẻ con

Động vật
biết bay

Động vật
đẻ trứng

Thi xem ai nhanh
Côn trùng

để các hình trên hoặc trẻ vẽ gắn vào ô

Cho trẻ tạo nhóm ĐV theo chủ đề nhánh

Để các hình ảnh các loại động vật

2.2 Góc phân vai:
5


Cần diện tích rộng và cố định, là nơi trẻ chơi các trò chơi giả bộ đóng vai. Trẻ


Tuỳ vào từng chủ dề tôi bổ sung và sắp xếp phù hợp để tạo cho trẻ nhiều cơ hội
khám phá.
Ví dụ 1:

Chủ điểm “ Gia đình”

- Làm nhà từ hộp carton to hoặc dùng giá đựng đồ dùng đồ chơi hoặc tủ quay laị làm
góc gia đình, lấy 2 thùng carton sữa Vinamil làm giường, lấy vải vụn chắp thành ga
trải giường.
- Cửa hàng: Ngoài việc bày các hàng hoá từ hộp kẹo, lon bia, dầu gội, sữa tắm tôi
còn tạo thêm các đồ dùng đồ chơi làm từ nguyên phế liệu như: Tủ lạnh, ti vi làm từ
các hộp giấy (cô và trẻ cùng làm), cối xay sinh tố làm từ can đựng dầu ăn, vỏ chai
6


nc gii khỏt, phớch nc lm t chai du nc ra bỏt, b bn gh lm t v chai
nc mm nam ng, lm t can nha, bi tớt hoc hp giy, lm ni cm in t ng
ng kem x túc, lm thc n t quyn lch vi bi Bộ tp lm ni tr v mt s
mún n n gin khỏc.
Ngoi ra cú th to thờm mng trờn tng tr chi bỏn hng nh:
Hng

Giỏ

Gn búng kớnh tr dt hng

Hng

Giỏ


nào?; Tại sao cháu lại nghĩ; Cháu sẽ cần cái gì?; . Còn gì
nữa?; Có cách nào khác để .? Và phối hợp những câu hỏi đó
với những lời nói tỏ ra cho trẻ thấy là trẻ đợc đánh giá tốt việc trẻ
đang làm.
Trong quá trình làm cùng với trẻ tôi luôn tạo tình huống nh mình
không biết và phải nhờ trẻ giúp.
Ví dụ: Làm thế nào để có con trâu từ những chiếc hộp này?
Trong khi hoạt động tạo điều kiện để trẻ phát triển khả năng
phân tích suy nghĩ về nhiệm vụ, tìm cách thực hiện và luôn
khuyến khích, động viện giúp trẻ tự tin, tích cực chủ động thể
hịên sự sáng tạo.
Tạo cơ hội cho trẻ thử nghiệm, sáng tạo, khám phá mới, giáo viên nên
cung cấp những vật liệu để trẻ lựa chọn theo ý muốn, không nên
áp đặt trẻ làm theo ý mình hoặc làm hộ trẻ. Các đồ dùng đồ chơi
cần cho góc này là:
+ Bút màu, bút nớc để trẻ tô, vẽ
+ t nn tr nn cỏc con vt, ch cỏi, ch s, hoa, lỏ...
+ Giy A4, bỡa, Cỏc con du bng xp, mỳt, khuụn in tr thc hnh
+ Kộo, h dỏn, vi vn , ct dỏn chi.
+ V c hn, rm r, lỏ cõy khụ, ht ht, lm cõy, con vt...
+ Hp giy cỏc loi (hp ko bỏnh, hp thuc), lau nh, dựng phc v cho tit
dy.
+ Cỏc dng c õm nhc
+ Vũng, khn, qut, hoa
+ Nhng con ri may bng vi, xp
*Cỏch b trớ:
- Cỏc loi dựng trờn u cú dỏn tờn hoc ký hiu ca tr v c riờng tng
ngn trờn giỏ.
- Cỏc nguyờn ph liu vo r to to iu kin cho tr d ly, ct khi hot ng.

bằng tay, giáo dục trẻ về tinh thần trách nhiệm, tính tự tin vào bản thân mình. Ở góc
này tôi bố trí đồ dùng đồ chơi giúp trẻ dễ dàng lựa chọn, sắp xếp riêng từng loại vào
ngăn trên giá trưng bày, ghi rõ tên của từng loại đồ dùng đồ chơi dán vào từng ngăn
để trẻ dễ lựa chọn khi chơi và yêu cầu trẻ cất đúng nơi quy định sau khi chơi. Đồ
dùng đồ chơi tối thiểu cần cho góc này là:
+ Khối gỗ, xốp các loại, các loại cây hoa, cây xanh
+ Các đồ dùng phục vụ cho cả 9 chủ điểm bằng các loại phế liệu tận dụng
+ Gạch, vật liệu để xây dựng
+ Vỏ sò, nắp bia, sỏi
+ Bộ đồ kỷ thuật.
+ Các dụng cụ của công nhân xây dựng: Xô, xẻng, bai, bàn xoa, thước….
Ngoài ra tuỳ theo từng chủ đề cụ thể tôi làm thêm một số đồ dùng đồ chơi để trẻ xây
dựng được các công trình theo nội dung chủ điểm đề ra.
*

Chủ điểm “Trường mầm non của bé”

- Tôi làm thêm cây xanh từ len hoặc từ các nguyên liệu vải vụn
- Các mô hình đồ chơi ngoài trời của trường như: Bập bênh, đu quay, cầu trượt làm
từ hộp nhựa, que kem, thìa ăn sữa chua....
- Nhuộm một số que để trẻ xếp và ghép lối đi, hàng rào.
* Chủ điểm “ Thế giới Động vật”
10


- Làm các loại chuồng trại, hàng rào từ hộp carton, các con vật từ vỏ hộp nhựa, từ vỏ
ốc hến, từ vỏ cây khô. Từ tre đan vẽ thêm các chi tiết như: Mắt, mũi, tai tạo thành
khuôn mặt các con vật.
* Chủ điểm “Thế giới Thực vật”
- Làm các loại cây từ cành khô, chổi trện, rơm rạ nhuộm màu.

động của trẻ.
* Chủ điểm “Thế giới thực vật”
- Chuẩn bị 4 cái chậu cho trẻ gieo 4 loại hạt vào chậu để theo dõi quá trình phát triển
của cây từ hạt. Giáo viên hướng dẫn trẻ quan sát và ghi chép lại bằng cách vẽ hình
qua mỗi lần quan sát, cô ghim các lần trẻ quan sát đó lại để khi cây phát triển hoàn
chỉnh cô cho trẻ kể và sắp xếp lại quá trình trẻ quan sát được.
- Cho trẻ trồng 4 cây vào 4 chậu:
+ 1 chậu cho trẻ chăm sóc đầy đủ: nước, ánh sáng, không khí, đất
+ 1 chậu trồng nhưng bịt kín
+ 1 chậu trồng không có đất
+ 1 chậu không có nước
Sau chủ đề cô cùng trẻ nhận xét 4 chậu cây đó để trẻ rút ra kết luận. Để cây
sống được cần có đủ cả 4 yếu tố : Đất, nước, không khí, ánh sáng.
- Pha nước vào 3 lọ: 1 lọ màu hồng, 1 lọ màu đỏ, 1 lọ màu xanh rồi cắm vào
mỗi lọ 1 bông hoa cúc trắng. Sau 2 – 4 ngày cho trẻ nhận xét về màu sắc của của
bông hoa trong từng lọ, rút ra kết luận hoa hút nước màu nên chuyển sang màu hồng
nhat, xanh nhạt và đỏ nhạt.
- Trồng một số cành cây: Rau ngót, dâu, lá sống đời, đậu, vạn niên thanh.
* Chủ điểm “Nước và hiện tượng thiên nhiên”
- Cho trẻ chơi khám phá khoa học.
- Chuẩn bị các lọ đựng nước để nơi có ánh sáng mặt trời chiếu, lấy bút dạ gạch mực
nước ở ngày đầu tiên, đến ngày tiếp theo gạch tiếp mực nước còn trong lọ. Nhận xét
nước bay hơi khi có ánh sáng chiếu vào, cung cấp cho trẻ kiến thức sự bay hơi của
nước hoặc vòng tuần hoàn của nước.
- Chơi “Thả thuyền” hoặc “Vật chìm vật nổi: rút ra kết luận vật nhẹ nổi, vật nặng
chìm.

12



a.Chuẩn bị trước khi dạy trẻ.
- Phải nghiên cứu kỹ cách làm, nguyên vật liệu để làm.
- Chuẩn bị tâm thế gây niềm say mê hứng thú, háo hức được làm đồ dùng, đồ chơi.
- Chuẩn bị bố trí chỗ ngồi của trẻ phù hợp, gần gũi với cô giáo để trẻ được nghe cô
hướng dẫn và làm theo cô.
b. giáo viên biết xây dựng góc trưng bày sản phẩm của trẻ.
Để tuyên truyền cho phụ huynh ,mọi người và cho trẻ nắm bắt được cách làm và
sản phẩm của đồ dùng, đồ chơi được làm từ nguyên vật liệu mở thì cô giáo phải
biết sưu tầm các nguyên vật liệu để làm phong phú trên các góc của trẻ. Ở góc
tuyên truyền cần bố trí các hình ảnh ngộ nghĩnh. Qua góc tuyên truyền giáo viên
tuyên truyền cho phụ huynh, các đoàn thể, hiểu rõ tầm quan trọng của chuyên đề
để từ đó tạo điều kiện cho cô giáo thực hiện mục đích của mình.
c. Giaó viên phải tích hợp các môn học
Ngoài giờ học, giáo viên cần phải biết linh hoạt tổ chức các hoạt động thu hút trẻ
tham gia.
- Khuyến khích trẻ cùng cô tham gia các hoạt động nghệ thuật, tô màu, vẽ, nặn,
dán....tạo ra các sản phẩm để trang trí môi trường trong lớp thêm sinh động, hấp
dẫn hơn.
d. giáo viên cần phải tạo môi trường cho trẻ làm quen với các đồ dung, đồ
chơi
Ta biết rằng đặc điểm tư duy của trẻ là trực quan hình tượng nên ở trong lớp ngoài
góc tuyên truyền ra cô giáo cần biết tận dụng các khoảng trống để treo các đồ
dùng, đồ chơi. Hướng dẫn trẻ hiểu được cách làm,biết sắp xếp đồ dung, đồ chơi
cho phù hợp chủ điểm, thường xuyên thay đổi nhằm thu hút trẻ vào xem.
Việc tham gia vào các hoạt động sẽ tạo nguồn cảm hứng làm nảy sinh những ý tưởng
sáng tạo của trẻ. Vì thế hãy tạo môi trường và sử dụng nguyên vật liệu mở cho trẻ
14


hoạt động, hãy tận dụng tối đa những gì có xung quanh ta, thật đơn giản vì dễ tìm và