SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA

PHÒNG GD&ĐT THÀNH PHỐ THANH HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

“MỘT VÀI KINH NGHIỆM SỬ DỤNG
ĐỒ DÙNG TRỰC QUAN TRONG GIẢNG DẠY
MÔN MĨ THUẬT BẬC TIỂU HỌC”.

Người thực hiện: Lê Linh Nga
Chức vụ
: Giáo viên
Đơn vị công tác : Trường Tiểu học Lý Tự Trọng
SKKN thuộc lĩnh vực (môn): Mĩ thuật

THANH HÓA NĂM 2018


MỤC LỤC

1. Mở đầu
1.1. Lý do chọn đề tài
1.2.Mục đích nghiên cứu
1.3. Đối tượng nghiên cứu
1.4.Phương pháp nghiên cứu.
2. Nội dung
2.1. Cơ sở lý luận
2.2 . Thực trạng vấn đề
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo

học mĩ thuật bồi dưỡng năng lực quan sát, phân tích, phát triển trí tuệ, phát huy
trí tưởng tượng, sáng tạo của học sinh. Qua môn học giáo viên chính là người
phát hiện và bồi dưỡng năng khiếu mĩ thuật cho các em.
Học sinh tiểu học là lứa tuổi rất hiếu động, hay tìm tòi khám phá. Các em
sẽ tham gia vào các hoạt động do giáo viên thiết kế một cách chủ động, linh hoạt
và sáng tạo. Song song với việc học tập các môn học ở bậc tiểu học thì môn “mĩ
thuật” là môn học hết sức quan trọng. Nó cung cấp cho các em những hiểu biết
cơ bản về cái đẹp trong cuộc sống mà con người có thể tác động đến và điều
khiển chúng phục vụ lợi ích cho mình. Ngoài ra các em còn được trang bị những
kiến thức cơ bản nhất về nghệ thuật tạo hình. Trên cơ sở đó vận dụng vào cuộc
sống hàng ngày, góp phần vào mục tiêu đào tạo con người trong thời đại mới.
Để dạy tốt môn mĩ thuật ở bậc tiểu học đòi hỏi người giáo viên phải luôn tìm tòi
và trau dồi kiến thức của bản thân mình mang đến những phương pháp giảng
dạy hiệu quả nhất.
Từ lâu các giáo viên đã biết sử dụng, vận dụng các phương pháp vào tiết
dạy, nhưng sử dụng như thế nào để có hiệu quả thì chưa được quan tâm. Trong
bài dạy mĩ thuật ngoài phương pháp đặc trưng cần phối hợp các phương pháp
một cách nhuần nhuyễn, nhịp nhàng và đồng bộ. Người giáo viên phải luôn sáng
tạo, linh hoạt, vận dụng các phương pháp phát huy tính tích cực của học sinh.
Tôi vẫn còn nhớ cô giáo dạy tôi bộ môn mĩ thuật ở bậc tiểu học. Cô là
người đã giúp tôi nhận ra niềm yêu thích hội họa, khích lệ tôi theo đuổi con
đường nghệ thuật này. Tôi nhớ cách cô đưa môn học mĩ thuật đến cho tôi, cô đã
truyền cảm hứng truyền lửa đam mê cho lứa tuổi tiểu học đầy bỡ ngỡ bằng chính
tình yêu và tâm huyết cô dành cho nghề. Tôi nhớ nhất các tiết học có sử dụng đồ
dùng trực quan mà cô đã dày công chuẩn bị, dù sau hơn 20 năm, khi đã là một
người giáo viên như cô, tôi vẫn học tập được rất nhiều từ phương pháp dạy học
mĩ thuật tiểu học của cô.
Hiện nay, tuy việc đổi mới phương pháp dạy học là một vấn đề được nhiều
nhà nghiên cứu giáo dục quan tâm bàn bạc, nhưng một trong những phương
pháp dạy học phát huy được tính tích cực của học sinh, tính độc lập sáng tạo,

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng có cơ sở vật chất, đồ dùng dạy học cơ bản
đầy đủ cho việc dạy và học bộ môn mĩ thuật.
Ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm và tạo mọi điều kiện giúp đỡ về
đồ dùng dạy học, đồng thời phân bố thời gian giảng dạy khoa học, hợp lý. Các
em học sinh hầu như rất thích thú khi được học bộ môn mĩ thuật với giáo viên
đặc thù của bộ môn.
4


Tuy nhiên việc các em thích học vẽ với việc các em cảm nhận được cái hay,
cái đẹp thể hiện từ nội dung và hình thức mỗi khi các em vẽ một bức tranh hay
một bài tập thực hành là cả một quá trình dài mà nếu người giáo viên không ý
thức được vai trò và trách nhiệm của mình thì sẽ không giúp được học sinh trên
hành trình này. Bởi vì ở lứa tuổi của các em các nhà khoa học đã chỉ ra sự ảnh
hưởng tích cực của nghệ thuật tới sự hình thành nhân cách, trí tuệ con người.
Các hoạt động trong môn học mĩ thuật khi được xây dựng hợp lý sẽ cung cấp
cho học sinh những trải nghiệm học tập thú vị giúp các em khám phá được bản
thân và Thế giới xung quanh. Vì nghệ thuật chính là một trong những phương
thức biểu hiện cách nhìn, lối nghĩ về thế giới. Thông qua việc vẽ tranh ,nặn đồ
vật, tạo hình sản phẩm trong môn học mĩ thuật, học sinh sẽ phát triển năng lực
biểu đạt cảm xúc, suy nghĩ, cách nhìn của mình về gia đình bạn bè, nhà
trường…Nói cách khác, giờ học mĩ thuật khi được tổ chức khoa học và hợp lý
sẽ kích thích các giác quan và giúp các em phát triển được năng lực biểu đạt của
bản thân mình.
Chính việc sử dụng đồ dùng trực quan tốt ở tiết giảng sẽ phát huy được sự
tham gia của nhiều giác quan. Hơn nữa, lứa tuổi học sinh tiểu học lại là lứa tuổi
tư duy còn đang ở độ thấp (tư duy cụ thể), cho nên khi sử dụng đồ dùng trực
quan thì đồ dùng phải sinh động, phải cụ thể để học sinh có được khả năng tự
giác tư duy trừu tượng qua tay sờ, mắt thấy, tai nghe và có được hứng thú học
tập, hiểu vấn đề nhanh, nhớ đồ dùng trực quan lâu trong khi vận dụng làm bài

tự nhiên thì cũng không có hiệu quả. Vì thế mà tôi muốn đề cập đến phương
pháp sử dụng đồ dùng trực quan trong giảng dạy môn Mĩ thuật ở tiểu học sao
cho bài giảng đạt kết quả cao nhất từ đồ dùng trực quan.
Dạy Mĩ thuật nói chung góp phần mở rộng môi trường mĩ thuật cho xã hội
để mọi người đều hướng tới cái đẹp và thưởng thức cái đẹp từ đó giúp cuộc sống
của con người phong phú hơn, đẹp hơn.
Đó chính là mục đích mà tôi muốn nghiên cứu về phương pháp sử dụng đồ
dùng trực quan trong dạy học môn Mĩ thuật ở trường Tiểu học.
1.3. Đối tượng nghiên cứu.
Học sinh Trường Tiểu học Lý Tự Trọng Thành phố Thanh Hóa.
Học sinh tiểu học là một thực thể hồn nhiên, ngây thơ và trong sáng. Học
sinh tiểu học dễ thích nghi và tiếp nhận cái mới và luôn hướng tới tương lai,
nhưng cũng thiếu sự tập trung cao độ, khả năng ghi nhớ và chú ý có chủ định
chưa được phát triển mạnh. Ngoài ra trẻ nhớ rất nhanh nhưng quên cũng nhanh.
Đối với trẻ em ở lứa tuổi tiểu học thì tri giác của học sinh tiểu học phản ánh
những thuộc tính trực quan, cụ thể của sự vật, hiện tượng và xảy ra khi chúng
trực tiếp tác động lên giác quan. Việc sử dụng đồ dùng dạy học – trực quan cụ
thể là phương tiện quan trọng để tổ chức sự chú ý cho học sinh. Vì vậy đối
tượng nghiên cứu đề tài của tôi là quá trình dạy và học Mĩ thuật ở trường Tiểu
học Lý Tự Trọng Thành phố Thanh Hóa .

( Tiết dạy Mĩ thuật lớp 5B Trường Tiểu học Lý Tự Trọng)
6


( Tiết dạy Mĩ thuật lớp 2D Trường Tiểu học Lý Tự Trọng)
1.4.Phương pháp nghiên cứu.
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Đọc tài liệu, phương pháp này được
thực hiện nhằm nghiên cứu lý thuyết, làm cơ sở cho tư liệu và sách tham khảo
có liên quan và phục vụ việc nghiên cứu phần lý luận.

Trường Tiểu học Lý Tự Trọng nói riêng và các trường tiểu học khác trên địa
bàn Tỉnh Thanh Hóa nói chung đã duy trì đủ 9 môn học, môn Mĩ thuật đã được
xem là môn học chính thức có tầm quan trọng không hề nhỏ. Tuy đăc trưng của
môn học không nhằm đào tạo họa sĩ tương lai hay tạo ra những người chuyên
làm về công tác mĩ thuật mà nhằm trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản
của cái đẹp để các em tiếp xúc và làm quen với cái đẹp, cảm thụ cái đẹp, biết
vận dụng vào trong cuộc sống hàng ngày. Hỗ trợ các em ở các môn học khác
giúp các em phát triển toàn diện, lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất thẩm mĩ và
các kỹ năng cơ bản góp phần hoàn thiện con người tương lai.
Đất nước ta đang bước vào thời kì đổi mới, thời kì công nghiệp hóa, hiện
đại hóa đất nước phù hợp với truyền thống Việt Nam. Yếu tố cơ bản và nền tảng
để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững đó là phát triển
nguồn nhân lực con người, hay nói cách khác là phát triển và đổi mới giáo dục
trong đó có môn Mĩ thuật - một môn học chính thức của cấp tiểu học. Xuất phát
từ nhận thức trước đây thường xem môn Mĩ thuật là môn phụ cho nên các
nghành, các cấp chưa quan tâm nhiều về trí tuệ, thời gian cũng như trang thiết bị
, đồ dùng học tập đặc biệt là một số giáo viên mĩ thuật chưa thực sự quan tâm
tìm tòi về phương pháp dạy học cũng như về kinh nghiệm sử dụng đồ dùng trực
quan trong giảng dạy, để học sinh có thể tiếp cận và cảm thụ một cách đầy đủ về
cái đẹp nói chung và giáo dục rèn luyện cho trẻ yêu thích học môn Mĩ thuật.
Vai trò của đồ dùng trực quan trong dạy học bộ môn Mĩ thuật bậc Tiểu học
là hết sức quan trọng vì trẻ ở độ tuổi 6 đến 11 cảm nhận chủ yếu môn học bằng
thị giác và cách truyền tải ngôn ngữ lời nói và ngôn ngữ hình ảnh của giáo viên.
Tầm quan trọng của đồ dùng trực quan trong môn học là rất lớn, nó kích thích
hứng thú học tập của học sinh, làm cho học sinh say mê, lôi cuốn học sinh hấp
dẫn học sinh tham gia vào việc sáng tạo ra cái đẹp, là tiền đề cho giờ học đạt
hiệu quả cao. Chính vì vậy người giáo viên phải nắm bắt được tâm lý của trẻ và
nắm bắt được cách nhìn nhận của trẻ…từ đó tìm ra phương pháp dẫn dắt trẻ đi
vào con đường sáng tạo nghệ thuật một cách tự nhiên hơn. Muốn làm được điều
đó thì việc sử dụng đồ dùng trực quan khi dạy Mĩ thuật là không thể thiếu.

hoạch hướng dẫn cho học sinh. Không hướng dẫn chung chung với tất cả học
sinh, cần có ý định trong từng đối tượng học sinh. Tổ chức tiết dạy sinh động,
học sinh hứng thú làm bài đạt hiệu quả.
Vì thế mà tôi muốn đề cập đến phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan
trong giảng dạy môn Mĩ thuật ở tiểu học sao cho bài giảng đạt kết quả cao nhất
từ đồ dùng trực quan.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
Theo mục đích, yêu cầu mỗi bài giảng thì phương pháp sử dụng đồ dùng
trực quan luôn được vận dụng trong việc giảng dạy Mĩ thuật ở tiểu học vì nó phù
hợp với đặc điểm của môn học và phù hợp với đặc điểm tri giác của học sinh.
Phương pháp trực quan đối với môn Mĩ thuật có những yêu cầu cụ thể như:
yêu cầu về chuẩn bị đồ dùng trực quan và sử dụng đồ dùng trực quan. Vậy khi
nói đến việc chuẩn bị đồ dùng trực quan ta phải nghĩ đến nhiệm vụ của môn Mĩ
thuật, ngoài việc cung cấp những tri thức bộ môn và rèn kỹ năng nó còn nhiệm
vụ giáo dục thẩm mĩ cho học sinh. Do đó đồ dùng giảng dạy đưa ra cho học sinh
học tập ngoài yêu cầu là đối tượng cho học sinh quan sát, phù hợp với nội dung
bài giảng còn có yêu cầu là phải đẹp để thu hút sự chú ý của học sinh, tạo nên
không khí nghệ thuật trong giờ học. Làm cho các em học sinh yêu thích vật mẫu
bởi vẻ đẹp về hình dáng, màu sắc của mẫu, làm phấn chấn tinh thần học tập của
các em. Điều đó góp phần không nhỏ vào việc giáo dục thẩm mĩ cho học sinh.
Vì thế đồ dùng học tập môn Mĩ thuật không thể tuỳ tiện phải cần có sự chuẩn bị
chu đáo trước theo yêu cầu của bài giảng. Mẫu vẽ to rõ ràng để học sinh nhìn rõ
màu sắc, đường nét phải tươi vui, sáng sủa. Khi đồ dùng trực quan đã được
chuẩn bị đầy đủ, thì tuỳ thuộc vào đặc điểm của mỗi hình thức mĩ thuật mà có
những yêu cầu về trình bày trực quan, để làm sao phát huy được khả năng tư
duy khai thác kiến thức triệt để ở mỗi học sinh.
Từ những tình hình chung đó và kết hợp với tình hình thực tế tôi nhận thấy
việc sử dụng đồ dùng trực quan mỗi giáo viên vẫn còn sự hạn chế khác nhau.
9


với đặc điểm tri giác của học sinh. (tri giác bằng trực quan cụ thể)
Bước 2: Chuẩn bị đồ dùng trực quan phù hợp với các tiến trình giảng
trong mục đích yêu cầu bài soạn. Đồ dùng gồm mẫu vẽ như đồ vật, dụng cụ
sinh hoạt, hoa quả, hình khối...Tranh, ảnh như các phiên bản tranh của họa sĩ,
minh hoạ các bước thực hiện bài vẽ,…. tất cả phải đáp ứng yêu cầu thẩm mĩ,
đúng trọng tâm.
Bước 3: Sử dụng trực quan để có hiệu quả thì khi sử dụng đồ dùng trực
quan trong một tiết học vẽ giáo viên cần lấy mẫu, tranh ảnh làm trung tâm, lấy
mẫu, tranh ảnh thay tiếng giảng giải, thuyết trình của cô. Cô chỉ gợi mở để học
sinh tự tư duy, khám phá, khai thác kiến thức từ mẫu. Có như vậy phương pháp
trực quan mới được khai thác triệt để, kết quả bài học mới đạt chất lượng cao.
Giờ học có không khí nghệ thuật sôi nổi hơn.
Qua đó ta thấy phương pháp trực quan sử dụng ở phần quan sát, nhận xét sẽ
phát huy được tác dụng tốt, học sinh hiểu bài một cách dễ dàng, nhanh, độc lập
10


và hiểu sâu Giáo viên thì làm việc ít, không phải vất vả mà vẫn gây được hứng
thú học tập ở các em.
- Để giúp học sinh làm tốt một bài vẽ trước tiên giáo viên phải trang bị cho
học sinh những kiến thức, kỹ năng cơ bản của bài học như hình mảng, màu sắc,
bố cục, đường nét ...
- Nắm chắc các phân môn trong môn Mĩ thuật về cách quan sát, cách vẽ
cũng như cách thực hiện.
- Đối với giáo viên phải chuẩn bị tốt về giáo án, đồ dùng trực quan.
- Khi sử dụng trực quan phải có ngôn ngữ giảng giải, thuyết trình phù hợp
với đồ dùng trực quan.
- Đồ dùng sử dụng không nên dễ dãi, không có chọn lọc hoặc nhiều quá
làm cho đảo lộn nhận thức của học sinh.
Tiến trình một bài Vẽ theo mẫu Lớp 5:

+ Bề mặt khối hộp có giống khối cầu -Khác nhau
không?
+So sánh độ đậm nhạt của khối hộp và
khối cầu.
-Hs đến gần và chú ý quan sát
GV: yêu cầu hs đến gần mẫu để quan sát
hình dáng đặc điểm của mẫu
-Hs quan sát, theo dõi
Hoạt động 3: cách vẽ
11


-Cho hs quan sát hình và tham khảo ở
SGK nêu các bước vẽ.
- Hoạt động N2 báo cáo- lớp bổ sung.
+So sánh tỉ lệ, phác khung hình chung
và riêng của từng mẫu.
+Vẽ chỉnh sửa hoàn chỉnh từng mẫu.
+Vẽ đậm, nhạt theo 3 mức độ.
-Tóm ý, vẽ phác hoạ mẫu lên bảng.
-Hs quan sát
Hoạt động 4: Thực hành
-Xem bài vẽ học tập
- Cho xem bài vẽ năm trước
-Hs nhận xét về bố cục, hình ảnh và vẽ
- GV yêu cầu hs làm bài vào vở
đậm, nhạt.
- Quan sát giúp đỡ HS.
Chọn bài vẽ hoàn thành tốt.
-Quan sát kĩ hình hộp và cầu để vẽ.


Khối/lớp

Tổng số
học sinh

HT tốt (A+ )

HT (A)

Chưa
hoàn
thành

1
2
3
4
5

272
212
207
169
173

80 (38,10%)
85 (41,87%)
60 (36,36%)
74 (43,27%)

17


Đúc kết nội dung, kinh nghiệm :
Các hình thức, phương pháp dạy học phong phú, linh hoạt tránh sự nhàm
chán cho học sinh
Khẳng định sử dụng đồ dùng trực quan vào giảng dạy đạt hiệu quả cao.
Bài học kinh nghiệm:
Để đạt được hiệu quả tốt sử dụng đồ dùng trực quan trong dạy học Mĩ
thuật, bản thân tôi rút ra những kinh nghiệm sau:
Giáo viên luôn trao dồi kiến thức, học hỏi kinh nghiệm ở các bạn đồng nghiệp.
Giáo viên phải nghiên cứu tài liệu, nắm vững phương pháp mới, tự học, tự
rèn luyện để nâng cao kiến thức giảng dạy.
Chuẩn bị tốt khâu soạn giảng, hình thành tốt các phương pháp dạy học tích
cực thích hợp với từng bài, từng phần, từng nội dung.
Xác định dúng mục đích – yêu cầu.
Chuẩn bị tốt ĐDDH phục vụ tiết dạy. Sử dụng ĐDDH hợp lý với đặc trưng
của từng bài như sắp xếp vật mẫu ( vật thực ), mẫu vẽ, hình gợi ý các bước vẽ
hình, vẽ màu, vẽ đậm nhạt…. Khi sử dụng ĐDDH cần lưu ý tới tính khoa học,
thẩm mĩ và độ chính xác của kiến thức.
Giáo viên vận dụng khéo léo các phương pháp dạy học tích cực như:
phương pháp làm việc nhóm, phương pháp trực quan, phương pháp luyện tập….
Giáo viên cần hình thành thị hiếu thẩm mĩ cho học sinh và nâng cao khả năng
miêu tả đồ vật bằng đường nét, hình khối, đậm nhạt, màu sắc của học sinh trong
phân môn vẽ theo mẫu.
18


Giáo viên luôn yêu thương học sinh, gần gũi với học sinh, luôn động viên,
tuyên dương và khuyến khích các em học tập.

- Đối với cha mẹ học sinh: Cần quan tâm hơn nữa tới việc học bộ môn Mĩ
Thuật cho các em.
Trên đây là sáng kiến kinh nghiệm của bản thân trong việc sử dụng đồ
dùng trực quan trong giảng dạy môn Mĩ thuật bậc tiểu học được áp dụng
trong quá trình thực hiện ở Trường Tiểu học Lý Tự Trọng. Rất mong sự góp
ý chân thành của hội đồng khoa học để bản thân có nhiều kinh nghiệm giảng
dạy tốt hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Thanh Hóa, ngày 13 tháng 4năm 2018
XÁC NHẬN
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác.
19


Người viết

Lê Linh Nga

20


TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Sách Mĩ thuật các lớp bậc Tiểu học
- Sách Giáo viên Mĩ thuật các lớp bậc Tiểu học
- Tài liệu phương pháp dạy học Mĩ thuật ở Tiểu học
- Phương pháp nghiên cứu khoa học giáo dục