1. MỞ ĐẦU
1.1. Lý do chọn đề tài
Theo định hướng đổi mới phương pháp dạy học toán hiện nay ở trường
THCS là tích cực hoá các hoạt động học tập của học sinh, khơi dậy và phát triển
khả năng tự học nhằm hình thành cho học sinh tư duy tích cực, độc lập, sáng tạo,
nâng cao năng lực phát hiện và giải quyết vấn đề, rèn luyện kĩ năng vận dụng
kiến thức vào thực tiễn. Tác động đến tình cảm, đem lại niềm vui và hứng thú
học tập cho học sinh.
Từ những nhận thức về mục tiêu giáo dục THCS, là giáo viên dạy Toán –
một môn học có tỉ lệ học sinh yếu tương đối cao trong các nhà trường THCS,
bản thân tôi nhận thức thấy mình cần có ý thức trong việc tìm các giải pháp
nhằm nâng cao chất lượng đại trà trong từng tiết, từng phần, chương của từng
khối lớp trong chương trình.
Là một giáo viên dạy toán ở trường THCS tôi luôn suy nghĩ làm sao truyền
đạt kiến thức đến các em một cách đơn giản, dễ hiểu nhưng chắc chắn, để các
em có những kiến thức cơ bản vững vàng, tạo điều kiện cho các em yêu thích
môn toán, tránh cho các em có suy nghĩ môn toán là khô khan và khó tiếp cận.
Tuy vậy, trong việc truyền đạt kiến thức cho các em và qua những giờ
luyện tập, giảng dạy trên lớp, kiểm tra bài tập về nhà… tôi nhận thấy một điều,
có những kĩ năng giải toán mà học sinh rất dễ bị ngộ nhận và mắc sai lầm trong
khi giải (kể cả học sinh giỏi). Từ đó tôi đã đi sâu vào tìm tòi để tìm ra những
nguyên nhân và những biện pháp hữu hiệu để hạn chế ,chấm dứt những sai lầm
mà học sinh hay mắc phải.
Trong chương trình toán ở THCS với lượng kiến thức lớn và chặt chẽ, yêu
cầu học sinh cần phải ghi nhớ, thì môn đại số 7 học sinh khi giải toán cần phải
nắm chắc kiến thức cơ bản, biết vận dụng hợp lí đối với từng dạng bài tập, hình
thành kĩ năng từ đó làm cơ sở nắm bắt được các kiến thức nâng cao hơn.
Năm nay tôi được dạy môn đại số 7, tôi nhận thấy việc khắc phục những
sai lầm cho học sinh khi giải toán đại số 7 là rất quan trọng. Vì đó là những công
việc thường xuyên diễn ra khi người giáo viên lên lớp, chính vì vậy tôi quyết
định chọn đề tài SKKN “ Một vài biện pháp giúp học sinh rèn luyện kĩ năng

- Kiểm tra, đánh giá
- Tổng hợp , thống kê.

2


2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lý luận của vấn đề
Môn Toán là một môn khoa học tự nhiên rất gần gũi với các em, ngoài mục
đích cung cấp những kiến thức cơ bản về Toán học nó còn mang tính giáo dục
sâu sắc tới nhân cách của các em với đức tính cần cù, lòng say mê nghiên cứu,
tính tư duy sáng tạo, tư tưởng lành mạnh với những công việc có thật trong cuộc
sống, tới nhiều vấn đề có tính lôgíc giữa học với hành, giữa lý thuyết với thực tế,
giữa bài học trừu tượng với ứng dụng thực tế trong cuộc sống. Quá trình dạy và
học ở trường phổ thông ngoài việc hình thành kiến thức mới cho học sinh phải
giúp học sinh có kỹ năng vận dụng kiến thức đó là một việc hết sức quan trọng.
Học sinh lớp 7 tư duy còn hạn chế, còn chưa quen với bài học mới và qua khảo
sát một số dạng toán môn đại số 7, tôi nhận thấy nhiều em học sinh chỉ áp dụng
máy móc, đơn thuần , các em gặp rất nhiều lúng túng, khó khăn trong giải toán
và dẫn tới kết quả không đúng, đó cũng chính là nguyên nhân khiến tôi tìm cách
rèn luyện kĩ năng giải toán các bài toán đại số 7 cho học sinh.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Kết quả khảo sát thực tế giảng dạy năm học 2016 -2017 và đầu năm
học 2017-2018
Xếp loại
Lớp

Sĩ
Số



7A

33

3

9,09

9

27,27

13

39,39

8

24,25

25

75,76

7B

29

1


40,32

18

29,03 44

70,97

4

Sau khi kiểm tra tôi thấy đa số học sinh nắm chưa chắc kiến thức cơ
bản những khái niệm, tính chất, công thức, qui tắc….và khi làm bài còn máy
móc, ngộ nhận ...
Một số học sinh làm được bài chỉ nằm vào một số học sinh khá - giỏi.
Số còn lại chủ yếu là học sinh trung bình và yếu, kém không biết cách làm bài
toán như thế nào ?.
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
3


- Trong quá trình giảng dạy giáo viên thường đưa ra các bài tập từ thấp
đến cao.
- Giáo viên tổng kết lại từng dạng bài để có phương pháp thích hợp nhanh
gọn để phát huy tính tích cực của học sinh .
- Đối với từng thể loại thì có những cách giải riêng, chính vì vậy cũng có
những sai sót riêng như: kĩ năng thực hiện các phép tính, không nhớ kiến thức
cơ bản, ngộ nhận khi vận dụng các quy tắc, tính chất…
Tôi xin thông qua một số bài tập của một số dạng để chúng ta cùng xem xét.
2.3.1, Một số dạng toán Môn đại số 7 ở trường THCS .

(3)

5=6

(4)

Vậy sai ở đâu?
Giải :
Từ (1) biến đổi thành (2) là sai
Thực vậy, xét vế trái của (1) ta có :

Chứ không phải là 5.(2 : 1)
Xét vế phải của (1) ta có :

Chứ không phải là 6. (2 : 1)
Sở dĩ có sai lầm trên là do đã áp dụng tính chất phân phối của phép nhân với
phép cộng không đúng chỗ.
2.3.1.3, Tìm x.
5

3
 −3
Ví dụ 2. Tìm x, biết:   x =  
4
 4 

8

Học sinh giải:
5

lầm thứ hai là học sinh chưa hiểu kỹ kiến thức lũy thừa bậc chẵn của hai số đối
nhau thì bằng nhau để biến đổi, ngoài ra một số em còn nhân hoặc chia số mũ.
Lời giải đúng:

5


5

8

3
 −3  3
Ta có:   x =   =  
4
 4  4
8

3 3
x =   : 
4 4

8

5

3

27
3

tối giản…
Lời giải đúng:
− 4  −3
− 3.(−4) 3
−2
− 0,4 : 
.
=
 =
 =
10  2 
10.2
5
 3 

2.3.1.5, Lũy thừa của một số hữu tỉ.
Ví dụ 4. Học sinh giải một số phép tính sau:
a, ( − 5) .( − 5) = ( − 5)
2

3

6

b, ( 0,75) .( 0,75) = ( 0,75)
3

c, ( 0,2 ) : ( 0,2 ) = ( 0,2 )
10


a, ( − 5) .( − 5) = ( − 5)

5

b, ( 0,75) .( 0,75) = ( 0,75)

4

2

3

3

c, ( 0,2 ) : ( 0,2 ) = ( 0,2 )
10

5

5

4

8
 −12 
 −1


d,  
= 

hoặc 2xyz2 – 5xyz2 +8xyz2 = (2 -5 + 8)xyz2+2+2 = 15xyz6
Ở trên học sinh đã nhầm khi cộng các đơn thức đồng dạng hoặc vận dụng sai

7


quy tắc cộng các đơn thức đồng dạng…
Lời giải đúng: 2xyz2 – 5xyz2 +8xyz2 = (2 -5 + 8)xyz2 = 5xyz2
2.3.1.8, Nhân đơn thức, đa thức.
Ví dụ 7. Thực hiện phép tính: -5x3y6. (-7x9y8). (-xyz).
Học sinh giải:
-5x3y6. (-7x9y8). (-xyz).
= (-5)(-7)(-1)(x3.x9. x)(y6.y8.y)z
=35x27y48z.
Học sinh đã thực hiện sai quy tắc về dấu, phép nhân lũy thữa.
Lời giải đúng:
-5x3y6. (-7x9y8). (-xyz).
= (-5)(-7)(-1)(x3.x9. x)(y6.y8.y)z
= -35x13 y15 z.
2.3.1.9, Tìm nghiệm của đa thức một biến.
Ví dụ 8. Tìm nghiệm của đa thức: f(x) = (2x – 2)(x +1)
Học sinh giải:
Nghiệm của đa thức f(x) là các giá trị của x làm cho f(x) = 0
hay (2x - 2)(x + 1) = 0
* 2x – 2 = 0 => x = -1
* x +1 = 0 => x = 1
Vậy x = 1 hoặc x = -1
Ở bài toán này học sinh kết luận nghiệm đúng nhưng cách giải sai do vận dụng
sai quy tắc chuyển vế.
Lời giải đúng là:

Vậy hàm số không đi qua các điểm (1,-1), (0,1).
b, Ta có -2x + 1 = 3 => -2x = 4 => x = -2. Vậy x = -2 thì y = 3
Ở trên học sinh đã mắc sai lầm:
- Xác định sai hoành độ và tung độ.
- Quy tắc chuyển vế.
a, Thay x = 1, vào hàm số f(x) ta có: y = -2. 1 + 1 = -1.
Thay x = 0 vào hàm số f(x) ta có: y = -2.0 + 1 = 1.
Vậy hàm số đi qua các điểm (1,-1), (0,1).
b, Ta có -2x + 1 = 3 => -2x = 2 => x = -1.
Vậy x = -1 thì y = 3
2.3.2. Các biện pháp khắc phục sai lầm cho học sinh khi giải toán đại số 7.

9


2.3.2.1, Biện pháp 1. Củng cố khắc sâu kiến thức cơ bản.
Khi dạy bất kì một dạng toán (bài tập) nào cho học sinh cần phải yêu cầu
học sinh chắc nắm kiến thức cơ bản những khái niệm, tính chất, công thức…
Trong quá trình đưa ra các tính chất, công thức… giáo viên cần giải thích tỉ mỉ
kèm các ví dụ cụ thể và bài tập vận dụng để học sinh hiểu đầy đủ về kiến thức
đó mà vận dụng vào giải toán.
Chú ý : trong các tính chất mà học sinh tiếp cận cần chỉ ra cho học sinh
những tính chất đặc thù khi áp dụng vào giải từng dạng toán, vận dụng phù hợp,
có nắm vững thì mới giải toán chặt chẽ lôgíc.
2.3.2.2, Biện pháp 2. Tìm hiểu nội dung bài toán.
Trước khi giải toán cần đọc kĩ đề bài, xem bài tập cho biết gì và yêu cầu
làm gì những kiến thức cơ bản nào có liên quan phục vụ giải bài toán. Xác định
rõ những nội dung trên sẽ giúp học sinh có kĩ năng phân tích bài toán và giải bài
toán theo những quy trình cần thiết, tìm ra nhiều cách giải hay và tránh sai sót
2.3.2.3, Biện pháp 3. Mỗi dạng toán cần giải nhiều bài để hình thành kĩ

Giỏi

khá

TB

Yếu- kém

SL

%

SL

%

SL

%

SL

% SL

%

7A

33


27,59

14

48,28

3

10,34

26

89,66

Tổng 62

10

16,13

19

30,65

28

45,16

5


3.2. KIẾN NGHỊ
Để thực hiện đề tài có hiệu quả và học sinh học tập có kết quả cao, tôi có
một số ý kiến đề xuất sau:
- Nhà trường cần tiến hành khảo sát đầu năm để xác định từng đối tượng học
sinh. Nâng cao chất lượng đại trà của các khối lớp bằng các buổi học ngoài giờ
chính khóa và đặc biệt tăng cường các buổi phụ đạo cho học sinh yếu kém.
- Phát động các đợt thi đua học tập trong công tác Đội. Tổ chức các câu lạc
bộ giúp nhau học tập....
- Xây dựng nề nếp học tập cho học sinh có thói quen chuẩn bị sách vở đồ
dùng học tập, nếu bài tập về nhà chưa giải được phải hỏi bạn và phải báo cáo với
thầy trước khi vào lớp.
Trên đây là một vài biện pháp của tôi nhằm giúp học sinh khắc phục những
khó khăn khi giải toán đại số 7. Rất mong được góp ý các bạn đồng nghiệp.
XÁC NHẬN CỦA THỦ
TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hoá , ngày 21 tháng 04 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người khác.
Người thực hiện

Lê Thị Hoa

TÀI LIỆU THAM KHẢO
12


1. Sách giáo khoa Toán 7 tập 1, 2. Nhà xuất bản Giáo dục.
2. Sách giáo viên Toán 7 tập 1, 2. Nhà xuất bản Giáo dục.
3. Phương pháp dạy học môn toán tập 1,2. Nhà xuất bản Giáo dục.

1.2.

Mục đích nghiên cứu

2

4

1.3.

Đối tượng nghiên cứu

2

5

1.4.

Phương pháp nghiên cứu.

2

6

2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

3

7


16
17

2.3.1.1, Tính giá trị của biểu thức.
2.3.1.2, Tìm x
2.3.1.3, Cộng, trừ, nhân, chia các số hữu tỉ
2.3.1.4, Lũy thừa của một số hữu tỉ
2.3.1.5, Giá trị tuyệt đối của một số hữu tỉ
2.3.1.6, Cộng, trừ đơn thức, đa thức
2.3.1.7, Nhân đơn thức, đa thức
2.3.1.8, Tìm nghiệm của đa thức một biến
2.3.1.9, Đại lượng tỉ lệ thuận, đại lượng tỉ lệ nghịch
2.3.1.10, Hàm số
2.3.2. Các biện pháp khắc phục sai lầm cho học sinh khi
giải toán đại số 7
2.3.2.1, Biện pháp 1. Củng cố khắc sâu kiến thức cơ bản
2.3.2.2, Biện pháp 2. Tìm hiểu nội dung bài toán
2.3.2.3, Biện pháp 3. Mỗi dạng toán cần giải nhiều bài
2.3.2.4, Biện pháp 4. Giúp đỡ nhau cùng học tập
2.4. Kết quả
3. KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
TÀI LIỆU THAM KHẢO

5
6
7

8

9