Trường THCS Phú Sơn – Nho Quan - NB Phạm Anh Tài Thật
ĐỀ TÀI
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH TỰ HỌC TỐT MỘT TIẾT NGỮ
VĂN TRONG TRƯƠNG TRÌNH NGỮ VĂN 7

PHẦN I:
LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI VÀ THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ
A. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
- Tri thức nhân loại vô cùng phong phú và không ngừng biến đổi theo thời
gian, nhất là trong thời đại ngày nay, thời đại của khoa học công nghệ thông tin.
Khi khoa học đang có những bước tiến nhảy vọt, kinh tế tri thức có vai trò ngày
càng nổi bật trong quá trình phát triển lực lượng sản xuất. Vì vậy không có con
đường nào khác ngoài học tập. Lê Nin từng nói: “Học, học nữa, học mãi” học
không chỉ trên tài liệu mà phải còn học ngay cả trong đời sống hàng ngày. Trong
báo cáo của đại hôi Đảng lần thứ IX trong phần nói về giáo dục đào tạo thì tầm
quan trọng của việc tự học cũng được nêu lên như sau: “Phát huy tư duy khoa học
sáng tạo năng lực tự nghiên cứu của học sinh, sinh viên để nâng cao năng lực tự
học, tự hoàn thiện học vấn tay nghề…” đây là một yêu cầu mà rất nhiều giáo viên
có tâm huyết luôn trăn trở và quan tâm.
- Vậy là thế nào để học sinh có ý thức học tập và học tốt môn Ngữ văn và
đặc biệt ở một số tiết Ngữ văn có hiệu quả? Có thể nói trong những năm gần đây,
đặc biệt là từ khi thay đổi chương trình SGK lớp 6-7-8 và 9, bộ môn Ngữ văn đã đổi
mới nhiều trong các khâu cơ bản của quá trình dạy học. Bộ môn Ngữ văn, từ xưa
đến nay đối với học sinh đây là một môn khó học và có tầm quan trọng so với các
bộ môn khác như: Toán, Lý, Hoá, Anh văn… nhưng ít nhiều trong suy nghó của các
em, bộ môn ngữ văn không quan trọng như một số bộ môn tự nhiên. Vậy làm thế
nào để học sinh hiểu, học môn Ngữ Văn đạt kết quả tốt. Và từ việc học tốt, các em
sẽ thích và say mê văn học nhiều hơn.
- Từ những suy nghó, băn khoăn trên, tôi nghó làm thế nào đểâ chọn cho mình
phương pháp dạy thích hợp nhằm giúp học sinh tự chuẩn bò bài học ở nhà thật tốt
trước khi đến lớp và thực hành vào một tiết học. Đối tượng đề tài mà tôi nghiên cứu

- Trước tình học tập như trên, thầy cô giáo phải đầu tư suy nghó để tìm ra các
biện pháp có hiệu quả trong giáo dục và đào tạo học sinh. Đây cũng là lý do để tôi
viết đề tài này. Qua đề tài này mong rằng với những gì trong thực tế giảng dạy của
mình, làm thế nào góp phần vào việc nâng cao chất lượng giảng dạy của giáo viên
và việc học tập của học sinh đối với bộ môn Ngữ văn nói chung và Ngữ văn 7 nói
riêng.
- Qua nghiên cứu, tôi nghó rằng đó cũng là điều kiện để học sinh yêu thích
môn học, biết việc học tập là cần thiết, nhất là đối với những học sinh có học lực
TB đặc biệt là học sinh yếu, kém. Từ đó giúp các em có cơ hội phát huy tính sáng
tạo năng động. chủ động chuẩn bò bài, tham gia tốt vào nội dung bài học, biết khám
phá tìm ra những tri thức mới cho mình.
Trang 2
Trường THCS Phú Sơn – Nho Quan - NB Phạm Anh Tài Thật
PHẦN II
NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
- Trong chương trình dạy học hiện nay, đặc biệt là chương trình SGK Ngữ văn
đã có nhiều thay đổi được biên soạn theo hướng tích hợp 3 phân môn Văn- Tiếng
Việt- Tập làm văn, có nhiều kiến thức mới và hơi khó so với học sinh đặc biệt là
học sinh vùng nông thôn. Vì vậy giáo viên phải biết quan tâm khai thác những vốn
sống phong phú, tư tưởng tích cực của học sinh và người giáo viên phải giúp các em
nhận rõ được những yếu tố quyết đònh cho sự thành công đó là tự rèn luyện chính
bản thân mình.
- Các em cần thấy được thái độ học tập tích cực, đặt mục tiêu vào vấn đề học
tập, nhận rõ tầm quan trọng của việc tự học, sự kiên nhẫn, tự tin vào sự thành công.
Muốn tự học ở mọi nơi, mọi lúc với mọi người trong mọi lónh vực, các em cần có
một thái độ học tập nghiêm túc và đặc biệt phải có sự đam mê. Nhưng tự học
không thể tự phát huy tuỳ tiện và muốn học thế nào cũng được. Nó cần phải có
cách thức, phương pháp tự học sao cho hợp lý, phù hợp với chính bản thân như:
phải căn cứ vào ưu điểm trong quá trình nhận thức và hoàn cảnh của bản thân để
áp dụng nguyên tắc chung nhất là phải tìm hiểu, nắm vững được những đặc trưng

+ Tên của truyện và ý nghóa của tên truyện? (Búp bê có chia tay không? Vì
sao chúng phải chia tay, búp bê có lỗi gì mà phải chia tay?)
Từ những câu hỏi đơn giản đến những câu hỏi phải có sự tư duy:
Câu 5:
+ Chi tiết nào trong cuộc chia tay của Thuỷ với lớp học làm cho cô giáo bàng
hoàng và chi tiết nào khiến cho em cảm động nhất? vì sao?
Hoặc Câu 6:
+ Em hãy giải thích vì sao khi dắt Thuỷ ra khỏi trường, tâm trạng của Thành
lại “kinh ngạc thấy mọi người vẫn đi lại bình thường và nắng vẫn vàng ươm trùm
lên cảnh vật”.
Câu hỏi này buộc học sinh phải suy luận thì mới thấy được nghệ thuật miêu
tả tâm lí nhân vật của tác giả và sẽ trả lời câu hỏi.
+ Hai anh em Thành và thuỷ chòu đựng sự mất mát lớn như thế mà cảnh vật
vẫn diễn ra bình thường?
+ Tại sao Thành lại ngạc nhiên? Nói lên điều gì?
Nếu không có sự chuẩn bò tốt ở nhà học sinh sẽ khó trả lời, dẫn đến mất thời
gian, buổi học trùng xuống. Học sinh sẽ cảm thấy tiết học nặng nề.
1.2 Phần Tiếng việt
phần này chủ yếu là cho bài tập học sinh về nhà tự làm theo sự hướng dẫn
của giáo viên.
Khi dạy đến tiết 69 (Tiếng Việt) Ôn tập Tiếng Việt. Nội dung của bài học
rất dài, nếu học sinh không chuẩn bò ở nhà thì các câu hỏi không có thể giải quyết
hết trên lớp. Do đó giáo viên cần hướng dẫn học sinh tự tìm hiểu và chuẩn bò trước
ở nhà một số nội dung câu hỏi trả lời.
Trang 4
Trường THCS Phú Sơn – Nho Quan - NB Phạm Anh Tài Thật
Ví dụ:
Câu hỏi 2 SGK trang 184
Lập bảng so sánh quan hệ từ với danh từ, động từ, tính từ về ý nghóa, chức
năng. Giáo viên có thể hướng dẫn học sinh về nhà lập bảng như sau:

1.3 Phần Tập làm Văn
- Khi học các bài (Luyện nói) giáo viên phải hướng dẫn học sinh chuẩn bò bài
sẵn có ở nhà một cách đầy đủ các nội dung:
Ví dụ:
Tuần 10 bài 10 tiết 40
Luyện nói: về văn biểu cảm về sự vật, con người.
Trang 5
Trường THCS Phú Sơn – Nho Quan - NB Phạm Anh Tài Thật
- Giáo viên yêu cầu học sinh chuẩn bò bài ở nhà: Lập dàn ý cho những đề
văn để tiết sau chuẩn bò phát biểu miệng.
- Giáo viên chú ý học sinh về nhà cần đọc kỹ yêu cầu SGK trang 130 và có
thể gợi ý cho học sinh chuẩn bò tốt những yêu cầu của bài học, vì thời gian ở nhà
học sinh có thể nghiên cứu nhiều hơn không căng thẳng hoặc chi phối như ở trường.
- Giáo viên cho học sinh chọn đề 1 SGK trang 129 “ Cảm nghó về thầy cô
giáo, những “người lái đò” đưa thế hệ trẻ “cập bến” tương lai”.
Gợi ý:
Ý 1:
Ngạn ngữ phương Tây có nói:
- Mọi thiên tài đều bắt đầu bằng chữ a.
- Trong ngày đầu tiên ấy được thầy, cô tận tình dạy dỗ.
- Em không bao giờ quên lời nhắc nhở của người cô(thầy).
Ý 2:
- Em được học rất nhiều thầy cô giáo.
- Nhưng tất cả đều giống nhau ở phẩm chất tận t với công việc dạy người.
- Em luôn kính trọng, biết ơn thầy cô.
Ý 3:
- Kỷ niệm đáng nhớ nhất là lần em không thuộc bài.
- Em thấy xấu hổ và buồn.
- Cô đến nhà gặp bà nội.
- Cô an ủi, động viên em

dân tộc. Như vậy đọc không đúng sẽ ảnh hưởng rất lớn đến tiết học và tiếp thu bài
của học sinh, vì vậy rèn luyện cách đọc cho học sinh là một vấn đề cần phải quan
tâm.
- Đọc bao gồm nhiều cách đọc khác nhau: đọc đúng, đọc thầm, đọc thành
tiếng đặc biệt là đọc diễn cảm. Đọc là khâu quan trọng để hiểu văn bản, nó là một
trong 4 kỹ năng mà học sinh phải tương đối thành thạo. Hoạt động đọc không chỉ
là đọc mẫu mà nó còn bao gồm sự tổ chức, hướng dẫn học sinh vận động tư duy,
tình cảm, giọng đọc, thậm chí cả điệu bộ nhằm giúp học sinh có thể nhập vai, tái
tạo lại hình tượng nghệ thuật, hiểu được giá trò nội dung chủ đề tư tưởng một cách
chân thực.
2.2. Rèn luyện cách đọc:
Với học sinh THCS yêu cầu đọc đúng vẫn được đặt ra song song với các yêu
cầu đọc khác như đọc hiểu nhanh, đọc thầm liên tưởng, đọc tái hiện, đọc diễn cảm…
- Đọc thầm là khâu học sinh tự động làm việc độc lập có sự tham gia của liên
tưởng, tưởng tượng giúp học sinh nắm vững những thông tin của văn bản.
- Đọc thành tiếng với yêu cầu đọc đúng(đúng chính tả, đúng ngữ âm, đúng
giọng điệu).
- Đọc diễm cảm là đọc ít nhiều ở mức độ nghệ thuật có sự hỗ trợ của tình
cảm, cảm xúc góp phần tái hiện lại tác phẩm qua ngôn ngữ. Đọc diễm cảm phải
dựa trên
giọng đọc (âm lượng to hay nhỏ, giọng vui hay buồn, sôi nổi hay nhẹ nhàng ),
nhòp
Trang 7
Trường THCS Phú Sơn – Nho Quan - NB Phạm Anh Tài Thật
điệu đọc ( tốc đôï đọc nhanh hay chậm, dồn dập hay chậm rãi…), và cách ngắt nhòp
(theo dấu câu hay theo mạch cảm xúc).
Ví dụ:
- Khi đọc bài “Nam quốc sơn hà” tiết 17; tuần 5. Học sinh cần chú ý giọng
đọc phải hùng hồn, dõng dạc, đanh thép thể hiện ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền
đất nước.

Trường THCS Phú Sơn – Nho Quan - NB Phạm Anh Tài Thật
Giáo viên có thể gợi ý:
Thân em như dải lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai
Nói lên số phận của người phụ nữ trong xã hội cũ, cuộc sống của họ luôn bấp
bênh, long đong lận đận.
Trong Bài 5 ; tiết 20; tuần 5.
Tìm hiểu chung về văn biểu cảm
Phần Luyện tập:
Câu hỏi 3.
Kể tên một số bài văn biểu cảm (trữ tình) hay mà em biết. Câu này giáo viên
có thể dành cho học sinh khá, giỏi về nhà thực hiện.
Câu hỏi 4.
Sưu tầm và chép ra giấy một số đoạn văn xuôi biểu cảm.
Như vậy với những yêu cầu trên, học sinh phải tìm những tài liệu có liên
quan để vận dung vào làm bài tập một cách tốt nhất. Sau đó giáo viên kiểm tra,
đánh giá và hướng dẫn học sinh chép vào vở bài tập làm tài liệu tham khảo.
3.2. Sưu tầm tranh ảnh có liên quan.
- Việc sưu tầm tranh ảnh cũng giúp học sinh mở rộng kiến thức nhằm tạo
điều kiện thuận lợi cho việc học tập và nâng cao trình độ nhận thức.
Ví dụ: Bài 8 tiết 29 tuần 8.
Bài: Qua đèo ngang
Giáo viên hướng dẫn học sinh có thể sưu tầm tranh cảnh một đèo nào đó
(nếu đèo ngang càng tốt), cho học sinh thấy được cảnh đèo ngang như tế nào, từ đó
học
sinh thấy được nét hoang vu, hùng vó nhưng thưa thớt của đèo ngang mà học sinh ở
Đồng bằng sông Cửu Long nói chung và học sinh trường THCS Lạc Hoà nói riêng
không hình dung được con đèo như thế nào.
3.3. Tìm hiểu câu hỏi:
Từ việc tìm hiểu tranh ảnh và tham khảo tài liệu, giáo viên hướng dẫn học

I. KẾT LUẬN:
Muốn nâng cao chất lượng và hiệu quả thiết thực trong giảng dạy Ngữ văn,
người giáo viên bộ môn phải đổi mới về nhận thức và từ đó đổi mới về phương
pháp.
Trang 10
Trường THCS Phú Sơn – Nho Quan - NB Phạm Anh Tài Thật
Ngoài ra tôi nghó, để học sinh học tốt môn Ngữ văn, ngoài quá trình tự học
của học sinh trên lớp, ở nhà như tìm tòi tham khảo tài liệu để giải quyết vấn đề do
đó giáo viên đặt ra. Học sinh cần phải có ý thức tự nâng cao kiến thức bài học của
mình.
Quá trình tự học này cần được sự hỗ trợ khuyến khích của BGH nhà trường,
các giáo viên bộ môn và đặc biệt là từ phía gia đình (PHHS). Tạo điều kiện cho
các em tham khảo tài liệu sách báo, tìm hiểu về kiến thức văn học….
II. BÀI HỌC KINH NGHIỆM.
Qua quá trình nghiên cứu, suy nghó và thực nghiệm về tổ chức dạy học học
sinh tự học tốt trong một tiết Ngữ văn trong chương trình Ngữ văn 7. Tôi cảm thấy
việc truyền đạt kiến thức cho học sinh một cách nhồi nhét chưa hẳn là một biện
pháp tích cực. Với thực tế giảng dạy của tôi và việc học tập của học sinh tại trường
THCS Phú Sơnø, tôi thấy rằng sự cần thiết phải rèn luyện cho học sinh phương pháp
tự họckhông thể coi nhẹ. Cần tổ chức rộng rãi ở các phân môn, không riêng gì bộ
môn ngữ văn.
Như vậy những kinh nghiệm trên về việc dạy học học sinh tự học không phải
là mới mẻ so với các phươing pháp đã được thực hiện. Song đó chỉ mong là một lời
động viên, khích lệ đồng nghiệp mạnh dạn hướng dẫn học sinh theo phương pháp
tích cực nhằm đưa chất lượng dạy, học trong nhà trường có bước phát triển tích cực.
Có thể những vấn đề tôi đưa ra còn có những khuyết điểm, có thể nó cũng
chưa phù hợp với học sinh yếu kém. Những nếu chúng ta chưa thử thì chưa thể biết
được chất lượng ra sao. Tôi cũng xin được sự đóng góp tham khảo của các đồng
nghiệp. Mong rằng có nhiều ý kiến đóng góp bổ sung nhằm nâng cao chất lượng
hiệu quả.