MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC
TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
A. PHẦN MỞ ĐẦU:
1. Lí do chọn đề tài:
Một học sinh đạt học sinh giỏi môn này hay môn kia không phải ngẫu
nhiên mà có chắc chắn em đó phải trải qua nhiều năm khổ công học tập,
cùng với sự chăm sóc của bố mẹ, thầy cô, sự động viên cổ vũ của bạn bè.
Nền móng của việc học tập cũng như phẩm hạnh của một học sinh phải
được rèn giũa, phát triển từ những lớp dưới. Tạo cho trẻ một thói quen
suy luận hợp lí, thành thạo những phép tính từ lớp dưới là giúp trẻ có một
nền móng vững chắc để phát triển sau này.
Những thế hệ trước phải truyền lại những kinh nghiệm đã tích lũy
được, khái quát hóa và hệ thống hóa được qua các hoạt động thực tiễn
cho những thế hệ trẻ để họ có thể kế thừa, phát triển và tiếp tục đưa xã
hội không ngừng vận động đi lên, mang lại loài người ngày càng nhiều
phúc lợi, làm cho chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao. Cũng
như môn Toán lớp 3 nó bổ sung hoàn thiện toàn bộ kiến thức, kĩ năng
trong chương trình Toán của bậc tiểu học.
Chương trình Toán 3 khẳng định tính khả thi trong thực tế đối với
người học và người dạy ở tiểu học các bài toán có nội dung hình học
được rất nhiều người quan tâm. Nhiều bài toán phân chia hình rất hay và
lý thú nhưng nhiều em chưa hiểu được cách giải. Thấy rõ được điều đó,
tôi xin đưa ra “Một vài biện pháp giúp học sinh lớp 3 học tốt về yếu tố
hình học” hy vọng phần nào giúp các em đỡ khó khăn khi gặp các bài
toán dạng đó.
2. Mục đích nghiên cứu:
Với nhu cầu của một xã hội hóa giáo dục đòi hỏi ngành giáo dục phải
đổi mới phương pháp dạy học để tạo ra những thế hệ con người nhận
- 1 - Gv: Traàn Thò Kim Tieán
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC

thích nội dung vấn đề cho học sinh hiểu và tiếp thu dễ dàng.
h. Phương pháp đàm thoại: Là phương pháp giảng dạy, trong đó giáo
viên nêu vấn đề, đặt câu hỏi cho học sinh trả lời, trên cơ sở ấy giáo viên
giúp học sinh rút ra kết luận.
i. Phương pháp trực quan: Là phương pháp giảng dạy dựa trên cơ sở
những hình ảnh cụ thể: hình vẽ, đồ vật và thực tế xung quanh để hình
thành kiến thức cho học sinh.
k. Phương pháp thực hành – luyện tập: Là phương pháp dạy học thông
qua các hoạt động thực hành – luyện tập của học sinh để giúp các em
nắm được các kiến thức và kĩ năng mới.Phương pháp này có ưu thế là
phát huy được tốt nhất tính độc lập của học sinh là phương tiện tốt để
thực hiện nguyên lí giáo dục.
Ngoài các phương pháp trên tôi còn sử dụng một số phương pháp
khác nữa trong quá trình nghiên cứu.
5. Kế hoạch thực hiện
Đầu năm học 2011 – 2012 đến cuối năm học 2012 - 2013
B. PHẦN NỘI DUNG:
I. Cơ sở pháp lí và lí luận:
1. Mục đích của việc dạy các yếu tố hình học là:
a. Làm cho học sinh có được những biểu tượng chính xác về một số
hình học đơn giản và một số đại lượng hình học thông dụng.
b. Rèn luyện một số kĩ năng thực hành, phát triển một số năng lực trí
tuệ.
c. Tích lũy những hiểu biết cần thiết cho đời sống sinh hoạt và học tập
của học sinh.
- 3 - Gv: Traàn Thò Kim Tieán
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
Như chúng ta đã biết ngay từ lớp 1 học sinh đã được làm quen với
một số hình hình học thường gặp. Dựa trên trực giác mà các em có thể
nhận biết hình một cách tổng thể. Sau đó lên lớp trên việc nhận biết

giải toán, cũng như cho việc học tập các môn vẽ, viết tập, tìm hiểu tự
nhiên và xã hội, thủ công.
- Ngoài ra các yếu tố hình học giúp học sinh phát triển được nhiều năng
lực trí tuệ, rèn luyện được nhiều đức tính và phẩm chất tốt như: cẩn thận,
cần cù, chu đáo, khéo léo, chính xác, làm việc có kế hoạch… Nhờ đó mà
học sinh có thêm tiền đề để học các môn khác ở tiểu học, để dần dần tiếp
cận các giáo trình toán học có hệ thống ở bậc trung học cơ sở và thích
ứng tốt hơn với môi trường tự nhiên và xã hội xung quanh.
- Toán 3 quán triệt theo 2 quan điểm. Phổ cập và dạy học phát triển
được thể hiện trong chương trình SGK:
- Dạy phát huy tính tích cực của học sinh.
- Dạy hướng học sinh vào trung tâm.
2. Nội dung dạy các yếu tố hình học lớp 3 :
- Hình chữ nhật, hình vuông.
- Điểm ở giữa, trung điểm của đoạn thẳng.
- Compa, hình tròn, tâm, bán hính, đường kính.
- Diện tích của một hình
- Chu vi và diện tích hình chữ nhật, hình vuông
- Dùng chữ để ghi hình
- Đỉnh, cạnh, góc của một hình.
- Góc vuông, góc không vuông.
- Sử dụng ê –ke
- Giải các bài tập về phân tích, tổng hợp hình.
- Vẽ hình, cắt, ghép, gấp, xếp hình
- 5 - Gv: Traàn Thò Kim Tieán
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
- Các đơn vị đo độ dài: cm, mm…Đo đạc, đổi đơn vị, tính toán với các
số đo độ dài theo những đơn vị đã học.
3. Yêu cầu cơ bản về kiến thức và kĩ năng:
a. Nhận biết được các yếu tố đỉnh, cạnh, góc của một hình và xác định

một số.
- Biết giải các bài toán có liên quan đến số đo độ dài.
II. Thực trạng hiện nay:
Qua 32 năm trong nghề tôi nhận thấy:
- Độ tuổi học sinh tiểu học còn thấp, năng lực chú ý và trí nhớ chưa ổn
định, do đó không nên kéo dài nội dung bài học từ giờ này sang giờ khác.
Vì như vậy, học sinh sẽ dễ mệt mỏi chán nản, không lĩnh hội được đầy đủ
và chính xác nội dung bài học.
- Ở nhà trường tiểu học, thời gian và bài tập bao giờ cũng ngắn gọn,
vừa đủ với lượng nội dung bài học được giải quyết. Như vậy, không nên
sử dụng nội dung phương pháp dạy học duy nhất trong giờ lên lớp mà
giáo viên phải biết kết hợp đan xen các phương pháp dạy học khác nhau
nhằm giúp học sinh tập trung chú ý cao tạo sự hứng thú trong học tập
nhằm phát huy tính tích cực của các em.
- Đối với học sinh lớp 3 mảng kiến thức đếm hình, ghi tên đỉnh, cạnh,
góc của hình theo thứ tự bảng chữ cái còn sai nhiều, xác định góc vuông
không chính xác.
Cụ thể ở lớp 3/3: Tổng số Học sinh: 30 em
Kiến thức Giỏi Khá Trung bình Yếu
Đếm hình 5 16,7% 12 40% 6 20% 7 23,3%
Dùng chữ để ghi hình 4 13,3% 10 33,3% 8 26,7% 8 26,7%
Góc vuông, góc không
vuông
7 23,3% 5 16,7% 8 26,7% 10 33,3%
- 7 - Gv: Traàn Thò Kim Tieán
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
III. Những biện pháp dạy yếu tố hình học lớp 3 đạt hiệu quả cao là:
1. Biện pháp thứ nhất: Giảng dạy cách dùng chữ để ghi hình:
Việc dạy học sinh lớp 3 dùng chữ để ghi hình là sự nối tiếp hợp lí
cách dùng chữ để ghi âm ở lớp 1, cách dùng chữ thay số ở lớp 2. Thực

Bước 1: Dùng ê – ke vẽ một góc vuông đỉnh A
Bước 2 : Trên 2 cạnh góc vuông đó, dùng thước có vạch xentimet để
xác định các đoạn thẳng AB= 6cm và AD= 4cm.
Bước 3: Dùng ê – ke vẽ thêm một cạnh góc vuông đỉnh B. Trên cạnh
đó dùng thước để xác định đoạn thẳng BC = 4cm
D C
4cm
A B
6cm
3. Biện pháp thứ ba: Giảng dạy về góc vuông, góc không vuông và
ê–ke:
Cùng với việc nắm bắt kiến thức sơ giản về góc thì học sinh lớp 3 còn
học được về góc vuông, góc không vuông. Đây là sự chuẩn bị trước cho
việc học chi tiết hơn về góc và các loại góc, về đặc điểm của hình vuông
và hình chữ nhật ở lớp 4. Đồng thời ở lớp 3, học sinh bắt đầu được học
cách sử dụng một dụng cụ vẽ hình rất quan trọng là cái ê – ke để kiểm tra
góc vuông và vẽ góc vuông.
Ví dụ:
Có thể dạy về góc vuông, góc không vuông và ê – ke qua các bước:
- Giới thiệu góc vuông, góc không vuông và ê – ke (Xem kỹ cách nhận
dạng)
- Giáo viên cầm cái ê –ke , nói: “ Đây là cái ê – ke” ( Học sinh quan sát)
- Giáo viên chỉ vào góc vuông của cái ê – ke, nói “ Đây là góc vuông
(Học sinh theo dõi)
- 9 - Gv: Traàn Thò Kim Tieán
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
- Giáo viên chỉ vào góc không vuông của ê – ke nói “ Đây là một góc
không vuông” ( Học sinh quan sát)
• Giáo viên vẽ mẫu góc vuông bằng cách sử dụng ê – ke để học sinh biết
cách làm theo giáo viên lấy phấn mầu đỏ tô màu vào góc vuông vừa vẽ

hình và xác định yếu tố chung của các hình:
a. Cách dạy giải các bài tập về phân tích, tổng hợp hình ở lớp 3 cũng
tương tự như lớp 2, lấy việc “ghi số và ghép hình theo số” là chính. Tuy
nhiên các bài tập ở lớp 3 phức tạp hơn.
Vd 1: Trên hình P có bao nhiêu…
a. Hình tam giác?
b. Hình vuông?
c. Hình tứ giác?
M N
3 1 2 4 6
5
A Q P B
Hình P
 Ở đây học sinh có thể đánh số để thấy có 6 hình tam giác nhỏ 1, 2,
3, 4, 5, 6 và:
- 4 hình tam giác gồm 2 tam giác nhỏ là (2, 3); (3, 4); (4,5); (5,2).
- 2 hình tam giác gồm 3 tam giác nhỏ là (1, 2, 5); (5, 4, 6).
- Vậy có tất cả: 6 + 4 + 2 = 12 (hình tam giác).
+ Có 1 hình vuông là hình (2, 3, 4, 5)
+ Có 2 tứ giác gồm 2 tam giác nhỏ là (1, 2); (4, 6)
+ Có 2 tứ giác gồm 3 tam giác nhỏ là (1, 2, 3); (3, 4, 5)
+ Có 1 tứ giác gồm 4 tam giác nhỏ là (2, 3, 4, 5)
- 11 - Gv: Traàn Thò Kim Tieán
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
+ Có 2 tứ giác gồm 5 tam giác nhỏ là (1, 2, 3, 4, 5); (2, 3, 4, 5, 6)
+ Có 1 tứ giác gồm 6 tam giác nhỏ là (1, 2, 3, 4, 5, 6)
- Vậy có tất cả 2 + 2 + 1 + 2 + 1 = 8 (hình tứ giác)


6. Biện pháp thứ sáu: Dạy về độ dài
a. Kết hợp với việc dạy học các số đến 1000 . Học sinh lớp 3 được học
về các đơn vị đo độ dài kilômét và milimét là bội số và ước số 1000 lần
của mét. Ở đây, giáo viên cần làm cho học sinh nắm được mối quan hệ
giữa kilômét và mét:
1km = 1000m bằng cách lưu ý các em rằng “kilômet” được ghép từ
chữ “kilô” tức là “1000” và chữ “mét” . Vì thế “kilômét” là “một nghìn
mét”. Cũng có thể lưu ý các em rằng “mili” nghĩa là “một phần nghìn”
1km = (1/ 1000)” do đó “milimét” tức là “Một phần nghìn mét”
1km = 1/ 1000m hay 1m = 1000mm.
b. Khi giới thiệu về kilômét hoặc milimét giáo viên cần chỉ cho học sinh
thấy rằng trong thực tế người ta luôn phải chọn những đơn vị đo
lường, phù hợp với các vật cần đo. Người ta không nên đo bề dày của
một tấm thép bằng mét, cũng như không thể đo khoảng cách từ Hồ
Chí Minh đến Hà Nội bằng đơn vị xentimét…
Cần sử dụng thước 2dm có vạch xentimét, milimét, để giúp học sinh hình
dung được 10 đơn vị milimét và thấy rõ mối quan hệ giữa xentimét và
milimét, giữa đềximét và milimét.
Ví dụ: 1cm = 10 mm 1dm = 100mm
Ngoài ra cũng cần cho học sinh tập đo bề dày của một số vật thể
chẳng hạn một tấm ván ép, một tấm thép, một tấm gỗ…….và ghi lại kết
quả theo đơn vị milimét.
- 13 - Gv: Traàn Thò Kim Tieán
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
c. Kilômét là đơn vị khá trừu tượng đối với học sinh lớp 3, giáo viên
cần giúp học sinh hình dung được đơn vị đo bằng cách nêu những quãng
đường quen thuộc như: Quãng đường từ trường em đến Ủy ban nhân dân
xã dài 2km, quãng đường từ xã lên huyện dài 10km, hoặc cầu Sài Gòn
dài 1km, cầu Long Biên dài 2km…

- Nếu coi milimét giống như “đơn vị”.
- Thì xentimét cũng giống như “chục”.
- Còn đềximét cũng giống như “trăm”.
- Và “mét” cũng giống như “ngàn”.
Vì thế: 8dm 0cm 9mm = 809mm
8trăm 0chục 9đơn vị = 809 đơn vị
Việc giải các bài tập về so sánh, sắp xếp thứ tự các số đo độ dài cũng
tương tự như ở lớp 2. Học sinh đổi các số đo ra cùng một đơn vị rồi so
sánh:
Vd: 7m 9dm 2cm 790cm
Nghĩa là 7m 9dm 2cm = 792cm
Vậy 7m 9dm 2cm 790cm
792cm
Khi học sinh đã hiểu biết tương đối rõ ràng về các đơn vị nào đó thì
giáo viên có thể cho các em thực hành tập đo và ước lượng. Để tiến hành
tốt việc tập đo giáo viên cần phải:
- Chuẩn bị cho từng em hay từng nhóm học sinh có đủ thước mét hoặc
tấc đôi.
- Giáo viên đo thử những đoạn thẳng định cho học sinh tập đo, trước
khi lên lớp thực hành.
- Nhắc lại cách đo chiều dài đoạn thẳng đã học ở lớp 2.
- Tổ chức tốt việc thực hành: Có ghi chép kết quả đo đạc, có tập thể
quản lí, có giáo viên hướng dẫn, kiểm tra và uốn nắn kịp thời từng động
- 15 - Gv: Traàn Thò Kim Tieán
=
>
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
tác sai sót hay vụng về…Đảm bảo kết quả đo đạc chính xác và hình
thành cho học sinh thói quen tốt trong đo lường.
- Nếu cần đo một đoạn thẳng, giáo viên cần tập cho học sinh kẻ một

b. Nếu bỏ bớt 5 que diêm thì chỉ còn lại: 17 – 5 = 12 (que diêm)
Với 12 que diêm muốn xếp được 3 hình vuông nhỏ bằng thì ta phải
xếp mỗi hình vuông bằng: 12 : 3 = 4 (que diêm)
Vậy ta phải bỏ bớt làm sao để còn lại 3 hình vuông “ rời nhau”
(Không có cạnh chung)
Các que diêm nằm ở vị trí các nét đứt ở hình C là 5 que diêm cần bỏ
bớt.
Vd2: Cắt hình 20 thành 5 mảnh để ghép lại được một hình vuông.
 Giáo viên có thể gợi ý cho học sinh suy nghĩ như sau:
+ Nối các điểm ABCD ta sẽ được một hình vuông ABCD. Vì 4 tam
giác AKQ, BEM, CGN, DHP và 4 tam giác 1, 2, 3, 4 cùng bằng nhau nên
ta có thể cắt 4 tam giác đầu rời khỏi “Hình chữ thập” rồi ghép vào vị trí
4 tam giác sau để được hình vuông:
+ Từ đó ta có thể cắt ghép như sau:
- Nối AQ, BM, CN, DP
- 17 - Gv: Traàn Thò Kim Tieán
3
4
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
E B
M
N
A G
K Q C
P
D H

Hình 20 Hình 21
- Cắt hình chữ nhật thành 5 mảnh theo các đường AQ, BM, CN, và
DP.

1. Khi dạy các yếu tố hình học ở lớp 3, giáo viên cũng phải quan tâm
đến các vấn đề chung trong phương pháp giảng dạy các yếu tố hình
học ở lớp 2.
+ Quan tâm đến việc tổ chức các hoạt động thực hành trong các tiết về
yếu tố hình học.
+ Tăng cường so sánh đối chiếu để hệ thống hóa các quy tắc và công
thức tính toán, giúp học sinh hiểu và nhớ lâu.
2. Lưu ý đúng mức đến việc nâng cao năng lực tư duy của học sinh:
+ Coi trọng việc làm rõ mối quan hệ giữa các công thức tính toán.
+ Coi trọng việc giúp học sinh áp dụng các kiến thức đã học vào thực
tế.
Xác định rõ mục đích, yêu cầu, nội dung bài để xây dựng một hệ
thống câu hỏi chính và những câu hỏi phụ có tính chất gợi ý.
3. Đặt câu hỏi với nội dung chính xác, rõ ràng, dễ hiểu, khảo sát trình
độ học sinh với hình thức gọn gàng, sáng sủa.
4. Đặt câu hỏi có tác dụng kích thích tính tích cực, độc lập tư duy,
phát triển hứng thú nhận thức của học sinh.
5. Trong giờ học, giáo viên nên chọn thời điểm thích hợp để đưa ra
câu hỏi mang tính tổng quát để tự học sinh hệ thống hóa và khái quát hóa
những tri thức đã tiếp thu.
- 19 - Gv: Traàn Thò Kim Tieán
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
6. Khi chuẩn bị lên lớp cần nghiên cứu kỹ sách giáo khoa để tìm
những phần học sinh có thể tự đọc và hiểu được, những phần học sinh
7. đọc hiểu nhưng cần được giải thích, chứng minh thêm bằng bài
giảng, bằng thực tế, những phần học sinh không tự hiểu được, những
phần có thể nâng cao hay mở rộng, những ý có thể dựa vào đó để đặt ra
câu hỏi, để ra bài tập theo sách.
8. Đảm bảo kết hợp lời nói với việc trình bày các phương tiện trực
quan.

4. Phương pháp nghiên cứu
B. Nội dung
1
1
2
2
2
3
- 21 - Gv: Traàn Thò Kim Tieán
MỘT VÀI BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP 3 HỌC TỐT VỀ YẾU TỐ HÌNH HỌC
I. Cơ sở pháp lý
II. Thực trạng
III. Những biện pháp
1. Biện pháp thứ nhất
2. Biện pháp thứ hai
3. Biện pháp thứ ba
4.Biện pháp thứ tư
5. Biện pháp thứ năm
6. Biện pháp thứ sáu
7. Biện pháp thứ bảy
IV. Kết quả
C. Phần kết luận và kiến nghị
3
7
8
8
8
9
10
11