SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HOÁ

PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BÁ THƯỚC

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ GIẢI PHÁP
NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC TỔ CHỨC, QUẢN LÍ HOẠT
ĐỘNG HƯỚNG NGHIỆP VÀ DẠY NGHỀ TRUYỀN THỐNG
TẠI TRƯỜNG THCS DÂN TỘC NỘI TRÚ BÁ THƯỚC

Người thực hiện: Trịnh Tiến Nam
Chức vụ: Phó Hiệu trưởng
Đơn vị công tác: Trường THCS Dân tộc Nội trú Bá Thước
SKKN thuộc lĩnh vực: Quản lí

THANH HÓA NĂM 2018


MỤC LỤC

Mục
1.

Nội dung

Trang

MỞ ĐẦU

1


2

2.1.1.

Khái niệm hướng nghiệp

2

2.1.2.

Khái niệm Giáo dục hướng nghiệp

2

2.1.3.

Vai trò, vị trí của công tác hướng nghiệp

2

2.1.4.

Khái niệm về nghề truyền thống

2

2.1.5.

Dạy nghề truyền thống

nghề truyền thống cho học sinh

4

2.2.3.

Nhận thức của học sinh

4

2.2.4.

Nhận thức của phụ huynh

5

2.2.5.

Một số nghề truyền thống và nghề mới có nhiều thế mạnh ở địa
phương

5

2.2.6.

Một số kết quả đạt được trong công tác dạy nghề truyền thống
và hướng nghiệp của nhà trường

7


Nội dung

Trang

2.3.3.

Xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên làm
công tác dạy nghề, hướng nghiệp.

9

2.3.4.

Đẩy mạnh việc nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, giáo
dục mũi nhọn trong nhà trường, tạo tiền đề thuận lợi cho công
tác phân luồng, hướng nghiệp.

10

2.3.5.

Nắm bắt nguyện vọng nghề nghiệp và tiến hành phân luồng
học sinh cuối cấp THCS.

10

2.3.6.

Chọn dạy các nghề truyền thống phù hợp với nhu cầu và điều
kiện phát triển kinh tế xã hội ở địa phương; đổi mới nội dung,


12

2.4.

Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục
hướng nghiệp và dạy nghề truyền thống của nhà trường trong
những năm học vừa qua.

12

2.4.1.

Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục
hướng nghiệp

12

2.4.2.

Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với công tác dạy nghề
truyền thống phù hợp với năng lực của học sinh và yêu cầu
phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

13

KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ

14


bảo vệ tổ quốc nói chung. Ngoài việc thực hiện nhiệm vụ chung của trường
trung học, thì trường phổ thông dân tộc nội trú (PTDTNT) còn phải thực hiện
thêm một số nhiệm vụ quan trong mang tính đặc thù, một trong các nhiệm vụ đó
là giáo dục lao động, hướng nghiệp và dạy nghề truyền thống phù hợp với năng
lực của học sinh và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương [4].
Công tác hướng nghiệp, dạy nghề cho học sinh trường THCS dân tộc nội
trú có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phân luồng học sinh sau THCS, giúp
các em có thể định hướng và lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai, sao cho phù
hợp với năng lực sở trường, điều kiện của bản thân, gia đình và điều kiện kinh
tế, xã hội, địa lý của địa phương; ngoài ra việc hướng nghiệp và dạy nghề truyền
thống còn giúp các em hiểu về quê hương mình hơn, bảo tồn và phát huy những
nét đẹp văn hóa đặc sắc của quê hương, dân tộc mình, nuôi dưỡng lòng tự hào
dân tộc, tình yêu đối với quê hương và ý thức, ham muốn làm giàu cho bản thân,
gia đình và quê hương.
Trên thực tế hiện nay việc hướng nghiệp, dạy nghề cho học sinh nói
chung và việc hướng nghiệp, dạy nghề truyền thống cho học sinh các trường dân
tộc nội trú nói riêng cũng đã được quan tâm và đạt được những kết quả ban đầu.
Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân, hoạt động giáo dục hướng nghiệp và dạy
nghề nói chung hiện vẫn mang nặng tính hình thức và chưa thiết thực, đặc biệt
là việc giáo dục hướng nghiệp, dạy nghề truyền thống phù hợp với năng lực của
học sinh và điều kiện của địa phương gắn với bảo tồn bản sắc văn hóa các dân
tộc chưa được quan tâm đúng mức và thực hiện một cách bài bản, hiệu quả.
Là một giáo viên đã có gần 20 năm công tác tại trường THCS Dân tộc Nội
trú, tôi luôn trăn trở làm sao để công tác hướng nghiệp và dạy nghề truyền thống
cho học sinh trong nhà trường đạt được hiệu quả thiết thực, đáp ứng mục tiêu
giáo dục phổ thông và giáo dục dân tộc. Sau nhiều năm tìm hiểu, nghiên cứu, áp
dụng, đúc rút kinh nghiệm, sau đây tôi xin mạnh dạn trao đổi, chia sẻ cùng đồng
nghiệp “Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tổ chức, quản lí hoạt

1

2.1.2. Khái niệm Giáo dục hướng nghiệp
Giáo dục hướng nghiệp là hoạt động định hướng nghề nghiệp của các nhà
sư phạm cho học sinh, nhằm giúp họ chọn một nghề phù hợp với hứng thú, năng
lực của cá nhân và yêu cầu nhân lực của xã hội [1].
2.1.3. Vai trò, vị trí của công tác hướng nghiệp
Giáo dục hướng nghiệp trong trường trung học có vai trò rất lớn giúp học
sinh nhận thức đúng đắn về nghề nghiệp, định hướng về nghề nghiệp trong
tương lai, phân luồng học sinh sau THCS, giúp học sinh chọn được nghề và
hướng đi phù hợp với bản thân, đồng thời đáp ứng được nhu cầu của xã hội, góp
phần vào việc phân luồng và sử dụng hợp lý nguồn lao động [2].
2.1.4. Khái niệm về nghề truyền thống
Nghề truyền thống là những nghề thủ công, tiểu thủ công nghiệp được
hình thành, tồn tại và phát triển trong lịch sử, được sản xuất tập trung tại một
vùng hay làng nào đó, từ đó đã hình thành các làng nghề. Đặc trưng cơ bản nhất
2


của mỗi nghề truyền thống là phải có kỹ thuật và công nghệ truyền thống, đồng
thời có các nghệ nhân và đội ngũ thợ lành nghề. Sản phẩm làm ra vừa có tính
hàng hóa, vừa có tính nghệ thuật và mang đậm bản sắc văn hóa dân tộc [1].
2.1.5. Dạy nghề truyền thống
Dạy nghề truyền thống là hoạt động nhằm trang bị cho người học những
kiến thức, kĩ năng và thái độ lao động cần thiết về một loại nghề truyền thống
nào đó, để người lao động sau khi hoàn thành khoá học có thể hành được nghề
đó trong thực tế [1].
2.1.6. Vai trò, vị trí của nghề truyền thống
Nghề truyền thống trước hết thu hút lao động, tạo việc làm tại chỗ cho lao
động, phát huy thế mạnh của địa phương, tận dụng được nguồn nguyên liệu là
sản phẩm của ngành nông nghiệp hoặc công cụ sản xuất nông –lâm nghiệp, làm
tăng khả năng tích lũy vốn và kỹ thuật, hỗ trợ cho nông nghiệp, công nghiệp và

3


Công tác hướng nghiệp dạy nghề truyền thống chưa được quan tâm đầu tư đúng
mức cả về nhân lực, trí lực, vật lực, tài chính và thời gian…
2.2.2. Nhận thức và trình độ của giáo viên về hướng nghiệp – dạy nghề
truyền thống cho học sinh
Cán bộ giáo viên nói chung và cán bộ giáo viên làm công tác hướng
nghiệp dạy nghề trong nhà trường nói riêng, nhìn chung có nhận thức chưa đầy
đủ về tầm quan trọng của công tác dạy nghề hướng nghiệp cho học sinh, đặc biệt
chưa thấy được ý nghĩa và giá trị của nghề truyền thống ở địa phương; Chưa có
kiên thức sâu rộng về nghề truyền thống – những nghề thế mạnh của địa phương
như: Dệt thổ cẩm, nuôi vịt Cổ lũng, nuôi lợn cỏ, cá lồng, trồng luồng…
Giáo viên của nhà trường không được đào tạo về dạy nghề đặc biệt là
nghề truyền thống dẫn đến ít am hiểu về nghề để tư vấn hướng nghiệp và dạy
nghề cho các em, không biết được những ngành nghề xã hội, địa phương đang
cần, thiếu thông tin về ngành nghề, kỹ năng dạy nghề hạn chế….
Giáo viên phụ trách công tác hướng nghiệp, dạy nghề của trường chủ yếu
là giáo viên kiêm nhiệm, chứ chưa có giáo viên hướng nghiệp dạy nghề chuyên
trách. Các thầy cô không có nhiều thời gian để tìm hiểu sâu về thế giới nghề
nghiệp vốn dĩ vô cùng đa dạng và phức tạp.
2.2.3. Nhận thức của học sinh
Để tìm hiểu nhận thức của học sinh về định hướng nghề nghiệp, tôi đã
tiến hành khảo sát cùng một đối tượng là toàn thể học sinh khối lớp 9 hằng năm,
với câu hỏi “Em đã quan tâm suy nghĩ và lựa chọn nghề nghiệp cho mình trong
tương lai chưa ?”
Kết quả thu được như sau:
Bảng 1.
Mức độ quan tâm
Năm học

38

46

Để khảo sát mức độ phân luồng của học sinh sau THCS tôi đã tiến hành
khảo sát cũng với đối tượng như trên, với câu hỏi “Sau khi tốt nghiệp THCS, em
sẽ lựa chọn hướng đi nào trong các hướng đi sau: “Học tiếp THPT; Học nghề kết
hợp học văn hóa; Học nghề hay Đi làm”?
Kết quả thu được như sau:
Bảng 2.
Học nghề
Học nghề
Tiếp tục học
kết hợp học
(trung cấp nghề hoặc
Đi làm
Năm học
THPT
văn hóa
trung cấp chuyên nghiệp)
(%)
(%)
(%)
(%)
2012 - 2013
92
0
4,7
3,3


3,5

Đi làm
(%)
1,7
3,5

Thực trang cho thấy ở cấp THCS nhìn chung đa số học sinh chưa nhận
thức được ý nghĩa của việc học hướng nghiệp và học nghề, nhiều em vẫn nghĩ
rằng việc định hướng nghề nghiệp là chuyện của sau này chứ không phải việc
của hôm nay. Với các em học nghề chỉ nhằm mục đích được cộng điểm vào kỳ
thi tuyển sinh vào lớp 10 THPT DTNT. Chính vì vậy các em chưa có ý thức và
trách nhiệm cao trong việc học hướng nghiệp và học nghề nói chung và nghề
truyền thống nói riêng, dẫn đến hiệu quả học tập thấp.
Ngoài ra một bộ phận học sinh nhận thức rằng đi học là để sau này làm
những nghề hiện đại với thu nhập cao, chứ chưa thấy được ý nghĩa và tầm quan
trọng của việc biết và duy trì phát triển nghề truyền thống tại địa phương mình.
2.2.4. Nhận thức của phụ huynh
Đa số cha mẹ học sinh nhận thức về việc chọn nghề còn rất phiến diện.
Gần như tuyệt đại đa số phụ huynh đều tha thiết mong muốn con em mình phải
học lên tiếp, đậu đại học. Bên cạnh đó, tâm lý chọn nghề chung của phụ huynh
cho con em mình mang tính may rủi, thiếu thông tin chọn nghề, chạy theo thời
thượng; định hướng nghề theo “mác”, “nhãn”; định hướng cho con em hướng
theo các nghề nổi tiếng, dễ kiếm tiền… mà không cần biết có phù hợp với năng
lực, hứng thú, điều kiện bản thân con và gia đình hay không.
2.2.5. Một số nghề truyền thống và nghề mới có nhiều thế mạnh ở địa
phương
- Nghề dệt thổ cẩm: Dệt thổ cẩm là một nghề truyền thống có từ lâu đời
của đồng bào các dân tộc Thái – Mường tại huyện Bá Thước, thổ cẩm Bá Thước
cơ bản giống với các loại thổ cẩm của đồng bào Thái – Mường ở các vùng khác,

khách, tốc độ tăng trưởng số lượng khách du lịch đạt trung bình 6,5%/năm cho
giai đoạn 2011- 2015. Trong đó khách quốc tế chiếm khoảng 25%, chủ yếu từ
thị trường Tây Âu (Pháp, Đức, Tây Ban Nha..)
+ Doanh thu du lịch sinh thái cộng đồng huyện Bá Thước qua các năm
trong giai đoạn 2011-2016 luôn duy trì được tốc độ tăng trưởng cao: Năm 2011,
tổng thu du lịch mới chỉ đạt 4,300 tỷ đồng, đến năm 2013 đã tăng lên 4,900 tỷ
đồng, năm 2015 tổng thu từ du lịch đạt 6,800 tỷ đồng và năm 2016 đạt 9,550 tỷ.
+ Dịch vụ lưu trú: Hiện nay Bá Thước có tới trên 50 cơ sở lưu trú có đủ
điều kiện đón tiếp khách (khoảng trên 30 cơ sở lưu trú cộng đồng tại Pù Luông,
20 cơ sở kinh doanh nhà nghỉ tại thị trấn Cành Nàng, Đền Lư, Đồng Tâm...) có
sức chứa khoảng 742 khách/1 ngày với hơn 190 phòng nghỉ và 19 nhà sàn đón
tiếp khách (homestay). Chất lượng dịch vụ được khách du lịch đánh giá tốt.
Tuy nhiên, điểm yếu nhất của du lịch Bá Thước hiện nay là chất lượng
nguồn nhân lực du lịch, đặc biệt là kỹ năng nghiệp vụ du lịch còn nhiều hạn chế
về kỹ năng nghề, văn hóa giao tiếp, ứng xử, xử lý tình huống, đón tiếp khách,
hướng dẫn du lịch...Số lao động thông thạo ngoại ngữ chiếm tỷ lệ thấp, chủ yếu
là mới qua các lớp tập huấn ngắn ngày, chưa đáp ứng yêu cầu phát triển du lịch
chuyên nghiệp [4]
Chính vì vậy việc dạy cho học sinh có hiểu biết và kỹ năng về nghề
hướng dẫn viên du lịch cộng đồng sẽ là một hướng đi phù hợp cho việc định
hướng nghề nghiệp của các em sau này.
- Nghề nuôi cá lồng trên sông: Bá Thước là huyện miền núi có dòng sông
Mã chảy qua 13/23 xã, thị trấn, bên cạnh đó là rất nhiều khe, suối tự nhiên đổ ra
sông Mã, nên nghề nuôi cá lồng đã có từ rất lâu, nhưng do địa hình dốc nên
nước trên các khe suối và sông thường chảy xiết, lòng sông suối thu hẹp, cạn
kiệt vè mùa khô, nên việc nuôi cá lồng trên sông suối gặp rất nhiều khó khăn,
hiệu quả kinh tế thấp, tính rủi ro cao. Nhưng từ năm 2010 khi nhà máy Thủy
điện Bá Thước II đi vào hoạt động đã giúp điều chỉnh được tốc độ dòng chày và
6



Số học sinh Kết quả thi nghề phổ thông
tham gia
Chưa
Giỏi Khá TB
học/năm học
đạt

1

Nghề tin học ứng dụng

60

25

33

2

0

2

Nghề làm vườn

60

20


kết hợp học
(trung cấp nghề hoặc
Đi làm
THPT
Năm học
văn hóa
trung cấp chuyên nghiệp)
(%)
(%)
(%)
(%)
2012 - 2013

93,3

0

0

6,7

7


Tiếp tục học
THPT
(%)

Học nghề
kết hợp học


Năm học

Từ kết quả trên cho thấy việc phân luồng học sinh sau THCS tại đơn vị
những năm trước đây chưa thực sự hiệu quả. Hằng năm có tới hơn 93% học
sinh chọn con đường học tiếp THPT để học tiếp lên, số còn lại chủ yếu là những
học sinh có học lực yếu hoặc gia đình khó khăn thì chọn con đường nghỉ học để
tham gia vào cuộc sống lao động, số học sinh chọn đi học nghề hoặc vừa học
nghề vừa học văn hóa gần như bằng không.
2.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác tổ chức, quản lí hoạt
động hướng nghiệp, dạy nghề truyền thống ở nhà trường trong thời gian
qua
2.3.1. Đổi mới cách nhìn về giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề trong nhà
trường THCS Dân tộc nội trú.
Đổi mới công tác hướng nghiệp dạy nghề phải bắt đầu từ đổi mới cách
tiếp cận các thành tố của giáo dục hướng nghiệp dạy nghề trong nhà trường và
công tác phân luồng sau THCS theo tinh thần đổi mới căn bản, toàn diện giáo
dục và đào tạo. Cần có những giải pháp cụ thể để tác động vào tâm lý, nhận thức
chung của cán bộ, giáo viên, học sinh và đặc biệt là phụ huynh học sinh.
Đầu tiên phải đổi mới quan điểm của cán bộ quản lý nhà trường về giáo
dục lao động, hướng nghiệp và dạy nghề truyền thống phù hợp với năng lực của
học sinh và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Cần làm cho cán
bộ thấy được sự quan trọng của định hướng, tư vấn nghề và giữ nghề truyền
thống đối với sự phát triển của xã hội nói chung, của cá nhân học sinh nói riêng.
Từ đó cán bộ quản lý thấy được trách nhiệm quản lý đối với hoạt động này.
Cán bộ quản lý phải được tập huấn về quản lý hoạt động giáo dục hướng
nghiệp và dạy nghề phổ thông truyền thống cho học sinh nói chung và học sinh
trường DTNT nói riêng một cách khoa học, chuyên nghiệp. Hoạt động tập huấn
phải được thực hiện một cách thiết thực, giúp cán bộ quản lý có các kỹ năng
quản lý một cách hiệu quả.

truyền thống, phải xây dựng được kế hoạch thực hiện, tổ chức bộ máy điều
hành, giảng dạy, điều hành hoạt động, kiểm tra đánh tra việc thực hiện theo kế
hoạch. Cụ thể gồm 4 bước: Xây dựng kế hoạch; Tổ chức thực hiện kế hoạch;
Chỉ đạo và điều hành hoạt động; Kiểm tra đánh giá hoạt động.
2.3.3. Xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ quản lí, giáo viên làm công
tác dạy nghề, hướng nghiệp.
Nhà trường cần xây dựng và bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ
quản lý, giáo viên, nhân viên làm công tác hướng nghiệp, dạy nghề. Họ là những
người có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực sư phạm, có kiến thức sâu rộng về
lĩnh vực nghề nghiệp và có tâm huyết trong việc truyền tải những tri thức về
nghề đến học sinh. Để thực hiện được việc này, nhà trường cần tham mưu với
cấp có thẩm quyền để chọn cử cán bộ, giáo viên đi đào tạo và đào tạo lại, tham
gia các khóa tập huấn nghề, thâm nhập thực tế các địa chỉ làng nghề truyền
thống đang phát triển tốt ở địa phương. Quan tâm đúng mức đến đời sống vật
chất, tinh thần cho cán bộ giáo viên làm kiêm nhiệm công tác dạy nghề, hướng
nghiệp trong nhà trường. Làm sao để xây dựng được đội ngũ cán bộ quản lí,
giáo viên dạy nghề đạt được những tiêu chuẩn sau:
- Về kiến thức:
+ Nhận thức được ý nghĩa, tầm quan trọng của công tác GDHN để giúp
học sinh có thể lựa chọn nghề nghiệp trong tương lai.
+ Hiểu được vai trò, ý nghĩa của nghề thủ công truyền thống trong sự
nghiệp phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương và việc giữ gìn, phát huy bản sắc
văn hóa dân tộc.
- Về kỹ năng

9


+ Có kĩ năng tổ chức hoạt động hướng nghiệp cho học sinh một cách sinh
động, hấp dẫn và thiết thực.

xây dựng kế hoạch phân luồng hướng nghiệp theo từng khóa học. Thông thường
ở lớp 9, tỷ lệ học sinh có nguyện vọng đi học tiếp THPT và sau này vào đại học
để sau này có một việc làm tốt có tỉ lệ rất cao, còn số học sinh có nguyện vọng
học nghề tỷ lệ thấp; điều đó đang cho thấy một thực tế nhiều em lựa chọn
nguyện vọng chưa hài hòa giữa các yếu tố: Năng lực bản thân, điều kiện gia
đình và nhu cầu nhân lực của xã hội. Tuy nhiên, đây lại là cơ hội để các em sớm
ý thức về nghề nghiệp trong tương lai của mình, từ đó để các em dần nhận thấy
được năng lực, sở trường, khả năng của bản thân, nhu cầu của xã hội, để phấn
đấu đạt được mục tiêu đề ra hoặc có sự dịch chuyển, điều chỉnh nguyện vọng và
ý thức về nghề nghiệp phù hợp.

10


2.3.6. Chọn dạy các nghề truyền thống phù hợp với nhu cầu và điều kiện
phát triển kinh tế xã hội ở địa phương; đổi mới nội dung, hình thức tổ chức hoạt
động giáo dục hướng nghiệp phù hợp với đặc điểm nhà trường
Muốn lựa chọn được những nghề phù hợp để dạy cho học sinh, ngoài việc
có kiến thức sâu rộng về nghề nghiệp thì mỗi cán bộ quản lí, giáo viên dạy nghề
của nhà trường phải có được sự am hiểu, thường xuyên cập nhật chính xác về
tình hình và xu thế phát triển kinh tế xã hội nói chung và kinh tế xã hội ở địa
phương nói riêng. Muốn làm được điều này chúng ta phải thường xuyên quan
tâm nắm bắt, cập nhật thông tin qua nhiều kênh như: Báo, đài, mạng xã hội; các
chủ trương, chính sách về phát triển kinh tế xã hội của Đảng và Nhà nước, của
Đảng bộ, chính quyền địa phương; các kế hoạch, báo cáo về tình hình phát triển
kinh tế xã hội của Huyện, của Tỉnh; các ý kiến dự báo của các chuyên gia kinh
tế…Ngoài ra chúng ta cần thường xuyên tìm hiểu thâm nhập thực tế, thăm quan
học hỏi các mô hình làng nghề, tổ nghề ở trong và ngoài địa phương; các
phương pháp tổ chức quản lí, dạy nghề hiệu quả của các đơn vị trường học trong
và ngoài tỉnh…


công tác hường nghiệp và dạy nghề.
2.3.10. Khuyến khích học sinh ứng dụng kiến thức về nghề truyền thống
học được ở trường vào việc tuyên truyền cho gia đình và mọi người xung quanh,
nhằm bảo tồn, phát triển nghề truyền thống và những nghề mới có thế mạnh tại
địa phương.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục
hướng nghiệp và dạy nghề truyền thống của nhà trường trong những năm
học vừa qua.
2.4.1. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục
hướng nghiệp
Sau khi nghiên cứu và đưa các giải pháp đã nêu vào áp dụng tại trường
THCS DTNT Bá Thước từ năm học 2015-2016 đến nay, công tác giáo dục
hướng nghiệp của nhà trường đã đạt được những kết quả tốt. Thực hiện thành
công mục tiêu hướng nghiệp: Giúp học sinh có hiểu biết về thế giới nghề
nghiệp. Hình thành nhân cách nghề nghiệp cho học sinh. Hiểu được ý nghĩa, tầm
quan trọng của việc chọn nghề. Học sinh nắm được một số định hướng cơ bản
về phát triển kinh tế - xã hội của đất nước, địa phương. Hiểu hơn về năng lực
bản thân và truyền thống nghề nghiệp của gia đình, địa phương để có định
hướng nghề nghiệp phù hợp. Giáo dục thái độ đúng đắn đối với lao động. Tạo ra
sự sẵn sàng tâm lý đi vào lao động nghề hoặc tự tạo việc làm ở các ngành nghề
mà xã hội cần, đồng thời phù hợp với hứng thú, năng lực cá nhân cũng như hoàn
cảnh gia đình.
Cụ thể: Kết quả khảo sát mức độ quan tâm đến việc lựa chọn nghề nghiệp
của 60 học sinh cuối cấp 3 năm học gần đây (sau khi đã áp dụng sáng kiến), thu
được như sau:
Bảng 5.
Mức độ quan tâm

Rất quan tâm


44

0

Năm học

So sánh bảng 5 và bảng 1 chúng ta dễ dàng nhận thấy ý thức về định
hướng nghề nghiệp và lựa chọn nghề nghiệp cho bản thân trong tương lai của
học sinh nhà trường đã có sự chuyển biến vượt bậc, từ chỗ có tới gần 50% học
sinh cuối cấp THCS chưa quan tâm, chưa định hướng được nghề nghiệp của
mình trong tương lai, thì nay con số này đã giảm xuống chỉ còn một, vài, thậm
chí là 0%.
- Bảng thống kê thực tế kết quả phân luồng học sinh của nhà trường sau
khi tốt nghiệp THCS, trong những năm học gần đây (sau khi đã áp dung sáng
kiến):

12


Bảng 6
Năm học

Tiếp tục học
THPT
(%)

Học nghề
kết hợp học
văn hóa

So sánh kết quả thống kê trước (bảng 4) và sau khi áp dụng sáng kiến
(bảng 6) chúng ta nhận thấy sự chuyển biến rõ nét trong công tác giáo dục
hướng nghiệp, góp phần phân luồng học sinh sau tốt nghiệp THCS tại đơn vị, từ
chỗ sau khi tốt nghiệp THCS thì hầu hết học sinh của nhà trường chọn tiếp tục
học THPT, số còn lại không học tiếp thì sẽ trực tiếp tham gia vào cuộc sống lao
động ngay (tỉ lệ này cũng khá cao), đến nay tỉ lệ học sinh chọn con đường học
nghề hoặc học nghề kết hợp với học văn hóa sau khi tốt nghiệp THCS để vào
đời đã tăng lên đáng kể (gần 20%). Tuy tỉ lệ phân luồng này nhìn chung vẫn còn
thấp hơn so với tỉ lệ phân luồng chung của học sinh sau tốt nghiệp THCS toàn
Tỉnh (năm học 2016-2017 toàn tỉnh Thanh Hóa có 25% tốt nghiệp THCS thực
hiện chính sách phân luồng - đi học nghề hoặc làm công nhân trong các xí
nghiệp), nhưng điều này đối với trường DTNT lại là rất hợp lí do mục tiêu của
nhà trường là góp phần tạo nguồn đào tạo cán bộ và nguồn nhân lực có chất
lượng cao cho miền núi.
2.4.2. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với công tác dạy nghề
truyền thống phù hợp với năng lực của học sinh và yêu cầu phát triển kinh tế xã hội của địa phương.
Căn cứ chức năng nhiệm vụ của trường DTNT quy định trong quy chế tổ
chức và hoạt động của trường PTDTNT, do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành;
Tiếp tục thực hiện kế hoạch của Sở Giáo dục và Đào tạo Thanh Hóa về việc dạy
nghề phổ thông. Trong những năm học gần đây trường THCS DTNT Bá Thước
đã làm khá tốt nhiệm vụ dạy nghề truyền thống phù hợp với năng lực của học
sinh và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của Huyện nhà. Với cương vị là phó
hiệu trưởng phụ trách chuyên môn, được sự nhất trí của hiệu trưởng nhà trường,
sự ủng hộ của cán bộ giáo viên, tôi đã có điều kiện áp dụng sáng kiến của mình
vào thực tiễn nhằm nâng cao hiệu quả công tác dạy nghề truyền thống tại đơn vị.
Kết quả từ năm học 2015-2016 đến nay ngoài việc duy trì dạy nghề phổ thông
cho học sinh nhà trường đã liên kết với trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo
dục thường xuyên của huyện và các xưởng nghề truyền thống, các doanh
nghiệp, tổ chức thành công nhiều lớp dạy nghề truyền thống cho học sinh nhà
trường, cụ thể như sau:

5

Nghề chăn nuôi

6

Hướng viên du lịch cộng đồng

x

1

7

Nghề tin học ứng dụng

x

3

x
x

1

x

1
x


công tác hướng nghiệp và dạy nghề truyền thống cho học sinh bởi nhiều lí do
(như đã nêu trong phần thực trạng). Để khắc phụ những khó khăn trên mỗi nhà
trường phải thực sự chủ động trong việc thực hiện mục tiêu, mà trong đó khâu
quan trọng nhất phải là đổi mới công tác tổ chức, quản lí hoạt động hướng
nghiệp- dạy nghề truyền thống, bằng những giải pháp cụ thể phù hợp.
3.2. Kiến nghị
- Đối với nhà trường: Đề nghị nhà trường tiếp tục tạo điều kiện để tôi được
tiếp tục nghiên cứu và áp dụng sáng kiến vào quá trình tổ chức, quản lí hoạt
động giáo dục hướng nghiệp và dạy nghề tại đơn vị, góp phần thực hiện mục
tiêu giáo dục của nhà trường.
- Đối với Phòng Giáo dục và Đào tạo: Đề nghị Phòng Giáo dục và Đào tạo

14


tham mưu cho cấp có thẩm quyền tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi về cơ sở vật
chất, về giáo viên, để nhà trường có đủ điều kiện tổ chức tốt hơn nữa hoạt động
hướng nghiệp – dạy nghề truyền thống theo đặc thù của trường DTNT.
- Đối với Sở Giáo dục và Đào tạo: Đề nghị Sở GD&ĐT biên soạn bộ tài
liệu dạy nghề truyền thống phù hợp với năng lực của học sinh và yêu cầu phát
triển kinh tế - xã hội của vùng dân tộc thiểu số tỉnh Thanh Hóa; Thường xuyên
mở các lớp chuyên đề bồi dưỡng, tập huấn cho cán bộ quản lí, giáo viên các
trường DTNT về công tác quản lí và dạy học hoạt động giáo dục hướng nghiệp
và dạy nghề truyền thống
Khi nghiên cứu về đề tài này bản thân luôn nghĩ rằng nó sẽ là công việc
giúp tôi có thêm những hiểu biết mới bổ sung vào vốn kiến thức của cá nhân, từ
đó giúp cho quá trình công tác của bản thân ngày một tốt hơn, góp sức được
nhiều hơn vào việc thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ chính trị của đơn vị. Ngoài ra
tôi mong muốn có thể trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm với đồng nghiệp ở các
trường THCS trong Huyện, cũng như các trường trong hệ thống trường DTNT

hội nghị trung ương 8 khóa XI
4. Quy chế tổ chức và hoạt động của trường PTDTNT. Ban hành kèm theo
Thông tư số 01/2016/TT-BGDĐT ngày 15/01/2016 của Bộ trưởng Bộ Giáo dục
và Đào tạo.
5. Báo cáo tham luận tốt nghiệp lớp chuyên viên chính – Trường Chính trị
tỉnh Thanh Hóa “Một số giải pháp thu hút đầu tư phát triển du lịch sinh thái
cộng đồng, huyện Bá Thước” của đồng chí Lò Văn Thắng – Phó chủ tịch UBND
huyện Bá Thước, tháng 12 năm 2017.

16


DANH MỤC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM ĐÃ ĐƯỢC HỘI ĐỒNG SÁNG KIẾN KINH
NGHIỆM NGÀNH GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HUYỆN, TỈNH XẾP LOẠI
TỪ C TRỞ LÊN
Họ và tên tác giả: Trịnh Tiến Nam
Chức vụ và đơn vị công tác: Phó hiệu trưởng – Trường THCS DTNT Bá Thước
TT

1.

2.
3.
4.

5.

6


xếp loại

Năm học
đánh giá
xếp loại

Huyện

C

2000

Huyện

B

2005

Huyện

C

2009

Huyện

B

2011