PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
1. Cơ sở lý luận:
Như chúng ta đã biết để đạt được biểu tượng toán sơ đẳng cho trẻ thì chúng ta
phải biết xây dựng cho trẻ một hệ thống các khái niệm về kiến thức toán học cơ
bản, ban đầu từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp, từ trực quan đến trừu
tượng… Đồng thời phải chỉ ra mối quan hệ tương ứng kiến thức nhằm giúp trẻ
hiểu và có khả năng vận dụng kiến thức của trẻ phải được diễn ra thông qua các
hoạt động chơi hoặc các hoạt động mang tính chất vui chơi, để góp phần toàn
diện đối với trẻ thơ. Là người giáo viên mầm non, ngoài việc quan tâm và nhiệt
tình chăm sóc giáo dục trẻ, tôi còn dành thời gian nghiên cứu học hỏi để có
những sáng tạo riêng cho bộ môn toán. Tôi thấy việc đổi mới “giáo dục làm
quen với toán” cũng đã có định hướng đổi mới hình thức thực hiện trên cơ sở
khoa học, đảm bảo tính đặc thù của hoạt động toán sơ đẳng. Với yêu cầu nâng
cao kỹ thuật thực hành giúp trẻ cảm nhận toán một cách thoải mái, đồng thời tạo
cho trẻ có kỹ năng kiến thức phong phú về toán.
Qua quá trình dạy trẻ hoạt động với toán theo hình thức cải cách, tôi nhận thấy
trẻ thích được hoạt động toán chưa cao, các kỹ năng còn gò ép nên trẻ hoạt động
với toán chưa hứng thú, chưa thể hiện hết khả năng về toán của mình.
Từ nhận thức thực tế đó và sau khi được học chuyên đề “đổi mới hình thức giáo
dục làm quen với toán” ở lứa tuổi 5 – 6 tuổi, đặc biệt là việc hình thành biểu
tượng về số lượng, con số và phép đếm cho trẻ. Đây cũng là đề tài sáng kiến
kinh nghiệm của tôi “Một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ mẫu giáo 5 – 6 hình
thành biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm môn làm quen với toán”.
Trường mầm non Yên Thanh nói chung và lớp mẫu giáo 5 – 6 tuổi trong trường
đã và đang thực hiện chương trình hình thành các biểu tượng toán cho trẻ theo
hình thức đổi mới. Qua quá trình dạy, tôi thấy khả năng và hứng thú học toán
của trẻ so với chương trình cải cách đã cao hơn.
2 – Cơ sở thực tiễn
* Thuận lợi:
Lớp tôi là lớp điểm ở trường tại khu trung tâm, lớp có cơ sở vật chất tương đối
– Việc dạy trẻ hình thành các biểu tượng toán sở đẳng sẽ đạt được hiệu quả cao
hơn, trẻ sẽ có các kỹ năng, sẽ có đầy đủ những biểu tượng toán, trẻ hứng thú cao
và tham gia hoạt động hình thành các biểu tượng về toán một cách thoải mái, tự
tin khi cô giáo có những biện gây hứng thú cho trẻ 5 – 6 tuổi hình thành biểu
tượng về số lượng, con số và phép đếm môn làm quen với toán.
VI. NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU:
1. Nghiên cứu cơ sở lý luận của quá trình hình thành biểu tượng về số lượng,
con số và phép đếm của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi.
2. Đề xuất một số biện pháp gây hứng thú cho trẻ ẫu giáo 5 – 6 tuổi hình thành
biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm môn làm quen với toán.
VII. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
Đề tài này được thực hiện với một số phương pháp sau đây:
1. Phương pháp tham khảo tài liệu
2. Phương pháp quan sát
3. Phương pháp điều tra viết
4. Phương pháp phỏng vấn
5. Phương pháp thực nghiệm giáo dục
6. Phương pháp trắc nghiệm khách quan
7. Phương pháp phân tích nội dung
8. Phương pháp phân tích sản phẩm hoạt động.
B. PHẦN NỘI DUNG
I. HÌNH THÀNH BIỂU TƯỢNG VỀ SỐ LƯỢNG, CON SỐ VÀ PHÉP
ĐẾM CHO TRẺ MẪU GIÁO 5 – 6 TUỔI:
1. Đặc điểm phát triển những biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm
của trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi:
Trẻ sinh ra và lớn lên giữa thế giới của các sự vật và hiện tượng đa dạng. Ngay
đếm ngược trong phạm vi 10, trẻ nhận biết các số từ 1-10. Trẻ hiểu rằng mỗi con
số không chỉ được diễn đạt bằng lời nói mà còn có thể viết, và muốn biết được
số lượng các vật trong nhóm không nhất thiết lúc nào cũng phải đếm, mà đôi lúc
chỉ cần nhìn con số biểu thị số lượng của chúng. Việc cho trẻ làm quen với các
con số có tác dụng phát triển tư duy trìu tượng cho trẻ, phát triển khả năng trừu
suất số lượng khỏi những vật cụ thể, dậy trẻ thao tác với các ký hiệu con số.
Như vậy cần tiếp tục phát triển biểu tượng về tập hợp cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi,
bước đầu cho trẻ làm quen với một số phép tính trên tập hợp, điều đó tạo cơ sở
cho trẻ học các phép tính đại số sau này ở trường phổ thông. Tiếp tục dạy trẻ
phép đếm trong phạm vi 10, trẻ lớn không chỉ đếm từng vật riêng lẻ, mà còn
đếm từng nhóm vật. Nhờ vậy mà tư duy của trẻ tiếp tục được phát triển, giúp trẻ
hiểu sâu sắc hơn khái niệm đơn vị, tạo tiền đề cho trẻ hiểu bản chất của các phép
tính đại số mà trẻ sẽ học ở trường phổ thông.
2. Nội dung hình thành biểu tượng về số lượng, con số và phép đếm cho trẻ
mẫu giáo 5-6 tuổi
Nội dung hình thành cho trẻ mẫu giáo lớn 5-6 tuổi các biểu tượng về số lượng,
con số và phép đếm cần hướng tới việc củng cố và làm sâu sắc hơn những kiến
thức, kỹ năng mà trẻ đã được học từ các lớp trước. Hơn nữa nội dung dạy trẻ
phải có tác dụng thúc đẩy sự phát triển trí tuệ và tư duy toán học cho trẻ nhỏ.
Ngay từ các lớp mẫu giáo bé và nhỡ, trẻ đã được làm quen với các bài tập học
cách phân tách các tập con trong tập lớn theo dấu hiệu như: mằu sắc, kích thước,
hình dạng… Trẻ đã nắm được các biện pháp so sánh độ lớn của các tập hợp hoặc
các tập con trong tập lớn bắng cách thiết lập mối tương ứng 1:1 giữa các phần tử
của các tập hợp hoặc của các tập con, xác định mối quan hệ của chúng và diễn
đạt mối quan hệ đó bằng lời nói. Trẻ đã nắm được kỹ năng đếm trong phạm vi 5,
xác định số lượng các phần tử trong tập hợp hay số các tập con trong tập lớn
bằng phép đếm và phản ánh độ lớn của tập hợp bằng từ số.
ở lớp mẫu giáo lớn, giáo viên cần tiếp tục phát triển biểu tượng về tập hợp cho
trẻ. Nếu trẻ bé va nhỡ thường nhận biết tập hợp theo các dấu hiệu bên ngoài dễ
ĐẾM MÔN LÀM QUEN VỚI TOÁN
Để nắm được khả năng học lập số môn làm quen với toán của trẻ từ đó tôi đã
đưa ra biện pháp thực hiện, tôi đã tiến hành khảo sát chất lượng ban đầu và đưa
ra một số biện pháp sau:
1) Khảo sát ban đầu:
Tôi tiến hành khảo sát 100% số trẻ trong lớp là 40 cháu. Đầu năm học khi trẻ
được chuyển lớp từ Mẫu giáo 4 – 5 tuổi lên Mẫu giáo 5 – 6 tuổi,
Qua khảo sát trên tôi thấy số trẻ nắm được kiến thức và kỹ năng tham gia hoạt
động còn thấp, khả năng nhận biết số lượng và so sánh thêm bớt của trẻ chưa đạt
kết quả cao, trẻ hoạt động chưa thoải mái, tự tin.
Thực tế đó chính là điều tôi suy nghĩ. Làm thế nào để đưa trẻ vào hoạt động với
toán một cách tự nguyện và hứng thú, nắm vững các kiến thức và kỹ năng thực
hành? Tôi đã quyết định chọn biện pháp sau:
2) Các biện pháp:
2.1 chuẩn bị và sử dụng đồ dùng trực quan của cô và trẻ
Tôi quyết tâm cho trẻ làm quen với toán theo hình thức đổi mới, thực hiện đầy
đủ và đúng chương trình hoạt động với toán theo yêu cầu đổi mới. Đầu tư vào
bài soạn cho giờ hoạt động chung đảm bảo đầy đủ các nội dung tập hợp và số
lượng, kích thước, hình dạng, định hướng không gian, trong đó có dạng có nội
dung trọng tâm và nội dung kết hợp. Có nhiều sáng tạo trong quá trình hướng
dẫn, dẫn dắt bài để giúp trẻ cảm nhận ngay với những hoạt động mà trẻ sẽ thực
hiện và giúp trẻ hứng thú và hoạt động tích cực. Có tích hợp một số môn học
khác. Tạo điều kiện dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi, kỹ năng chơi với các trò chơi với
toán và kỹ năng tập hợp và số lượng kỹ năng về kích thước, kỹ năng về hình
dạng, kỹ năng về định hướng không gian. Tạo điều kiện cho trẻ làm quen với kỹ
năng học toán.
Để thực hiện tốt chương trình làm quen với toán theo hình thức đổi mới, giúp trẻ
hứng thú và tự tin tham gia vào các hoạt động với toán, phát huy tốt khả năng
thành hai phần khác nhau. Làm thế nào khi vào giờ hoạt động chung trẻ đã có
sẵn kiến thức các bài để hoạt động một cách tự tin và thoải mái.
Các hoạt động của trẻ không nhất thiết phải áp đặt gò bó để giúp trẻ hứng thú tự
tin. Để nâng cao hiệu quả giáo dục, trong tiết dạy cần lồng ghép, tích hợp một
cách lô gích một vài môn học khác và tích hợp cần bám vào các chủ điểm.
Tôi luôn khuyến khích động viên trẻ mỗi khi hoạt động khả năng về toán của trẻ
được nâng cao thì giáo viên cũng cần có khả năng kiến thức và kinh nghiệm để
dạy trẻ các kỹ năng làm quen với toán.
Trong giờ hoạt động chung cũng như khi dạy trẻ ở mọi lúc mọi nơi. Ngoài việc
giáo dục đồng bộ cho trẻ, tôi luôn quan tâm đến kiến thức cá nhân để có kế
hoạch bồi dưỡng.
Ví dụ: Tôi phát hiện những trẻ có kỹ năng thêm bớt, so sánh chia nhóm tốt. Sau
đó tôi sẽ có kế hoạch bồi dưỡng thêm, giúp trẻ phát huy khả năng, kiến thức của
trẻ. Đối với những trẻ kỹ năng còn yếu, tôi cũng nắm bắt, gần gũi động viên trẻ
theo bạn, dần dần giúp trẻ hoà nhập với chất lượng chung.
Để đạt được hiểu quả trong giờ hoạt động chung, giáo viên cần phải có kế
hoạch, biện pháp, kinh nghiệm tổ chức những hoạt động nhằm nâng cao khả
năng kiến thức về toán cho trẻ như: Tổ chức cho trẻ đếm nhận biết các nhóm đồ
vật, nhận biết mối quan hệ hơn kém, chia nhóm đối tượng ở mọi lúc mọi nơi.
2.3 Sưu tầm, sáng tác thơ, truyện, trò chơi phù hợp để tích hợp lồng ghép
trong giờ dạy trẻ có các biểu tượng về số lượng:
Thơ, truyện, trò chơi luôn có sức hấp dẫn, lôi cuốn đối với trẻ mẫu giáo. Khi tổ
chức các hoạt động tôi đã sưu tầm, sáng tác thơ, truyện, trò chơi phù hợp để tích
hợp lồng ghép trong giờ dạy trẻ hình thành biểu tượng về số lượng, con số và
phép đếm, tạo được sự chú ý, thích thú cho trẻ, giờ học đã đạt được hiệu quả tốt
hơn.
Ví dụ: Với bài dạy “Đếm đến 9. Nhận biết các nhóm trong phạm vi 9. Nhận
biết chữ số 9″, tôi cho trẻ luyện tập nhận biết các nhóm có 8 đối tượng qua bài
thơ ” Vườn xuân bé yêu” để trẻ đếm số hoa trong vườn xuân, gắn thẻ số tương
ứng với số hoa trong vườn và trồng thêm hoa để vườn xuân có đủ số lượng là 8
Cho trẻ thực hiện tiếp trên đồ dùng trực quan… từ việc cho trẻ chia nhóm với
nhiều hình thức giúp trẻ hứng thú. Từ đó giúp trẻ cảm nhận được tính chất nội
dung của tiết học.
III. GIÁO ÁN MINH HOẠ
TÊN HOẠT ĐỘNG: LÀM QUEN VỚI TOÁN
Chủ đề: Thế giới thực vật xung xung quanh bé
Chủ đề nhánh: Tết và mùa xuân
HOẠT ĐỘNG CHÍNH: Đếm đến 9. Nhận biết các nhóm trong phạm vi 9.
Nhận biết chữ số 9.
HOẠT ĐỘNG BỔ TRỢ: – Chơi trò chơi: Đi chợ xuân
– Hát về ngày tết.
Đối tượng: Lớp 5 – 6 tuổi
1.
Mục đích – yêu cầu:
a, Kiến thức:
–
9.
Trẻ biết đếm đến 9. Nhận biết các nhóm có 9 đối tượng. Nhận biết chữ số
–
Biết chơi trò chơi theo đúng luật, cách chơi.
–
–
Lãng hoa có 9 bông.
–
Mỗi trẻ 9 cái chậu, 9 bông hoa hồng (8 bông hoa hồng, 1 bông hoa cúc),
các thẻ số từ 1 – 9 ( Hai thẻ số 9).
–
Đồ dùng của cô giống như của trẻ, kích thước hợp lý.
–
Máy KIDSMART
–
Bài hát: Sắp đến tết rồi, Cùng múa hát mừng xuân, Em thêm một, Bài
thơ: Tết là bạn nhỏ.
b, Địa điểm: Trong lớp học.
c, Phương pháp:
–
Phương pháp trò chơi
–
Phương pháp trực quan
–
– Giáo viên phải có lòng yêu nghề mến trẻ, có lòng nhiệt tình và có lòng ham
muốn môn học.
– Giáo viên phải là người giàu kinh nghiệm, phải có tính linh hoạt, tính tích cực
tìm tòi, học hỏi.
– Giáo viên phải là người có kiến thức chuyên môn vững vàng về hình thức giáo
dục về toán đổi mới. Có sáng tạo trong lời dẫn dắt bài dạy để gây hứng thú cho
trẻ, thường xuyên sáng tác thơ, truyện, trò chơi phù hợp tích hợp vào giờ dạy.
– Biết chọn bài kết hợp phù hợp theo nội dung bài dạy và sắp xếp bài dạy hợp
lý,
giờ hoạt động phải biết sử dụng đồ dùng phù hợp, gây hứng thú cho trẻ. Biết
chọn nội dung tích hợp, trình bày, hấp dẫn và phù hợp trẻ. Nắm vững đặc điểm
nhận thức của từng trẻ để có phương pháp dạy phù hợp. Phát triển khả năng
nhận thức về toán cho trẻ và đảm bảo chất lượng giáo dục đồng bộ. Kết hợp
trong giờ khéo léo, sinh động gây hứng thú cho trẻ.
Quá trình dạy, giáo viên phải quan tâm đến kiến thức cá nhân để có biện pháp
bồi dưỡng phù hợp.
Phải tạo điều kiện dạy trẻ ở mọi lúc, mọi nơi. Các bài tập chuẩn bị cho giờ hoạt
động chung cũng như dạy các kỹ năng về toán cho trẻ.
Giáo viên phải có sự tham mưu với nhà trường và vận động phụ huynh để có đủ
đồ dùng phục vụ cho hoạt động về toán.
C – KẾT LUẬN:
Giáo dục làm quen với toán theo hình thức đổi mới giúp trẻ được hoạt động
thoải mái, trẻ tham gia vào các hoạt động làm quen với toán một cách tự tin.
Đổi mới hình thức làm quen với toán giúp trẻ cảm nhận được khả năng kiến
thức, nội dung về toán.
Giờ hoạt động làm quen với toán theo hình thức đổi mới diễn ra nhẹ nhàng,
không gò bó, cô và trẻ cùng được hoạt động thoải mái, mở rộng được kiến thức
thông qua tổ chức đưa trẻ làm quen vào hoạt động.