ĐỀ BÀI SỐ 10:

Bình luận về hoạt động hợp tác trong tự do di chuyển lao động trong ASEAN dưới
các góc độ:
- Những vấn đề lý luận và pháp lý;
- Các sáng kiến, biện pháp và chương trình liên kết đã được triển khai;
- Vai trò của hoạt động này đối với việc xây dựng thành công Cộng đồng kinh tế
ASEAN vào năm 2015.


Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) được hình dung là một "thị trường chung", trong
đó có “4 quyền tự do”: hàng hóa, dịch vụ, vốn và lao động có tay nghề. Trong đó, vấn đề tự
do di chuyển lao động có tay nghề là một trong những vấn đề rất đáng được quan tâm hiện
nay. Với mong muốn tìm hiểu để có cái nhìn cụ thể hơn về vấn đề này, sau đây bài viết xin
được trình bày hoạt động hợp tác trong tự do di chuyển lao động trong ASEAN dưới các
góc độ sau:
1. Những vấn đề lý luận và pháp lý
1.1. Những vấn đề lý luận
Để làm rõ những vấn đề lý luận làm cơ sở cho hoạt động hợp tác trong tự do di
chuyển lao động trong ASEAN, cần trả lời cho câu hỏi: Tại sao ASEAN lại đặt vấn đề “tự
do di chuyển lao động lành nghề” là một trong năm yếu tố cốt lõi của nội dung xây dựng
một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất – một trong những nội dung trong mô hình liên
kết của AEC?
Tự do di chuyển lao động lành nghề là một trong những nội dung mà AEC hướng tới
để xây dựng một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất. Thông qua việc tự do di chuyển
các yếu tố của sản xuất, trong đó có người lao động, ASEAN sẽ là một khu vực sản xuất
thống nhất đối với các nhà sản xuất, cung ứng hàng hóa và dịch vụ.
Đối tượng của hoạt động này là lao động lành nghề. Lao động lành nghề (Skilled
Labor) được hiểu là lao động có kỹ năng, có trình độ nhất định. Theo Investopedia
Dictinonary1, lao động lành nghề được hiểu là một bộ phận của lực lượng lao động với một
mức độ kỹ năng cao, tạo ra giá trị kinh tế đáng kể thông qua việc thực hiện một công việc

nhân tài và lao động được di chuyển thuận lợi” so với Tuyến bố Bali II.
- Kế hoạch tổng thể xây dựng AEC và Lộ trình chiến lược AEC (2007) đã cụ thể hóa
các nội dung nêu trên tại Hiến chương ASEAN thành một trong bốn nội dung tự do hóa các
yếu tố sản xuất của thị trường, trong đó có yếu tố tự do di chuyển lao động lành nghề nằm
trong nội dung xây dựng một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất.
2. Các sáng kiến, biện pháp, chương trình và liên kết đã được triển khai
2.1. Các sáng kiến đã được triển khai
Các sáng kiến về tự do di chuyển lao động lành nghề nằm trong nội dung về xây
dựng một thị trường và cơ sở sản xuất thống nhất đã được các nước thành viên ASEAN
triển khai trong khuôn khổ các thỏa thuận và hiệp định của ASEAN, nhất là từ khi đưa ra dự
định thành lập AEC vào năm 2015. AEC chính là sự đẩy mạnh những cơ chế liên kết hiện
có của ASEAN như AFTA, AFAS, AIA, AICO,… để xây dựng ASEAN thành “một thị
trường và cơ sở sản xuất thống nhất”. Nói cách khác, AEC là mô hình liên kết kinh tế khu
vực dựa trên những cơ chế liên kết kinh tế hiện có của ASEAN, đồng thời nâng cao mô hình
liên kết có bổ sung thêm hai nội dung mới là tự do di chuyển lao động và di chuyển vốn tự
do hơn.
2.2. Các biện pháp, chương trình và liên kết đã được triển khai
ASEAN sẽ tạo điều kiện cho sự tự do di chuyển của lao động có tay nghề thông qua:
Thứ nhất, cho phép nhập cảnh và tạo điều kiện thuận lợi trong cấp thị thực (visa) và
di chuyển của các chuyên gia và lao động có tay nghề cao tham gia vào thương mại, hàng
hóa, dịch vụ và đầu tư. Đồng thời, tăng cường các thể chế của ASEAN và thu hẹp khoảng
cách phát triển giữa các nước thành viên.
Thứ 2, tăng cường khả năng hợp tác giữa các thành viên Mạng lưới các trường đại
học ASEAN (AUN) để tạo thuận lợi cho sinh viên và cán bộ các trường đại học trong đi lại,
học tập và làm việc trong khu vực. AUN hoạt động với mục tiêu thúc đẩy sự hợp tác và tình
đoàn kết giữa các chuyên gia, học giả và nhà khoa học trong khu vực; phát triển nguồn nhân
lực cho khối giáo dục và các ngành nghề khác trong khu vực; thúc đẩy hoạt động chia sẻ
thông tin trong cộng đồng giáo dục ASEAN và nâng cao nhận thức về bản sắc khu vực và
bản sắc ASEAN cho các thành viên 3. Để thực hiện mục tiêu này, nhất thiết phải thực hiện
các biện pháp đảm bảo cho lao động lành nghề được tự do di chuyển. Đó các trường đại học

lượng cao. Khi lao động có tay nghề được tự do di chuyển trong ASEAN mà không có bất
cứ hàng rào hay sự phân biệt đối xử nào giữa các thành viên sẽ góp phần trực tiếp nâng cao
chất lượng nguồn nhân lực bởi lẽ nó tạo điều kiện cho lao động, cho doanh nghiệp đầu tư
theo chiều sâu, nâng cao sức cạnh tranh trong thời kỳ hội nhập. Đây cũng chính là “động lực
của quá trình chuyển đổi cơ cấu kinh tế vì có nguồn lao động chất lượng cao, đáp ứng như
cầu của nhà đầu tư theo chiều sâu”4. Hơn nữa, hoạt động hợp tác tự do di chuyển lao động
giữa các nước thành viên còn góp phần tăng cường đầu tư và mở rộng thị trường hàng hóa,
dịch vụ của mỗi nước thành viên, từ đó hướng tới nhất thể hóa thị trường của nền kinh tế
các nước thành viên, nâng cao khả năng cạnh tranh và cấp độ liên kết kinh tế ASEAN –
Mục tiêu của việc xây dựng AEC vào năm 2015.
Kết luận: Qua phân tích và bình luận về hoạt động hợp tác trong tự do di chuyển lao
động của ASEAN, có thể thấy nếu ASEAN không đẩy nhanh việc nâng cao tay nghề cho lao
động thì sẽ đối mặt với tình hình thiếu công nhân lành nghề và nhân tài kỹ thuật cao cấp
cùng với việc nhiều người buộc sẽ phải đi vào thị trường việc làm cấp thấp. Do đó, để nhằm
thúc đẩy sự phát triển bền vững, ASEAN cần chú trọng hơn nữa trong vấn đề nâng cao tay
nghề lao động thông qua việc thực hiện có hiệu quả các biện pháp đã được triển khai nhằm
thực hiện mục tiêu tăng cường năng lực sản xuất và khả năng cạnh tranh của ASEAN,
hướng tới xây dựng một Cộng đồng ASEAN vững mạnh, gắn kết và liên kết chặt chẽ.

4

/>

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Trường Đại học Luật Hà Nội, Khoa pháp luật quốc tế - Trung tâm luật châu Á
-Thái Bình Dương, Tập bài giảng pháp luật cộng đồng ASEAN, Hà Nội, 2011.
2.
3. />4. />p=detailview&action=printversion&msgid=1242&catid=8&menungangid=11
5. />6. />action=shownews&id=46&topicid=1015