HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

PHOKHAM SAYASONE

thùc hiÖn ph¸p luËt vÒ sö dông ng©n s¸ch nhµ n­íc
ë n­íc céng hßa d©n chñ nh©n d©n lµo hiÖn nay

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT

HÀ NỘI - 2019


HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

PHOKHAM SAYASONE

thùc hiÖn ph¸p luËt vÒ sö dông ng©n s¸ch nhµ n­íc
ë n­íc céng hßa d©n chñ nh©n d©n lµo hiÖn nay

LUẬN ÁN TIẾN SĨ
CHUYÊN NGÀNH: LÝ LUẬN VÀ LỊCH SỬ NHÀ NƯỚC VÀ PHÁP LUẬT
Mã số: 62 38 01 01

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. NGUYỄN VĂN MẠNH

HÀ NỘI - 2019


LỜI CAM ĐOAN


giá trị tham khảo đối với Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
Chương 3: CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG VÀ THỰC TRẠNG THỰC HIỆN
PHÁP LUẬT VỀ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC Ở NƯỚC CỘNG
HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

3.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách
nhà nước ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
3.2. Thực trạng thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước ở nước
Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
Chương 4: YÊU CẦU KHÁCH QUAN, CẤP BÁCH VÀ QUAN ĐIỂM, GIẢI
PHÁP BẢO ĐẢM THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ SỬ DỤNG NGÂN SÁCH
NHÀ NƯỚC Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO HIỆN NAY

4.1. Bảo đảm thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước ở nước Cộng
hòa Dân chủ Nhân dân Lào là yêu cầu khách quan, cấp bách hiện nay
4.2. Quan điểm bảo đảm thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước ở
nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
4.3. Các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước
ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay
KẾT LUẬN
DANH MỤC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CỦA TÁC GIẢ LIÊN QUAN
ĐẾN LUẬN ÁN
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

8
8
21

26
26

CHDCND Lào

: Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Đảng NDCM Lào : Đảng Nhân dân Cách mạng Lào
GDP

: Tổng sản phẩm quốc nội

HĐND

: Hội đồng nhân dân

KBNN

: Kho bạc nhà nước

NSNN

: Ngân sách nhà nước

TABMIS

: Treasury and budget managemant information System
(Hệ thống thông tin quản lý kho bạc và ngân sách)

UBND

: Ủy ban nhân dân



83

Biểu đồ 3.2: Cơ cấu kinh tế trong tổng GDP giai đoạn 2011 - 2017

85

Biểu đồ 3.3: Tổ chức thực hiện chi ngân sách nhà nước năm 2010-2015

101


1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Phát triển kinh tế - xã hội ở mọi thời đại, đặc biệt là ở thời đại cạnh
tranh trong sự phát triển kinh tế thị trường, đòi hỏi mỗi quốc gia phải xây
dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật, đổi mới tổ chức và hoạt động của bộ
máy nhà nước để đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước bằng pháp luật; trong đó
việc quan trọng bậc nhất của bất cứ nhà nước nào đều phải quan tâm đến là
vấn đề quản lý ngân sách nhà nước đúng pháp luật.
Từ năm 1986 đến nay, Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào (CHDCND
Lào) đang tiến hành đường lối đổi mới toàn diện đất nước, thực hiện công
nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, xây dựng nền kinh tế hàng hóa nhiều thành
phần theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Trong quá trình phát triển đất nước
luôn luôn có một câu hỏi đặt ra: phải làm thế nào để sử dụng, quản lý ngân
sách nhà nước đạt hiệu quả cao nhất, tránh lãng phí, thất thoát?
Nhận thức được vai trò và vị trí của ngân sách nhà nước có ảnh hưởng
sâu rộng tới mọi mặt của đời sống xã hội, là công cụ để nhà nước điều tiết vĩ
mô nền kinh tế, bảo đảm công bằng xã hội và là điều kiện vật chất để thực

dưới; của Trung ương đối với chính quyền địa phương.
Thực tiễn cho thấy, thời gian qua, hoạt động giám sát, thanh tra, kiểm
tra, kiểm toán việc thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước không
ngừng được tăng cường, bảo đảm cho pháp luật về sử dụng ngân sách nhà
nước đi vào cuộc sống và được tuân thủ nghiêm chỉnh. Ở CHDCND Lào đã
tiến hành hàng nghìn cuộc kiểm tra đối với các đơn vị sử dụng ngân sách nhà
nước với các quy mô lớn nhỏ khác nhau tại các đơn vị lớn nhỏ khác nhau,
trên hầu khắp các lĩnh vực kể cả dự trữ quốc gia, an ninh - quốc phòng và
ngân sách của Đảng. Trong kiểm toán trọng tâm là kiểm toán báo cáo quyết
toán của các bộ, ngành, các tỉnh, các Tổng công ty nhà nước và các chương
trình mục tiêu quốc gia, các dự án đầu tư xây dựng cơ bản trọng điểm của nhà


3
nước. Kết quả việc kiểm tra theo dõi sử dụng ngân sách nhà nước không chỉ
giúp cho các bộ, ngành, địa phương điều chỉnh số liệu kế toán và báo cáo
quyết toán, chỉ ra những sai phạm chính sách, chế độ quản lý kinh tế, tài
chính, kiến nghị tăng thu, tiết kiệm chi và đưa vào quản lý qua ngân sách nhà
nước hàng nghìn tỷ Kíp. Điều quan trọng hơn, thông qua kiểm toán bảo đảm
pháp chế trong sử dụng ngân sách đúng pháp luật sẽ giúp các đơn vị khác
nhau được nhìn nhận và đánh giá đúng đắn thực trạng tình hình tài chính,
khắc phục được những yếu kém sơ hở trong quản lý kinh tế và sản xuất kinh
doanh, cải tiến và hoàn thiện hệ thống quản lý và kiểm soát nội bộ. Từ đó, đề
xuất, kiến nghị với Chính phủ, các cơ quan chức năng về những sơ hở trong
công tác quản lý, những bất cập nảy sinh trong cơ chế, chính sách hiện hành
để kịp thời sửa đổi, bổ sung cho phù hợp; đồng thời, sẽ góp phần đấu tranh
chống các tham nhũng, lạm phát, thất thoát công quỹ và những tài sản quốc
gia, xác lập trật tự, kỷ cương trong quản lý kinh tế, tài chính.
Mặt khác thông qua công tác giám sát, kiểm tra, kiểm toán việc thực
hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước (NSNN) cho thấy, bên cạnh

Lào trong công cuộc cải cách Luật ngân sách nhà nước để hội nhập với nền
khu vực Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và kinh tế thế giới.
- Phân tích, đánh giá thực trạng pháp luật và thực hiện pháp luật về sử
dụng ngân sách nhà nước ở CHDCND Lào (trên cả hai phương diện thành tựu
cũng như hạn chế và nguyên nhân).
- Đề xuất một số quan điểm và giải pháp nhằm bảo đảm thực hiện pháp
luật về sử dụng ngân sách nhà nước ở CHDCND Lào hiện nay.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận án
3.1. Đối tượng nghiên cứu của luận án
Đối tượng nghiên cứu của luận án được xác định là các vấn đề lý luận,
các quy định pháp luật hiện hành và tư liệu thực tế trong thực hiện pháp luật
về sử dụng ngân sách nhà nước ở CHDCND Lào giai đoạn hiện nay.


5
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về mặt nội dung: Luận án nghiên cứu vấn đề thực hiện pháp luật về
sử dụng NSNN ở nước CHDCND Lào dưới góc độ lý luận và lịch sử nhà
nước và pháp luật, vì vậy luận án phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn
của việc thực hiện pháp luật về sử dụng NSNN; đề xuất các quan điểm, giải
pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước ở
CHDCND Lào hiện nay.
- Về không gian: Nghiên cứu thực hiện pháp luật về sử dụng NSNN
trên toàn bộ lãnh thổ CHDCND Lào.
- Về thời gian: Phạm vi nghiên cứu của luận án là bắt đầu nghiên cứu
từ 1986 là năm Đại hội lần thứ IV của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào (Đảng
NDCM Lào) đã đề ra đường lối đổi mới đến nay.
4. Cơ sở lý luận, phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu
4.1. Cơ sở lý luận
Luận án nghiên cứu vấn đề thực hiện pháp luật ngân sách ở CHDCND

hiểu rõ hơn về thực trạng sử dụng ngân sách nhà nước cũng như thực trạng
thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước ở CHDCND Lào.
- Phương pháp phân tích, tổng hợp được sử dụng trong chương 4 để xác
định các quan điểm, đề xuất các giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật về sử
dụng NSNN ở CHDCND Lào hiện nay.
5. Những đóng góp mới của luận án
Luận án là công trình khoa học đầu tiên nghiên cứu một cách có hệ
thống đối với thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước ở CHDCND
Lào; vì vậy, trong luận án đã có một số điểm mới là:
- Phân tích khái quát, làm sáng tỏ cơ sở lý luận của thực hiện pháp luật
về sử dụng ngân sách nhà nước, cụ thể là luận giải khái niệm, phân tích các đặc


7
điểm, xác định nội dung, vai trò, các điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật về
sử dụng ngân sách nhà nước, khái quát kinh nghiệm thực hiện pháp luật về sử
dụng NSNN của Cộng hòa Pháp và Việt Nam rút ra các giá trị tham khảo trong
thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước ở CHDCND Lào.
- Đánh giá thực trạng, tìm ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân
của việc thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước ở CHDCND Lào.
- Phân tích yêu cầu khách quan, cấp bách, đề xuất các quan điểm, giải
pháp, bảo đảm thực hiện pháp luật trong sử dụng ngân sách nhà nước ở
CHDCND Lào hiện nay.
6. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án
- Những kết quả nghiên cứu của luận án đã góp phần bổ sung, hoàn
thiện lý luận về thực hiện pháp luật trong sử dụng ngân sách nhà nước ở Lào
trong thời gian tới.
- Luận án đề xuất hệ thống các quan điểm và biện pháp góp phần nâng
cao sự hiểu biết và ý thức chấp hành pháp luật trong các cơ quan nhà nước, từ
cán bộ công chức nhà nước đến toàn thể nhân dân; nhằm tăng cường công tác

phát triển của pháp luật về ngân sách nhà nước. Vai trò ảnh hưởng của ngân
sách nhà nước đã bao trùm lên nhiều lĩnh vực, tác động đến mọi mặt của đời
sống xã hội nhất là đối với khu vực công cộng và khu vực tư nhân thông qua
việc thực hiện điều tiết các hoạt động kinh tế - xã hội. Nhà nước huy động các
nguồn lực từ xã hội như thuế, phí, tài nguyên, hoạt động thương mại, phát
hành trái phiếu ra công chúng, thậm chí là vay nợ nước ngoài để tài trợ cho
hoạt động của nhà nước thông qua các chương trình hoạt động, thực hiện kế
hoạch thu ngân sách của Chính phủ để đáp ứng nhu cầu chi tiêu của nhà nước.
Việc quản lý, sử dụng các khoản thu của nhà nước, kiểm soát các khoản chi
tiêu chung cho xã hội đòi hỏi phải được thể chế hóa thành luật pháp và được
đại diện dân chúng kiểm soát.
Các công trình nghiên cứu đã khẳng định ngân sách nhà nước có vai trò
chủ đạo trong hệ thống tài chính, ngân sách đảm bảo nguồn vốn cho việc phát
triển kinh tế, văn hóa, xã hội, xóa đói giảm nghèo, giữ vững an ninh - quốc


9
phòng. Với tính chất là một quỹ tiền tệ tập trung của nhà nước, ngân sách nhà
nước cân đối, điều hòa vốn giữa các ngành kinh tế, xây dựng mối quan hệ
giữa tích lũy và tiêu dùng, dự trữ để phát triển sản xuất, khắc phục thiên tai,
v.v.. Trong nền kinh tế thị trường ngân sách nhà nước cũng là công cụ tài
chính chủ yếu để nhà nước thực hiện điều tiết nền kinh tế thị trường theo
đúng định hướng xã hội chủ nghĩa. Ở Việt Nam đã có rất nhiều công trình
nghiên cứu liên quan đến đề tài về ngân sách nhà nước và quản lý ngân sách
nhà nước, tiêu biểu là các công trình sau đây:
* Sách
Cuốn “Đổi mới ngân sách nhà nước” của Tào Hữu Phùng, Nguyễn
Công Nghiệp [56]. Cuốn sách đã đề cập đến tính tất yếu của đổi mới ngân
sách nhà nước ở Việt Nam trước tình hình mới; với các nội dung cụ thể về
thu, chi ngân sách nhà nước; tác giả đã đưa ra một số giải pháp để giúp đổi

pháp luật về quản lý ngân sách nhà nước là nhân tố quan trọng góp phần làm
nên thắng lợi trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa và xây dựng
thành công chế độ xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam trong thời gian qua.
* Luận án, luận văn
- Dương Đăng Chinh “Ngân sách với vai trò điều chỉnh vĩ mô nền kinh
tế thị trường của Nhà nước” [8]. Luận án đã phân tích lịch sử hình thành ngân
sách nhà nước ở Việt Nam; khẳng định vai trò của ngân sách đối với sự phát
triển kinh tế - xã hội đất nước. Đặc biệt trong nền kinh tế thị trường, ngân sách
chi phối đến mọi hoạt động của nền kinh tế từ thu đến chi ngân sách.
- Cao Tấn Khổng “Một số giải pháp phân cấp quản lý ngân sách nhà
nước phù hợp với phân cấp quản lý kinh tế - xã hội trong điều kiện hiện
nay” [38]. Từ phân tích thực trạng của phân cấp ngân sách còn nhiều bất
cập, chồng chéo như ở Việt Nam hiện nay; tác giả của luận án đã đưa ra
một số giải pháp giúp phân cấp ngân sách nhà nước ở Việt Nam đạt hiệu
quả cao hơn.


11
- Nguyễn Đức Thanh “Quản lý chi ngân sách nhà nước qua kho bạc
nhà nước trong cơ chế thị trường” [75]. Luận án đã làm sáng tỏ thêm lý luận
về chi ngân sách nhà nước; thực trạng quản lý chi ngân sách nhà nước qua kho
bạc nhà nước (KBNN) ở Việt Nam; đồng thời, tác giả của luận án phân tích và
lý giải tính tất yếu của việc sử dụng ngân sách nhà nước qua KBNN trong nền
kinh tế thị trường; tác giả đưa ra một số giải pháp quản lý chi ngân sách nhà
nước qua kho bạc nhà nước để giảm thiểu các khâu trung gian, đem lại những
thuận lợi cho các đơn vị được thụ hưởng ngân sách nhà nước.
1.1.1.2. Các công trình nghiên cứu về thực hiện pháp luật
Ở Việt Nam đã có nhiều công trình nghiên cứu về thực hiện pháp luật
trên các lĩnh vực cụ thể, trong đó đáng chú ý là các luận án tiến sĩ. Tiêu biểu
là các công trình sau đây:

tiêu dùng vẫn luôn bị vi phạm. Bởi vì phần lớn các sản phẩm người tiêu dùng sử
dụng là những sản phẩm không chỉ kém chất lượng mà còn rất độc hại, ảnh
hưởng không nhỏ đến sức khỏe, thậm chí cả tính mạng của con người.
- Nguyễn Hồng Chuyên, "Thực hiện pháp luật về dân chủ ở cấp xã theo
yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam" [12].
Luận án nghiên cứu khái niệm, chủ thể, nội dung, hình thức, những điều kiện
bảo đảm thực hiện pháp luật về dân chủ ở cấp xã theo yêu cầu xây dựng nhà
nước pháp quyền ở Việt Nam. Trên nền tảng lý luận đó, tác giả đi sâu phân
tích, đánh giá thực trạng và đề xuất quan điểm, giải pháp bảo đảm thực hiện
pháp luật về dân chủ ở cấp xã theo yêu cầu xây dựng nhà nước pháp quyền ở
Việt Nam hiện nay.
- Đồng Việt Phương, "Thực hiện pháp luật về hòa giải cơ sở ở các tỉnh
đồng bằng sông Cửu Long" [59]. Luận án phân tích, khái quát các vấn đề lý
luận của thực hiện pháp luật về hòa giải ở cơ sở như khái niệm, đặc điểm, nội
dung, nguyên tắc, các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật về hòa


13
giải ở cơ sở. Trên cơ sở lý luận đó, luận án đã phân tích, đánh giá thực trạng
thực hiện và đề xuất các giải pháp đẩy mạnh thực hiện pháp luật về hòa giải
cơ sở ở đồng bằng sông Cửu Long.
- Lê Thị Thúy Bình, "Thực hiện pháp luật thế chấp quyền sử dụng đất
ở Việt Nam" [3]. Luận án cũng tiếp cận nghiên cứu các vấn đề lý luận về
thực hiện pháp luật thế chấp quyền sử dụng đất bao gồm khái niệm, đặc
điểm, vai trò, nội dung, các điều kiện bảo đảm thực hiện pháp luật thế chấp
quyền sử dụng đất ở Việt Nam; từ đó đánh giá thực trạng và đề xuất quan
điểm, giải pháp bảo đảm thực hiện pháp luật thế chấp quyền sử dụng đất ở
Việt Nam hiện nay.
- Norkeo Kommadam, "Thực hiện pháp luật về đầu tư nước ngoài ở
nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay" [37]. Luận án nghiên cứu

- Đinh Thị Nguyệt Thương, “Pháp luật về nhiệm vụ chi thường xuyên
của ngân sách nhà nước - Thực trạng, giải pháp và biện pháp đảm bảo thực
hiện” [80]. Luận văn làm rõ những vấn đề lý luận cơ bản về pháp luật chi
thường xuyên của ngân sách nhà nước; phân tích thực trạng các quy phạm
pháp luật và thực trạng áp dụng pháp luật về nhiệm vụ chi thường xuyên ngân
sách nhà nước trên thực tế; trên cơ sở đó, đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện
pháp luật và đưa ra biện pháp đảm bảo thực hiện pháp luật về nhiệm vụ chi
thường xuyên của ngân sách nhà nước góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động
chi ngân sách nhà nước.
* Tạp chí:
Liên quan đến đề tài luận án có một số công trình tiêu biểu công bố trên
các Tạp chí như: “Quản lý tài chính - ngân sách trong tình hình mới” của
Nguyễn Sinh Hùng [30]; “Sửa đổi bổ sung Luật Ngân sách nhà nước từ khía
cạnh pháp lý” của Nguyễn Minh Tân [69]; “Đổi mới quy trình lập, chấp hành,
quyết toán ngân sách nhà nước” của Nguyễn Minh Tân [70]; “Bàn về bản chất


15
ngân sách nhà nước trong nền kinh tế thị trường” của Bùi Đường Nghiêu [47];
“Hướng đổi mới cơ chế kiểm soát các khoản chi tiêu thường xuyên của ngân
sách nhà nước” của Vinh Sang [64]; “Năm năm thực hiện Luật Ngân sách nhà
nước - bảy bất cập lớn cần sửa đổi” của Tạp chí Tài chính điện tử [68]; “Tăng
cường vai trò của kho bạc nhà nước trong kiểm soát chi thường xuyên của
ngân sách nhà nước” của Nguyễn Thị Thu Hương [33]; “Phân cấp quản lý
ngân sách nhà nước ở Việt Nam và định hướng đổi mới” của Vũ Sỹ Cường
[15]; “Thực tiễn áp dụng pháp luật về phân cấp quản lý ngân sách nhà nước
ở Việt Nam và phương hướng hoàn thiện” của Trần Vũ Hải [24]; “Sáu hạn
chế, bất cập của Luật Ngân sách nhà nước hiện hành” của Lê Toàn Thắng
[78]; “Gần 200 nghìn tỷ đồng chi thường xuyên được kho bạc nhà nước kiểm
soát chặt chẽ” của Báo Hải quan điện tử [1]; “Thông tin báo chí về kết quả

trò chủ đạo, điều tiết các hoạt động kinh tế, chống độc quyền.
Thông qua hoạt động chi ngân sách nhà nước thực hiện phân phối
nguồn tiền tệ, tập trung vào ngân sách cho các hoạt động của nhà nước và xã
hội như: chi thường xuyên, chi đầu tư xây dựng cơ bản, chi chương trình mục
tiêu quốc gia, chi xóa đói giảm nghèo, phát triển kinh tế, văn hóa - xã hội,
đảm bảo quốc phòng - an ninh, v.v.. Với mục tiêu xây dựng một xã hội phát
triển, công bằng văn minh, đòi hỏi nhà nước phải sử dụng ngân sách như một
công cụ đắc lực, công khai minh bạch có hiệu quả tác động vào đời sống xã
hội; để xã hội phát triển và giàu mạnh.
Thực hiện pháp luật về sử dụng ngân sách nhà nước là một bộ phận
quan trọng trong hoạt động phát triển kinh tế - xã hội. Bởi vậy, từ trước đến
nay có một số nhà nghiên cứu ở Lào đã quan tâm và nghiên cứu vấn đề này.
Sau đây là một số công trình nghiên cứu tiểu biểu liên quan đến ngân sách
nhà nước, quản lý NSNN, thực hiện pháp luật về sử dụng NSNN tại Lào.


17
- Cayxỏn Phomvihản, “Xây dựng cơ sở vững chắc để đưa đất nước
vững bước tiến lên theo con đường xã hội chủ nghĩa” [50]. Nội dung xuyên
suốt của cuốn sách đã luận giải và làm rõ vị trí, vai trò, mục tiêu, yêu cầu,
nhiệm vụ quan trọng chiến lược, lâu dài về chủ trương, chính sách, xây dựng
cơ sở vững chắc của CNXH. Tác giả đã đặt ra nhiều vấn đề quan trọng về mục
tiêu, yêu cầu, nội dung, hình thức xây dựng cơ sở toàn diện của CNXH, trong
đó nhấn mạnh về xây dựng hệ thống chính trị và nền dân chủ XHCN. Xây
dựng nhà nước pháp quyền XHCN, tăng cường công tác tuyên truyền giáo dục
pháp luật, vận động các tầng lớp nhận thức về quyền và nghĩa vụ công dân
trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, từng bước bảo đảm sự ổn định về chính trị,
trật tự an toàn xã hội, v.v..
- Martin Stuar-Fox với cuốn sách “Contemporary Laos: Studies in the
politics anh society of the Lao People Democratic Republic” (Nước Lào hiện

Trong bài viết "Những yếu tố tâm lý xã hội trong thực thi pháp luật"
[11] của Gorshunov đã phân tích sâu sắc yếu tố tâm lý xã hội đã ảnh hưởng
như thế nào đối với việc thực thi pháp luật. Theo Gorshunov yếu tố tâm lý xã
hội bao gồm tâm lý và lợi ích cá nhân lực nhận thức cá nhân và sự trợ giúp xã
hội; mục tiêu đồng thuận với mục đích cá nhân; nền tảng văn hóa và truyền
thống. Kết quả nghiên cứu này có giá trị tham khảo khi nghiên cứu mối liên
hệ giữa tâm lý xã hội ở CHDCND Lào với thực hiện pháp luật nói chung và
pháp luật về sử dụng NSNN nói riêng. Giáo sư S. Shawell Đại học Harvard đã
vận dụng mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng để phân tích mối quan hệ
giữa thực hiện pháp luật nói chung và thực hiện pháp luật chuyên ngành [140]
trong đó ngoài cái chung phải chú ý tới tính đặc thù của thực hiện pháp luật
chuyên ngành. Kulcsar Kalman trong công trình "Cơ sở xã hội học pháp luật
[36] đã dành 01/05 chương để nghiên cứu về áp dụng pháp luật trong đó phân
tích mối quan hệ giữa chính trị và áp dụng pháp luật, chuẩn mực pháp luật và


19
quyết định áp dụng pháp luật, quyết định áp dụng pháp luật và tính hiệu quả
của pháp luật, nhân tố chủ quan trong quyết định áp dụng pháp luật. I. Ehrlich
trong công trình của mình đã phân tích mối quan hệ giữa công lý với thực
hiện pháp luật [127]. A.M Polinsky phân tích vai trò của các cơ quan nhà
nước trong thi hành pháp luật [138]. Eric Ostnov phân tích cụ thể hơn về mối
quan hệ giữa tâm lý với thi hành pháp luật của cảnh sát Mỹ [137]. Trong công
trình của mình Becker đã phân tích mối liên hệ giữa nhận thức của chủ thể vi
phạm pháp luật với hậu quả bị xử phạt. Ông cho rằng phương án tối ưu ở đây
là cần áp dụng hình phạt tối đa đối với nhận thức tối thiểu, hiệu quả thực hiện
pháp luật tùy thuộc vào mức độ nghiêm khắc của hình phạt [6]. Tác giả Block
và Sidak lại lập luận rằng áp dụng mức phạt tối đa với khả năng nhận thức tối
thiểu để ngăn chặn vi phạm pháp luật là không phù hợp với thực tế, thiếu khả
thi trong trường hợp tuân thủ pháp luật chống độc quyền [89]. Friedman bổ