ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÒ ANH VĂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG
PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TIỂU HỌC
HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÒ ANH VĂN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
MÔN TIẾNG VIỆT CHO HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG
PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TIỂU HỌC
HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN
Ngành: Quản lý giáo dục
Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. Trịnh Văn Cường


Mặc dù rất cố gắng, song luận văn không tránh khỏi những thiếu sót.
Rất mong nhận được sự đóng góp chân thành của quý thầy giáo, cô giáo
cùng các đồng nghiệp.
Xin chân thành cảm ơn!
Thái Nguyên, tháng 12 năm 2018
Tác giả luận văn

Lò Anh Văn

ii


MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ................................................................. iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 6
1. Lí do chọn đề tài .............................................................................................. 6
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 8
3. Đối tượng và khách thể nghiên cứu ................................................................. 9
4. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 9
5. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 9
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu .......................................................................... 9
7. Phương pháp nghiên cứu ............................................................................... 10
8. Cấu trúc luận văn ........................................................................................... 10
Chương 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY
HỌC MÔN TIẾNG VIỆT Ở CÁC TRƯỜNG PTDT BÁN
TRÚ TIỂU HỌC .................................................................................. 11

ở các trường PTDT Bán trú tiểu học ..................................................... 29
1.4.2. Vai trò của hiệu trưởng trong việc Quản lý hoạt động dạy học môn
Tiếng Việt ở các trường PTDT Bán trú tiểu học ................................... 30
1.4.3. Nội dung Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường
PTDT Bán trú tiểu học ............................................................................ 31
1.4.4. Một số yếu tố ảnh hưởng tới Quản lý hoạt động dạy học môn
Tiếng Việt ở các trường PTDT Bán trú tiểu học ................................... 41
Kết luận chương 1.............................................................................................. 45
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
TIẾNG VIỆT Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN
TRÚ TIỂU HỌC HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN ...................... 46

2.1.

Vài nét khái quát về đặc điểm kinh tế xã hội, giáo dục huyện Nậm Pồ,
tỉnh Điện Biên ......................................................................................... 46

2.1.1. Khái quát đặc điểm địa lý, kinh tế, xã hội huyên Nậm Pồ, tỉnh
Điện Biên ............................................................................................... 46
2.1.2. Lịch sử, truyền thống văn hóa ............................................................... 48
2.1.3. Các trường PTDTBT tiểu học ............................................................... 48
2.2.

Khái quát chung về khảo sát thực trạng ................................................ 49

2.2.1. Mục đích khảo sát.................................................................................. 49
2.2.2. Nội dung khảo sát .................................................................................. 49
2.2.3. Đối tượng khảo sát ................................................................................ 49
2.2.4. Địa bàn khảo sát .................................................................................... 50
2.2.5. Kết quả khảo sát .................................................................................... 50

2.5.

Nhận xét chung về thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn
Tiếng Việt ở các trường PTDT Bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ,
tỉnh Điện Biên........................................................................................ 65

2.5.1. Ưu điểm và hạn chế ............................................................................... 65
2.5.2. Các nguyên nhân thành công và hạn chế trong quản lý hoạt động
dạy học môn Tiếng Việt ở các trường PTDT Bán trú tiểu học
huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên.............................................................. 67
Kết luận chương 2.............................................................................................. 69

v


Chương 3. BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN
TIẾNG VIỆT Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC
BÁN TRÚ TIỂU HỌC HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN ..... 70
3.1.

Các nguyên tắc xây dựng biện pháp ...................................................... 70

3.1.1. Đảm bảo tính hệ thống đồng bộ ............................................................ 72
3.1.2. Đảm bảo tính thực tiễn .......................................................................... 72
3.1.3. Đảm bảo tính khả thi ............................................................................. 73
3.1.4. Đảm bảo tính hiệu quả........................................................................... 73
3.2.

Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các
trường PTDT Bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên ............ 74

: Cán bộ quản lý

GD&ĐT

: Giáo dục và đào tạo

GV

: Giáo viên

HDDH

: Hoạt động dạy học

HS

: Học sinh

PTDT

: Phổ thông dân tộc

PTDTBT

: Phổ thông dân tộc bán trú

UBND

: Ủy ban nhân dân


hoạt động giảng dạy ...................................................................... 60

Bảng 2.7.

Kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh........................... 61

Bảng 2.8.

Nội dung quản lý hoạt động học tập của học sinh ........................ 62

v


MỞ ĐẦU
1. Lí do chọn đề tài
Giáo dục và đào tạo có vị trí, vai trò hết sức quan trọng đối với sự phát
triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia trên thế giới. trong suốt tiến trình cách
mạng, Đảng và Nhà nước ta luôn khẳng định giáo dục và đào tạo là quốc sách
hàng đầu, là những chính sách trọng tâm, có vai trò chính yếu của nhà nước,
được ưu tiên trước nhất thậm chí đi trước một bước so với các chính sách phát
triển kinh tế - xã hội khác.
Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đã khẳng định "Đổi mới
căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa,
xã hội hóa dân chủ hóa và hội nhập quốc tế. Trong đó đổi mới cơ chế quản lý
giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục là khâu "then
chốt" và "Giáo dục và đào tạo có sứ mệnh nâng cao dân trí, phát triển nguồn lực,
bồi dưỡng nhân tài, phần quan trọng xây dựng đất nước, xây dựng nền văn hóa
và con người Việt Nam. "Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 đã
định hướng" phát triển và nâng cao nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng
cao là một đột phá chiến lược". Chiến lược phát triển giáo dục 2011 - 2020 nhằm

Việc giảng dạy Tập đọc với mong muốn giúp học sinh tiếp thu tri thức một
cách chủ động, tích cực giúp các em phát triển vốn từ, đọc hiểu và tiến tới đọc
hay. Học sinh yêu quý Tiếng Việt được biểu hiện trong hành động cụ thể và
khả năng nói đúng, viết đúng Tiếng Việt, giáo dục đạo đức, tình cảm, thị hiếu
thẩm mĩ cho các em.
Qua thực tế giảng dạy năm học trước tôi nhận thấy trong giảng dạy, giáo
viên đều lấy sách giáo khoa làm gốc. Điều này đúng vì sách giáo khoa là văn
bản pháp lệnh của Nhà nước, nhưng chuyển tải nội dung sách giáo khoa thì lại
là một vấn đề về cách dạy,cách học như thế nào để hiểu hết được nội dung của
bài. Đa số giáo viên chỉ làm theo hướng dẫn giảng dạy hoặc bài soạn để dạy,
sách hướng dẫn nói gì thì giáo viên làm theo như thế. Chúng ta đều biết sách
hướng dẫn giảng dạy đều là tài liệu tham khảo phục vụ chung cho cả nước nên
nhiều phần nói chung chưa phù hợp với học sinh của từng vùng, nhất là với các
em học sinh tiểu học vùng cao thuộc huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên thì việc
7


nhận thức còn là một vấn đề phức tạp do ngôn ngữ Tiếng Việt của các em còn
hạn chế nhiều vì vậy hiệu quả học tập của học sinh chưa cao.
Với thời gian được công tác tại huyện vùng cao biên giới với nhiều học
sinh và nhiều dân tộc. Cùng với thực tế giảng dạy của giáo viên tiểu học, tôi đã
thấy rõ khó khăn của các em học sinh trong việc học phân môn Tập đọc như
các em còn hạn chế rất nhiều về vốn ngôn ngữ phổ thông, còn ảnh hưởng sâu
sắc ngôn ngữ mẹ đẻ (Tiếng Hmông) dẫn đến việc phát âm của các em chưa
chuẩn, và khi viết chính tả các em phát âm thế nào thì viết thế đó dẫn tới sai lỗi
chính tả có rất ít các vốn từ và không hiểu được nghĩa của từ trong tiếng việt,
các em còn nhầm lẫn giữa các dấu thanh, hạn chế rất nhiều về vốn từ, vốn
Tiếng việt, ngữ pháp, chưa biết cách mở rộng vốn từ. Từ những hạn chế đó mà
dẫn tới hạn chế về tâm lý như các em rất nhút nhát khi đứng trước đám đông,
không dám bày tỏ ý kiến của mình trước tập thể dần dần các em sẽ mất đi kỹ

Việt ở các trường PTDT Bán trú tiểu học.
4.2. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt
ở các trường PTDT Bán trú tiểu học trên địa bàn huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên.
4.3. Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở
các trường PTDT Bán trú tiểu học trên địa bàn huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên.
5. Giả thuyết khoa học
Việc dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt ở các trường
PTDT Bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên còn nhiều bất cập và hạn
chế. Nếu đề xuất và áp dụng một cách phù hợp và hiệu quả các biện pháp quản
lý hoạt động dạy học môn Tiếng Việt cho học sinh, phù hợp với đặc điểm, điều
kiện các trường tiểu học sẽ giúp học sinh nghe - nói - đọc - viết, và sử dụng
Tiếng Việt một các thành thạo, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục của các
trường PTDT Bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên đáp ứng được
yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay.
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu
- Về địa bàn nghiên cứu: Nghiên cứu các trường PTDT Bán trú tiểu học
trên địa bàn huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên.
- Đối tượng khảo sát: Hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, Tổ trưởng chuyên,
Giáo viên, học sinh của các trường PTDT Bán trú tiểu học.
- Các số liệu khảo sát: 2 năm học trở lại đây.

9


7. Phương pháp nghiên cứu
Gồm: Phương pháp nghiên cứu lý luận, Phương pháp nghiên cứu thực
tiễn, phương pháp hỗ trợ, phương pháp hỏi ý kiến chuyên gia.
- Phương pháp nghiên cứu lý luận
Các phương pháp nghiên cứu gồm: Phương pháp phân tích, phương pháp
so sánh, nghiên cứu tài liệu, văn bản.

1.1. Sơ lược về nghiên cứu vấn đề
1.1.1. Trên thế giới
Ở các nước trên thế giới, quản lý và quản lý hoạt động dạy học đã được
đề cập từ lâu. Lúc đầu cơ sở lý luận về dạy học, quản lý hoạt động dạy học chỉ
thể hiện dưới dạng một số ý tưởng của những nhà triết học, cũng như các nhà
giáo dục, sau đó phát triển dần dần và hoàn thiện hơn.
Ở phương Đông cổ đại, nhất là ở Trung Hoa và Ấn độ, đã sớm xuất hiện
những tư tưởng về quản lý nói chung và quản lý dạy học nói riêng. Khổng tử
(551-479 TCN) cho rằng dạy học là phải "Dùng cách gợi mở, đi từ gần đến xa,
từ đơn giản đến phức tạp, nhưng vẫn đòi hỏi người học phải tích cực suy nghĩ,
đòi hỏi học trò phải luyện tập, phải hình thành về nề nếp, thói quen trong học
tập" và phải "Học không biết chán, dạy không biết mỏi" [ 1]
Trong lĩnh vực giáo dục thời gian gần đây các tài liệu nghiên cứu về giáo
dục và dạy học ở nước ngoài và trong nước thường đề cập đến là "dạy học lấy
học sinh làm trung tâm". Có thể xem "dạy học lấy học sinh làm trung tâm" là
một tư tưởng, một quan điểm, một cách tiếp cận mới về hoạt động dạy học hiện
nay. phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm đã khuyến khích học
sinh tự học hỏi, tự phát huy sáng tạo, giáo viên đóng vai trò hướng dẫn.
Phương pháp dạy học này bắt nguồn từ thế kỷ 18 với nhà giáo dục triết
gia Pháp nổi tiếng Jean Jacques Rousseau. Tiếp đến là sự đóng góp của các nhà
giáo dục khác như: Francis, Decroly, Pestalozzi, và Maria Montessori.
Phương pháp dạy học lấy học sinh làm trung tâm với Jonham Pestalozzi
- Ông là nhà giáo dục Thụy Sĩ. Pestalozzi đã đóng góp một cách lớn lao vào
việc phát triển quan điểm giáo dục hiện đại "phương pháp giảng dạy lấy học
sinh làm trung tâm" điều này có nghĩa là tất cả các điều cần học hỏi phải hướng
vào học sinh "lấy học sinh làm trung tâm" thay cho quan điểm giáo dục trước
đây là "lấy giáo viên làm trung tâm". Để thực hiện phương pháp giảng dạy "lấy
11




12


Tiếng Việt ta giàu và đẹp, đa dạng, rất phong phú nhưng cũng rất phức
tạp vì vậy không chỉ học sinh mà cả trong một bộ phận giáo viên còn tồn tại
tâm lý ngại học tập, tìm tòi, đào sâu tiếng Việt. Khá nhiều học sinh không yêu
thích môn học. kiến thức tiếng Việt và khả năng tư duy nghệ thuật của nhiều
giáo viên còn hạn chế. Một bộ phận cán bộ quản lý cấp cơ sở chưa thực sự
quan tâm tạo điêu kiện thuận lợi cho giáo viên và học sinh học tập, nghiên cứu
để nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn.
Cùng với sự phát triển về kinh tế xã hội giáo dục Việt Nam đang dần
hoàn thiện, phát triển và tiếp cận với thế giới. Trong quá trình đó đã xuất hiện
nhiều nhà nghiên cứu quản lý giáo dục, các nhà khoa học đã có nhiều công
trình nghiên cứu khoa học về lí luận quản lý giáo dục và quản lý dạy học trong
nhà trường, các tác giả tiêu biểu như:
Đặng quốc Bảo, Phạm Minh hạc, Nguyễn Văn Lê, Hà Thế Ngữ, Nguyễn
Ngọc Quang, Trần Kiểm, Phạm Viết Vượng...
Ngoài ra về mặt phương pháp dạy học tiếng Việt có một số tài liệu tác
giả đã đề cập đến như:
- Một số vấn đề cơ bản của trương trình giáo dục tiểu học mới - Đỗ
Đình Hoan.
Tài liệu tham khảo cho giáo viên và cán bộ quản lý giáo dục tiểu học về
dạy học và phát huy tính tích cực của học sinh trong môn Toán và môn Tiếng
Việt - Bộ GD&ĐT.
- Giáo trình phương pháp dạy học tiếng Việt - Lê Phương Nga, Đỗ Xuân
Thảo, Lê Hữu Tỉnh.
Gần đây một số luận văn thạc sĩ khoa học chuyên ngành quản lý giáo dục
bước đầu cũng đã đề cập đến các biện pháp quản lý hoạt động dạy học trong
các nhà trường phổ thông dưới nhiều góc độ khác nhau. Đó là các đề tài như:

điển nhất, hoạt động quản lý là hoạt động có định hướng, có chủ đích của chủ
thể QL (người quản lý) đến khách thể QL trong một tổ chức, nhằm làm cho tổ
chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức.
Theo F. W Taylor (1856-1915) cha đẻ của thuyết QL khoa học cho rằng:
"QL là biết chính xác điều muốn người khác làm, sau đó hiểu được rằng họ đã
hoàn thành công việc một cách tốt nhất và rẻ nhất" [3].
Theo C. Marx, QL là chức năng được sinh ra từ tính chất xã hội hóa lao
động. Nó có tầm quan trọng đặc biệt vì mọi sự phát triển của xã hội đều thông
qua hoạt động của con người và thông qua QL (con người điều khiển con
người). Ông cho rằng: tất cả mọi lao động xã hội trực tiếp hay lao động chung
nào mà tiến hành trên một quy mô tương đối lớn đều cần đến một sự chỉ đạo để
14


điều hòa các hoạt động cá nhân. một nhạc sĩ độc tấu vĩ cầm tự mình điều khiển
mình nhưng một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng [4].
Theo tác giả Trần Kiểm: QL là phối hợp nỗ lực của nhiều người sao cho
mục tiêu của từng cá nhân biến thành những thành tựu của xã hội [17].
Tác giả Nguyễn Ngọc Quang cho rằng: "QL là tác động có mục đích, có
kế hoạch của chủ thể QL đến tập thể những người lao động (khách thể QL)
nhằm thực hiện được những mục tiêu dự kiến" [25].
Có nhiều cách diễn đạt khác nhau song có thể khái quát về QL như sau:
QL chính là sự tác động có tổ chức, có định hướng phù hợp quy luật khách
quan của chủ thể QL đến đối tượng QL về mặt chính trị, văn hóa, xã hội, kinh
tế bằng một hệ thống các luật lệ, các chính sách, các nguyên tắc, các phương
pháp và biện pháp cụ thể tạo ra môi trường và điều kiện phát triển cho sự
nghiệp phát triển của đối tượng. Đối với nhà trường QL là quá trình tác động
của bộ máy QL nhà trường (người QL hay chủ thể QL) đến tập thể Giáo viên,
học sinh và lực lượng khác (đối tượng QL) nhằm thực hiện hệ thống các mục
tiêu của nhà trường.

Trong mỗi một nội dung quản lý luôn có hai mặt gắn liền với nhau là
quản lý hành chính và sự vụ (Administration) và quản lý chất lượng (Quality
management).
Bắt nguồn từ những phân tích ở trên, tác giả Đặng Thành Hưng cho rằng:
"Quản lý trường học là quản lý giáo dục ở cấp cơ sở trong đó chủ thể quản lý
là các cấp chính quyền và chuyên môn trên trường, các nhà quản lý trong
trường do hiệu trưởng đứng đầu, đối tượng quản lý chính là nhà trường như
một tổ chức chuyên môn, nghiệp vụ; nguồn lực quản lý là con người, cơ sở vật
chát kĩ thuật, tài chính, đầu tư khoa học công nghệ và thông tin bên trong
trường và được huy động từ bên ngoài trường dựa vào luật, chính sách, cơ chế
và chuẩn hiện có" (dẫn theo [17]).
1.2.2. Hoạt động dạy học
Như chúng ta đã biết, bản chất của dạy học chính là hoạt động dạy của
thầy và hoạt động học của trò. Dạy là quá trình hoạt động của thầy, thông qua
sự truyền đạt nội dung mà chỉ đạo (tổ chức, hướng dẫn, kiểm tra). Hoạt động
học của trò nhằm giúp trò lĩnh hội những tri thức cần thiết. Học là quá trình con
người lĩnh hội kiến thức, kĩ năng kĩ xảo và những phương thức, hành vi mới.
Hoạt động dạy học là quá trình truyền thụ, lĩnh hội những kĩ năng, kĩ xảo và
phương pháp nhận thức của con người. Nhiệm vụ dạy trong nhà trường không
chỉ đảm bảo cho người học có một trình độ học vấn nhất định mà còn góp phần
hình thành và phát triển nhân cách của học sinh.

17


Hai hoạt động này tồn tại song song không tách rời nhau và phát triển
trong cùng một quá trình hoạt động chung nhằm hình thành nhân cách của con
người mới, đáp ứng được yêu cầu của thời đại.
* Mục tiêu của hoạt động dạy học:
+ Mục tiêu tổng quát: Từng bước hoàn thiện nhân cách người học, mà nhân

việc thực thi các chức năng quản lý như: Lập kế hoạch, tổ chức, chỉ đạo và
kiểm tra, điều chỉnh nhằm thực hiện tốt nhất mục tiêu giáo dục. Trong đó người
thầy đóng vai trò hướng dẫn, dẫn dắt học sinh đi tìm chân lý. Người học chủ
động tiếp cận và chiếm lĩnh tri thức, kỹ năng theo yêu cầu. đặc biệt vai trò
người học trên cơ sở hướng dẫn của giáo viên biết tự xây dựng kế hoạch, tự
kiểm tra đánh giá để đạt chuẩn với yêu cầu giáo dục
Quản lý dạy học trong nhà trường là quản lý trực tiếp các hoạt động giáo
dục diễn ra ở trường, nhằm thực hiện mục tiêu đào tạo. Nội dung chủ yếu của
quản lý dạy học là:
- Quản lý mục tiêu dạy học.
- Quản lý nội dung, chương trình, kế hoạch dạy học.
- Quản lý phương pháp dạy học.
- Quản lý hoạt động giảng dạy của giáo viên.
- Quản lý hoạt động học tập của học sinh.
- Quản lý cơ sở vật chất, thiết bị và đồ dùng dạy học.
- Quản lý kiểm tra, đánh giá trong dạy học.
- Mục tiêu quản lý dạy học:
+ Đảm bảo thực hiện đầy đủ các mục tiêu kế, hoạch đào tạo và nội dung
chương trình giảng dạy theo đúng tiến độ, thời gian quy định.
+ Đảm bảo hoạt động dạy học đạt chất lượng cao.
- Nội dung quản lý dạy học:
+ Quản lý mục tiêu, nội dung dạy học: Quản lý việc xây dựng,quản lý
việc thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ giáo dục, thái độ và phát triển trí tuệ cho học
sinh, việc chấp hành nội quy, quy chế đào tạo như: Điều lệ, nội quy, chế độ...
+ Quản lý chất lượng dạy học: Việc phát hiện kịp thời những nguyên
nhân dẫn đến tình trạng yếu kém, đề ra và tổ chức các biện pháp khắc phục

19




20