ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ TRUNG HIẾN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA
HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC
BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NẬM PỒ
TỈNH ĐIỆN BIÊN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

THÁI NGUYÊN - 2018



ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

LÊ TRUNG HIẾN

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA
HỌC SINH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC
BÁN TRÚ TRUNG HỌC CƠ SỞ HUYỆN NẬM PỒ
TỈNH ĐIỆN BIÊN
Ngành: Quản lý Giáo dục
Mã số: 8140114

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS. NGÔ GIANG NAM

thông dân tộc bán trú Trung học cơ sở huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên cùng bạn
bè đồng nghiệp đã đóng góp ý kiến, động viên, giúp đỡ tác giả trong quá trình
học tập và thực hiện luận văn.
Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song trong quá trình nghiên cứu và thực hiện
luận văn không thể tránh khỏi những hạn chế, sai sót; tác giả kính mong nhận
được sự quan tâm chỉ dẫn của các thầy cô giáo và các bạn đồng nghiệp để kết
quả nghiên cứu được hoàn thiện hơn.
Thái Nguyên, tháng 8 năm 2018
Tác giả luận văn
Lê Trung Hiến

ii


MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN ................................................................................................. i
LỜI CẢM ƠN ...................................................................................................... ii
MỤC LỤC ..........................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN ............................... iv
DANH MỤC CÁC BẢNG .................................................................................. v
MỞ ĐẦU ............................................................................................................. 1
1. Lý do chon đề tài ............................................................................................. 1
2. Mục đích nghiên cứu ....................................................................................... 2
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu................................................................. 2
4. Giả thuyết khoa học ......................................................................................... 2
5. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................... 3
6. Giới hạn phạm vi nghiên cứu của đề tài .......................................................... 3
7. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................. 3
8. Cấu trúc của luận văn ...................................................................................... 4

1.4.2. Quản lí việc xây dựng và thực hiện kế hoạch tự học .............................. 26
1.4.3. Quản lí nội dung tự học của HS .............................................................. 27
1.4.4. Quản lí phương pháp tự học của HS ....................................................... 27
1.4.5. Quản lí việc kiểm tra, đánh giá kết quả tự học của HS ........................... 28
1.4.6. Quản lý các điều kiện đảm bảo cho hoạt động tự học............................. 28
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA
HỌC SINH Ở TRƯỜNG PTDTBT THCS HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH
ĐIỆN BIÊN....................................................................................................... 30
2.1. Vài nét về các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên ......... 30
2.2. Khái quát về khảo sát thực trạng ................................................................ 32
2.2.1. Mục đính khảo sát.................................................................................... 32
2.2.2. Nội dung khảo sát .................................................................................... 32
2.2.3. Đối tượng khảo sát................................................................................... 32
2.2.4. Phương pháp khảo sát .............................................................................. 32

iv


2.3. Kết quả khảo sát thực trạng về hoạt động tự học của học sinh ở các
trường phổ thông dân tộc bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên......... 32
2.3.1. Thực trạng nhận thức của học sinh về tầm quan trọng của hoạt động
tự học ................................................................................................................. 32
2.3.2. Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên nhà trường về
vai trò, ý nghĩa của quản lý hoạt động tự học ................................................... 35
2.3.3. Thực trạng hoạt động tự học của học sinh ở các trường PTDT BT
THCS tại huyện Nậm Pồ ................................................................................... 37
2.4. Thực trạng công tác quản lý hoạt động tự học của học sinh ở các
trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên................................... 44
2.4.1. Thực trạng quản lý xây dựng kế hoạch hoạt động tự học hiện nay
của các trường PTDTBT THCS ........................................................................ 44

sinh người dân tộc thiểu số trong các trường PTDT bán trú THCS .................. 66
3.2.4. Tăng cường quản lý các hoạt động tự học ngoài giờ chính khóa............ 67
3.2.5. Đổi mới quản lí kiểm tra đánh giá kết quả hoạt động tự học của học
sinh ..................................................................................................................... 69
3.2.6. Hoàn thiện các điều kiện đảm bảo cho hoạt động tự học của học
sinh người DTTS ở các trường PTDT Bán trú THCS....................................... 73
3.3. Mối quan hệ giữa các nhóm biện pháp ....................................................... 75
3.4. Khảo nghiệm tính cấp thiết và tính khả thi của các nhóm biện pháp......... 77
3.4.1. Mục đích khảo nghiệm ............................................................................ 77
3.4.2. Các bước tiến hành .................................................................................. 77
3.4.3. Kết quả khảo nghiệm ............................................................................... 78
KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ ................................................................. 82
TÀI LIỆU THAM KHẢO............................................................................... 87
PHỤ LỤC

vi



DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT TRONG LUẬN VĂN

BGH

Ban giám hiệu

BQLNT

Ban quản lý nội trú

CBQL


TCN

Trước Công nguyên

THCS

Trung học cơ sở

TNCSHCM

Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

iv


DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1.

Vai trò, ý nghĩa của hoạt động tự học của học sinh ...................... 33

Bảng 2.2.

Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên nhà trường về vai
trò, ý nghĩa quản lý hoạt động tự học ............................................ 35

Bảng 2.3.

Thực trạng lập kế hoạch và thực hiện kế hoạch tự học của học

Bảng 2.11. Thực trạng quản lý cơ sở vật chất, đảm bảo trang thiết bị phục
vụ cho hoạt động tự học................................................................. 52
Bảng 2.12. Đánh giá của cán bộ quản lý, giáo viên về kết quả quản lí hoạt
động tự học .................................................................................... 53
Bảng 2.13. Đánh giá của học sinh về kết quả công tác quản lí hoạt động
tự học ............................................................................................. 55
Bảng 2.14. Các yếu tố ảnh hưởng đến kết quả quản lý hoạt động tự học........ 56
Bảng 4.1.

Mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp quản lý ......... 78

v



MỞ ĐẦU
1. Lý do chon đề tài
Tự học có ý nghĩa và vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng
dạy học. Nghị quyết đại hội Đảng lần thứ XII chỉ rõ: “Tập trung sức lực nâng
cao chất lượng dạy và học, tạo ra năng lực tự học sáng tạo của học sinh”. Do đó
việc quản lý hoạt động tự học của học sinh cũng đang là vấn đề thu hút được sự
quan tâm của nhiều nhà giáo dục.Vấn đề đổi mới quá trình dạy học nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục đào tạo thực chất là “Lấy người học làm trung tâm”, “lấy
tự học, tự đào tạo làm trọng tâm”, “lấy tự học làm cốt”.
Trong những năm qua loại hình trường PTDTBT THCS trên địa bàn huyện
Nậm Pồ đã được hình thành và phát triển, gắn liền với đó là việc nâng cao chất
lượng giáo dục đáp ứng các mục tiêu giáo dục và đào tạo. Các trường PTDTBT
THCS huyện Nậm Pồ trong thời gian qua đã có nhiều cố gắng trong việc quản lí
hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của HS; công tác quản lí chất
lượng giáo dục đã và đang từng bước đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ giáo dục và đào

2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn hoạt động tự học của học sinh
ở các trường PTDT Bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên, từ đó Đề xuất
biện pháp quản lý hoạt động tự học góp phần nâng cao chất lượng dạy học cho
học sinh ở các trường PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Quản lý hoạt động tự học của học sinh ở trường PTDTBT THCS.
3.2. Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp quản lí hoạt động tự học của học sinh ở các trường PTDTBT
THCS huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên.
4. Giả thuyết khoa học
Trong thời gian qua, công tác quản lí hoạt động tự học của học sinh các

2


trường PTDT bán trú THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên đã và đang được
thực hiện, đem lại một số kết quả nhất định, song còn nhiều hạn chế, chưa đáp
ứng được yêu cầu đặt ra. Nếu đề xuất được các biện pháp quản lý hoạt động tự
học của học sinh một cách đồng bộ, hiệu quả thì kết quả học tập của học sinh sẽ
được tiến bộ, ghóp phần vào việc nâng cao chất lượng giáo dục của các trường
PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ, Điện Biên.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
a. Nghiên cứu các vấn đề lý luận về quản lí hoạt động tự học của học sinh
ở trường PTDTBT THCS.
b. Khảo sát, đánh giá thực trạng quản lí hoạt động tự học của học sinh ở
các trường PTDTBT THCS, huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên.
c. Đề xuất các biện pháp quản lí hoạt động tự học của học sinh ở các trường
PTDTBT THCS, huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên.

Chương 1. Cơ sở lý luận về quản lí hoạt động tự học của học sinh ở trường
PTDTBT THCS.
Chương 2. Thực trạng quản lí hoạt động tự học của học sinh ở trường
PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên.
Chương 3: Một số biện pháp quản lí hoạt động tự học của sinh ở trường
PTDTBT THCS huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên.

4


Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG TỰ HỌC CỦA
HỌC SINH Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ THCS
1.1. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu
1.1.1. Các nghiên cứu ở nước ngoài
Tự học và các kĩ năng tự học là một trong những vấn đề mang tính lịch sử
được nhiều nhà giáo dục trên thế giới quan tâm dưới nhiều góc độ khác nhau
ngay từ khi giáo dục chưa trở thành một khoa học.
Thời cổ đại, Khổng Tử (551 - 479 TCN), nhà giáo dục kiệt xuất của Trung
Hoa đã nói “Học phải kết hợp với suy nghĩ, học mà không suy nghĩ thì dễ mắc
lầm, chỉ nghĩ mà không học thì chỉ thêm ngu tối” [10]; Khổng Tử đã cho thấy
tầm quan trọng của việc tự học và phương pháp tự học.
Smit Hecbơc đã nhấn mạnh việc quan tâm giáo dục động cơ hoạt động
đúng đắn là điều kiện để học sinh tích cực chủ động trong học tập [18]
Rubakin (1862-1946) trong tác phẩm “Tự học như thế nào? [17] do Nguyễn
Đình Khôi dịch đã đưa ra được vấn đề về các phương pháp tự học, sử dụng sách...
Để giúp người học nâng cao tính tích cực nhận thức và đạt hiệu quả trong
hoạt động tự học các tác giả như A.M.Machiuskin, A.V.Petrovski, cũng đã đề ra
trong việc thiết kế các bài tập nhận thức, nhất là bài tập nêu vấn đề để SV thực
hiện trong thời gian tự học đó là trách nhiệm của người giáo viên.

Một số công trình đã nghiên cứu về quản lí hoạt động tự học như luận văn
thạc sỹ: “ Biện pháp quản lí hoạt động tự học của học sinh trung học phổ thông
huyện Tư Nghĩa tỉnh Quảng Ngãi” của tác giả Phạm Văn Liên, năm 2012; “ Biện
pháp quản lí hoạt động tự học của học viên trường sỹ quan lục quân 2” của tác
giả Trần Bá Khiêm, năm 2007; "Các biện pháp quản lý hoạt động tự học của học
sinh trường Văn hoá I - Bộ Công an” của tác giả Phạm Quang Bảo, năm 2009;
“Quản lý hoạt động tự học của sinh viên nội trú trường Cao đẳng Hàng hải I”
của tác giả Nguyễn Văn Nam, năm 2013; “Quản lý hoạt động tự học của học
sinh trường phổ thông dân tộc nội trú trung học phổ thông Miền Tây tỉnh Yên”
của tác giả Phạm Hoài Minh, năm 2014. Bên cạnh đó còn có các công trình đã
được công bố: Tác giả Phan Quốc Lâm (2010) với công trình “Tiếp cận vấn đề kĩ
năng theo quan điểm tâm lí học hoạt động”, tạp chí Giáo dục, số Đặc biệt, tháng 11;
Tác giả Dương Thị Linh (2010), “Một số vấn đề về hoạt động tự học của sinh viên

7


trong giai đoạn hiện nay”, tạp chí Giáo dục, số Đặc biệt, tháng 1. Các công trình
nghiên cứu về vấn đề tự học ở những góc độ khía cạnh khác nhau, đã chỉ ra vai
trò, vị trí, tầm quan trọng của tự học, các phương pháp tự học, các điều kiện,
phương tiện phục vụ tự học, các yếu tố ảnh hưởng tới kết quả tự học và các
phương pháp nâng cao chất lượng tự học.
Tuy nhiên, về phương diện quản lý hoạt động tự học của học sinh ở các
trường PTDTBT THCS trên địa bàn huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên thì hiện nay
chưa có tác giả nào đề cập đến. Do đó đề tài tập trung nghiên cứu sâu về cơ sở lý
luận của hoạt động tự học, thực trạng quản lý hoạt động tự học, trên cơ sở đó đề
xuất các biện pháp quản lý nâng cao chất lượng tự học của học sinh ở các trường
PTDTBT THCS vừa có ý nghĩa lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn, góp phần quan
trọng trong việc nâng cao chất lượng học tập cho HS ở các trường PTDTBT
THCS trên địa bàn huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên.

có thể trên lớp trong giờ học chính khóa, cũng có thể tự học ngoài giờ chính khóa
khi không có sự hướng dẫn của thây cô giáo.
1.2.3. Quản lý hoạt động tự học
Quản lý hoạt động tự học được xem là một trong những nội dung cơ bản
của quản lý nhà trường. Quản lý hoạt động tự học là quản lý các hoạt động học
tập tích cực của người học và các điều kiện đảm bảo cho người học học tập tích
cực, nhằm nâng cao hiệu quả học tập của người học và hiệu quả đào tạo của cơ
sở giáo dục.
Đối với các nhà trường, công tác quản lí hoạt động tự học ở học sinh chính
là cụ thế hóa kế hoạch hoạt động lãnh đạo, chỉ đạo của nhà trường nhằm điều
khiển các tổ chức trong nhà trường thực hiện việc quản lí, kiểm tra, đôn đốc hoạt
động tự học của học sinh, phát huy vai trò tích cực chủ động học tập của học
sinh, giúp người học chủ động tự chiếm lĩnh tri thức bằng sự cố gắng nỗ lực của
chính mình. Quản lý hoạt động tự học của học sinh có liên quan chặt chẽ với quá
trình tổ chức dạy học của giáo viên.
Quản lý hoạt động tự học là bộ phận cấu thành nên hệ thống quản lý quá
trình giáo dục, đào tạo trong nhà trường. Quản lý hoạt động tự học của học sinh
bao gồm hai quá trình cơ bản là quản lý hoạt động tự học trong giờ lên lớp và
quản lý hoạt động tự học ngoài giờ lên lớp, được tiến hành trên cả hai phương
diện ở trường và ở nhà.
Như vậy, quản lý hoạt động tự học là một hệ thống các tác động sư phạm
có mục đích, phương pháp, kế hoạch của các lực lượng giáo dục trong và ngoài
10


nhà trường đến toàn bộ quá trình tự học của học sinh nhằm thúc đẩy học sinh tự
giác, tích cực, chủ động tự chiếm lĩnh tri thức bằng sự cố gắng nỗ lực của chính
bản thân trong hoạt động học tập.
Nội dung quản lý hoạt động tự học của học sinh bao gồm nhiều hoạt động
như: quản lý việc bồi dưỡng động cơ tự học; xây dựng và thực hiện kế hoạch tự