MỘT SỐ VẤN ĐỀ VỀ
NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP
DẠY HỌC VĂN HỌC VIỆT NAM
HIỆN ĐẠI SAU 1975
TS. NGUYỄN THÀNH THI
ĐHSP TP HCM
0918281632L I MỜ Ở
1. MỤC ĐÍCH, Ý NGHĨA CỦA CHUYÊN ĐỀ
2. YÊU CẦU HỌC TẬP
3. KẾ HOẠCH HỌC TẬP
4. NHỮNG NỘI DUNG THỰC HÀNH
- Thảo luận trao đổi mấy vấn đề chung
- Đọc và phân tích minh họa tác phẩm
- Trao đổi kinh nghiệm dạy-học
- Gợi ý về nội dung phương pháp đọc vănPh n m t:ầ ộ
KHAÙI QUAÙT VAÊN HOÏC VN SAU 1975
Ph n hai:ầ
TH C HÀNH, MINH H AỰ Ọ
Ph n 3:ầ
G I Ý Đ C TÁC GI , TÁC PH M Ợ Ọ Ả Ẩ
TRUY N HI N VN Đ IỆ Ệ Ạ
YÊU CẦU ĐỔI MỚI VĂN HỌC1. BỐI CẢNH LỊCH SỬ XÃ HỘI
1.1. Sự đổi mới văn học gắn liền với sự thay
đổi đất nước từ hoàn cảnh chiến tranh sang
cuộc sống hoà bình (Đất nước Vận hội mới,
thách thức mới như một tiền đề đổi mới văn
học)
1.2. Văn học trước yêu cầu “nhìn thẳng sự
thật, đánh giá sự thật” (1986) và xu thế hội
nhập
1.3. Xu h ngướ “mở cửa” hội nhập với quốc tế
ở nhiều lónh vực đã tạo điều kiện cho sự đổi
mới v n họcă2. YÊU CẦU ĐỔI MỚI VĂN HỌC –
TÍNH ĐA DẠNG CỦA TÂM LÍ TIẾP
NHẬN TRONG MÔI TRƯỜNG VĂN HÓA
XÃ HỘI MỚI
2.1. Yêu cầu đổi mới tư duy
2.2.Yêu cầu đổi mới theo sự đổi mới ý thức văn
học trình độ thẩm mó trong tiếp nhậnII. QUÁ TRÌNH ĐỔI MỚI CỦA
VĂN HỌC SAU 1975 - NHỮNG
ĐẶC ĐIỂM CƠ BẢN


ớng về hưu của Nguyễn Huy Thiệp, Cỏ lau của Nguyễn
Minh Châu, Trung tướng giữa đời thường của Cao Tiến
Lê, Đời khổ của Nguyễn Khải, v.v...). Những chuyển biến trong
quan niệm về con người
-
Trước 1975, con người chỉ được nhấn mạnh ở
tính giai cấp.
Sau 1975, nó còn được xem xét ở tính nhân loại
nữa, nhất là trong các tác phẩm viết về chiến tranh hay
tôn giáo (Cha và con và... của Nguyễn Khải, Nỗi buồn
chiến tranh của Bảo Ninh, Ăn mày dĩ vãng của Chu
Lai, v.v...). Những chuyển biến trong
quan niệm về con người
- Trước 1975, nhân vật văn học chỉ được khắc hoạ ở
phẩm chất tinh thần ;
Sau 1975, nó còn được thể hiện ở phương diện con ngư
ời tự nhiên, ở nhu cầu tình dục nữa...
- Trước 1975, con người chỉ được mô tả trong đời sống
ý thức ;
Sau 1975, nó còn được thể hiện ở phương diện tâm linh
(Thanh minh trời trong sáng của Ma Văn Kháng,
Mảnh đất lắm người nhiều ma của Nguyễn Khắc Trư
ờng,...).


mình,…). @ Tiếng nói của những bi kịch và khát
vọng mang thiên tính nữ
Trong đó văn chương nữ đặc biệt khơi sâu các lọai bi kịch
(b) – bi kịch thời thế: Những thiên đường mù (Dương Thu
Hương) và (c): bi kịch vỡ mộng: Bên kia bờ ảo vọng
(Dương Thu Hương), Kịch câm (Phan thị Vàng Anh); Con
chó và vụ ly hôn (Dạ Ngân);
bi kịch bị xâm hại : Hậu thiên đường (Nguyễn Thị Thu
Huệ);
bi kịch khoảng cách thế hệ: Bà mụ của những búp bê
(Quế Hương);
bi kịch tự đánh mất mình: Hài kịch cuối đời (Dạ Ngân) Bất
hạnh của tài hoa (Đặng Thư Cưu)
-> Tiếng nói của những bi kịch và khát vọng đời thường:
Khi người ta trẻ, thơ của Xuân Quỳnh , Phạm Thị Ngọc
Liên, Lê Thị Mây, Đòan Thị Lam Luyến,…III. NHỮNG THÀNH TỰU
CHÍNH CỦA VĂN HỌC SAU 75 1. DIỆN MẠO THƠ
1.1. Diện mạo thơ sau 1975
a) Thơ tình yêu phát triển mạnh và phong phú
về giọng điệu
b) Khuynh hướng nhìn lại chiến tranh
2.2. Những thành tựu chính của văn xuôi
a) Sự đa dạng về đề tài
b) Một quan niệm đa chiều về hiện thực
c) Đổi mới quan niệm nghệ thuật về con người
d) Những đổi mới về nghệ thuật trần thuậtNhững chuyển biến trong
quan niệm về con người
-
Trước 1975, đối tượng của văn học chủ yếu là
con người lịch sử, là nhân vật sử thi.
Sau 1975, con người còn được nhìn nhận ở phư
ơng diện cá nhân và trong quan hệ đời thường.
Hai phương diện này nhiều khi không thống
nhất, thậm chí đối lập gay gắt. (VD: Mùa lá rụng trong
vườn của Ma Văn Kháng, Thời xa vắng của Lê Lựu, Tư
ớng về hưu của Nguyễn Huy Thiệp, Cỏ lau của Nguyễn
Minh Châu, Trung tướng giữa đời thường của Cao Tiến
Lê, Đời khổ của Nguyễn Khải, v.v...). Những chuyển biến trong
quan niệm về con người
-
Trước 1975, con người chỉ được nhấn mạnh ở
tính giai cấp.
Sau 1975, nó còn được xem xét ở tính nhân loại