ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGUYỄN VIỆT HOÀI

QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN
ĐA KHOA TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH

THÁI NGUYÊN, NĂM 2019


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGUYỄN VIỆT HOÀI

QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN
ĐA KHOA TỈNH BẮC NINH
Ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 8.34.01.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: TS. Đỗ Thị Hồng Hạnh

THÁI NGUYÊN, NĂM 2019



quý cơ quan, cùng các bạn đồng nghiệp. Sự giúp đỡ này đã cổ vũ và giúp
tôi nhận thức, làm sáng tỏ thêm cả lý luận và thực tiễn về lĩnh vực luận
văn nghiên cứu.
Đây là công trình nghiên cứu, sự làm việc khoa học và nghiêm túc của
bản thân, song do khả năng và trình độ có hạn nên không thể tránh khỏi những
khiếm khuyết nhất định.
Tôi mong nhận được sự quan tâm, đóng góp ý kiến của các thầy,
cô giáo và những độc giả quan tâm đến đề tài này./.
Xin trân trọng cám ơn!
TÁC GIẢ

Nguyễn Việt Hoài


iii

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ ii
MỤC LỤC ................................................................................................................. iii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT ......................................................vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU ..................................................................................... vii
DANH MỤC HÌNH ...................................................................................................ix
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài ..........................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn ..........................................................................3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn .....................................................3
4. Ý nghĩa khoa học của luận văn ...............................................................................4
5. Kết cấu của luận văn ...............................................................................................5

trong những năm gần đây ....................................................................................................... 50
3.2. Thực trạng quản trị tài chính tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh ..................52
3.2.1. Quản trị các khoản thu tại bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh ................................... 52
3.2.2. Quản trị các khoản chi tại bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh ................................... 60
3.2.3. Quyết toán thu - chi ...................................................................................................... 76
3.2.4. Các công cụ quản trị tài chính tại bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh ....................... 79
3.3. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản trị tại chính tại bệnh viện Đa Khoa tỉnh
Bắc Ninh ....................................................................................................................84
3.3.1. Các yếu tố khách quan.................................................................................................. 84
3.3.2. Các yếu tố chủ quan...................................................................................................... 85
3.4. Đánh giá chung quản lý tài chính Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh ...............87
3.4.1. Những mặt đạt được ..................................................................................................... 87
3.4.2. Những khó khăn, hạn chế của quản trị tài chính BVĐK tỉnh Bắc Ninh ................. 89
3.4.3. Nguyên nhân của những hạn chế ................................................................................ 91
Chương 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO NĂNG LỰC
QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN ĐA KHOA TỈNH BẮC NINH ....93
4.1. Quan điểm, định hướng về quản trị tài chính tại bệnh viện công lập ................93
4.1.1. Định hướng phát triển của ngành y tế về QLTC bệnh viện công lập ........................ 93
4.1.2. Định hướng và mục tiêu phát triển của bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh trong
thời gian tới............................................................................................................................... 94


v

4.2. Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực quản trị tài chính tại Bệnh viện
đa khoa tỉnh Bắc Ninh ...............................................................................................96
4.2.1. Khắc phục các tồn tại của công cụ và quy trình quản lý tài chính ........................... 96
4.2.2. Xây dựng chiến lược tài chính bệnh viện phù hợp với điều kiện kinh tế thị
trường........................................................................................................................................ 97
4.2.3. Định hướng lại mô hình phát triển của bệnh viện; tăng cường cơ sở vật chất,


CNTT

Công nghệ thông tin

ĐVSN

Đơn vị sự nghiệp

ĐVSNCL

Đơn vị sự nghiệp công lập

KBNN

Kho bạc nhà nước

NS

Ngân sách

NSNN

Ngân sách Nhà nước

QCCTNB

Quy chế chi tiêu nội bộ

QLTC

-2017 ............................................................................................. 51
Bảng 3.3. Dự toán thu tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh giai đoạn
2015-2017...................................................................................... 54
Bảng 3.4. Nguồn thu từ NSNN tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, giai
đoạn 2015-2017. ............................................................................ 55
Bảng 3.5. Nguồn thu viện phí tại bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, giai
đoạn 2015-2017. ............................................................................ 55
Bảng 3.6. Nguồn thu từ hoạt động kinh doanh tại Bệnh viện đa khoa tỉnh
Bắc Ninh, giai đoạn 2015-2017. ................................................... 56
Bảng 3.7. Nguồn thu khác tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, giai đoạn
2015-2017...................................................................................... 56
Bảng 3.8. Bảng tổng hợp các nguồn thu tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc
Ninh, giai đoạn 2015-2017. ........................................................... 57
Bảng 3.9. Đánh giá thực trạng công tác xây dựng dự toán thu tại bệnh
viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh qua kết quả điều tra .......................... 59
Bảng 3.10. Dự toán chi tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, giai đoạn
2015-2017...................................................................................... 63
Bảng 3.11.Chi thường xuyên tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh, giai
đoạn 2015 - 2017 ........................................................................... 65
Bảng 3.12. Các khoản chi thanh toán cá nhân tại Bệnh viện đa khoa tỉnh
Bắc Ninh, giai đoạn 2015-2017 .................................................... 66
Bảng 3.13. Các khoản chi về hàng hóa dịch vụ tại Bệnh viện đa khoa tỉnh
Bắc Ninh, giai đoạn 2015-2017 .................................................... 67


viii

Bảng 3.14. Các khoản chi khác tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, giai
đoạn 2015-2017 ............................................................................. 70
Bảng 3.15. Chi thành lập các quỹ tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh,

diễn ra trong các bộ phận cấu thành nên tài chính công như: Ngân sách nhà
nước; tài chính các cơ quan hành chính nhà nước, tài chính các đơn vị sự
nghiệp công lập; tài chính các đơn vị công ích nhà nước, các quỹ ngoài ngân
sách. Việc quản trị tài chính ở các đơn vị sự nghiệp công lập có thể hiểu đó là
sự tác động có điều chỉnh của chủ thể quản trị tài chính đơn vị sự nghiệp công
lập lên quá trình tạo lập, phân phối, sử dụng tài chính đơn vị sự nghiệp công
lập theo những nguyên tắc, phương pháp nhất định và thông qua việc sử dụng
các công cụ quản lý hữu hiệu, hữu dụng nhằm đạt được mục tiêu của chủ thể
quản lý trong giới hạn thời gian, không gian cụ thể.
Trong những năm gần đây, nguồn thu tài chính của các đơn vị sự
nghiệp công lập không chỉ do ngân sách nhà nước cấp mà còn do chính từng
đơn vị tổ chức cung cấp thêm các hoạt động dịch vụ cho xã hội ngoài nhiệm
vụ được nhà nước giao để tạo thêm nguồn thu tài chính của đơn vị mình.
Nguồn thu từ hoạt động cung ứng dịch vụ ngoài nhiệm vụ nhà nước giao của
từng đơn vị đang có xu hướng tăng dần lên, tỷ trọng thu từ hoạt động sự
nghiệp như thu phí, lệ phí, thu hoạt động sản xuất kinh doanh, cung ứng dịch
vụ theo thỏa thuận trong tổng nguồn thu hàng năm của các đơn vị ngày càng
cao, góp phần hết sức quan trong cho sự phát triển của các đơn vị sự nghiệp
công lập cả về bề rộng lẫn bề sâu.
Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ ra đời đã
trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp giúp các đơn
vị chủ động hơn trong việc tổ chức công việc, sắp xếp lại bộ máy, sử dụng lao
động và nguồn lực tài chính để hoàn thành nhiệm vụ được giao, phát huy mọi
khả năng của đơn vị để cung cấp dịch vụ với chất lượng cao cho xã hội, tăng


2

nguồn thu nhằm từng bước nâng cao thu nhập cho cán bộ viên chức. Việc đổi
mới cơ chế quản trị đối với các đơn vị sự nghiệp công lập hướng tới mục tiêu


vụ chính trị được lãnh đạo cấp trên giao phó.
Vì vậy, việc nghiên cứu đề tài: "Quản trị tài chính tại Bệnh viện đa
khoa tỉnh Bắc Ninh" với mong muốn tổng hợp, phân tích, khái quát hóa,
đánh giá thực trạng quản trị tài chính tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh
những năm gần đây, từ đó đề ra các giải pháp quản lý tài chính hữu hiệu có
khả năng thực thi, giúp cho Bệnh viện phát triển ngày một lớn mạnh, đáp ứng
ngày càng tốt hơn các yêu cầu của thực tiễn cuộc sống đặt ra cho cả trước mắt
và lâu dài.
2. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn
2.1. Mục tiêu chung
Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản trị tài chính tại
Bệnh viện đa khoa (BVĐK) tỉnh Bắc Ninh, góp phần sử dụng tiết kiệm và có
hiệu quả các nguồn tài chính, đảm bảo trang trải kinh phí hoạt động và nâng
cao thu nhập của cán bộ công chức, viên chức, người lao động. đáp ứng tốt
hơn nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh của người dân.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hoá và làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về bệnh viện công
lập và quản trị tài chính tại các bệnh viện công lập.
- Phân tích, đánh giá thực trạng quản trị tài chính tại Bệnh viện đa khoa
tỉnh Bắc Ninh.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản trị tài chính
tại BVĐK tỉnh Bắc Ninh.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là công tác quản trị tài chính tại
Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, trong đó đặc biệt tập trung vào công tác
quản lý thu - chi.



5

5. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, trang mục lục, danh mục tài liệu tham
khảo, danh mục bảng biểu, luận văn gồm 04 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn về quản trị tài chính
tại các bệnh viện công lập.
Chương 2: Phương pháp nghiên cứu.
Chương 3: Thực trạng quản trị tài chính tại Bệnh viện đa khoa tỉnh
Bắc Ninh.
Chương 4: Một số giải pháp nâng cao năng lực quản trị tài chính tại
Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh.


6

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ
TÀI CHÍNH TẠI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP
1.1. Cơ sở lý luận về BVCL và quản trị tài chính tại bệnh viện công lập
1.1.1. Bệnh viện công lập và tài chính tại bệnh viện công lập
1.1.1.1. Bệnh viện công lập
a. Khái niệm về bệnh viện công lập
Có rất nhiều quan điểm về bệnh viện công, theo quan điểm hiện đại,
bệnh viện công là một tổ chức y tế của Nhà nước với các đặc trưng sau:
- Bệnh viện là một hệ thống lớn bao gồm rất nhiều yếu tố và nhiều khâu
liên quan chặt chẽ nhau từ khám bệnh, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc.
- Bệnh viện là một tổ chức y tế có chức năng hoạt động chính là khám
chữa bệnh, bao gồm các yếu tố đầu vào là người bệnh, cán bộ y tế, nguồn tài
chính, trang thiết bị, thuốc cần có để chẩn đoán và điều trị. Đầu ra là người

- Nghiên cứu khoa học: Bệnh viện là nơi thực hiện các đề tài NCKH,
ứng dụng những tiến bộ khoa học kỹ thuật vào việc khám bệnh, chữa bệnh và
chăm sóc sức khỏe người bệnh.
- Chỉ đạo tuyến: Hệ thống các bệnh viện được tổ chức theo tuyến kỹ
thuật. Tuyến trên có trách nhiệm chỉ đạo kỹ thuật cho tuyến dưới.
- Phòng bệnh: Song song với KCB, phòng bệnh là nhiệm vụ quan trọng
của bệnh viện.
- Hợp tác quốc tế: Theo đúng các quy định của Nhà nước.
- Quản lý kinh tế trong bệnh viện: Thực hiện nghiêm chỉnh các quy
định của Nhà nước về thu, chi ngân sách của bệnh viện từng bước tổ chức
thực hiện việc hạch toán chi phí về KCB trong bệnh viện (Viện Chiến lược và
Chính sách Y tế - Bộ Y tế ,2014).
d. Phân loại bệnh viện công lập
* Phân loại theo tuyến chuyên môn:
- Tuyến Trung ương: Có các BVĐK, chuyên khoa thuộc Bộ Y tế có
chức năng điều trị các tuyến cuối với các can thiệp, chuyên khoa sâu với
những kỹ thuật phức tạp và hiện đại.


8

- Tuyến tỉnh: Gồm các BVĐK, chuyên khoa thuộc tỉnh, thành phố trong
đó có một số bệnh viện đóng vai trò như bệnh viện tuyến cuối của khu vực.
- Tuyến huyện: Gồm các bệnh viện quận, huyện, thị xã là các BVĐK
hoặc đa khoa khu vực liên huyện thuộc tuyến 1 trong hệ thống bệnh viện,
đóng vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân trong khu vực;
- Các bệnh viện ngoài công lập (tư nhân, dân lập, vốn đầu tư nước
ngoài…) (Viện Chiến lược và Chính sách Y tế - Bộ Y tế ,2014)
* Phân loại theo các nhóm đơn vị sự nghiệp y tế, cụ thể:
- Nhóm 1: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ

* Về thuật ngữ Công hay công cộng:
Xét về ý nghĩa, thuật ngữ Công có thể hiểu trên các khía cạnh: về quan
hệ sở hữu (đối với tài sản, các nguồn tài chính, các quỹ tiền tệ) là sở hữu công
cộng; về mục đích hoạt động: là vì lợi ích công cộng; về chủ thể tiến hành
hoạt động: là các chủ thể công; về pháp luật điều chỉnh: là các Luật công.
Xét về phạm vi, thuật ngữ Công có thể được hiểu trên các khía cạnh:
công trên phạm vi toàn quốc, toàn xã hội, cả cộng đồng; công trong phạm vi
một nhóm người, một tập thể, một tổ chức. Tuy nhiên, trên phạm vi cả quốc
gia, Công cần được hiểu là:
- Toàn quốc, toàn xã hội, cả cộng đồng.
- Loại trừ Công trong phạm vi hẹp của một nhóm người, một tập thể,
một tổ chức.
Những luận giải trên đây cho phép rút ra nhận xét về các đặc trưng của
Tài chính công là:
- Về sở hữu: Các nguồn tài chính, các quỹ tiền tệ trong Tài chính công
thuộc sở hữu công cộng, sở hữu toàn dân mà Nhà nước là đại diện, thường
gọi là sở hữu nhà nước.
- Về mục đích: Các nguồn tài chính, các quỹ tiền tệ trong Tài chính
công được sử dụng vì lợi ích chung của toàn xã hội, của toàn quốc, của cả
cộng đồng, vì các mục tiêu kinh tế vĩ mô, không vì mục tiêu lợi nhuận.


10

- Về chủ thể: Các hoạt động thu, chi bằng tiền trong Tài chính công do
các chủ thể công tiến hành.
- Về mặt pháp luật: Các quan hệ Tài chính công chịu sự điều chỉnh bởi
các “luật công”, dựa trên các quy phạm pháp luật mệnh lệnh - quyền uy.
Từ những phân tích trên có thể có khái niệm tổng quát về Tài chính
công như sau: “Tài chính công là tổng thể các hoạt động thu, chi bằng tiền do

của pháp luật, không được bổ sung vào Quỹ bổ sung thu nhập;
- Các khoản kinh phí thuộc NSNN, các khoản thu dịch vụ sự nghiệp
công sử dụng NSNN, các khoản thu phí theo pháp luật về phí, lệ phí, đơn vị
mở tài khoản tại Kho bạc Nhà nước để phản ánh.
- ĐVSN công có hoạt động dịch vụ được vay vốn của các tổ chức tín
dụng, huy động vốn của cán bộ, viên chức trong đơn vị để đầu tư mở rộng và
nâng cao chất lượng hoạt động sự nghiệp, tổ chức hoạt động dịch vụ phù hợp
với chức năng, nhiệm vụ. Riêng các ĐVSN công tự bảo đảm chi thường
xuyên và chi đầu tư được vay vốn, huy động vốn để đầu tư, xây dựng cơ sở
vật chất theo quy định tại Điểm a Khoản 2 Điều 12 NĐ 16/2015/NĐ-CP.
1.1.2. Quản trị tài chính tại các Bệnh viện công lập
1.1.2.1. Đặc điểm về quản trị tài chính tại các bệnh viện công lập
Quản trị tài chính bệnh viện là một bộ phận, một khâu của quản lý kinh
tế bệnh viện và là khâu quản lý mang tính tổng hợp. Quản trị tài chính bệnh
viện được coi là hợp lý, có hiệu quả nếu nó tạo ra được một cơ chế quản lý
thích hợp, có tác động tích cực tới các quá trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe
nhân dân theo các phương hướng phát triển đã được hoạch định.
Quản trị tài chính bệnh viện công là sự tác động lên các đối tượng và
hoạt động tài chính thông qua quá trình lập kế hoạch và tổ chức thực hiện các
kế hoạch tài chính, quyết toán và kiểm tra tài chính tại Bệnh viện nhằm xác
định các nguồn thu và các khoản chi để phục vụ nhiệm vụ khám, chữa bệnh,
đào tạo và nghiên cứu khoa học, đảm bảo đủ kinh phí và sử dụng kinh phí
một cách hiệu quả và công bằng, góp phần thực hiện mục tiêu chung của bệnh
viện công (Lê Ngọc Trọng, Lê Hùng Lâm, Trần Thu Thủy, Lê Tiến 2001).


12

Theo nghĩa rộng, quản trị tài chính tại bệnh viện công là việc quản lý
toàn bộ các nguồn vốn, tài sản, vật tư để phục vụ nhiệm vụ khám chữa bệnh,


quản lý Nhà nước, cả dưới góc độ quản lý nghiệp vụ cụ thể. Nhưng quản trị
tài chính tư nhân chỉ phải tuân thủ pháp luật dưới góc độ quản lý Nhà nước,
còn quản lý các nghiệp vụ cụ thể lại theo quy định của chủ đơn vị.
1.1.2.2. Vai trò quản trị tài chính tại Bệnh viện công lập
a. Đối với bệnh viện
Quản lý tài chính trong bệnh viện đóng một vai trò quan trọng trong
công tác KCB vì thông qua QLTC bệnh viện mới phân bổ các nguồn kinh phí
hợp lý tạo điều kiện cho bệnh viện tổ chức các hoạt động trong bệnh viện
được tốt. Chính điều này đảm bảo cho bệnh viện sẽ cung cấp được đa dạng
các loại hình dịch vụ cho người bệnh. Đi đôi với nó bệnh viện sẽ có nhiều
nguồn thu mới bổ sung cho các nguồn thu của bệnh viện.
Nhờ có quản lý tốt tài chính bệnh viện sẽ có kinh phí để tái đầu tư, để
bổ sung cho nguồn nhân lực, thu hút được các thầy thuốc giỏi chuyên môn có
kinh nghiệm, có kinh phí đầu tư trang thiết bị, máy móc hiện đại nên có thể
thực hiện được công tác khám bệnh, chuẩn đoán và điều trị tốt hơn. Đồng
thời, nhờ đội ngũ cán bộ y tế giỏi chuyên môn và trang thiết bị tốt, bệnh viện
còn có điều kiện để phát triển hoạt động nghiên cứu y học và đào tạo cán bộ y
tế cho Ngành Y tế.
b. Đối với người bệnh
Khách hàng của bệnh viện chính là những người có nhu cầu KCB.
Mong muốn của người bệnh là làm sao khỏi bệnh với chi phí KCB hợp lý.
Quản lý tốt bệnh viện nói chung và QLTC bệnh viện nói riêng sẽ góp
phần tạo nên sự hài lòng của người bệnh. Bệnh nhân và người nhà bệnh nhân
đến bệnh viện ngoài việc KCB, mua thuốc và các vật dụng khác, họ còn cần
có chỗ ngủ trọ, nơi ăn uống...
Trong điều kiện kinh tế thị trường, tất cả những dịch vụ trên do bệnh
viện cung ứng đều phải được bù đắp chi phí mà người chi trả là bệnh nhân và
những người thanh toán trung gian. QLTC bệnh viện tốt, tính toán hợp lý các
giá cả dịch vụ mà bệnh viện cung ứng cho bệnh nhân sẽ giúp cho người bệnh

viên, phân phối các nguồn lực tài chính là nguyên tắc quan trọng nhằm đảm