ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGUYỄN VIỆT HOÀI

QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH
VIỆN ĐA KHOA TỈNH BẮC NINH

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG
NGÀNH: QUẢN TRỊ KINH DOANH

THÁI NGUYÊN, NĂM 2019


ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ & QUẢN TRỊ KINH DOANH

NGUYỄN VIỆT HOÀI

QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH
VIỆN ĐA KHOA TỈNH BẮC NINH
Ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 8.34.01.01

LUẬN VĂN THẠC SĨ THEO ĐỊNH HƯỚNG ỨNG DỤNG

Người hướng dẫn khoa học: TS. Đỗ Thị Hồng Hạnh

THÁI NGUYÊN, NĂM 2019



Tôi xin chân thành cảm sự giúp đỡ của các thầy giáo, cô giáo, các
quý cơ quan, cùng các bạn đồng nghiệp. Sự giúp đỡ này đã cổ vũ và giúp
tôi nhận thức, làm sáng tỏ thêm cả lý luận và thực tiễn về lĩnh vực luận
văn nghiên cứu.
Đây là công trình nghiên cứu, sự làm việc khoa học và nghiêm túc
của bản thân, song do khả năng và trình độ có hạn nên không thể tránh khỏi
những khiếm khuyết nhất định.
Tôi mong nhận được sự quan tâm, đóng góp ý kiến của các thầy,
cô giáo và những độc giả quan tâm đến đề tài này./.
Xin trân trọng cám ơn!
TÁC GIẢ

Nguyễn Việt Hoài


3

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN ........................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN ............................................................................................................ ii
MỤC LỤC................................................................................................................. iii
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU, CHỮ VIẾT TẮT ......................................................vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU ..................................................................................... vii
DANH MỤC HÌNH ...................................................................................................ix
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài ..........................................................................................1
2. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn ..........................................................................3
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn .....................................................3
4. Ý nghĩa khoa học của luận văn ...............................................................................4

các
địa phương trong nước............................................................................................................ 33
1.2.2. Bài học kinh nghiệm trong QTTC cho BVĐK tỉnh Bắc Ninh.................................
38
Chương 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU ......................................................41
2.1. Câu hỏi nghiên cứu ............................................................................................41
2.2. Phương pháp nghiên cứu....................................................................................41
2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin...................................................................................
41


4

2.2.2. Phương pháp tổng hợp xử lý thông tin .......................................................................
43
2.2.3. Phương pháp phân tích thông tin.................................................................................
43


4

2.3. Hệ thống các chỉ tiêu về quản trị tài chính tại bệnh viện công lập ....................44
2.3.1. Nhóm chỉ tiêu chuyên môn của Bệnh viện .....................................................44
2.3.2. Các chỉ tiêu đánh giá quản trị tài chính tại bệnh viện. ....................................45
Chương 3: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN
ĐA KHOA TỈNH BẮC NINH................................................................................46
3.1. Giới thiệu chung về Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh .....................................46
3.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của BVĐK tỉnh Bắc Ninh..................................
46
3.1.2. Chức năng, nhiệm vụ Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh..........................................


4.1.1. Định hướng phát triển của ngành y tế về QLTC bệnh viện công lập
........................ 93
4.1.2. Định hướng và mục tiêu phát triển của bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh trong
thời gian tới............................................................................................................................... 94


6

4.2. Đề xuất một số giải pháp nâng cao năng lực quản trị tài chính tại Bệnh viện
đa khoa tỉnh Bắc Ninh ...............................................................................................96
4.2.1. Khắc phục các tồn tại của công cụ và quy trình quản lý tài chính ...........................
96
4.2.2. Xây dựng chiến lược tài chính bệnh viện phù hợp với điều kiện kinh tế thị
trường........................................................................................................................................ 97
4.2.3. Định hướng lại mô hình phát triển của bệnh viện; tăng cường cơ sở vật
chất, đưa tiến bộ tin học ứng dụng vào công tác quản lý tài chính; đồng thời tăng
cường
đội ngũ bác sĩ và cán bộ chuyên môn..................................................................................
104
4.2.4. Xây dựng đội ngũ cán bộ tài chính kế toán chuyên trách có tinh thần trách
nhiệm, có nghiệp vụ cao ....................................................................................................... 107
4.3. Kiến nghị ..........................................................................................................108
4.3.1. Đối với Nhà nước và Bộ Y tế ....................................................................................
108
4.3.2. Đối với Sở Y tế tỉnh Bắc Ninh ..................................................................................
109
KẾT LUẬN ............................................................................................................111
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .............................................................112
PHỤ LỤC ...............................................................................................................114


Đơn vị sự nghiệp công lập

KBNN

Kho bạc nhà nước

NS

Ngân sách

NSNN

Ngân sách Nhà nước

QCCTNB

Quy chế chi tiêu nội bộ

QLTC

Quản lý tài chính

SNCT

Sự nghiệp có thu

TCKT

Tài chính kế toán

Bảng 3.7. Nguồn thu khác tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, giai đoạn
2015-2017...................................................................................... 56
Bảng 3.8. Bảng tổng hợp các nguồn thu tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc
Ninh, giai đoạn 2015-2017............................................................ 57
Bảng 3.9. Đánh giá thực trạng công tác xây dựng dự toán thu tại bệnh
viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh qua kết quả điều tra .......................... 59
Bảng 3.10. Dự toán chi tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, giai đoạn
2015-2017...................................................................................... 63
Bảng 3.11.Chi thường xuyên tại Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh, giai
đoạn 2015 - 2017 ........................................................................... 65
Bảng 3.12. Các khoản chi thanh toán cá nhân tại Bệnh viện đa khoa tỉnh
Bắc Ninh, giai đoạn 2015-2017 .................................................... 66
Bảng 3.13. Các khoản chi về hàng hóa dịch vụ tại Bệnh viện đa khoa tỉnh
Bắc Ninh, giai đoạn 2015-2017 .................................................... 67


8

Bảng 3.14. Các khoản chi khác tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, giai
đoạn 2015-2017 ............................................................................. 70
Bảng 3.15. Chi thành lập các quỹ tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh,
giai đoạn 2015-2017...................................................................... 71
Bảng 3.16. Chi không thường xuyên tại Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh,
giai đoạn 2015-2017...................................................................... 72
Bảng 3.17. Kết quả thực hiện chi của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh
giai đoạn 2015-2017...................................................................... 73
Bảng 3.18. Đánh giá công tác quản trị các khoản chi tại bệnh viện đa khoa
tỉnh Bắc Ninh qua điều tra............................................................. 75
Bảng 3.19. Kết quả thực hiện chi của Bệnh viện Đa khoa tỉnh Bắc Ninh
giai đoạn 2015-2017...................................................................... 77

Trong những năm gần đây, nguồn thu tài chính của các đơn vị sự
nghiệp công lập không chỉ do ngân sách nhà nước cấp mà còn do chính từng
đơn vị tổ chức cung cấp thêm các hoạt động dịch vụ cho xã hội ngoài nhiệm
vụ được nhà nước giao để tạo thêm nguồn thu tài chính của đơn vị mình.
Nguồn thu từ hoạt động cung ứng dịch vụ ngoài nhiệm vụ nhà nước giao của
từng đơn vị đang có xu hướng tăng dần lên, tỷ trọng thu từ hoạt động sự
nghiệp như thu phí, lệ phí, thu hoạt động sản xuất kinh doanh, cung ứng dịch
vụ theo thỏa thuận trong tổng nguồn thu hàng năm của các đơn vị ngày càng
cao, góp phần hết sức quan trong cho sự phát triển của các đơn vị sự nghiệp
công lập cả về bề rộng lẫn bề sâu.
Nghị định số 43/2006/NĐ-CP ngày 25/4/2006 của Chính phủ ra đời đã
trao quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm cho các đơn vị sự nghiệp giúp các đơn
vị chủ động hơn trong việc tổ chức công việc, sắp xếp lại bộ máy, sử dụng lao
động và nguồn lực tài chính để hoàn thành nhiệm vụ được giao, phát huy mọi
khả năng của đơn vị để cung cấp dịch vụ với chất lượng cao cho xã hội, tăng


2

nguồn thu nhằm từng bước nâng cao thu nhập cho cán bộ viên chức. Việc đổi
mới cơ chế quản trị đối với các đơn vị sự nghiệp công lập hướng tới mục tiêu
chất lượng, công bằng và hiệu quả trong cung cấp dịch vụ công phù hợp với
lộ trình cải cách hành chính nhà nước và điều kiện thực tế của Việt Nam là
hết sức cần thiết.
Đầu tư, phát triển sự nghiệp y tế luôn là ưu tiên hàng đầu của mọi
Chính phủ, là một trong các trụ cột của chính sách an sinh xã hội. Trong vài
năm trở lại đây, sự nghiệp y tế luôn được Nhà nước quan tâm bằng chính sách
xã hội hóa công tác y tế, phát triển BHYT toàn dân và việc trang bị cho các cơ
sở y tế công lập các trang thiết bị y tế thiết yếu nhằm nâng cao chất lượng y
tế... Nhờ đó, sự nghiệp y tế đã huy động được sự đóng góp hết sức to lớn của

2. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn
2.1. Mục tiêu chung
Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản trị tài chính tại
Bệnh viện đa khoa (BVĐK) tỉnh Bắc Ninh, góp phần sử dụng tiết kiệm và có
hiệu quả các nguồn tài chính, đảm bảo trang trải kinh phí hoạt động và nâng
cao thu nhập của cán bộ công chức, viên chức, người lao động. đáp ứng tốt
hơn nhu cầu khám bệnh, chữa bệnh của người dân.
2.2. Mục tiêu cụ thể
- Hệ thống hoá và làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về bệnh viện công
lập và quản trị tài chính tại các bệnh viện công lập.
- Phân tích, đánh giá thực trạng quản trị tài chính tại Bệnh viện đa khoa
tỉnh Bắc Ninh.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao năng lực quản trị tài chính
tại BVĐK tỉnh Bắc Ninh.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của luận văn là công tác quản trị tài chính tại
Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh, trong đó đặc biệt tập trung vào công tác
quản lý thu - chi.


4

3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Nội dung nghiên cứu: Nghiên cứu công tác quản trị tài chính của
BVĐK tỉnh Bắc Ninh.
- Về không gian: Đề tài nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện đa
khoa tỉnh Bắc Ninh.
- Về thời gian: Các số liệu thống kê được phân tích trong khoảng thời
gian 03 năm, từ năm 2015 đến năm 2017 và một số mục tiêu, chỉ tiêu phát

Bắc Ninh.
Chương 4: Một số giải pháp nâng cao năng lực quản trị tài chính tại
Bệnh viện đa khoa tỉnh Bắc Ninh.


6

Chương 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN VỀ QUẢN TRỊ
TÀI CHÍNH TẠI CÁC BỆNH VIỆN CÔNG LẬP
1.1. Cơ sở lý luận về BVCL và quản trị tài chính tại bệnh viện công lập
1.1.1. Bệnh viện công lập và tài chính tại bệnh viện công lập
1.1.1.1. Bệnh viện công lập
a. Khái niệm về bệnh viện công lập
Có rất nhiều quan điểm về bệnh viện công, theo quan điểm hiện đại,
bệnh viện công là một tổ chức y tế của Nhà nước với các đặc trưng sau:
- Bệnh viện là một hệ thống lớn bao gồm rất nhiều yếu tố và nhiều khâu
liên quan chặt chẽ nhau từ khám bệnh, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc.
- Bệnh viện là một tổ chức y tế có chức năng hoạt động chính là khám
chữa bệnh, bao gồm các yếu tố đầu vào là người bệnh, cán bộ y tế, nguồn tài
chính, trang thiết bị, thuốc cần có để chẩn đoán và điều trị. Đầu ra là người
bệnh khỏi bệnh ra viện hoặc phục hồi sức khỏe; hoặc người bệnh tử vong.
Tổng hợp lại, có thể đưa ra khái niệm như sau: Bệnh viện công là cơ sở
y tế do cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập, hoạt động chủ yếu bằng
nguồn ngân sách nhà nước, có chức năng khám chữa bệnh, cung cấp các dịch
vụ y tế nhằm mục tiêu bảo đảm sức khỏe cho nhân dân (Viện Chiến lược và
Chính sách Y tế - Bộ Y tế 2014)
b. Đặc điểm của bệnh viện công lập
- Cơ quan hành chính nhà nước: Là một bộ phận của bộ máy hành
chính nhà nước, được sử dụng quyền lực nhà nước để thực hiện chức năng

định của Nhà nước về thu, chi ngân sách của bệnh viện từng bước tổ chức
thực hiện việc hạch toán chi phí về KCB trong bệnh viện (Viện Chiến lược và
Chính sách Y tế - Bộ Y tế ,2014).
d. Phân loại bệnh viện công lập
* Phân loại theo tuyến chuyên môn:
- Tuyến Trung ương: Có các BVĐK, chuyên khoa thuộc Bộ Y tế có
chức năng điều trị các tuyến cuối với các can thiệp, chuyên khoa sâu với
những kỹ thuật phức tạp và hiện đại.


8

- Tuyến tỉnh: Gồm các BVĐK, chuyên khoa thuộc tỉnh, thành phố trong
đó có một số bệnh viện đóng vai trò như bệnh viện tuyến cuối của khu vực.
- Tuyến huyện: Gồm các bệnh viện quận, huyện, thị xã là các BVĐK
hoặc đa khoa khu vực liên huyện thuộc tuyến 1 trong hệ thống bệnh viện,
đóng vai trò chăm sóc sức khỏe ban đầu cho nhân dân trong khu vực;
- Các bệnh viện ngoài công lập (tư nhân, dân lập, vốn đầu tư nước
ngoài…) (Viện Chiến lược và Chính sách Y tế - Bộ Y tế ,2014)
* Phân loại theo các nhóm đơn vị sự nghiệp y tế, cụ thể:
- Nhóm 1: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ
kinh phí hoạt động thường xuyên và kinh phí đầu tư phát triển;
- Nhóm 2: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm được toàn bộ
kinh phí hoạt động thường xuyên;
- Nhóm 3: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp tự bảo đảm một phần kinh
phí hoạt động thường xuyên;
- Nhóm 4: Đơn vị có nguồn thu sự nghiệp thấp hoặc không có nguồn
thu, kinh phí hoạt động thường xuyên theo chức năng, nhiệm vụ được giao do
ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ [15].
* Phân loại Bệnh viện theo mức độ tự chủ được quy định tại Nghị định

- Toàn quốc, toàn xã hội, cả cộng đồng.
- Loại trừ Công trong phạm vi hẹp của một nhóm người, một tập thể,
một tổ chức.
Những luận giải trên đây cho phép rút ra nhận xét về các đặc trưng của
Tài chính công là:
- Về sở hữu: Các nguồn tài chính, các quỹ tiền tệ trong Tài chính công
thuộc sở hữu công cộng, sở hữu toàn dân mà Nhà nước là đại diện, thường
gọi là sở hữu nhà nước.
- Về mục đích: Các nguồn tài chính, các quỹ tiền tệ trong Tài chính
công được sử dụng vì lợi ích chung của toàn xã hội, của toàn quốc, của cả
cộng đồng, vì các mục tiêu kinh tế vĩ mô, không vì mục tiêu lợi nhuận.


10

- Về chủ thể: Các hoạt động thu, chi bằng tiền trong Tài chính công do
các chủ thể công tiến hành.
- Về mặt pháp luật: Các quan hệ Tài chính công chịu sự điều chỉnh bởi
các “luật công”, dựa trên các quy phạm pháp luật mệnh lệnh - quyền uy.
Từ những phân tích trên có thể có khái niệm tổng quát về Tài chính
công như sau: “Tài chính công là tổng thể các hoạt động thu, chi bằng tiền do
Nhà nước tiến hành, nó phản ánh hệ thống các quan hệ kinh tế nảy sinh trong
quá trình tạo lập và sử dụng các quỹ công nhằm phục vụ thực hiện các chức
năng của Nhà nước và đáp ứng các nhu cầu, lợi ích chung của toàn xã hội”
(Dương Đăng Chinh, 2009) .
b. Tài chính của bệnh viện công lập
Tài chính của các ĐVSNCL
Các ĐVSN công lập là các đơn vị thực hiện cung cấp các dịch vụ xã hội
công cộng và các dịch vụ nhằm duy trì sự hoạt động bình thường của các
ngành kinh tế quốc dân. Trong quản lý tài chính đối với các ĐVSN công lập ở

vật chất theo quy định tại Điểm a Khoản 2 Điều 12 NĐ 16/2015/NĐ-CP.
1.1.2. Quản trị tài chính tại các Bệnh viện công lập
1.1.2.1. Đặc điểm về quản trị tài chính tại các bệnh viện công lập
Quản trị tài chính bệnh viện là một bộ phận, một khâu của quản lý kinh
tế bệnh viện và là khâu quản lý mang tính tổng hợp. Quản trị tài chính bệnh
viện được coi là hợp lý, có hiệu quả nếu nó tạo ra được một cơ chế quản lý
thích hợp, có tác động tích cực tới các quá trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe
nhân dân theo các phương hướng phát triển đã được hoạch định.
Quản trị tài chính bệnh viện công là sự tác động lên các đối tượng và
hoạt động tài chính thông qua quá trình lập kế hoạch và tổ chức thực hiện các
kế hoạch tài chính, quyết toán và kiểm tra tài chính tại Bệnh viện nhằm xác
định các nguồn thu và các khoản chi để phục vụ nhiệm vụ khám, chữa bệnh,
đào tạo và nghiên cứu khoa học, đảm bảo đủ kinh phí và sử dụng kinh phí
một cách hiệu quả và công bằng, góp phần thực hiện mục tiêu chung của bệnh
viện công (Lê Ngọc Trọng, Lê Hùng Lâm, Trần Thu Thủy, Lê Tiến 2001).


12

Theo nghĩa rộng, quản trị tài chính tại bệnh viện công là việc quản lý
toàn bộ các nguồn vốn, tài sản, vật tư để phục vụ nhiệm vụ khám chữa bệnh,
đào tạo và nghiên cứu khoa học của bệnh viện.
Theo nghĩa hẹp, quản trị tài chính tại bệnh viện công là quản lý các
nguồn thu và các khoản chi bằng tiền của bệnh viện nhằm đảm bảo đủ kinh
phí cho hoạt động của bệnh viện và sử dụng kinh phí một cách hiệu quả và
công bằng, góp phần thực hiện mục tiêu chung của bệnh viện công. Trong luận
văn này, quản lý tài chính bệnh viện được xem xét theo nghĩa hẹp nói trên.
* Đặc điểm về mục tiêu quản trị:
Mục tiêu của quản trị tài chính trong các ĐVSN thuộc lĩnh vực y tế
(BVCL) nhằm thu được lợi ích cao nhất nhưng với chi phí thấp nhất. Tuy