BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN
----------------

NGUYỄN NAM KHÁNH

TĂNG CƯỜNG PHÒNG CHỐNG BUÔN LẬU,
GIAN LẬN THƯƠNG MẠI CỦA CHI CỤC
QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TỈNH CAO BẰNG

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

HÀ NỘI - 2018
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN


2

----------------

NGUYỄN NAM KHÁNH

TĂNG CƯỜNG PHÒNG CHỐNG BUÔN LẬU,
GIAN LẬN THƯƠNG MẠI CỦA CHI CỤC
QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TỈNH CAO BẰNG

CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ THƯƠNG MẠI
MÃ NGÀNH: 8340410

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

người quan tâm đến lĩnh vực phòng chống buôn lậu, GLTM để đề tài nghiên cứu
được hoàn thiện hơn.
Bản thân học viên xin bày tỏ lòng biết ơn đối với Nhà trường, Giảng viên
hướng dẫn và Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng.
Trân trọng cảm ơn!
Hà Nội, ngày 18 tháng 12 năm 2018
Tác giả

Nguyễn Nam Khánh


MỤC LỤC


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
TT
1
2
3
4
5
6
7
8

Chữ viết tắt
QLTT
UBND
CNTT
GLTM


CHUYÊN NGÀNH: KINH TẾ VÀ QUẢN LÝ THƯƠNG MẠI
MÃ NGÀNH: 8340410


TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ

HÀ NỘI - 2018


9

TÓM TẮT LUẬN VĂN

1. Tính cấp thiết của đề tài
Buôn lậu, gian lận thương mại (GLTM) luôn là vấn đề nóng được đề cập
nhiều trong thời gian gần đây. Vấn nạn buôn lậu, GLTM đang là một trong những
trở ngại lớn cho công cuộc xây dựng và phát triển đất nước. Chính vì vậy, Đảng và
Nhà nước ta hết sức coi trọng công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu, GLTM và
đã đề ra nhiều chủ trương, chính sách, chỉ đạo quyết liệt để ngăn chặn, phòng ngừa
vấn nạn này. Buôn lậu, GLTM còn là vấn nạn lớn không chỉ đối với Việt Nam mà cả
toàn thế giới. Nó đang diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi,
phức tạp, gây bức xúc trong nhân dân, làm thất thu ngân sách, hỗn loạn thị trường,
nguy hại đến nền kinh tế và xã hội.
Cao Bằng là tỉnh nằm ở phía Đông Bắc Việt Nam, Phía Tây giáp tỉnh Tuyên
Quang và Hà Giang. Phía Nam giáp tỉnh Bắc Kạn và Lạng Sơn. Hai mặt Bắc và
Đông Bắc giáp với tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc), với đường biên giới dài 333 km;
có 01 cửa khẩu quốc tế và 05 cửa khẩu quốc gia. Đây là nơi khá thuận tiện cho việc
buôn bán, giao thương hàng hóa, ngoài ra Cao Bằng tiếp nối với Lạng Sơn, điểm
đầu của tuyến quốc lộ 1A huyết mạch vận chuyển hàng hóa đi khắp cả nước, đồng

2. Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài
Đến nay, đã có nhiều công trình nghiên cứu về vấn đề chống buôn lậu,
GLTM và sản xuất hàng giả được đề cập ở những góc độ và phạm vi khác nhau. Có
thể kể đến một số công trình sau:
- Dương Minh Đức (2008), Hoạt động phòng chống buôn lậu và gian lận
thương mại của ngành hải quan - Thực trạng và giải pháp, Luận văn thạc sĩ K14,
Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
- Nguyễn Viết Hồng (2002), Nâng cao hiệu quả chống buôn lậu và gian lận
thương mại của Hải quan Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế, Luận
văn thạc sĩ, Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.
- Trịnh Thu Hường (2012), Tăng cường công tác phòng chống buôn lậu và
gian lận thương mại tại Chi cục Hải quan cửa khẩu Hữu Nghị - Cục Hải quan tỉnh
Lạng Sơn, Đề tài tốt nghiệp lớp Hải Quan 50, Đại học Kinh tế Quốc dân, Hà Nội.


11

- Đỗ Văn Tính (2016), Đấu tranh phòng, chống sản xuất, buôn bán hàng giả
tại Chi Cục Quản lý thị trường tỉnh Lai Châu, Luận văn thạc sĩ, Đại học Kinh tế và
Quản trị kinh doanh, Thái Nguyên.
- Trần Văn Trọng (2014), Hoàn thiện công tác quản lý phòng, chống hàng giả
tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Bắc Ninh, Luận văn thạc sĩ, Đại học Kinh tế và
Quản trị kinh doanh, Thái Nguyên.
- Nguyễn Thanh Hiền (2012), Giải pháp đấu tranh phòng chống sản xuất,
buôn bán hàng giả tại Chi cục quản lý thị trường tỉnh Thái Nguyên, Luận văn thạc
sĩ, Đại học Kinh tế và Quản trị kinh doanh, Thái Nguyên.
Trong các công trình nêu trên, các tác giả đã đề cập đến những lý luận cơ
bản, đánh giá thực trạng và đưa ra những giải pháp quan trọng về phòng chống
buôn lậu, GLTM và sản xuất hàng giả. Tuy nhiên cho đến nay, chưa có công trình
nào nghiên cứu vấn đề này tại Cao Bằng. Do đó, tác giả đã quyết định lựa chọn đề

Về không gian: Nghiên cứu về phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi cục
Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng.
Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi
cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng từ 2013-2017 và đề xuất giải pháp nhằm tăng
cường phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng
đến năm 2025.

5. Phương pháp nghiên cứu
5.1. Quá trình nghiên cứu
Bước 1: Nghiên cứu tài liệu nhằm xác định được mô hình nghiên cứu về
phòng chống buôn lậu, GLTM của QLTT
Bước 2: Thu thập số liệu và tiến hành phân tích thực trạng phòng chống buôn
lậu, gian lận thương của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng
Bước 3: Trên cơ sở phân tích, đánh giá thực trạng ở trên, tác giả sẽ đề xuất
các giải pháp nhằm tăng cường công tác phòng chống buôn lậu, gian lận thương của
Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng.

5.2. Phương pháp thu thập và xử lý số liệu
Thu thập thông tin tốt, sẽ cung cấp đầy đủ các thông tin về lý luận và thực tế
tạo điều kiện cho việc xử lý và phân tích thông tin. Từ đó đánh giá chính xác về
thực trạng của vấn đề nghiên cứu và đề xuất các giải pháp. Luận văn chỉ sử dụng dữ
liệu thứ cấp là các báo cáo về công tác phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi cục
Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2013 - 2017 (thu thập tại Chi cục QLTT
tỉnh) và các báo cáo về tình hình kinh tế xã hội tỉnh Cao Bằng giai đoạn 2013 -


13

2017.
Từ các nguồn số liệu thu thập được tác giả tiến hành phân loại, tổng hợp và


14

góc độ quản lý. Từ những vấn đề trên, tác giả làm rõ sự cần thiết khách quan phải
phòng chống buôn lậu, GLTM bởi buôn lậu, GLTM làm mất ổn định thị trường, tiêu
cực đến nền kinh tế, ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự, an toàn xã hội, môi trường
đầu tư,... Do đó, phòng chống buôn lậu, GLTM là nhiệm vụ vừa cấp bách, vừa lâu
dài; nhiệm vụ này không phải chỉ của các lực lượng chức năng mà còn là nhiệm vụ
của cấp uỷ Đảng, chính quyền địa phương các cấp, các tổ chức xã hội, các tổ chức
đoàn thể, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, người tiêu dùng.
Phòng chống buôn lậu, GLTM là việc cơ quan chức năng sử dụng các biện
pháp, nghiệp vụ và thẩm quyền, quyền hạn được giao để phòng ngừa, đấu tranh với
các chủ thể thực hiện buôn lậu, GLTM nhằm ngăn chặn, xử lý các hành vi vi phạm
theo quy định của pháp luật. Đối với lực lượng QLTT công tác phòng chống buôn
lậu, GLTM được tác giả nghiên cứu trong luận văn chủ yếu tập trung vào các nội
dung: Quán triệt các chủ trương, chính sách, chỉ thị, quy định về phòng chống buôn
lậu, GLTM; Các nghiệp vụ về phòng chống buôn lậu, GLTM; Sự phối hợp giữa các
cơ quan trong việc phòng chống buôn lậu, GLTM; Xây dựng cơ sở dữ liệu về phòng
chống buôn lậu, GLTM.
Từ đó tác giả cũng nêu rõ các yếu tố ảnh hưởng chính đến việc phòng chống
buôn lậu, GLTM: Yếu tố về thể chế, luật pháp; Yếu tố thuộc về lực lượng Quản lý
thị trường; Yếu tố về cơ sở hạ tầng, vật chất, công nghệ thông tin; Yếu tố về sự hợp
tác giữa các cơ quan chức năng; Yếu tố về trình độ dân trí, nhận thức và ý thức chấp
hành pháp luật.

Chương 2: THỰC TRẠNG PHÒNG CHỐNG BUÔN LẬU, GIAN LẬN
THƯƠNG MẠI CỦA CHI CỤC QUẢN LÝ THỊ TRƯỜNG TỈNH CAO
BẰNG
Ở chương này, tác giả thể hiện nội dung đánh giá về thực trạng phòng chống
buôn lậu, GLTM của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng. Trình bày khái quát

tiêu dung về chủ trương, chính sách pháp luật của Nhà nước trong hoạt động thương
mại và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
- Công tác phối hợp với lực lượng chức năng, ban ngành, chính quyền địa
phương và doanh nghiệp được thường xuyên hơn, đặc biệt là trong hoạt động phòng
chống buôn lậu, GLTM.

Những hạn chế:


16

- Công tác quản lý địa bàn, nắm đối tượng kinh doanh chưa được quan tâm
đúng mức, chỉ quản lý được bề nổi hoạt động kinh doanh và còn bỏ sót đối tượng...
làm ảnh hưởng đến hiệu quả công tác phòng chống buôn lậu, GLTM.
- Với số lượng cơ sở kinh doanh ngày càng tăng nhưng biên chế công chức
thì hạn chế, năng lực cán bộ không đồng đều. Thêm vào đó, phương tiện hoạt động,
thiết bị làm việc, thiết bị phân tích kiểm tra, công cụ hỗ trợ phục vụ cho công tác
quản lý và phòng chống buôn lậu, GLTM còn thiếu.
- Công tác thông tin, tuyên truyền, giáo dục trong cơ sở kinh doanh và nhân
dân đã có bước chuyển biến tốt hơn, nhưng chưa tiến hành thường xuyên, chỉ tập
trung ở một số ngành hàng, số lượng đối tượng tham gia chưa nhiều, hình thức
tuyên truyền chưa phong phú. Nhân dân, các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh, các
đoàn thể xã hội chưa tích cực tham gia phát hiện và tố giác các đối tượng GLTM
- Công tác phối hợp với các ban ngành, lực lượng chức năng... có nhiều
chuyển biến tích cực nhưng vẫn còn phụ thuộc vào thời gian, công việc chuyên
môn, con người của cơ quan phối hợp.
- Trình độ chuyên môn, nghiệp vụ của nhiều cán bộ, công chức chưa đáp ứng
được yêu cầu công việc; chưa được đào tạo căn bản; ý thức trách nhiệm của một số
công chức làm nhiệm vụ này chưa đề cao, công tác xây dựng cơ sở bí mật chưa
được phát huy đúng mức; thiếu chủ động trong việc thu thập nguồn tin, điều tra, xác

- Năng lực và trình độ chuyên môn nghiệp vụ của lực lượng kiểm tra, kiểm
soát ở một số Đội QLTT còn hạn chế, chưa đồng đều, chưa được đào tạo một cách
bài bản, chuyên sâu.
- Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác quản lý địa bàn, kiểm tra
kiểm soát và công tác tuyên truyền chưa được áp dụng hoặc chưa thực sự hiệu quả
do trình độ, kỹ năng và nhận thức của một bộ phận cán bộ QLTT.
Chương 3: PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG PHÒNG
CHỐNG BUÔN LẬU, GIAN LẬN THƯƠNG MẠI CỦA CHI CỤC QUẢN LÝ
THỊ TRƯỜNG TỈNH CAO BẰNG ĐẾN NĂM 2025
Ở chương này, tác giả trình bày về định hướng phát triển kinh tế, thương mại
và dự báo tình hình, các yếu tố tác động đến nguy cơ buôn lậu, GLTM tại Cao
Bằng. Đề xuất một số nhóm giải pháp chủ yếu tăng cường phòng chống buôn lậu,
GLTM của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng đến năm 2025. Cuối cùng tác


18

giả đưa ra một số kiến nghị với Chính phủ và các Bộ, Ngành có liên quan, điển hình
như:
- Nêu cao tinh thần “toàn dân phòng chống buôn lậu, GLTM” là cần thiết.
- Sớm xem xét, phê duyệt Đề án thành lập Tổng Cục Quản lý thị trường theo
hệ thống ngành dọc để đảm bảo tính tập trung thống nhất chỉ đạo, điều hành, quản
lý hoạt động từ Trung ương đến địa phương.
- Chỉ đạo các Bộ, ban ngành rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định bị chồng
chéo hoặc quy định chung chung, chưa hợp lý, thiếu thẩm quyền xử lý về hoạt động
thương mại của lực lượng QLTT trong các Nghị định của Chính
- Xây dựng cơ chế hỗ trợ kinh phí cho các lực lượng chống GLTM nhằm
đảm bảo kinh phí mua sắm trang thiết bị, phương tiện, nguồn tin cơ sở,... và khen
thưởng kịp thời.


chuyển từ nền kinh tế tập trung bao cấp sang phát triển nền kinh tế thị trường, đất
nước ta đã đạt được nhiều thành tựu phát triển kinh tế khá ấn tượng. Bên cạnh
những mặt tích cực, chúng ta cũng phải đối mặt với những mặt trái xảy ra song
song, ảnh hưởng lớn tới sự phát triển bền vững của nền kinh tế và xã hội nước nhà.
Trong số đó phải kể đến sự tồn tại và gia tăng tình trạng buôn lậu, gian lận thương
mại (GLTM).
Buôn lậu, GLTM luôn là vấn đề nóng được đề cập nhiều trong thời gian gần
đây. Vấn nạn buôn lậu, GLTM đang là một trong những trở ngại lớn cho công cuộc
xây dựng và phát triển đất nước. Chính vì vậy, Đảng và Nhà nước ta hết sức coi
trọng công tác đấu tranh phòng chống buôn lậu, GLTM và đã đề ra nhiều chủ
trương, chính sách, chỉ đạo quyết liệt để ngăn chặn, phòng ngừa vấn nạn này. Buôn
lậu, GLTM còn là vấn nạn lớn không chỉ đối với Việt Nam mà cả toàn thế giới. Nó
đang diễn biến phức tạp với nhiều thủ đoạn ngày càng tinh vi, phức tạp, gây bức
xúc trong nhân dân, làm thất thu ngân sách, hỗn loạn thị trường, nguy hại đến nền
kinh tế và xã hội.
Việc chống buôn lậu, GLTM có ý nghĩa vô cùng to lớn trên mọi mặt cả ở
hiện tại và tương lai. Góp phần phát triển kinh tế, ổn định xã hội, văn hóa, giữ vững
an ninh chính trị. Đối với đất nước đang phát triển như Việt Nam thì việc chống
buôn lậu, GLTM lại càng trở nên cần thiết hơn bao giờ.
Cao Bằng là tỉnh nằm ở phía Đông Bắc Việt Nam, Phía Tây giáp tỉnh Tuyên
Quang và Hà Giang. Phía Nam giáp tỉnh Bắc Kạn và Lạng Sơn. Hai mặt Bắc và
Đông Bắc giáp với tỉnh Quảng Tây (Trung Quốc), với đường biên giới dài 333 km;
có 01 cửa khẩu quốc tế và 05 cửa khẩu quốc gia. Đây là nơi khá thuận tiện cho việc
buôn bán, giao thương hàng hóa, ngoài ra Cao Bằng tiếp nối với Lạng Sơn, điểm


21

đầu của tuyến quốc lộ 1A huyết mạch vận chuyển hàng hóa đi khắp cả nước, đồng
thời cũng là tuyến đường quan trọng nối Trung Quốc với các nước Đông Nam Á.


Trên cơ sở nghiên cứu những vấn đề cơ bản về phòng chống buôn lậu,
GLTM của Chi cục Quản lý thị trường các tỉnh thành phố và phân tích thực trạng
phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng, đề tài
đề xuất hệ thống các giải pháp tăng cường phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi
cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng đến năm 2025.

2.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu những vấn đề cơ bản về phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi
cục Quản lý thị trường các tỉnh thành phố.
Phân tích, đánh giá thực trạng phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi cục
Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng.
Phương hướng và một số giải pháp tăng cường phòng chống buôn lậu,
GLTM của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng đến năm 2025.

3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Những vấn đề cơ bản và thực trạng phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi
cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng.

3.2. Phạm vi nghiên cứu
Về không gian: Nghiên cứu về phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi cục
Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng.
Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi
cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng từ 2013-2017 và đề xuất giải pháp nhằm tăng
cường phòng chống buôn lậu, GLTM của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng
đến năm 2025.

4. Phương pháp nghiên cứu
4.1. Quá trình nghiên cứu

chủ đề này.

5.2. Giá trị ứng dụng
Luận văn đã phân tích được thực trạng công tác phòng chống buôn lậu,
GLTM và đề xuất một số giải pháp tăng cường công tác phòng chống buôn lậu,
GLTM của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng. Những giải pháp có căn cứ
khoa học vững chắc sẽ cung cấp thông tin hữu ích cho Chi cục Quản lý thị trường
tỉnh Cao Bằng trong việc áp dụng những biện pháp phù hợp tăng cường công tác
phòng chống buôn lậu, GLTM.


24

Bên cạnh đó, kết quả nghiên cứu của luận văn cũng có ý nghĩa tham khảo đối
với công tác phòng chống buôn lậu, GLTM ở các địa phương khác.

6. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, mục lục, danh mục bảng biểu, danh mục viết
tắt, danh mục tài liệu tham khảo, phụ lục, nội dung của luận văn gồm 3 chương với
các đề mục chính sau đây:
Chương 1: Những vấn đề cơ bản về phòng chống buôn lậu, gian lận
thương mại của Chi cục Quản lý thị trường các tỉnh thành phố.
Chương 2: Thực trạng phòng chống buôn lậu, gian lận thương mại của
Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng.
Chương 3: Phương hướng và giải pháp tăng cường phòng chống buôn
lậu, gian lận thương mại của Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Cao Bằng đến
năm 2025.


25