Hình tượng Tổ Quốc trong thơ ca sau cách mạng tháng Tám 1945 đến 1975 Ngữ Văn 12
Bình chọn:

Trước hết cần hiểu đúng khái niệm Tổ Quốc: “Đất nước, được bao đời xây dựng và để lại, trong quan
hệ với những người dân có tình cảm gắn bó với nó”



Phân tích ngôn từ nghệ thuật trong bài thơ Đàn ghi-ta của Lor-ca - Ngữ Văn 12



Cảm nhận của anh, chị về hình tượng Lor-ca - Ngữ Văn 12



Ý nghĩa ẩn dụ của hình tượng tiếng đàn trong bài thơ Đàn ghi ta của Lor-ca - Ngữ Văn...



Cảm nhận về đoạn thơ: "Không ai chôn cất tiếng đàn ...đáy giếng" - Ngữ Văn 12

Xem thêm: Nghị luận văn học lớp 12 Học trực tuyến Môn Văn học

YÊU CẦU
1. Trước hết cần hiểu đúng khái niệm Tổ Quốc: “Đất nước, được bao đời xây dựng và để lại,
trong quan hệ với những người dân có tình cảm gắn bó với nó” (Từ điển tiếng Việt, Hoàng
Phê). Nói cách khác, Tổ Quốc bao gồm đất nước (vị trí địa lí), con người và lịch sử dần tộc.
(Tuy trong bài làm không nhất thiết phi giải ihích cặn kẽ khái niệm “Tổ Quốc”, nhưng phải tỏ ra
hiểu chắc chắn khái niệm này; nếu hiểu không đầy đủ, bài làm sẽ khó tránh khỏi phiến diện).
2. Chọn được những bài thơ, ý thơ tiêu biểu viết về Tổ Quốc hoặc có phần viết về Tổ Quốc

Hình tượng Tổ Quốc là tượng đài cao đẹp nhất, hùng vĩ nhất trong thơ ca Việt Nam, nó có cả
chiều rộng của thời đại mới, của mấy chục năm đánh Pháp và đánh Mĩ, cả chiều sâu yêu nước
cùng với yêu thơ ca cùa dân tộc, cả chiều cao của một đất nước từ trong vũng bùn nô lệ đã
hiên ngang đứng dậy thắng quân thù, làm nên ngọn hải đăng cho các dân tộc bị áp bức trên
thế giới.
“Thơ ca là sự thể hiện con người và thời đại một cách cao đẹp”. Nói đến Tổ quốc trong thơ ca
tức là nói đến đất nước và con người. Đất nước đã sản sinh ra con người, là nơi “chôn rau cắt
rốn” của con người và chính những con người đó đã cầm súng, cầm cày để bảo vệ và xây
dựng đất nước. Hai yếu tố này trong thơ luôn hoà quyện vào nhau, tác động tới nhau, hành
động và suy nghĩ của con người làm nên sự trưởng thành của đất nước và tiếng gọi của đất
nước chắp cánh cho hành động và suy nghĩ của những con người yêu nước đó. Hai hình ảnh
này gắn bó hữu cơ với nhau và cấu thành một hình tượng chung: Tổ Quốc.
Tổ Quốc, đó là nơi mỗi chúng ta cất tiếng khóc chào đời, nơi những kỉ niệm ngọt ngào êm
đềm nhất in vào chúng ta qua những lời ru: Con cò bay lả bay la...Tổ Quốc, đó là mảnh đất cha
ta nằm xuống cùng với đồng đội của mình, là Tháp Rùa rêu phong cổ kính, là Trường Sơn mây
mù che phủ, ... Ôi! Ai trong chúng ta chẳng đã có những kỉ niệm gắn bó không thể nào quên
được đối với đất nước! Và Ai trong chúng ta chẳng đã từng lặng người đi khi đọc những câu
thơ mà hình ảnh, vóc dáng của Tổ Quốc hiện ra thân thuộc đến nao lòng....
“Thơ là đồng điệu”, “là liếng nói tri âm” (Tố Hữu). “Thơ là tiếng gọi đàn...” (Xuân Diệu). Phải
rồi, thơ là tiếng lòng, là ‘‘hình thái nghệ thuật cao quý, tinh vi” để con người tìm đến với con
người, con người tìm đến với đất nước thân yêu của mình.
Trong quá khứ, thơ ca của cha ông chúng ta buồn lắm, bởi vì cuộc đời, bởi vì Tổ Quốc Việt
Nam ngày xưa đau khổ lắm:
Cả dân tộc đói nghèo trong rơm rạ
Văn chiêu hồn từng thấm giọt mưa rơi.


(Chế Lan Viên)
Cũng có những phút mà Tổ Quốc gạt được nỗi buồn đó sang bên, đó là khi quân thù tới xâm
lấn bờ cõi đất nước, hào hùng thay lúc Lí Thường Kiệt sang sảng đọc: Nam quốc sơn hà Nam



Những xóm làng thành bể dầu sôi
Quân giặc kinh hoàng trên đất chết
Mỗi bước đi lạnh toát mồ hôi.
(Nguyễn Đình Thi)
Hình tượng đất nước được tập trung ca ngợi qua Việt Bắc, trung tâm của kháng chiến:
Ở đâu u ám quân thù
Nhìn lên Việt Bắc: Cụ Hồ sáng soi
Ở đâu đau đớn giống nòi
Trông về Việt Bắc mà nuôi chí bền.
(Việt Bắc, Tố Hữu)
Đất nước bị tàn phá được khắc hoạ qua những chi tiết nhỏ nhặt tưởng như dễ bị qua nhưng
lại đọng trong ta nhiều xúc động:
Cha mẹ dìu nhau về nhận đất
Tóc bạc thương từ mỗi gốc cau.
(Núi Đôi, Vũ Cao)
Cuộc sống kháng chiến, con người kháng chiến được ghi lại nhiều trong thơ. Đó là anh Vệ
quốc, bà bầm, bà bủ, chị con gái Bắc Giang, người dân quân... Và một hình ảnh rất đẹp nữa,
kết tinh những phẩm chất của dân tộc: đó là Bác Hồ vĩ đại. Đó còn là những cảnh Ngày xuân
mơ nở trắng rừng, Ve kêu rừng phách đổ vàng, những đồi cọ, những ngọn núi hết sức thân
thuộc với kháng chiến...
Nhìn chung, thơ ca trong kháng chiến chống Pháp phản ánh trung thực và khá xúc động hình
ảnh Tổ quốc. Nhưng các nhà thơ chưa có được cái nhìn cao, rộng về Tổ Quốc. Do nhiều
nguyên nhân, nhưng chủ yếu là do sự thay đổi, chuyển mình quá đột ngột của đất nước, các
tác giả chưa đủ thời gian để nhìn nhận, chiêm ngưỡng đất nước một cách toàn diện, đầy đủ.
Trong thời kì xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, hình ảnh Tổ quốc được thể hiện như
một con ngựa vừa chắc tay súng ở miền Nam, vừa cầm bứa, cầm cày xây dựng cuộc sống mới
ở miền Bắc.
Đất nước đã đổi thay, cảnh đổ nát của chiến tranh vẫn còn nhưng những tiếng ca vui, những

Lê Anh Xuân, qua hình tượng người chiến sĩ giải phóng quân hi sinh trên đường băng Tân
Sơn Nhất, khái quái lên hình tượng dáng đứng Việt Nam, cái dáng đứng tạc vào thế kỉ mà trải
qua hàng ngàn năm nay chúng ta mới có được.
Từ dáng đứng của Anh trên đường băng Tân Sơn Nhất
Tổ Quốc bay lên bát ngát mùa xuân.
Cái khí phách, cái anh hùng của người Việt Nam có khi còn được thể y qua những hình ảnh
rất đỗi nên thơ:
Ao trường vẫn nở hoa sen


Bờ tre vẫn chú dế mèn vuốt râu.
(Trần Đăng Khoa)
Sức mạnh Việt Nam được lí giải qua một em bé thôi, chiến tranh ác liệt là thế, chết chóc là
thế nhưng em vẫn có một con mất trong trẻo vô cùng. Người chiến sĩ nằm hầm bí mật thì phát
hiện ra sức mạnh Việt Nam qua hình ảnh người mẹ đào hầm và chăm sóc cho anh:
Nơi hầm tốì là nơi sáng nhất
Nơi con nhìn ra sức mạnh Việt Nam!
(Bùi Minh Quốc)
Tố Hữu khắc hoạ hình ảnh Tổ Quốc như một bà mẹ, bà mẹ rất đỗi thân thương của mỗi
chúng ta:
Việt Nam, ôi Tổ Quốc thương yêu!
Trong khổ đau, Người đẹp hơn nhiều
Như bà mẹ sớm chiều gánh nặng
Nhẫn nại nuôi con, suối đời im lặng...
(Tố Hữu)
Trước kia, Nguyễn Trãi viết Đại cáo bình Ngô cũng mới chỉ thấy được tầm vóc của chiến
thắng qua việc non sông sạch bóng quân thù; nhưng giờ đây, các thơ của chúng ta đã thấy
được cái

Xem thêm tại: />