ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Nhận thức chung
Quản lý nhà nước (QLNN) là hoạt động thực thi quyền lực Nhà nước
do các cơ quan quản lý nhà nước tiến hành đối với tất cả mọi cá nhân và tổ
chức trong xã hội, trên tất cả các mặt của đời sống xã hội bằng cách sử dụng
quyền lực của nhà nước có tính cưỡng chế đơn phương nhằm mục tiêu phục
vụ lợi ích chung của cả cộng đồng, duy trì ổn định an ninh trật tự và thúc đẩy
xã hội phát triển theo một hướng thống nhất của nhà nước.
Hành chính được hiểu là hoạt động chấp hành và điều hành trong việc
quản lý một hệ thống theo những quy định trước nhằm giúp cho hệ thống đó
hoàn thành mục tiêu của mình.
Hành chính Nhà nước (HCNN) là sự tác động có tổ chức và điều chỉnh
bằng quyên lực nhà nước đối với các quá trình xã hội và hành vi hoạt động
của công dân, do các cơ quan trong hệ thống hành pháp từ trung ướng đến cơ
sở tiến hành để thực hiện những chức năng và nhiệm vụ của nhà nước.
Ở nước ta, hoạt động HCNN phải nằm dưới sự lãnh đạo của Đảng
Cộng sản Việt Nam, nhằm thực hiện hóa chủ trương đường lối của Đảng trong
mỗi giai đoạn nhất định. HCNN có vai trò đặc biệt quan trọng trong sự phát
triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Thông qua hoạt động hành chính nhà
nước, các quy phạm pháp luật đưa vào đời sống xã hội, điều chỉnh, duy trì các
trật tự của xã hội theo hướng mong muốn của Nhà nước, Do vậy, cải cách
hành chính là hoạt động rất quan trọng và thường xuyên nhằm đáp ứng yêu
cầu quản lý nhà nước. Cải cách hành chính ở nước ta hiện nay diễn ra trong
khuôn khổ của cải cách nhà nước theo hướng xây dựng nhà nước pháp quyền
xã hội chủ nghĩa, là tiền đề quan trọng để thực hiện thành công quá trình đổi
mới đất nước dưới sự lãnh đạo của Đảng.
Để thực hiện quản lý nhà nước cần sử dụng kết hợp các công cụ khác
nhau một trong những công cụ quản lý rất quan trọng đó là pháp luật. Pháp
1
sử dụng đất đúng mục đích và có hiệu quả… Tổ chức, cá nhân có trách nhiệm
bảo vệ, bồi bổ khai thác hợp lý, sử dụng tiết kiệm đất. Luật đất đai sửa đổi
2013 quy định chế độ quản lý thống nhất của nhà nước đối với luật đất đai,
quy định quyền và nghĩa vụ của người sử dụng đất nhằm quản lý chặt chẽ toàn
bộ đất trên lãnh thổ đất nước, đưa đất đai vào sử dụng có hiệu quả kinh tế cao.
Đồng thời góp phần vào việc tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa và sự
nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Mặc dù đã có hệ thống pháp luật tương đối hoàn chỉnh như vậy, nhưng
vẫn có nhiều cán bộ quản lý thực hiện sai. Ở địa phương tôi vừa qua cũng đã
xuất hiện nhiều đơn thư khiếu nại, tố cáo của nhân dân về việc sử dụng đất sai
mục đích, cấp đất sai quy định của một số cán bộ thôn, xã. Là một cán bộ của
cơ quan nhà nước, có sự quan tâm và tìm hiểu về các vấn đề liên quan đến
Luật Đất đai, sau khóa học bồi dưỡng kiến thức Quản lý Nhà nước chương
trình chuyên viên khoá 1 năm 2018 tại Trường Chính trị Nguyễn Văn Cừ, kết
hợp với thực tiễn xảy ra tại địa phương, tôi mạnh dạn chọn đề tài : “Giải
quyết khiếu nại về quản lý đất đai thôn KP xã Cao Đức, huyện Gia Bình,
tỉnh Bắc Ninh, năm 2016” làm đề tài nghiên cứu tiểu luận cuối khóa học.
3. Mục đích nghiên cứu
Mục đích nghiên cứu của tiểu luận là phân tích tình huống, tìm ra
những mâu thuẫn, bất cập, những khó khăn và nguyên nhân của các sai phạm
trong quá trình cấp đất ở đối với chính quyền cơ sở, từ đó làm sáng tỏ một số
vấn đề lý luận và thực tiễn có liên quan. Bên cạnh việc đưa ra phương án, biện
pháp giải quyết, việc nghiên cứu còn đưa ra các kiến nghị, đề xuất với các cơ
quan nhà nước có thẩm quyền nhằm hoàn thiện các quy định của pháp luật
trong việc cấp đất ở đối với chính quyền cơ sở.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3
đi đến thống nhất bán đấu thầu công khai 20 lô đất với diện tích là 1500 m 2 để
lấy tiền xây dựng Đình và nâng cấp đường làng. Dự kiến chính quyền thôn, xã
cho đấu thầu bán lô đất đó vào ngày 22/9/2016 với giá từng lô đất từ cao
xuống thấp. Những hộ gia đình có đất nông nghiệp trong phạm vi để bán sẽ
được đền bù với mức giá 30 triệu một sào. Trong thời gian từ ngày họp đến
ngày thống nhất bán lô đất đó đã xảy ra nhiều vấn đề tiêu cực phát sinh trong
thôn KP.
1.2. Diến biến của tình huống
Vào ngày 25 tháng 7 năm 2016 Ủy ban nhân dân huyện Gia Bình đã
nhận được một số đơn thư khiếu nại tố cáo, trong đó có một đơn thư tố cáo
của ông Nguyên Văn A thôn KP, xã Cao Đức (trong đơn thư có thêm 40 chữ kí
của công dân thôn khác) đã tố cáo Chính quyền thôn cùng với lãnh đạo UBND
xã đã bán đất nông nghiệp thành đất ở cho một số hộ dân không đúng với
pháp luật. Sau khi nhận được đơn thư tố cáo của công dân, Chủ tịch Ủy ban
nhân dân huyện Gia Bình đã xem xét và chuyển đơn cho các cơ quan chức
năng để thực hiện nhiệm vụ. Chánh thanh tra huyện nghiên cứu nội dung đơn
thư tố cáo đó và chỉ đạo công tác thanh tra theo đúng pháp luật quy định.
II. PHÂN TÍCH TÌNH HUỐNG
2.1. Mục tiêu phân tích tình huống
Việc phân tích tình huống một cách thấu đáo có ý nghĩa quan trọng,
giúp các cơ quan nhà nước nắm được rõ ràng, cụ thể, chính xác bản chất của
sự việc. Xác định đúng đắn động cơ, hành động của các đối tượng có liên
quan sẽ giúp cho các cơ quan nhà nước làm rõ các hành vi của những người có
trách nhiệm, từ đó có biện pháp xử lý phù hợp, vừa nghiêm minh, đúng pháp
luật, vừa đảm bảo được quyền lợi của nhà nước, của tập thể và các cá nhân
liên quan, vừa có tính răn đe đối với các đối tượng vi phạm.
5
6
Luật đất đai: Là tổng thể các quy phạm pháp luật điều chỉnh các quan
hệ về chiếm hữu, sử dụng, định đoạt số phận pháp lý của đất đai giữa Nhà
nước và người sử dụng đất, nhằm mục đích sử dụng đất đai hợp lý, hiệu quả.
Bảo vệ quyền và lợi ích của Nhà nước và người sử dụng đất.
Luật đất đai 2013: Trên cơ sở kế thừa và phát triển các nội dung về
quản lý Nhà nước đó được ghi nhận trong Luật đất đai 1993, Luật đất đai
2003; đặc biệt quan tâm đến một số nội dung quan trọng trước thực tế cuộc
sống đòi hỏi cần phảo quản lý mà pháp luật đất đai trước đây chưa đề cập
hoặc đề cập chưa cụ thể, rõ ràng như: Thanh tra, kiểm tra, xử lý ác vi phạm
đất đai; giải quyết tranh chấp, khiếu nại, tố cáo về đất đai.
2.3. Phân tích diễn biến của tình huống
Chủ tịch UBND huyện đã họp và thống nhất trong thường trực Ủy ban
nhân dân về biện pháp xử lý vụ việc trên như sau:
- Ra quyết định thành lập đoàn kiểm tra do Chánh thanh tra huyện làm
Trưởng đoàn cùng đại diện các ban, ngành liên quan làm thành viên.
- Sau khi có quyết định thành lập Đoàn kiểm tra, Chủ tịch UBND
huyện đã họp với các đoàn thể giao nhiệm vụ cho từng thành viên và yêu cầu
đoàn thực hiện tốt các nội dung sau:
+ Kiểm tra, xác minh làm rõ việc bán đất trên có đúng quy định của
pháp luật hay không, có được các cấp có thẩm quyền phê duyệt hay không?
+ Làm rõ tính chất sai phạm trong việc thiếu dân chủ, thiếu công bằng,
thiếu khách quan trên.
Những yêu cầu đặt ra trên đây phải được thực hiện đầy đủ và có kết
luận cụ thể bằng văn bản để xử lý đúng pháp luật và trả lời trước dân.
Sau khi đoàn kiểm tra về thu thập chứng cứ và xác minh thực tế trong
nhân dân, xem xét hiện trường và nghiên cứu những văn bản của chính quyền
thôn và UBND xã, Đoàn kiểm tra đã có kết luận như sau:
không thỏa đáng, không đúng khung giá đất do Chính phủ quy định. Bán đất
không khách quan, không công bằng mà mang tính vụ lợi cá nhân ở một số
cán bộ lão đạo thôn, xã.
Do vậy, để giải quyết có hiệu quả vụ việc vi phạm pháp luật trên cần
phải xây dựng được phương án giải quyết tốt.
III. XỬ LÝ TÌNH HUỐNG
3.1. Mục tiêu xử lý tình huống
8
Từ việc phân tích, đánh giá tình huống trên chúng ta thấy việc làm đó
gây nên sự bất bình trong nhân dân, làm tổn hại đến niềm tin của nhân dân vào
sự lãnh đạo của Đảng, của chính quyền dẫn đến việc mất ổn định chính trị, xã
hội ở địa phương.
Mục tiêu xử lý tình huống là lấy lại niềm tin của nhân dân đối với sự
lãnh đạo của Đảng, sự quản lý, chỉ đạo điều hành của chính quyền, giúp giữ
vững ổn định chính trị, kinh tế xã hội tại địa phương. Việc xử lý phải đúng
người, đúng việc, đảm bảo khách quan, nghiêm minh, đảm bảo quyền lợi của
Nhà nước, của xã hội song vẫn mang tính giáo dục, răn đe cao.
3.2. Xây dựng và lựa chọn phương án, giải quyết tối ưu để xử lý
Căn cứ vào việc phân tích, đánh giá tình huống trên tôi đưa ra 2
phương án giải quyết sau:
3.2.1. Phương án 1
Sau khi xem xét toàn bộ sự việc như trên là có thật, Ủy ban nhân dân
huyện triệu tập ông Trưởng thôn và Bí thư Chi bộ thôn KP, ông chủ tịch
UBND xã Cao Đức, yêu cầu thôn và xã trong quá trình tự ý chuyển đổi đất
nông nghiệp sang đất thổ cư vượt cấp không đúng thẩm quyền phải làm kiểm
điểm nhận sai sót trước Đảng ủy. Yêu cầu thôn và xã đã nhận tiền 5 lô đất của
người nhà mua và 5 lô đất bán chênh lệch giá mang tính chất vụ lợi cá nhân
- Chủ tịch UBND huyện ra Quyết nghị đình chỉ việc bán đất trái thẩm
quyền đối với lãnh đạo thôn KP, xã Cao Đức.
- Báo cáo với thường trực huyện ủy và yêu cầu đồng chí Bí thư chi bộ
thôn KP và Bí thư Đảng ủy xã Cao Đức phải làm kiểm điểm và xử lý kỷ luật
trước Đảng vì đã ra Nghị quyết bán đất trái thẩm quyền không đúng pháp luật.
- UBND huyện yêu cầu Trưởng thôn và Chủ tịch UBND xã làm kiểm
điểm trước UBND huyện và có Quyết nghị xử lý kỷ luật đối với Trưởng thôn
KP và Chủ tịch UBND xã Cao Đức vì đã ra quyết đình bán đất trái thẩm
quyền và có hành vi thu tiền chênh lệnh của 5 lô đất và thu lời mang tính chất
vụ lợi cá nhân không nộp vào ngân sách xã. Áp dụng Điều 6 Nghị định số
102/2014/NĐ-CP của Chính phủ phạt hành chính 5 triệu đồng với Chủ tịch
UBND xã Cao Đức vì đã có hành vi tự ý ra quyết định chuyển đổi 1500m 2 đất
10
nông nghiệp để bán đất ở trái pháp luật và có lợi dụng tiền tham ô chênh lệch
5 lô đất. Toàn bộ số tiền nộp vào ngân sách nhà nước.
Hủy bỏ quyết định của Chủ tịch UBND xã và thu hồi toàn bộ 5 lô đất
bán cho người nhà cán bộ thôn, xã và thu hồi 5 lô đất bán cho người ngoài xã
mang tính chất kinh doanh.
Thông báo và trả lời trước nhân dân thôn KP về quyết định của Chủ
tịch UBND huyện:
+ Phối hợp với Phòng địa chính - xây dựng huyện và các ngành có liên
quan tiến hành khảo sát lập bản đồ quy hoạch chuyển đổi 1500m 2 đất nông
nghiệp chuyển sang đất thổ cư để cấp đất ở cho dân.
+ Bàn bạc dân chủ công khai với nhân dân để áp dụng giá đất đền bù
cho những diện tích phải thu hồi từ đất nông nghiệp đang canh tác sang đất
thổ cư, việc xác định giá phải đảm bảo đúng chính sách và khung giá đất do
Chính phủ quy định.
Từ những sai phạm ở thôn KP, xã Cao Đức, huyện Gia Bình cho ta
thấy trước hết phải tổ chức triển khai tuyên truyền phổ biến Luật đất đai nói
riêng và pháp luật nói chung trong nhân dân bằng nhiều hình thức nhằm giáo
dục mọi người có ý thức chấp hành đúng các chính sách pháp luật của Nhà
nước.
- Nâng cao vai trò trách nhiệm và ý thức chấp hành pháp luật đối với
đội ngũ làm quản lý thôn và lãnh đạo xã trong công tác quản lý đất đai:
+ Không được buông lỏng, hữu khuynh trong công tác quản lý đất đai.
+ Thường xuyên kiểm tra và xử lý nghiêm minh đối với mọi hành vi
sai phạm về đất đai đồng thời đảm bảo đúng luật và công bằng trong xã hội.
+ Phải tiến hành khảo sát và lập hồ sơ quy hoạch và quản lý đất đai
trong nông nghiệp, thổ cư đối với từng thôn, từng xã để đảm bảo tính khoa
học, tính dự báo trước mắt và lâu dài, có tính thống nhất trong quản lý và sử
dụng đất đai trong huyện theo sự phân cấp quản lý của nhà nước.
+ Nhà nước cần cụ thể hóa chủ trương của Đảng, ban hành các chế độ
chính sách đối với xã, phường ( đặc biệt là cán bộ thôn) cụ thể hơn và phù hợp
hơn vì đây là đội ngũ quan trọng, thường xuyên gần dân và trực tiếp tham gia
12
truyền tải các chủ trương chính sách của Đảng đến dân và áp dụng quản lý
thực hiện ở địa phương.
+ Phải có những tiêu chí cơ bản và thống nhất trong việc đào tạo,
tuyển chọn và bổ nhiệm đội ngũ cán bộ thôn. Nhất là tiêu chí hàng đầu về
phẩm chất đạo đức trên tiêu chí tuổi đời, năng lực nhưng có tiêu chí về bằng
cấp trong QLHC nhà nước và quản lý xã hội.
+ Chú trọng củng cố, hoàn thiện bộ máy địa chính từ tỉnh đến địa
phương, quan tâm, đào tạo đội ngũ cán bộ công chức, viên chức trong ngành
nhằm nâng cao trình độ, kiến thức quản lý nhà nước về đất đai cũng như năng
quản lý nhà nước. Do vậy, tác giả đã mạnh dạn đưa ra một sự việc có thật đã
từng xảy ra tại địa phương để có thể dễ dàng phân tích, lý giải. Tiểu luận này
với tình huống khá phức tạp, đồng thời do thời gian hoàn thành và năng lực
tác giả còn hạn chế sẽ không tránh khỏi những sai sót và hạn chế mong các
Thầy, Cô cùng bạn bè, đồng nghiệp đóng góp ý kiến để tác giả tiếp tục hoàn
thiện hơn.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Luật khiếu nại 2011
2. Luật đất đai năm 2013
1.
3. Nghị quyết 19-NQ/TW Đảng về tiếp tục đổi mới chính sách, pháp
luật về đất đai trong thời kỳ đẩy mạnh toàn diện công cuộc đổi mới.
4. Nghị định 181/2013/NĐ - CP hướng dẫn thi hành luật đất đai.
5. Nghị định 197/2013/NĐ – CP về nồi thường hỗ trợ và tái định cư
khi nhà nước thu hồi đất.
14
6. Nghị định 84/ 2013/NĐ – CP quy định bổ sung về cấp giấy chứng
nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ
tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu
nại về đất đai.
7. Nghị định 102/2014/NĐ - CP của Chính phủ về xử phạt hành chính
với cán bộ có hành vi tự ý ra quyết định chuyển đổi đất ở trái pháp luật.
8. Thông tư 06/2013/TT – BTNMT hướng dẫn thực hiện nghị định
84/2013/NĐ – CP.
15