Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

PHẦN THỨ NHẤT : MỞ ĐẦU
1. Đặt vấn đề
Lý do lí luận:
Đất nước Việt Nam ta đang dần chuyển sang thời kì thực hiện công nghiệp
hóa hiện đại hóa đất nước và hội nhập Quốc tế. Và để làm được điều đó vấn đề
năng cao dân trí, đào tạo nhân tài và bồi dưỡng nhân tài đất nước là vấn đề được
xã hội quan tâm hàng đầu. Đó là bước ngoặt là nhiệm vụ của Ngành Giáo dục,
dù ở thời đại nào Giáo dục cũng được đặt lên hàng đầu và chiếm một vị trí rất
quan trọng trong xã hội. Giáo dục mầm non là bậc học đầu tiên trong hệ thống
giáo dục quốc dân, giáo dục mầm non thực hiện nhiệm vụ nuôi dưỡng, chăm sóc
và giáo dục trẻ em từ 3 tháng tuổi đến năm tuổi. Mục tiêu của giáo dục mầm non
là giúp trẻ phát triển về thể chất, tình cảm, ngôn ngữ, tư duy, thẩm mỹ, hình
thành những yếu tố đầu tiên nhân cách con người mới của trẻ.
Không những thế, theo ý kiến các chuyên gia tại module mầm non thì các
nhà giáo dục đều phải thừa nhận một điều rằng “Cách tiếp cận tốt nhất để giáo
dục trẻ đó là lấy trẻ làm trung tâm là ứng dụng các phương pháp dạy học tích
cực nhằm thúc đẩy sự phát triển, tính chủ động, khả năng tư duy phản biện và
giải quyết vấn đề của trẻ”.
Đến trường lớp Mầm non và trong chương trình Giáo dục mầm non, trẻ
không chỉ được chăm sóc một cách khoa học, mà trẻ con được học hỏi và làm
quen nhiều lĩnh vực với các môn học khác nhau, dù lĩnh vực hay môn học nào
cũng đều thú vị và chiếm vị trí quan trọng nhất định cho sự phát triển của trẻ
nhưng trước tiên nếu muốn tiếp thu và thực hiện tốt lĩnh vực khác thì ngôn ngữ
nói của trẻ phãi rõ ràng , cụ thể và mạch lạc bằng nhiều hình thức thông qua các
môn học và các hoạt động; giáo dục mầm non đã góp phần xây dựng và giáo
dục con người mới ở lứa tuổi ngay từ khi còn thơ ấu. Mà trong đó làm quen với
văn học là một môn học chiếm một vị trí vô cùng quan trọng, nó không chỉ giúp
trẻ phát triển về mặt thẩm mĩ mà còn kích thích trí tưởng tượng sáng tạo của trẻ.

xung quanh. Văn học nuôi dưỡng và phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo ở trẻ.
Vì vậy việc đem tác phẩm văn học đến với trẻ rất quan trọng và cần thiết. Đối
với trẻ mẫu giáo, quá trình cho trẻ tiếp xúc với tác phẩm văn học phải từ đơn
giản đến phức tạp, từ đó giúp trẻ bộc lộ khả năng cảm thụ văn học của mình.
Đồng thời góp phần giúp trẻ phát triển một cách toàn diện.Các hoạt động ở
trường mầm non có ý nghĩa rất lớn đối với trẻ, vì vậy việc làm thế nào để thu
hút được trẻ tích cực tham gia vào hoạt động là rất cần thiết.
Lý do thực tiễn:
Hiện nay trên thực tế cho thấy nhiều giáo viên còn hạn chế trong quá trình
tổ chức các hoạt động cho trẻ. Giáo viên còn rập khuôn, áp đặt trẻ thực hiện theo
bài mẫu mà mình đã soạn, chưa tạo được hứng thú cho trẻ, chưa phát huy được
tính tích cực, sáng tạo của trẻ, giáo viên đã thực hiện được chương trình giáo
dục mầm non mới song khi thực hiện giáo dục “Lấy trẻ làm trung tâm” còn lúng
túng, trong cách lựa chọn biện pháp, hình thức tổ chức các hoạt động sao cho trẻ
được tích cực hứng thú, chưa có kinh nghiệm thực tiễn trong việc tổ chức các
hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm. Đa số còn dạy trẻ theo hướng lấy
giáo viên làm trung tâm, cô hướng dẫn nhiều, nói nhiều, trẻ ít được thực hành và
trao đổi. Đa số trẻ trong giờ học còn nhút nhát, khi trả lời câu hỏi của cô chưa
diễn đạt được mạch lạc, trọn câu… việc trẻ thiếu vốn từ, chưa mạnh dạn trong
giao tiếp và ngôn ngữ chưa phát triển hoàn thiện là một trong những rào cản lớn
để giáo viên cung cấp kiến thức cho trẻ, nhất là ở hoạt động làm quen với tác
phẩm văn học. Một số câu chuyện dài không có kịch tính, trẻ thường khó khăn
trong việc nhớ nội dung câu chuyện, hay nói chuyện riêng, không chú ý nghe hết
câu chuyện, đối với các tác phẩm thơ trẻ mới chỉ đọc qua hình thức đọc thuộc
lòng, khả năng đọc thơ diễn cảm của trẻ còn hạn chế, đa số trẻ ở địa phương đa
số là trẻ người đồng bào dân tộc thiểu số và trẻ từ các nơi khác về tạm trú cùng
bố mẹ canh tác trên địa bàn xã nên khả năng giao tiếp vẫn còn nói ngọng, sai
dấu; cũng có một số câu chuyện giáo viên còn gặp khó khăn trong việc chuyển
thể sang thể loại đóng kịch, các học liệu cho trẻ sử dụng trong hoạt động này
còn ít dẫn đến kết quả giờ học chưa linh hoạt, sáng tạo. Chính vì vậy để cải thiện

-Thời gian nghiên cứu: Từ tháng 9 năm 2018 đến tháng 03 năm 2019
Theo Tiến sĩ Phan Thị Thu Hiền: “Chương trình giáo dục mầm non tốt là
một chương trình lấy trẻ làm trung tâm. Có nghĩa là nó được xây dựng dựa trên
hứng thú, nhu cầu, kinh nghiệm và khả năng của trẻ. Chương trình này sẽ tạo cơ
hội cho trẻ được phát triển toàn diện, không chỉ chú trọng tới sự phát triển trí tuệ
mà còn nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển thể chất và khả năng giao tiếp xã hội của
trẻ.”
Đây là bài học mang nhiều lợi ích cho bản thân tôi cũng như đồng
nghiệp giáo viên trong trường Mầm non Hoa Hồng khi tổ chức hoạt động môn
làm quen văn học cho trẻ theo hướng “Lấy trẻ làm trung tâm ”. Với mong
muốn được đóng góp một số kinh nghiệm nhỏ của mình trong quá trình chăm
sóc và giáo dục trẻ nhằm nâng cao chất lương giáo dục nên tôi đã mạnh dạn
chọn đề tài: “Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn làm quen văn
học theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm tại lớp Lá 3 trường Mầm
non Hoa Hồng”.
3

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang


Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

2. Mục tiêu nghiên cứu
* Mục tiêu:
Đề tài được thực hiện với mục tiêu đặt ra là:
- Nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ theo hướng giáo dục
lấy trẻ làm trung tâm.
- Phát triển nhận thức, thẩm mỹ của trẻ thông qua lời nói và hành động, sự
biểu cảm của cô. Mặt khác trẻ còn biết thể hiện, cử chỉ hành động của mình qua



Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

thức tổ chức hoạt động, nhằm lôi cuốn sự tham gia tích cực của trẻ nhằm nâng
cao chất lượng giáo dục tại trường lớp mầm non qua môn làm quen Văn học.
- Dạy trẻ phát âm chính xác ngôn ngữ tiếng Việt; luyện cho trẻ kĩ năng
nghe, hiểu, đọc thơ hay kể lại câu truyện, các sự việc, trong cuộc sống và trong
sinh hoạt hằng ngày của trẻ một cách linh hoạt.
Phần thứ hai: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I. Cơ sở lí luận của vấn đề
Trong lý luận dạy và học có những quan niệm khác nhau về vai trò của
nhà giáo dục và vai trò của học sinh, nhưng quy tụ lại có hai hướng: Hoạt động
lấy giáo viên làm trung tâm hoặc hoạt động lấy học sinh làm trung tâm, những
năm gần đây các tài liệu giáo dục và dạy học ở nước ngoài và trong nước
thường nói tới việc cần thiết phải chuyển từ dạy học lấy giáo viên làm trung
tâm sang dạy học lấy học trẻ làm trung tâm, đây là một xu hướng tất yếu của
nền giáo dục mà chúng ta nên áp dụng và đổi mới.
Vậy trong công tác giảng dạy học người giáo viên luôn quan tâm trước
hết đến việc hoàn thành trách nhiệm của mình là truyền thụ tới trẻ cho hết nội
dung quy định trong chương trình, cố gắng làm cho mọi học sinh hiểu và nhớ
những lời cô dạy. Cũng từ đó hình thành kiểu học thụ động, thiên về ghi nhớ, ít
chịu suy nghĩ. Để khắc phục tình trạng đó, cần phát huy tính tích cực chủ động
học tập của trẻ, quan tâm đến nhu cầu khả năng của mỗi cá nhân trẻ trong tập
thể lớp. Các phương pháp “Dạy học tích cực”, “Lấy người học làm trung tâm”
đã đưa lại hiệu quả cao.Tiếp tục thực hiện Kế hoạch số 56/KH-BGDĐT ngày
25/01/2017 của Bộ GDĐT về việc triển khai chuyên đề “Xây dựng trường mầm
non lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2016 – 2020, Bộ GDĐT tổ chức hội thảo
sơ kết 02 năm triển khai thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy

rộng nhận thức, phát triển trí tuệ, giáo dục đạo đức, giáo dục thẩm mĩ, phát
triển ngôn ngữ, phát triển ở trẻ kĩ năng đọc và kể truyện…những điều này vai
trò rất lớn trong quá trình hình thành và phát triển nhân cách của trẻ. Đặc biệt
hoạt động Làm quen với tác phẩm văn học là hoạt động giúp trẻ phát triển
ngôn ngữ và là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhất ở trường Mầm non.
Hoạt động này không những nhằm giúp trẻ hình thành và phát triển các năng
lực ngôn ngữ như nghe, nói, đọc và tiền viết mà còn giúp trẻ phát triển khả
năng tư duy, nhận thức, tình cảm thông qua các bài thơ câu chuyện. Vì vậy trẻ
nói năng mạch lạc, hứng thú với các tác phẩm văn học là một trong những
nhiệm vụ giáo dục mầm non có ảnh hưởng lớn đến việc giáo dục và phát triển
ngôn ngữ cho trẻ.
Với mong muốn mang những điều tốt đẹp nhất đến cho trẻ thông qua các
hoạt động ở trường nói chung và các tác phẩm văn học nói riêng, là một giáo
viên mầm non khi lên kế hoạch tôi đã lựa chọn các tác phẩm văn học phù hợp
với lứa tuổi của trẻ và tình hình thực tế của đơn vị mình nhằm cung cấp những
kiến thức mới cho trẻ giúp nâng cao chất lượng dạy và học tại trường lớp mầm
non theo hướng “Xây dựng môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm”. Đây
cũng là nhiệm vụ trọng tâm của một người giáo viên mầm non trong giai đoạn
mới hiện nay.
II. Thực trạng vấn đề
- Thực hiện kế hoạch của Bộ giáo dục, năm học 2018-2019 là năm học tiếp
tục hưởng ứng và thực hiện nghiêm túc có hiệu quả chuyên đề “Xây dựng môi
trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong trường mầm non”. Riêng đối với trẻ
5 tuổi sẽ phải chuẩn bị kỹ hơn về mọi mặt để trẻ bước tiếp vào một môi trường
hoàn toàn mới lạ đó là môi trường của trường tiểu học. Nhưng trẻ lại gặp khó
khăn trong phát triển ngôn ngữ nói chung và quá trình làm quen với tác phẩm
văn học nói riêng. Chính vì vậy nhiệm vụ của người giáo viên mầm non không
chỉ giúp trẻ chiếm lĩnh được những kiến thức, những kĩ năng ở trường mầm non
mà còn cần phải tạo cho trẻ có một tâm thế vững vàng, mạnh dạn, tự tin, sẵn
sàng bước vào lớp một một cách tốt nhất.

17/25

68

Trẻ đọc thơ, kể
chuyện diễn cảm

7/25

28

18/25

72

Trẻ biết kể truyện
sáng tạo.

6/25

24

19/25

76

Trẻ diễn đạt ý tốt

6/25


chưa có máy chiếu hoặc ti vi màn hình lớn để kết nối với máy tính để áp dụng
7

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang


Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

công nghệ thông tin vào trong tiết dạy. Những yếu tố khách quan khác làm cho
thực trạng của đề tài còn tồn tại nhiều hạn chế.
Để tháo gỡ khó khăn này, tôi đã chọn phương pháp giáo dục lấy trẻ làm
trung tâm, thiết kế môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm và cách lập kế
hoạch trên quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.Vì vậy đòi hỏi giáo viên
phải có trình độ chuyên môn cao, sáng tạo, năng động trong giảng dạy để trẻ
đạt được kết quả tốt nhất khi cho trẻ tự khám phá tìm tòi cái mới trong mọi hoạt
động ,để chất lượng giáo dục được nâng cao bản thân cô và trẻ cần phải cố
gắng hơn trong quá trình thực hiện chương trình giáo dục mầm non
Nguyên nhân chủ quan:
Ưu điểm: Là một giáo viên mầm non yêu nghề mến trẻ, ham học hỏi,
luôn tìm tòi vận dụng các biện pháp, hình thức đổi mới về các hoạt động nhằm
lôi cuốn trẻ tham gia tích cực vào các hoạt động một cách chủ động. Thường
xuyên tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn và các đợt sinh hoạt chuyên đề,
các hội thi…để học tập và rút kinh nghiệm cho bản thân.
Hạn chế: Kinh nghiệm giảng dạy chưa lâu, sự tích lũy chuyên môn còn
nhiều hạn chế.
Nguyên nhân khách quan:
Ưu điểm: Được sự quan tâm của các cấp ủy Đảng, chính quyền địa
phương, hội cha mẹ học sinh và đặc biệt là sự quan tâm chỉ đạo của bộ phận
chuyên môn Phòng giáo dục và đào tạo cũng như Ban lãnh đạo nhà trường đầu

mặt mạnh, những thành công, những điểm mới để tận dụng những thuận lợi của
thực trạng và bổ sung những cái mới linh hoạt hơn, có hiệu quả hơn.
III. Các giải pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Lựa chọn các biện pháp, giải pháp phù hợp với từng độ tuổi và tình hình
thực tế của đơn vị để giải quyết một số vấn đề khó khăn trong quá trình giúp
trẻ tham gia vào hoạt động làm quen các tác phẩm văn học.
Hình thành ở trẻ các kĩ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ tiếng Việt rõ
ràng, mạch lạc.
Hình thành cho trẻ kĩ năng đọc thơ, kể truyện diễn cảm, sáng tạo…giúp
trẻ học tốt môn văn học theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm.
Trẻ cảm nhận được những nội dung và giá trị nghệ thuật trong tác phẩm,
khơi gợi ở trẻ sự rung động, hứng thú đối với văn học.
Trẻ tham gia hoạt động ngày một chủ động hơn, không áp đặt, không gò
bó, trẻ có thể phát huy được năng lực và tính sáng tạo của bản thân trong quá
trình tham gia vào các hoạt động.
Cha mẹ trẻ cảm nhận được sự thay đổi của con mình, từ đó có những suy
nghĩ tích cực hơn trong công tác phối hợp với nhà trường chăm sóc và giáo dục
trẻ.
* Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp.
- Giải pháp 1: Xây dựng kế hoạch, lựa chọn phương pháp tổ chức hoạt
động phù hợp cho trẻ làm quen với văn học theo hướng lấy trẻ làm trung
tâm
* Biện pháp1:Tìm hiểu đặc điểm tâm sinh lí, đặc điểm ngôn ngữ và hoàn
cảnh gia đình của trẻ trong lớp để xây dựng kế hoạch, lựa chọn phương pháp tổ
chức hoạt động phù hợp cho trẻ làm quen với văn học
Giáo viên nghiên cứu đặc điểm tâm lí của trẻ, quan tâm đến vai trò dạy
học và có các kế hoạch cụ thể giúp trẻ tích cực trong các hoạt động hoạc tập
môn làm quen văn học.
Như chúng ta đã biết mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, trẻ khác nhau
về thể chất, tình cảm, trí tuệ, tâm lý, hoàn cảnh gia đình và văn hóa. Chính vì thế

ngữ của trẻ cô giáo còn chú ý đến hoàn cảnh gia đình của trẻ, bởi gia đình
chính là cái nôi hình thành và nuôi dưỡng nhân cách con người.
Về hoàn cảnh gia đình: Mỗi trẻ có mỗi hoàn cảnh khác nhau, vì vậy cô
giáo cần có sự quan tâm, tìm hiểu hoàn cảnh, gia đình của trẻ để có sự lựa chọn
phương pháp giáo dục phù hợp và phối hợp với gia đình trong công tác chăm
sóc và giáo dục trẻ. Sau khi tìm hiểu gia đình trẻ…Nắm được đặc điểm tâm lý
và đặc điểm ngôn ngữ của trẻ, căn cứ vào nhu cầu học tập của trẻ, những điều
kiện sẵn có ở địa phương để lựa chọn các tác phẩm văn học có nội dung phù
hợp.
Chuẩn bị tốt cho trẻ về mặt tâm lý, đổi mới hình thức và phương pháp
giáo dục theo hướng giáo dục lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ chủ động, tự chủ
trong các hoạt động là điều vô cùng quan trọng, trẻ có một tinh thần tốt, luôn
thoải mái, vui vẽ, hứng thú tham gia mọi hoạt động, giải quyết tốt nhiệm vụ cô
giao, không những vậy trẻ còn được tự trải nghiệm và xử lý những tình huống
xảy ra trong quá trình tham gia hoạt động, trẻ không bị gò bó, áp đặt…điều này
giúp trẻ có thêm niềm tin khi tham gia vào các hoạt động nói chung và hoạt
động làm quen với tác phẩm văn học nói riêng.

10

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang


Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

Ví dụ : Với những trẻ thông minh nhanh nhẹn, chỉ bằng lời nói, câu đố,
câu hỏi gợi mở hoặc hình ảnh trên màn hình trẻ đã hiểu ra. Nhưng đối với trẻ
chậm chạp, nhút nhát, cô cần có kế hoạch chuẩn bị những câu hỏi ngắn gọn, đơn
giản, dễ hiểu và dành nhiều thời gian quan tâm đến trẻ nhiều hơn. Đặc biệt chú ý

tục lựa chọn những tác phẩm văn học với nội dung yêu cầu cao hơn, thực hiện
và lồng ghép các bài tập phát triển vốn từ cho trẻ. Ở các bài tập này lời hướng
dẫn của cô cần phải nói rõ ràng, giải thích nghĩa của từ khó giúp cho trẻ hiểu,
11

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang


Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

nhớ và vận dụng được từ để đặt câu. Để đẩy mạnh sự phát triển khả năng vận
động các cơ quan phát âm cần tập cho trẻ các bài tập luyện cơ quan phát âm
thích hợp, Thiết kế những trò chơi luyện tai nghe, luyện trí nhớ, những trò chơi
giúp trẻ nói đúng ngữ pháp, nói mạch lạc như: Trò chơi Tôi là ai, bé yêu thơ, bé
chọn vai nào, ai nói đúng, truyền tin…
Cho ví dụ: Với truyện “Chú Dê Đen”. Dê trắng là con vật nhút nhát, cô
kể giọng nhỏ, chậm, yếu ớt và ngắt quãng. Dê đen dũng cảm, thông minh, cô kể
với giọng bình tĩnh, cường độ âm thanh mạnh mẽ, thể hiện sự đanh thép. Giọng
Sói thì hách dịch, quát nạt, sau chuyển dần sang lo lắng, ngần ngừ. Khi kể nhất
thiết phải đảm bảo nội dung cốt chuyện, biết kết hợp hài hoà ánh mắt, nét mặt,
cử chỉ, điệu bộ và khéo léo sử dụng giáo cụ trực quan. Thống nhất giữa lời nói
và hành động. Đặt câu hỏi để trẻ suy nghĩ trả lời, hoặc dùng tranh ảnh, mô hình
rối để cùng đàm thoại về nội dung cốt truyện. Câu hỏi phải ngắn gọn, rõ ràng
đảm bảo tính hệ thống và logic từ đầu đến cuối, câu hỏi từ dễ đến khó, kích
thích trẻ tư duy, câu hỏi mang tính sáng tạo, không dùng câu hỏi mà trẻ chỉ trả
lời có hoặc không
- Giải pháp 2: Tổ chức các tiết học nhẹ nhàng lôi cuốn trẻ
Để lôi cuốn trẻ tham gia vào hoạt động học một cách nhẹ nhàng, hứng
thú trước hết người giáo viên ngoài tình yêu nghề, mến trẻ cần phải có năng lực

màu như thế nào? Đó là màu đặc trưng của những loại hoa nào, Trẻ biết những
loại hoa nào kết trái, và muốn hoa kết trái thì trẻ không được làm gì.
Khi tổ chức cho trẻ đọc thơ dưới nhiều hình thức: Đọc luân phiên theo tổ,
nhóm, đọc đối đáp giữa các tổ, giữa cô và trẻ, đọc thơ qua tranh minh họa, tranh
chữ, đọc thơ phối hợp với các động tác minh họa… làm cho tiết học sinh động.
Ngoài ra để thực hiện có hiệu quả các hoạt động cô và trẻ cùng nhau
chuẩn bị đồ dùng dạy học phù hợp với chủ đề, sử dụng những nguyên vật liệu
mở, sẵn có ở trường (lớp), ở địa phương điều này theo tôi nghĩ là rất cần thiết
vì nó tạo cho trẻ sự hứng thú qua những tiết học giúp trẻ nắm bắt được nội
dung bài thơ, câu truyện. Trẻ biết cách đọc thơ, kể truyện cũng như biết trả lời
câu hỏi của cô và chơi trò chơi thành thạo…Điều này đã góp phần không nhỏ
trong quá trình phát triển ngôn ngữ của trẻ nói riêng và phát triển toàn diện nói
chung thú hơn khi được sử dụng những đồ dùng gần gũi, thân quen.
*Biện pháp 2: Tổ chức dạy trẻ kể chuyện qua tác phẩm văn học:
Hiểu được đặc tính của trẻ, đặc biệt với sự áp dụng chương trình lấy trẻ
làm trung tâm đòi hỏi một giờ hoạt động phải nhẹ nhàng và chủ động trên trẻ
nhiều hơn, trong đó người giáo viên chỉ là người định hướng cho trẻ, dẫn dắt
trẻ tới nội dung của bài thơ hoặc câu chuyện để trẻ hiểu và cảm nhận được
những bài học ẩn trong mỗi tác phẩm văn học, cô là người hướng dẫn, gợi ý trẻ
trả lời những câu hỏi đàm thoại về nội dung bài thơ, câu chuyện.
Đối với kể chuyện thì lời kể rõ ràng mạch lạc và diễn cảm (Không nói
ngọng, nói lắp, không dùng từ địa phương). Chú ý sử dụng ngôn ngữ, giọng kể
phù hợp với tính cách nhân vật .
Ví dụ: Với truyện “Chú Dê Đen”. Dê trắng là con vật nhút nhát, cô kể
giọng nhỏ, chậm, yếu ớt và ngắt quãng. Dê đen dũng cảm, thông minh, cô kể với
giọng bình tĩnh, cường độ âm thanh mạnh mẽ, thể hiện sự đanh thép. Giọng Sói
thì hách dịch, quát nạt, sau chuyển dần sang lo lắng, ngần ngừ. Khi kể nhất thiết
phải đảm bảo nội dung cốt chuyện, biết kết hợp hài hoà ánh mắt, nét mặt, cử chỉ,
điệu bộ và khéo léo sử dụng giáo cụ trực quan. Thống nhất giữa lời nói và hành
động. Đặt câu hỏi để trẻ suy nghĩ trả lời, hoặc dùng tranh ảnh, mô hình để cùng

chưa đúng, cho trẻ lự chọn hình thức kể chuyện mà trẻ thích, không áp đạt trẻ,
luôn khuyến khích sự sáng tạo của trẻ. Trò chơi củng cố cho hoạt động nhẹ
nhàng, linh hoạt nhưng không kém sự lôi cuốn trẻ, đảm bảo tất cả trẻ trong lớp
đều được tham gia.
Cô kể, cháu tham gia, thực hiện bằng cách trả lời những đoạn đối thoại.
Cháu kể lại truyện hoặc đóng kịch thể hiện vai các nhân vật với sự giúp đỡ của
cô, với những cháu nhút nhát, chưa mạnh dạn cô động viên, khích lệ trẻ tham
gia vai diễn cùng với các bạn mạnh dạn, tự tin.
Cho trẻ kể lại truyện kết hợp minh hoạ tranh.
Và dù kể dưới hình thức nào, cô cũng cần lưu ý việc sửa sai kịp thời cách
phát âm, cách diễn đạt thể hiện các nhân vật của trẻ.
Để tổ chức tiết học đạt hiệu quả cao cần đầu tư cho việc nghiên cứu tác
phẩm, để xác định mục đích yêu cầu của từng thể loại mà sử dụng phương pháp
truyền thụ cho phù hợp.
Ngoài ra, cô nên tham khảo thêm các chương trình dành cho thiếu nhi
như: vườn cổ tích, khoa học và giáo dục…
- Giải pháp 3: Tạo môi trường giáo dục lấy trẻ làm trung tâm trong
hoạt động làm quen Văn học
14

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang


Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

Biện pháp 1: Quan tâm đến trẻ và tạo mọi điều kiện để trẻ được học qua
thực tế, qua việc làm, qua khám phá tìm tòi.
Để trả lời câu hỏi : “Vì sao cần dạy trẻ theo hình thức “Lấy trẻ làm trung
tâm ”?. Vì con người chỉ muốn nghe và làm những gì mà bản thân chưa biết, trẻ


Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang


Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

- Đảm bảo an toàn về mặt tâm lý cho trẻ và trẻ thường xuyên được giao
tiếp, thể hiện mối quan hệ thân thiết giữa trẻ với trẻ và trẻ với những người
xung quanh.
- Hành vi, cử chỉ, lời nói, thái độ của giáo viên đối với trẻ và những
người khác luôn mẫu mực để trẻ noi theo.
- Môi trường vật chất trong lớp, ngoài lớp đáp ứng nhu cầu, hứng thú
chơi của trẻ, tạo điều kiện cho tất cả các trẻ có thể chơi mà học, học bằng chơi,
phù hợp với điều kiện thực tế.
- Các khu vực trong nhà trường được quy hoạch theo hướng tận dụng các
không gian để cho trẻ hoạt động phù hợp, linh hoạt, phong phú, các góc hoạt
động trong lớp và ngoài lớp mang tính mở, tạo điều kiện cho trẻ dễ dàng lựa
chọn và sử dụng sự vật, đồ vật, đồ chơi để thực hành, trãi nghiệm.
- Khuyến khích trẻ có thể hoạt động theo nhiều cách khác nhau; tạo điều
kiện cơ hội cho trẻ hoạt động, trãi nghiệm, khám phá với nhiều hình thức khác
nhau, phát triển toàn diện.
-Tạo những điều kiện, cơ hội, tận dụng hoàn cảnh, tình huống thật cho
trẻ hoạt động trải nghiệm, khám phá trong môi trường an toàn.
*Biện pháp 2:Tạo môi trường trong và ngoài lớp học lôi cuốn trẻ
- Môi trường giáo dục gồm môi trường ngoài lớp học và môi trường
trong lớp học
+ Môi trường ngoài lớp học:
Môi trường ngoài lớp học là yếu tố góp phần tích cực trong các hoạt
động nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục toàn diện trẻ. Khi cho trẻ tham gia

Một số công trình phụ huynh và cô giáo cùng làm, góp phần tạo môi
trường hoạt động cho trẻ thêm đa dạng và phong phú
Hay với câu truyện Bạch Tuyết và Bảy Chú lùn, trong hoạt động ngoài trời
cô có thể dẫn dắt trẻ đến khu vườn cổ tích, cho trẻ đóng vai và thể hiện lại lời
các nhân vật trong câu truyện, lúc này trẻ như được hòa mình vào thế giới cổ
tích, được ngồi trên chiếc chõng tre hay chui ra chui vào ngôi nhà tranh xinh xắn
do bố, mẹ của mình làm…điều này sẽ góp phần giúp trẻ hứng thú hơn tích cực
hơn khi tham gia hoạt động.
Trước kia với hoạt động dạy trẻ đọc thơ (kể chuyện) cho trẻ nghe với cách
dạy truyền thống cô và trẻ cùng ngồi trong lớp, cô đọc thơ (kể chuyện) cho trẻ
nghe. Giờ đây khi môi trường ngoài lớp học được cải thiện và xây dựng đa
dạng, phong phú thì việc cô giáo dạy trẻ đọc thơ (hay kể chuyện) cho trẻ ở môi
trường
này đã góp phần không nhỏ đến chất lượng giáo dục cho trẻ nói chung và hoạt
động cho trẻ làm quen văn học nói riêng.
+ Môi trường trong lớp học:
17

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang


Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

Ngay từ đầu năm học nhà trường lên kế hoạch cụ thể cho từng chủ đề, sau
đó huy động nhân lực của các lớp làm tranh trang trí chủ đề treo ở tường, làm
tranh ở góc tuyên truyền cho cha mẹ được hiểu về chủ đề con mình được học, từ
đó cha mẹ trẻ cung cấp thêm một số nội dung về văn học liên quan đến các chủ
đề trẻ học.
Cô và trẻ cùng tạo ra những bức tranh to, tranh truyện cổ tích, tranh trang

Các góc chơi của bé được trang trí theo hình thức mở
Sau khi đóng chủ đề trước và mở chủ đề mới, cô và trẻ cùng thống nhất
cách xây dựng môi trường trong lớp theo chủ đề, sau đó huy động các nguyên
vật liệu sẵn có, nguyên vật liệu phế thải dẽ tìm ở địa phương để làm ra những
đồ dùng đồ chơi mang tính giáo dục cao nhưng đảm bảo an toàn cho trẻ.
Trong các nhóm lớp cô chú ý quan tâm đến môi trường chữ viết tiếng
Việt, chữ viết to, rõ, đúng quy định. Đối với trẻ 5 tuổi ưu tiên môi trường chữ
số và chữ viết.
Cho trẻ tham gia vào vào hoạt động trang trí các góc cùng với cô, vì đây
chính là cơ hội tốt để cô truyền tải cách thức, kĩ năng cho trẻ mà không áp đặt
trẻ, trẻ thể hiện một cách tự nhiên, chủ động, sáng tạo. Trang trí ở góc mở có
sản phẩm của cô và của trẻ thật sự phong phú và đa dạng.
Có thể nói việc xây dựng môi trường giáo dục trong trường mầm non là
thực sự cần thiết và quan trọng. Nó được ví như người giáo viên thứ hai trong
công tác tổ chức, hướng dẫn cho trẻ nhằm thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt
động của trẻ, thông qua đó, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển
toàn diện. Một môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí khu vực chơi, học tập
trong lớp và ngoài trời phù hợp, thuận tiện có ý nghĩa to lớn không chỉ đối với
sự phát triển thể chất của trẻ, mà còn thỏa mãn nhu cầu nhận thức, mở rộng
hiểu biết của trẻ, kích thích trẻ hoạt động tích cực, sáng tạo. Môi trường giao
tiếp cởi mở, thân thiện giữa cô với trẻ, giữa trẻ với trẻ sẽ tạo cơ hội cho trẻ
được trãi nghiệm, chia sẻ nhờ vậy mà cô hiểu trẻ hơn, trẻ hiểu nhau hơn, hoạt
động phối hợp nhịp nhàng hơn và hiệu quả hoạt động cũng cao hơn, trẻ yêu
trường, yêu lớp, yêu cô giáo và bạn bè hơn.
Thực tế cho thấy việc tổ chức các hoạt động theo hướng lấy trẻ làm
trung tâm đã tạo ra một không gian mở cho trẻ, khuyến khích trẻ phát triển tư
19

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang


các bài thơ, hát bài hát trong chủ đề, trẻ đọc đúng, hát đúng cô tuyên dương
khen trẻ động viên trẻ trước các bạn…
Các môn học trong chương trình luôn có sự tương hỗ lẫn nhau “Làm quen
với Văn học” được lồng ghép với các môn học khác và ngược lại, quá trình tổ
chức tiết học văn học, các môn học khác cũng được tích hợp, đan xen một cách
hợp lý và chặt chẽ dưới nhiều hình thức phong phú, đa dạng và hấp dẫn.
Ví dụ: Trong hoạt động đi dạo ngoài trời, cô cho trẻ vừa đi, vừa đọc
những bài thơ đã học theo chủ đề hoặc quây quần dưới bóng mát, tổ chức cho trẻ
đọc thơ theo nhóm đối đáp với nhau, làm quen với những bài đồng dao, ca dao
nói về thiên nhiên đất nước, về tình cảm gia đình, những câu thơ đoán tên nhân
vật, con vật… cũng có thể cho trẻ xem truyện tranh, kể chuyện theo tranh, dùng
phấn vẽ lên sân những nhân vật trong truyện cổ tích mà cháu thích, dùng các
nguyên vật liệu có sẵn trong sân trường như lá cây, cành cây,…để xếp, cắt thành
20

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang


Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

những con vật trong các câu chuyện đã học hoặc cho trẻ làm quen với những bài
thơ, câu chuyện sắp học… Qua đó làm giàu vốn từ, sự hiểu biết, rèn kỹ năng đọc
thơ, kể chuyện phát triển trí tưởng tượng, sáng tạo và khả năng phán đoán ở trẻ.
Hay khi cho trẻ chơi ở các góc chơi cô có thể gợi ý cho trẻ quan sát góc chủ đề
thông qua góc chủ đề hỏi trẻ có biết bài thơ hay câu truyện nào có nội dung
tương tự như góc chủ đề (Cô gợi ý cho trẻ, khơi gợi những bài thơ, câu
truyện mang nội dung liên quan đến hình ảnh)..
+ Lồng ghép với môn Giáo dục phát triển thể chất:
Ví dụ qua đề tài: Bật xa 50 cm và trò chơi vận động chuyền bóng qua đầu

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang


Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

của con voi...những đặc điểm của con vật này trẻ đã nắm được trong môn làm
quen văn học và khi được hỏi về đặc điểm của con voi thì trẻ đã có sẵn những
kiến thức đó để diễn đạt. Bên cạnh việc cung cấp vốn từ cho trẻ còn giúp trẻ
tìm hiểu về sự vật xung quanh trẻ. Hình thành cho trẻ tình cảm đối với con vật,
trẻ biết chăm sóc bảo vệ con vật hiền lành và tránh xa những con vật hung dữ…
điều này sẽ giúp trẻ lĩnh hội kiến thức dễ dàng hơn trong hoạt động.
+ Lồng ghép tác phẩm văn học vào hoạt động âm nhạc.
Với trẻ mầm non âm nhạc có vai trò vô cùng quan trọng là phương tiện
giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh, giúp trẻ phát triển hài hòa về mọi
mặt..trẻ yêu thích âm nhạc, cảm thụ âm nhạc, hòa mình vào âm nhạc sẽ giúp
khơi gợi ở trẻ sự sáng tạo, hình thành nhiều năng lượng tích cực ở trẻ. Nói đến
âm nhạc không thể không nói đến văn học, bởi người xưa có câu nói “Trong
thơ có nhạc hay trong nhạc có thơ”. Để tạo cho trẻ sự sáng tạo cô có thể khuyến
khích trẻ tự phổ nhạc cho bài thơ theo sự ngẫu hứng của trẻ, điều nay góp phần
tạo không khí vui vẽ cho tất cả trẻ trong lớp, bởi trẻ nào cũng được thể hiện “tài
năng” của mình.
Vi dụ: bài thơ Bạn mới chủ đề trường mầm non cô và trẻ cùng phổ nhạc
và hát theo sự sáng tạo và ngẫu nhiên của trẻ.
Hay trong quá trình tiến hành hoạt động âm nhạc, cô có thể tạo tình
huống lồng ghép cho trẻ đọc bài thơ hay bài đồng dao để chuyển đội hình,
chống mệt mỏi cho trẻ…
Ví dụ: Dạy vận động bài hát Chú voi con chủ đề thế giới động vật cô
giáo sử dụng bài thơ con vỏi con voi làm động tác chống mệt mỏi cho trẻ
Thông qua cách lồng ghép các bài thơ, bài vè…vào hoạt động, các cháu

Rửa tay sạch sẽ” giúp trẻ chú ý hơn trong việc thực hiện vệ sinh cá nhân hàng
ngày.
Giờ hoạt động vui chơi giáo viên cho trẻ xem truyện tranh, tập kể chuyện
sáng tạo, cho trẻ đọc thơ kết hợp từ và hình ảnh.
Trong giờ ngủ trưa, trước giờ đi ngủ giáo viên rèn cho trẻ thói quan đọc
bài thơ “ Đi ngủ” hoặc bài thơ “ Ngủ” qua đó trẻ hiêu và có ý thức trong giờ
ngủ trưa. Hay ngay trong lúc chờ bàn ăn, giáo viên sưu tầm một số bài thơ cho
trẻ đọc nhằm giáo dục về vệ sinh ăn uống cho trẻ.
Biện pháp3: Tổ chức các trò chơi tích hợp
Với chương trình Mầm non mới hiện nay, các môn học luôn được đan
xen, lồng ghép nhằm nâng cao tính hiệu quả, với đặc điểm của giáo dục mầm
non, cho trẻ học mà chơi, thông qua chơi mà học, văn học không chỉ giúp trẻ
được nghe kể chuyện, đọc thơ mà còn tích hợp được các môn học khác dưới
hình thức tổ chức trò chơi. Qua trò chơi giáo viên có thể đánh giá được kiến
thức mà trẻ thu lượm được ở mức độ nào, cao hay thấp. Đưa trò chơi vào lớp
học là một sự lồng ghép khéo léo, làm sao cho giờ học thêm sinh động. Nên chú
ý phối hợp giữa trò chơi động và tĩnh. Lựa chọn những trò chơi có thể tích hợp
được nhiều môn học khác, tuy vậy, cũng cần nhớ: Trò chơi dù tổ chức dưới hình
thức nào cũng phải đảm bảo tính vừa sức và hứng thú đối vởi trẻ, không lạm
dụng, ôm đồm thái quá làm lu mờ nội dung chính của đề tài tiết học.
Ví dụ: Với câu truyện “Chàng Rùa”, cô tổ chức trò chơi “Ai nhanh hơn”.
Bằng cách: Chia trẻ thành 2 đội có số lượng người bằng nhau, cùng thi đua
chuyển những cây gỗ (đồ chơi) về làm nhà cho Vua .
Dưới hình thức “Học bằng chơi, chơi mà học” trẻ ở lớp đã có sự chuyển
biến khá rõ rệt, trẻ đã mạnh dạn hơn trong giao tiếp, không rụt rè mỗi khi tham
gia hoạt động, không nhút nhát khi chơi với bạn và đồng thời giúp phát triển
những kĩ năng ở trẻ như đọc thơ diễn cảm, đọc thơ thể hiện cử chỉ điệu bộ, kể
23

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang

Cứ vài tháng giáo viên lại tổ chức hội thi “Hội thi Bé yêu thơ, Bé hát
dân ca,lễ hội bé đến trường “chủ đề Trường mầm non…Cô giáo đã tuyên truyền
đến cha mẹ trẻ và mời cha mẹ trẻ tham gia trực tiếp vào một số hoạt động trong
hội thi. Điều này góp phần không nhỏ đến quá trình hoạt động của trẻ, trẻ tích
cực hơn, hứng thú hơn khi có ba mẹ của mìnhcùng tham gia. Qua những hoạt
động trên đã giúp cha mẹ trẻ hiểu được tầm quan trong của việc đưa trẻ đến
trường mầm non đúng độ tuổi nói chung và chăm sóc giáo dục trẻ mầm non nói
riêng.
Ngoài ra, trong các chương trình, các buổi văn nghệ khai mạc lễ hội hay
các buổi tọa đàm của nhà trường, ngoài những tiết mục văn nghệ cô giáo đã
mạnh dạn đăng ký cho các cháu những tiết mục đọc thơ, kể truyện…điều này
góp phần không nhỏ vào việc giúp trẻ mạnh dạn hơn trước mọi người. Mỗi trẻ
có mỗi tố chất khác nhau, có trẻ có năng khiếu hát, múa nhưng lại hạn chế năng
24

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang


Một số biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt môn Làm quen văn học theo hướng Giáo dục lấy trẻ làm trung
tâm tại lớp lá 3 trường Mầm non Hoa Hồng

khiếu đọc thơ, kể truyện và ngược lại. Vì vậy cô giáo chính là người giúp trẻ
phát triển những tố chất sẵn có trong trẻ một cách hoàn thiện hơn. Thông qua
các hoạt động tổ chức lễ hội ở trường cũng như ở lớp cô giáo đã đưa nội dung
cho trẻ làm quen với tác phẩm văn học vào lồng ghép. Cô thường tổ chức cho
trẻ các hoạt động đọc thơ, kể chuyện, đóng kịch theo một chương trình biểu
diễn mà tất cả trẻ trong lớp đều được tham gia nhằm giúp trẻ hứng thú với bộ
môn Làm quen văn học, thể loại truyện kể cho trẻ.
Ví dụ: Ngày 22/12 trẻ kể chuyện sáng tạo về chú bộ đội , hoặc tổ chúc
hội thi bé kể chuyện giỏi. Vào cuối tuần hay cuối một chủ đề, cô giáo tổ chức

riêng, vốn từ tiếng Việt của trẻ tăng đáng kể, trẻ biết sử dụng câu có nghĩa để
giao tiếp với mọi người...Biết thể hiện cảm xúc qua từng bài thơ câu chuyện,
biết gắn mình vào nhân vật khi kể lại chuyện; từ đó trẻ biết yêu mếm cái đẹp,
25

Người thực hiện: Đỗ Thị Thùy Trang