VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ THANH TRÀ

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƯU ĐÃI ĐỐI VỚI NGƯỜI
CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN NÔNG SƠN, TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, năm 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ THANH TRÀ

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƯU ĐÃI ĐỐI VỚI NGƯỜI
CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN NÔNG SƠN, TỈNH QUẢNG NAM
Chuyên ngành

: Chính sách công

Mã số

:8340402

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

2.3. Đánh giá chung về thực hiện chính sách người có công với cách mạng
trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam.............................................52
CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN, NÂNG CAO HIỆU QUẢ
CHÍNH SÁCH ƯU ĐÃI ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH
MẠNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÔNG SƠN, TỈNH QUẢNG NAM . 59

3.1. Quan điểm chỉ đạo, định hướng và những mục tiêu chủ yếu của chính
sách đối với người có công với cách mạng.....................................................59
3.2. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện chính
sách người có công với cách mạng................................................................. 61
KẾT LUẬN....................................................................................................78
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


MỞ ĐẦU

1.

Tính cấp thiết của luận văn

Chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng là một trong
những chính sách được Đảng và Nhà nước ta rất chú trọng. Những chính sách
cho Người có công cách mạng như: chính sách bảo hiểm y tế, chính sách
chăm sóc sức khỏe, chính sách ưu đãi về kinh tế, chính sách trợ cấp... đã được
ban hành và thực hiện. Hơn nữa, được sự chung tay góp sức của toàn cộng
đồng, những chính sách này trong nhiều năm qua đã đạt được một số thành
tựu đáng khích lệ.
Sự thay đổi về tâm sinh lý, những khủng hoảng về tâm lý của tuổi già
đem lại. Như chúng ta đã biết, sức khỏe và chăm sóc sức khỏe có vai trò vô
cùng quan trọng đối với mỗi người. Tuy nhiên nguồn lực thực hiện chăm sóc

hiện chính sách, từ đó đề ra những giải pháp tối ưu để chính sách ngày càng đi
vào cuộc sống. Xuất phát từ mong muốn làm được một việc có ích, là người
được sinh ra và lớn lên ở một địa phương (tỉnh) có truyền thống cách mạng và
là nơi có nhiều đối tượng chính sách nhất cả nước, hơn nữa, là một công chức
phụ trách công tác Chính sách người có công cấp xã, được tiếp xúc hằng ngày
với người có công với cách mạng và từ thực tế bắt nguồn từ nhu cầu của
người có công và việc thực hiện chính sách đối với công cách mạng, tôi đã lựa
chọn đề tài: “Thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công
với cách mạng trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam” làm luận
văn Thạc sỹ chuyên ngành Chính sách công, với mong muốn đề ra các giải
pháp mới trong quá trình thực hiện chính sách người có công trên địa bàn
huyện Nông Sơn nói riêng và trên địa bàn tỉnh Quảng Nam nói chung.
2.

Tình hình nghiên cứu

Năm 1993, NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội đã xuất bản cuốn Một số vấn đề
chính sách xã hội ở nước ta hiện nay của tác giả Hoàng Chí Bảo[4] Chính sách xã

2


hội không ngừng thay đổi để phù hợp với đối tượng áp dụng.

Nguyễn Đình Liêu, Hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công ở Việt
Nam. Lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật này. Thực trạng của pháp
luật này ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và việc hoàn thiện pháp luật ưu
đãi người có công.
Năm 1997, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà Nội đã xuất bản cuốn
Những điều cần biết về chính sách với người có công, trong đó nêu rõ những

đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh
Quảng Nam” không phải là một chủ đề mới trong hoạt động thực tiễn cũng
như trong nghiên cứu. Tuy nhiên, điểm nhấn của luận văn chính là tìm hiểu,
đánh giá về công tác thực hiện chính sách, nêu lên những tồn tại, hạn chế, bất
cập trong quá trình thực hiện chính sách tại huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng
Nam hiện nay.
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục đích nghiên cứu
Nghiên cứu về thực trạng việc thực hiện các chính sách ưu đãi đối với
người có công với cách mạng, đánh giá các mặt ưu điểm, đặc biệt là các tồn
tại, hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm
hoàn thiền các chính sách đối với người có công trên địa bàn huyện Nông
Sơn, nói riêng và tỉnh Quảng Nam nói chung.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác thực hiện chính sách
ưu đãi đối với người có công cách với cách mạng;
Tiến hành thống kê, phân tích đánh giá thực trạng công tác triển khai
thực hiện các chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng trên địa
bàn huyện Nông Sơn khoảng từ năm 2012 đến năm 2017;
Đánh giá những ưu điểm, tồn tại, hạn chế trong quá trình tổ chức thực
hiện chính sách trên địa bàn nghiên cứu, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm

4


hoàn thiện nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có
công trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam đạt hiệu quả hơn, đáp
ứng được yêu cầu, mục tiêu của chính sách, tạo được niềm tin của người có
công đối với Đảng và Nhà nước.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu



tổng kết đánh giá thực tiễn để thực hiện việc hoàn chỉnh luận văn.
6. Ý nghĩa của luận văn
*Ý nghĩa lý luận: Góp phần hoàn thiện hệ thống chính sách ưu đãi đối
với người có công với cách mạng trong giai đoạn hiện nay.
*Ý nghĩa thực tiễn: Đáng giá thực trạng việc quản lý nhà nước về các
chính sách ưu đãi trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam, nêu lên
những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của nó trong việc thực hiện các chính
sách đối với người có công trong thời gian đến.
Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng việc thực hiện các
chính sách ưu đãi đối với người có công và làm tài liệu tham khảo cho hoạt
động điều chỉnh, hoàn thiện chính sách.
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, luận văn được chia
làm 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách ưu đãi đối với người
có công với cách mạng.
Chương 2. Thực trạng việc thực hiện chính sách ưu đãi đối với người
có công với cách mạng trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam.
Chương 3. Giải pháp hoàn thiện, nâng cao hiệu quả chính sách ưu đãi
đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh
Quảng Nam.

6


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƯU ĐÃI ĐỐI VỚI
NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG

7


01 năm 1945
-

Liệt sĩ sĩ là người đã hy sinh vì sự nghiệp cách mạng giải phóng dân

tộc, bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế hoặc vì lợi ích của Nhà nước,
của nhân dân và được Nhà nước truy tặng bằng "Tổ quốc ghi công
-

Thân nhân liệt sỹ Gia đình liệt sĩ gồm những thân nhân của liệt sĩ: vợ

hoặc chồng, con, cha mẹ đẻ, người có công nuôi liệt sĩ và được cơ quan Nhà
nước có thẩm quyền cấp "Giấy chứng nhận gia đình liệt sĩ".;
-

Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, dân là người được Nhà nước

tuyên dương anh hùng vì có thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu hoặc
phục vụ chiến đấu.
-

Anh hùng lao động là người được Nhà nước tuyên dương anh hùng vì

có thành tích đặc biệt xuất sắc trong lao động, sản xuất phục vụ kháng chiến
Thương binh là quân nhân, công an nhân dân do chiến đấu, phục vụ

-

-

Người hoạt động kháng chiến giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc và

làm nghĩa vụ quốc tế là người tham gia kháng chiến được Nhà nước tặng
huân chương kháng chiến, huy chương kháng chiến;
-

Người có công giúp đỡ cánh mạng là người đã có thành tích giúp đỡ

cách mạng trong lúc khó khăn nguy hiểm và được Nhà nước tặng kỷ niệm
chương "Tổ quốc ghi công" hoặc bằng "Có công với nước".
1.1.2. Đặc điểm
Người có công với nước được hưởng chế độ ưu đãi của Nhà nước là
người đã có thành tích giúp đỡ cách mạng trong lúc khó khăn, nguy hiểm và
được Nhà nước tặng kỷ niệm chương Tổ quốc ghi công hoặc bằng có công
với nước, huân chương kháng chiến, huy chương kháng chiến.
Họ có ý thức tự chủ, tự kiềm chế, đúng đắn, hăng hái nhiệt tình tham
gia các hoạt động xã hội cũng như các công tác khác được giao.
Đối với tâm lý thương binh, bệnh binh từ năm 1975 trở lại đây: chủ yếu
là những người bị thương tật trong công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc,
phần lớn tuổi còn trẻ, trình độ văn hoá cao, họ vẫn nặng nề về tâm lý thua
thiệt những người xung quanh nên có tâm lý bi quan, thiếu tin tưởng và một
số thương binh còn gặp khó khăn trong cuộc sống, chưa tìm được việc làm.
Họ rất muốn được sự quan tâm chia sẻ, động viên nhất là vào các dịp
ngày lễ, ngày tết bởi, điều này có ý nghĩa rất quan trọng để đưa ra những giải
pháp chăm sóc, hỗ trợ phù hợp, đem lại hiệu quả cao, nhằm bù đắp phần nào
những hy sinh cống hiến to lớn của người có công với cách mạng.
Mặt khác họ đã có nhiều cống hiến hy sinh, chịu nhiều thiệt thòi mất
mát vì sự nghiệp chung của dân tộc, do đó họ cần được mọi người tôn trọng,

thanh niên xung phong (Chỉ thị số 71/TTg ngày 21-6-1965); Chế độ đối với

11


dân công thời chiến (Nghị định số 77/CP ngày 26-4-1966); Chế độ đối với lực
lượng vận tải nhân dân (Quyết định số 84/CP ngày 04-5-1966); Chế độ đối
với công nhân viên chức, cán bộ giữ chức vụ chủ chốt ở xã, dân công phục vụ
các chiến trường quan trọng và nhân dân (Nghị định số 111B/CP) ngày 20-71968; Chế độ đối với cán bộ y tế làm nhiệm vụ cấp cứu phòng không (Nghị
định số 111/CP ngày 28-6-1973). Đồng thời Nhà nước đã ban hành nhiều văn
bản thể hiện trách nhiệm đối với người có công như: Văn bản quy định những
ngành nghề dành để sắp xếp thương binh vào làm việc, các cơ quan xí nghiệp
phải nhận thương binh theo tỷ lệ 5% biên chế; quy định chế độ ưu đãi trong
giáo dục - đào tạo, trong y tế, được miễn, giảm giá vé tàu xe…
Giai đoạn từ năm 1975 đến năm 1985, chính sách ưu đãi người có công
có những thay đổi bổ sung cho phù hợp tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của
đất nước sau khi Tổ quốc thống nhất. Chính sách ưu đãi người có công tập
trung vào các nhiệm vụ như giải quyết các tồn đọng sau chiến tranh, thống
nhất các chế độ ưu đãi trong cả nước. Trong giai đoạn này, Đảng và Nhà nước
đã ban hành 523 văn bản pháp luật ưu đãi người có công, điển hình như: Ban
Đại diện Trung ương Đảng ở miền Nam có Chỉ thị số 15/CT-76 về việc tăng
cuờng công tác thương binh xã hội ở miền Nam, tập trung vào công tác xác
nhận thương binh, liệt sĩ, cất bốc quy tập mộ liệt sĩ, xây dựng nghĩa trang liệt
sĩ, tổ chức ổn định cuộc sống của người có công...
Việc tổ chức thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với
cách mạng của Đảng đã đem lại kết quả thiết thực. Phong trào "Đền ơn đáp
nghĩa" với 5 chương trình tình nghĩa: Xây dựng nhà tình nghĩa; lập Quỹ đền
ơn đáp nghĩa; tặng sổ tiết kiệm tình nghĩa; đón thương binh nặng về chăm sóc
tại gia đình và nhận phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng đã phát triển
rộng khắp với nhiều hình thức phong phú, đa dạng. Hệ thống chính sách ưu

Đồng thời, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội
nhằm hoàn thành cơ bản các chỉ tiêu đối với công tác người có công với cách
mạng.

14


Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với công
tác người có công với cách mạng; rà soát, hoàn thiện hệ thống luật pháp,
chính sách người có công với cách mạng, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ,
phù hợp với thực tiễn. Thực hiện tốt công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, kịp
thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các vi phạm trong thực hiện luật
pháp, chính sách đối với người có công với cách mạng.
Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, chính sách ưu đãi người có
công với cách mạng càng được đặc biệt quan tâm, hệ thống chính sách, pháp
luật ưu đãi người có công đang từng bước hoàn thiện và phù hợp với điều
kiện kinh tế - xã hội của đất nước. Đối tượng người có công ngày một mở
rộng, chế độ ưu đãi ngày một nâng cao gắn liền với sự đảm bảo công bằng và
sự đồng thuận của toàn xã hội.
Tiếp tục hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công sẽ tăng cường hiệu
quả của chế độ ưu đãi với mục tiêu quan tâm, chăm lo nhiều hơn, nâng cao
đời sống vật chất, tinh thần của đối tượng chính sách, tạo điều kiện cho việc
thực hiện công bằng xã hội, đúng theo nguyên tắc đã được ghi nhận trong
Cương lĩnh xây dựng đất nước: “Không chờ kinh tế phát triển cao mới giải
quyết các vấn đề xã hội mà ngay trong từng bước, trong suốt quá trình phát
triển tăng trưởng kinh tế phải gắn liền với tiến bộ và công bằng xã hội”.
1.2.2. Thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách
mạng
1.2.2.1.Các phương pháp thực hiện chính
sách + Phương pháp tuyên truyền, vận động


Phương pháp hành chính

Muốn thực hiện tốt chính sách ưu đãi đối với người có công với cách
mạng, thì công cụ pháp lý, nhân tố con người cũng vô cùng quan trọng, chính
sách có tốt thì quá trình thực hiện chính sách sẽ tốt, chính sách mới đi vào
cuộc sống xã hội nói chung và đối với từng đối tượng nói riêng, nếu nhân tố
con người yếu thì chính sách sẽ không đi vào cuộc sống. Do vậy, việc hoạch

16


định, xây dựng chính sách người có công không chỉ phụ thuộc vào điều kiện
tự nhiên mà còn phụ thuộc vào thể chế chính trị, phụ thuộc vào trình độ năng
lực của nhà lãnh đạo, phụ thuộc vào cái đức, cái tài, cái tâm của cơ quan ban
hành chính sách. nếu hội tụ đủ các điều kiện trên thì sẽ có được những quyết
sách quan trọng, phù hợp với thực tế và nhu cầu của đối tượng thụ hưởng là
những người có công với cách mạng.
Bên cạnh đó, việc lắng nghe ý kiến quần chúng, lắng nghe tâm tư
nguyện vọng của đối tượng thụ hưởng cũng không thể thiếu trong quá trình
thực hiện chính sách, những vấn đề tích cực cần phát huy, đề cao, nêu gương,
những biểu hiện hạn chế, tiêu cực cần thẳng thắn thừa nhận, khắc phục sửa
chữa và có biện pháp xử lý thích đáng, có như vậy thì chính sách mới thật sự
phát huy tác dụng và đem lại lòng tin của người có công với xã hội, đối với
đất nước.
+ Phương pháp kinh tế
Ưu tiên các nguồn lực để đảm bảo thực hiện tốt chính sách ưu đãi, có
các giải pháp thiết thực nhằm huy động nguồn lực xã hội vào việc chăm sóc
người có công với cách mạng. Thực hiện tốt các chính sách hỗ trợ cho người
có công như: thăm hỏi, tặng quà nhân dịp các ngày lễ, tết, hỗ trợ làm nhà, xây

hiệu quả, kịp thời và đồng bộ nhất.
Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đầy đủ chính sách của Đảng,
pháp luật của Nhà nước đối với thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người
có công. Trong đó, đặc biệt quan tâm các gia đình chính sách có nhiều khó
khăn, người có công hiện đang sống cô đơn, không nơi nương tựa, các gia
đình chính sách vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng căn
cứ địa cách mạng trước đây, phấn đấu không để hộ người có công thuộc diện
hộ nghèo. Ưu tiên nguồn lực giải quyết những nhu cầu cấp thiết đối với người
có công, như phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng, dạy nghề, tạo việc
làm, giúp đỡ các gia đình chính sách phát triển sản xuất, kinh doanh…
Tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật ưu
đãi người có công, đặc biệt chú trọng giải quyết các vướng mắc, tồn tại phát
sinh liên quan để kịp thời điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với điều kiện kinh

18


tế - xã hội của đất nước.
1.2.2.2. Các bước tổ chức thực hiện chính sách
Do tầm quan trọng của việc thực hiện chính sách người có công với
cách mạng nên các cơ quan nhà nước cần đặc biệt quan tâm chỉ đạo sát sao
công tác tổ chức triển khai thực hiện chính sách. Để tổ chức, điều hành có
hiệu quả chính sách ưu đãi đối với người có công cách mạng nhà nước cần
phải thực hiện nhiều nội dung quản lý khác nhau, nhưng trước tiên cần tuân
thủ các bước tổ chức cơ bản sau đây:
+

Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách đối với người

có công

người có công với cách mạng được thực hiện trên phạm vi cả nước vì thế số
lượng cá nhân và tổ chức tham gia thực hiện chính sách là rất lớn.
Hoạt động phân công, phổi hợp diễn ra theo tiến trình thực hiện chính
sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng một cách chủ động, sáng tạo
để luôn duy trì chính sách được ổn định, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả
chính sách
+

Duy trì chính sách đối với người có công

Các chế độ ưu đãi được quy định đối với người có công, đã bao phủ
hầu hết các mặt trong đời sống, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội từng
thời kỳ, đảm bảo mức sống của người có công và thân nhân, do vậy chính
sách cần được duy trì, tồn tại và phát huy hơn nữa trong thực tế, để thực hiện
tốt “Toàn dân chăm sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ và người có công với
cách mạng”, thì phải có sự đồng tâm, hợp lực của đông đảo các tầng lớp nhân
dân nhiệt và làm cho nó trở thành nét đẹp trong đời sống văn hóa của xã hội.
Muốn đời sống của người có công với cách mạng và gia đình người có công
với cách mạng không ngừng được cải thiện; nhiều người có ý chí vươn lên, nỗ
lực phấn đấu, tiếp tục có nhiều đóng góp vào sự nghiệp đổi mới, xây dựng và
phát triển đất nước thì cần có sự đoàn kết nhất trí để đưa nền kinh tế đất nước
ngày càng phát triển bền vững hơn, toàn diện hơn…Đây là nhiệm vụ của cơ
quan nhà nước trong việc tổ chức thực hiện chính sách ưu đãi đối với người
có công với cách mạng.

20


+



Đánh giá, tổng kết, rút kinh nghiệm việc thực hiện chính sách

người có công

21