VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ THANH TRÀ

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƯU ĐÃI ĐỐI VỚI
NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN NÔNG SƠN, TỈNH QUẢNG NAM

LUẬN VĂN THẠC SĨ CHÍNH SÁCH CÔNG

HÀ NỘI, năm 2019


VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

TRẦN THỊ THANH TRÀ

THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƯU ĐÃI ĐỐI VỚI
NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG TRÊN ĐỊA BÀN
HUYỆN NÔNG SƠN, TỈNH QUẢNG NAM
Chuyên ngành

: Chính sách công

Mã số

: 8 34 04 02

NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC:

trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam ............................................. 52
CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN, NÂNG CAO HIỆU QUẢ
CHÍNH SÁCH ƯU ĐÃI ĐỐI VỚI NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH
MẠNG TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN NÔNG SƠN, TỈNH QUẢNG NAM . 59
3.1. Quan điểm chỉ đạo, định hướng và những mục tiêu chủ yếu của chính
sách đối với người có công với cách mạng ..................................................... 59
3.2. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả thực hiện chính
sách người có công với cách mạng ................................................................. 61
KẾT LUẬN .................................................................................................... 78
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của luận văn
Chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng là một trong
những chính sách được Đảng và Nhà nước ta rất chú trọng. Những chính sách
cho Người có công cách mạng như: chính sách bảo hiểm y tế, chính sách
chăm sóc sức khỏe, chính sách ưu đãi về kinh tế, chính sách trợ cấp... đã được
ban hành và thực hiện. Hơn nữa, được sự chung tay góp sức của toàn cộng
đồng, những chính sách này trong nhiều năm qua đã đạt được một số thành
tựu đáng khích lệ.
Sự thay đổi về tâm sinh lý, những khủng hoảng về tâm lý của tuổi già
đem lại. Như chúng ta đã biết, sức khỏe và chăm sóc sức khỏe có vai trò vô
cùng quan trọng đối với mỗi người. Tuy nhiên nguồn lực thực hiện chăm sóc
sức khỏe người có công cũng như các khó khăn còn tồn tại trong quá trình
thực hiện công tác chăm sóc. Tuy nhiên bên cạnh những kết quả đã làm được
đối ới người có công còn rất nhiều những tồn tại hạn chế mà Nhà nước cần
sửa chưa khác phục như: công tác tuyên truyền, phổ biến chế độ, chính sách
ưu đãi của Đảng và Nhà nước đối với người có công với các mạng còn hình
thức chưa trọng tậm; việc lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, chính quyền nhiều nơi

cầu của người có công và việc thực hiện chính sách đối với công cách mạng,
tôi đã lựa chọn đề tài: “Thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công
với cách mạng trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam” làm luận
văn Thạc sỹ chuyên ngành Chính sách công, với mong muốn đề ra các giải
pháp mới trong quá trình thực hiện chính sách người có công trên địa bàn
huyện Nông Sơn nói riêng và trên địa bàn tỉnh Quảng Nam nói chung.
2. Tình hình nghiên cứu
Năm 1993, NXB Chính trị Quốc gia Hà Nội đã xuất bản cuốn Một số vấn đề
chính sách xã hội ở nước ta hiện nay của tác giả Hoàng Chí Bảo[4] Chính sách xã

2


hội không ngừng thay đổi để phù hợp với đối tượng áp dụng.

Nguyễn Đình Liêu, Hoàn thiện pháp luật ưu đãi người có công ở Việt
Nam. Lịch sử hình thành và phát triển của pháp luật này. Thực trạng của pháp
luật này ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay và việc hoàn thiện pháp luật ưu
đãi người có công.
Năm 1997, nhà xuất bản Chính trị Quốc gia Hà Nội đã xuất bản cuốn
Những điều cần biết về chính sách với người có công, trong đó nêu rõ những
căn cứ pháp lý về thực hiện chính sách ưu đãi với người có công ở nước ta.
Nguyễn Thị Hằng, Bộ trưởng Bộ LĐTB&XH, Tiếp tục thực hiện tốt
hơn nữa chính sách ưu đãi xã hội đối với thương binh, gia đình liệt sỹ, người
có công với cách mạng, Tạp chí Cộng sản số 7/2005. Tác giả nêu những nét
khái quát thành tựu đạt được trong việc thực hiện ưu đãi xã hội đối với
thương binh, gia đình liệt sỹ và người có công trong 10 năm từ 1995 đến
2005, qua đó đúc kết những kinh nghiệm và đề ra những giải pháp nhằm thực
hiện tốt hơn chính sách ưu đãi xã hội.
Năm 2011, Hồ Thị Vân Kiều đã nghiên cứu về “Chăm sóc sức khỏe

người có công với cách mạng, đánh giá các mặt ưu điểm, đặc biệt là các tồn
tại, hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện, từ đó đưa ra các giải pháp nhằm
hoàn thiền các chính sách đối với người có công trên địa bàn huyện Nông
Sơn, nói riêng và tỉnh Quảng Nam nói chung.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác thực hiện chính sách
ưu đãi đối với người có công cách với cách mạng;
Tiến hành thống kê, phân tích đánh giá thực trạng công tác triển khai
thực hiện các chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng trên địa
bàn huyện Nông Sơn khoảng từ năm 2012 đến năm 2017;
Đánh giá những ưu điểm, tồn tại, hạn chế trong quá trình tổ chức thực
hiện chính sách trên địa bàn nghiên cứu, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm

4


hoàn thiện nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có
công trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam đạt hiệu quả hơn, đáp
ứng được yêu cầu, mục tiêu của chính sách, tạo được niềm tin của người có
công đối với Đảng và Nhà nước.
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu trong luận văn này là những vấn đề lý luận và
thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng trên địa bàn
huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
Luận văn được nghiên cứu trong phạm vi huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng
Nam.
Thời gian từ năm 2012 đến năm 2017.
5. Phương pháp nghiên cứu

làm 3 chương:
Chương 1. Cơ sở lý luận về thực hiện chính sách ưu đãi đối với người
có công với cách mạng.
Chương 2. Thực trạng việc thực hiện chính sách ưu đãi đối với người
có công với cách mạng trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh Quảng Nam.
Chương 3. Giải pháp hoàn thiện, nâng cao hiệu quả chính sách ưu đãi
đối với người có công với cách mạng trên địa bàn huyện Nông Sơn, tỉnh
Quảng Nam.

6


CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH ƯU ĐÃI ĐỐI VỚI
NGƯỜI CÓ CÔNG VỚI CÁCH MẠNG
1.1. Khái niệm, đặc điểm của người có công với cách mạng:
1.1.1. Khái niệm
Dân tộc ta đã trải qua biết bao cuộc đấu tranh bảo vệ nền độc lập, tự
do của Tổ quốc và trong những cuộc đấu tranh đó đã có biết bao nhiêu người
hy sinh xương máu, của cải và cả tính mạng của mình cho nền độc lập tự do
ấy, họ luôn được nhân dân, Tổ quốc đời đời ghi nhớ và biết ơn.
Theo nghĩa rộng: Người có công là những người không phân biệt tôn
giáo, tín ngưỡng, dân tộc, nam nữ, tuổi tác, đã tự nguyện hiến dâng cuộc đời
mình cho sự nghiệp dựng nước, giữ nước và kiến thiết đất nước. Họ có những
đóng góp, những cống hiến xuất sắc và vì lợi ích của dân tộc.
Theo nghĩa hẹp: Người có công với cách mạng là những người không
phân biệt tôn giáo, tín ngưỡng, dân tộc, nam nữ, tuổi tác có những đóng góp,
những cống hiến xuất sắc trong thời kỳ trước Cách mạng tháng Tám năm
1945, trong các cuộc giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc, được các cơ
quan, tổ chức có thẩm quyền công nhận.

quốc, phần lớn tuổi còn trẻ, trình độ văn hoá cao, họ vẫn nặng nề về tâm lý
thua thiệt những người xung quanh nên có tâm lý bi quan, thiếu tin tưởng và
một số thương binh còn gặp khó khăn trong cuộc sống, chưa tìm được việc
làm.
Họ rất muốn được sự quan tâm chia sẻ, động viên nhất là vào các dịp
ngày lễ, ngày tết bởi, điều này có ý nghĩa rất quan trọng để đưa ra những giải
pháp chăm sóc, hỗ trợ phù hợp, đem lại hiệu quả cao, nhằm bù đắp phần nào
những hy sinh cống hiến to lớn của người có công với cách mạng.
Mặt khác họ đã có nhiều cống hiến hy sinh, chịu nhiều thiệt thòi mất
mát vì sự nghiệp chung của dân tộc, do đó họ cần được mọi người tôn trọng,

9


quan tâm chăm sóc, chia sẻ, động viên họ nhiều hơn để họ với đi nỗi đau mất
mát, quên đi bệnh tật và mất người thân, do vậy nhà nước và cộng đồng xã
hội phải có trách nhiệm chăm lo đời sống vật chất và tinh thần đối với họ để
thể hiện đào lý “Uống nước nhớ nguồn”, “đền ơn đáp nghĩa"
1.2. Thực hiện chính sách ưu đãi đối với người có công với cách
mạng
Ưu đãi đối với người có công với cách mạng là sự đãi ngộ của Nhà
nước, cộng đồng xã hội đối với người có công với cách mạng và thân nhân
của họ, nhằm ghi nhớ công ơn của họ đối với đất nước.
Chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng là bao gồm các
quy định của Nhà nước về chính sách, chế độ đối với người có công với cách
mạng và thân nhân của họ trên mọi lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội.
Từ các khái niệm trên chúng ta có thể thấy chính sách ưu đãi đối với có
công với cách mạng là việc nhà nước và xã hội dành những điều kiện, quyền
lợi đặc biệt hơn so với đối tượng, học được đề cao và được coi trọng hơn cả
về vật chất lẫn tinh thần nhằm ghi nhận, đền đáp công lao của người người đã

với thương binh, gia đình liệt sĩ được quan tâm với việc ban hành 184 văn bản
pháp luật, trong đó quy định một số điểm quan trọng như: Tiếp tục xác nhận
và giải quyết quyền lợi cho những quân nhân, dân quân, du kích, thanh niên
xung phong bị thương tật, bị chết trong chiến tranh; đối với những người hy
sinh trong kháng chiến chống Pháp, Nhà nước đã sửa đổi tiêu chuẩn "liệt sĩ"
thay tiêu chuẩn "tử sĩ" trước đây, cấp Bằng Tổ quốc ghi công thay "Bảng Tổ
quốc ghi ơn" liệt sĩ; quy định việc cất bốc quy tập mộ liệt sĩ, xây dựng các
nghĩa trang liệt sĩ. Cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước ngày càng cam go,
quyết liệt, Đảng, Nhà nước đã phát động cuộc chiến tranh toàn dân, toàn diện
với sự đóng góp hy sinh to lớn của mọi tầng lớp, mọi lực lượng, chế độ ưu đãi
đối với người có công được bổ sung các đối tượng mới như: Chế độ đối với
thanh niên xung phong (Chỉ thị số 71/TTg ngày 21-6-1965); Chế độ đối với

11


dân công thời chiến (Nghị định số 77/CP ngày 26-4-1966); Chế độ đối với lực
lượng vận tải nhân dân (Quyết định số 84/CP ngày 04-5-1966); Chế độ đối
với công nhân viên chức, cán bộ giữ chức vụ chủ chốt ở xã, dân công phục vụ
các chiến trường quan trọng và nhân dân (Nghị định số 111B/CP) ngày 20-71968; Chế độ đối với cán bộ y tế làm nhiệm vụ cấp cứu phòng không (Nghị
định số 111/CP ngày 28-6-1973). Đồng thời Nhà nước đã ban hành nhiều văn
bản thể hiện trách nhiệm đối với người có công như: Văn bản quy định những
ngành nghề dành để sắp xếp thương binh vào làm việc, các cơ quan xí nghiệp
phải nhận thương binh theo tỷ lệ 5% biên chế; quy định chế độ ưu đãi trong
giáo dục - đào tạo, trong y tế, được miễn, giảm giá vé tàu xe…
Giai đoạn từ năm 1975 đến năm 1985, chính sách ưu đãi người có công
có những thay đổi bổ sung cho phù hợp tình hình chính trị, kinh tế, xã hội của
đất nước sau khi Tổ quốc thống nhất. Chính sách ưu đãi người có công tập
trung vào các nhiệm vụ như giải quyết các tồn đọng sau chiến tranh, thống
nhất các chế độ ưu đãi trong cả nước. Trong giai đoạn này, Đảng và Nhà nước

Tập trung khắc phục những hạn chế, tồn tại trong việc lập hồ sơ, thẩm
định hồ sơ đề nghị công nhận người có công với cách mạng; tìm kiếm, quy
tập hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin; huy động, bố trí nguồn lực thực hiện
chính sách ưu đãi người có công với cách mạng; tôn tạo các công trình ghi
công liệt sĩ, nâng cao mức sống của người có công và gia đình có công với
cách mạng, đặc biệt là ở vùng sâu, vùng xa, vùng dân tộc thiểu số; xử lý
nghiêm những trường hợp trục lợi chính sách người có công với cách mạng.
1.2.1.3. Các tiêu chí xác định chính sách
Cần xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm của các bộ, ngành, chính quyền địa
phương đối với việc thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách
mạng; triển khai thực hiện một cách khoa học, đồng bộ, thiết thực, hiệu quả.
Đồng thời, huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội
nhằm hoàn thành cơ bản các chỉ tiêu đối với công tác người có công với cách
mạng.

14


Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước đối với công
tác người có công với cách mạng; rà soát, hoàn thiện hệ thống luật pháp,
chính sách người có công với cách mạng, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ,
phù hợp với thực tiễn. Thực hiện tốt công tác thanh tra, kiểm tra, giám sát, kịp
thời phát hiện, ngăn chặn và xử lý nghiêm các vi phạm trong thực hiện luật
pháp, chính sách đối với người có công với cách mạng.
Khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, chính sách ưu đãi người có
công với cách mạng càng được đặc biệt quan tâm, hệ thống chính sách, pháp
luật ưu đãi người có công đang từng bước hoàn thiện và phù hợp với điều
kiện kinh tế - xã hội của đất nước. Đối tượng người có công ngày một mở
rộng, chế độ ưu đãi ngày một nâng cao gắn liền với sự đảm bảo công bằng và
sự đồng thuận của toàn xã hội.

bản thân vừa làm gương cho thế hệ con cháu mai sáu, bên canh đó cón chứng
minh cho thế hệ con cháu biết được rằng “không có việc gì khó, chỉ sợ lòng
không bền..” giáo dục cho thế hệ mai sau tinh thần thép, tinh thần bất khuất,
kiên cường của những người có công với cách mạng, từ đó khơi dậy lòng yêu
nước, lòng tự hào dân tộc.
Nếu không thực hiện tốt công tác chính sách đối với người có công, thì
tình hình chính trị sẽ không ổn định, ảnh hưởng lớn đến ựu tồn vong của đất
nước, do vậy phương pháp tuyên truyền, vận động luôn là phương pháp hiệu
quả trong việc thực hiện chính sách đối với người có công, nó góp phần ổn
định chính trị, giữ vững thể chế nhà nước.
+ Phương pháp hành chính
Muốn thực hiện tốt chính sách ưu đãi đối với người có công với cách
mạng, thì công cụ pháp lý, nhân tố con người cũng vô cùng quan trọng, chính
sách có tốt thì quá trình thực hiện chính sách sẽ tốt, chính sách mới đi vào
cuộc sống xã hội nói chung và đối với từng đối tượng nói riêng, nếu nhân tố
con người yếu thì chính sách sẽ không đi vào cuộc sống. Do vậy, việc hoạch

16


định, xây dựng chính sách người có công không chỉ phụ thuộc vào điều kiện
tự nhiên mà còn phụ thuộc vào thể chế chính trị, phụ thuộc vào trình độ năng
lực của nhà lãnh đạo, phụ thuộc vào cái đức, cái tài, cái tâm của cơ quan ban
hành chính sách. nếu hội tụ đủ các điều kiện trên thì sẽ có được những quyết
sách quan trọng, phù hợp với thực tế và nhu cầu của đối tượng thụ hưởng là
những người có công với cách mạng.
Bên cạnh đó, việc lắng nghe ý kiến quần chúng, lắng nghe tâm tư
nguyện vọng của đối tượng thụ hưởng cũng không thể thiếu trong quá trình
thực hiện chính sách, những vấn đề tích cực cần phát huy, đề cao, nêu gương,
những biểu hiện hạn chế, tiêu cực cần thẳng thắn thừa nhận, khắc phục sửa

Trong quá trình thực hiện chính sách người có công với cách mạng thì
tùy từng điều kiện, thời gian mà thực hiện các phương pháp cho phù hợp, tuy
nhiên một trong các phương pháp tối ưu phát huy tích cực được hiệu quả
chính sách thì phương pháp kết hợp giữa các phương pháp tuyên truyền, vận
động, phương pháp chính trị và phương pháp kinh tế là phương pháp mang leị
hiệu quả, kịp thời và đồng bộ nhất.
Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện đầy đủ chính sách của Đảng,
pháp luật của Nhà nước đối với thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ, người
có công. Trong đó, đặc biệt quan tâm các gia đình chính sách có nhiều khó
khăn, người có công hiện đang sống cô đơn, không nơi nương tựa, các gia
đình chính sách vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa, vùng căn
cứ địa cách mạng trước đây, phấn đấu không để hộ người có công thuộc diện
hộ nghèo. Ưu tiên nguồn lực giải quyết những nhu cầu cấp thiết đối với người
có công, như phụng dưỡng Bà mẹ Việt Nam anh hùng, dạy nghề, tạo việc
làm, giúp đỡ các gia đình chính sách phát triển sản xuất, kinh doanh…
Tiếp tục rà soát, bổ sung, hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật ưu
đãi người có công, đặc biệt chú trọng giải quyết các vướng mắc, tồn tại phát
sinh liên quan để kịp thời điều chỉnh, bổ sung cho phù hợp với điều kiện kinh

18


tế - xã hội của đất nước.
1.2.2.2. Các bước tổ chức thực hiện chính sách
Do tầm quan trọng của việc thực hiện chính sách người có công với
cách mạng nên các cơ quan nhà nước cần đặc biệt quan tâm chỉ đạo sát sao
công tác tổ chức triển khai thực hiện chính sách. Để tổ chức, điều hành có
hiệu quả chính sách ưu đãi đối với người có công cách mạng nhà nước cần
phải thực hiện nhiều nội dung quản lý khác nhau, nhưng trước tiên cần tuân
thủ các bước tổ chức cơ bản sau đây:

lượng cá nhân và tổ chức tham gia thực hiện chính sách là rất lớn.
Hoạt động phân công, phổi hợp diễn ra theo tiến trình thực hiện chính
sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng một cách chủ động, sáng tạo
để luôn duy trì chính sách được ổn định, góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả
chính sách
+ Duy trì chính sách đối với người có công
Các chế độ ưu đãi được quy định đối với người có công, đã bao phủ
hầu hết các mặt trong đời sống, phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội từng
thời kỳ, đảm bảo mức sống của người có công và thân nhân, do vậy chính
sách cần được duy trì, tồn tại và phát huy hơn nữa trong thực tế, để thực hiện
tốt “Toàn dân chăm sóc các gia đình thương binh, liệt sĩ và người có công với
cách mạng”, thì phải có sự đồng tâm, hợp lực của đông đảo các tầng lớp nhân
dân nhiệt và làm cho nó trở thành nét đẹp trong đời sống văn hóa của xã hội.
Muốn đời sống của người có công với cách mạng và gia đình người có công
với cách mạng không ngừng được cải thiện; nhiều người có ý chí vươn lên,
nỗ lực phấn đấu, tiếp tục có nhiều đóng góp vào sự nghiệp đổi mới, xây dựng
và phát triển đất nước thì cần có sự đoàn kết nhất trí để đưa nền kinh tế đất
nước ngày càng phát triển bền vững hơn, toàn diện hơn…Đây là nhiệm vụ
của cơ quan nhà nước trong việc tổ chức thực hiện chính sách ưu đãi đối với
người có công với cách mạng.

20


+ Điều chỉnh chính sách đối với người có công
Trong từng giai đoạn, điều kiện, hoàn cảnh, các chính sách đã được
điều chỉnh bổ sung cho phù hợp nhằm bù đắp phần nào những hy sinh, mất
mát của người có công cho nền độc lập tự do của tổ quốc. Khi đất nước bước
vào thời kỳ đổi mới, chính sách ưu đãi người có công với cách mạng càng
được đặc biệt quan tâm, hệ thống chính sách, pháp luật ưu đãi người có công