MỤC LỤC
Danh mục từ viết tắt...................................................................................................i
Danh mục bảng.........................................................................................................ii
Danh mục hình.........................................................................................................iii
MỞ ĐẦU................................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
VỀ QUẢN LÝ NGÂN SÁCH NHÀ NƯỚC CẤP HUYỆN......................................4
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu. ...................................................................4
1.1.1. Các công trình nghiên cứu.......................................................................4
1.1.2. Những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu.....................................................7
1.2. Ngân sách nhà nước cấp huyện trong hệ thống NSNN...................................8
1.2.1. Tổng quan về NSNN.................................................................................8
1.2.2. Ngân sách nhà nước cấp huyện..............................................................15
1.3. Quản lý NSNN cấp huyện.............................................................................19
1.3.1. Nội dung quản lý NSNN cấp huyện........................................................19
1.3.2. Sự cần thiết phải hoàn hiện công tác quản lý NSNN cấp huyện.............24
1.3.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến quản lý NSNN cấp huyện.........................27
1.3.4. Cơ sở đánh giá hiệu quả quản lý NSNN.................................................28
CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.....................................................30
2.1. Phương pháp luận.........................................................................................30
2.2. Các phương pháp nghiên cứu cụ thể.............................................................30
2.2.1. Phương pháp thu thập thông tin.............................................................30
2.2.2. Phương pháp phân tích..........................................................................31
2.2.3. Phương pháp tổng hợp...........................................................................32
2.2.4. Phương pháp so sánh.............................................................................33
2.2.5. Phương pháp thống kê mô tả và nghiên cứu tài liệu..............................33
2.3. Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu..................................................34
2.4. Các bước thực hiện và thu thập số liệu.........................................................34
2.5. Các công cụ được sử dụng............................................................................35



DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

STT
1

Ký hiệu
GTGT

Nguyên nghĩa
Giá trị gia tăng

2

HĐND

Hội đồng nhân dân

3

KBNN

Kho bạc nhà nước

4

MTTQ

Mặt trận Tổ quốc

5


UBND

Ủy ban nhân dân

11

XDCB

Xây dựng cơ bản

DANH MỤC BẢNG

STT

Bảng

Nội dung

i

Trang


Tốc độ tăng tổng giá trị sản xuất và thu nhập bình quân đầu

1

Bảng 3.1


Bảng 3.9

44

người các năm từ 2009 đến 2014.
Trình độ và kết quả công tác của cán bộ quản lý ngân sách

49

huyện Sóc Sơn năm 2014.
50

Dự toán tổng thu ngân sách huyện các năm từ 2009 đến

52

2014.
55

Dự toán tổng số thu thuế, phí, lệ phí và dự toán tổng chi

58

thường xuyên các năm từ 2009 đến 2014.
Tình hình chấp hành dự toán thu ngân sách các năm từ 2009

61

đến 2014.
Tình hình chấp hành dự toán chi ngân sách các năm từ 2009

67
68


năm từ 2009 đến 2014.

iii


MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài:
Ngân sách nhà nước (NSNN) là một công cụ chính sách tài chính quan trọng
của một quốc gia, là một khâu quan trọng trong điều tiết kinh tế vĩ mô. Trong đó, ngân
sách huyện là một bộ phận cấu thành của NSNN, là công cụ để chính quyền cấp huyện
thực hiện các chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn trong quá trình quản lý kinh tế xã hội,
an ninh quốc phòng. Luật NSNN năm 2002 là cơ sở pháp lý cơ bản để tổ chức quản lý
NSNN nói chung và ngân sách huyện nói riêng nhằm phục vụ cho công cuộc đổi mới
đất nước. Tăng cường quản lý NSNN, đổi mới quản lý thu, chi ngân sách sẽ tạo điều
kiện tăng thu ngân sách và sử dụng ngân sách tiết kiệm, có hiệu quả hơn giúp chúng ta
sớm đạt được mục tiêu công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, đáp ứng được yêu cầu
phát triển kinh tế xã hội, nâng cao đời sống nhân dân.
Sóc Sơn là một huyện ngoại thành phía Bắc của Thủ đô Hà Nội, kinh tế xã
hội còn nhiều khó khăn, trên 60% người dân sống bằng nghề nông nghiệp, giá trị
sản xuất không cao từ đó làm cho khả năng huy động nguồn thu NSNN thấp trong
khi nhu cầu chi cho đầu tư phát triển kinh tế xã hội là rất lớn, nhất là những khoản
chi cho giáo dục, y tế, xây dựng nông thôn mới, đảm bảo xã hội nên đòi hỏi việc
nâng cao hiệu quả quản lý NSNN là hết sức cần thiết, góp phần phục vụ phát triển
kinh tế xã hội trên địa bàn huyện.
Thực tế tại huyện Sóc Sơn, Thành phố Hà Nội, công tác quản lý ngân sách
huyện còn nhiều bất cập: Nguồn lực ngân sách được sử dụng hiệu quả chưa cao;

bổ sung cân đối ngân sách hàng năm từ cấp trên và đảm bảo tính công khai, minh
bạch thu, chi ngân sách.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:
- Đối tượng nghiên cứu: Đề tài nghiên cứu những vấn đề lý luận về quản lý
NSNN; thực trạng quản lý NSNN tại huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội.
- Phạm vi nghiên cứu:
+ Về mặt không gian: Huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội (Nội dung chỉ giới
hạn ở cấp huyện).
+ Về mặt thời gian: Từ năm 2009 đến năm 2014.

2


4. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài:
- Ý nghĩa lý luận của Luận văn: Trên cơ sở nghiên cứu những kiến thức
chung nhất về quản lý ngân sách cấp huyện cũng như hệ thống văn bản pháp luật
quy định về công tác quản lý ngân sách cấp huyện nói chung và ngân sách huyện
Sóc Sơn, thành phố Hà Nội nói riêng, qua đó giúp cho tác giả nghiên cứu cũng như
giúp người đọc nắm được những những vấn đề cơ bản về ngân sách cấp huyện, hiểu
được những quy định cụ thể của Nhà nước về ngân sách cấp huyện như: Khái niệm,
vị trí, vai trò của ngân sách cấp huyện trong hệ thống NSNN; nội dung quản lý ngân
sách cấp huyện; sự cần thiết phải tăng cường quản lý ngân sách cấp huyện và những
nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý ngân sách cấp huyện.
- Ý nghĩa thực tiễn: Trên cơ sở tìm hiểu thực trạng công tác quản lý ngân
sách ở huyện Sóc Sơn, so sánh với hệ thống văn bản pháp luật hiện hành, thực tiễn
phát triển triển kinh tế-xã hội huyện Sóc Sơn trong những năm qua và định hướng
phát triển trong những năm tiếp theo nhằm đề xuất những giải pháp mang tính khả
thi đối với huyện Sóc Sơn để hoàn thiện công tác quản lý ngân sách cũng như nhằm
nâng cao tính công khai, minh bạch hiệu quả trong chu trình quản lý ngân sách.
5. Bố cục luận văn

NSNN tại huyện Phù Cát từ đó đề xuất một số giải pháp hoàn thiện công tác quản lý
NSNN huyện Phù Cát trong những năm tiếp theo.
- “Nâng cao hiệu quả quản lý ngân sách nhà nước tỉnh An Giang giai đoạn
2011 – 2015 và tầm nhìn đến 2020” (2012) - Luận án tiến sĩ của Tô Thiện Hiền, Đại
học ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh. Luận án làm rõ một số vấn đề cơ bản về
NSNN, bản chất NSNN, hiệu quả quản lý NSNN, những yếu tố ảnh hưởng đến
quản lý NSNN. Nghiên cứu kinh nghiệm về quản lý NSNN ở một số nước trên thế
giới và một số tỉnh ở Đồng Bằng Sông Cửu Long. Trên cơ sở lý luận chung về
NSNN, luận án đã phân tích, đánh giá thực trạng về hiệu quả quản lý NSNN tỉnh An
Giang từ năm 2006 đến 2010, chỉ ra những kết quả đạt được, những tồn tại, hạn chế

4


cần khắc phục và nguyên nhân của những tồn tại hạn chế như: Hệ thống pháp luật
chưa hoàn chỉnh, tổ chức hệ thống ngân sách và cơ chế phân cấp quản lý điều hành
ngân sách còn những nội dung chưa phù hợp với thực tiễn, đội ngũ cán bộ còn hạn
chế về trình độ và năng lực, còn tư tưởng cục bộ địa phương trong quản lý, điều
hành NSNN. Từ đó đưa ra những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả quản lý NSNN
tỉnh An Giang.
- Bài viết của Nguyễn Thị Hoàng Yến đăng trên tạp chí Tài chính số 9, năm
2013: “Đổi mới chính sách pháp luật về phân cấp quản lý ngân sách nhà nước”. Nội
dung nêu lên một số qui định về phân cấp ngân sách trong giai đoạn từ năm 1992
đến 2013, vai trò của việc phân cấp ngân sách giữa trung ương và địa phương.
Những yêu cầu đặt ra trong việc tiếp tục đổi mới, hoàn thiện hơn nữa trong phân
cấp ngân sách để đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế xã hội trong giai đoạn mới. Bài
viết nêu ra một số quan điểm và nội dung đổi mới pháp luật về phân cấp quản lý
NSNN như: Đổi mới chính sách pháp luật về phân cấp quản lý NSNN phải bám sát
định hướng, yêu cầu chiến lược phát triển kinh tế xã hội và các văn kiện của Đảng
và Nhà nước phù hợp với từng thời kỳ; Chính sách pháp luật phân cấp quản lý

quyết định các khoản thu ngân sách của địa phương bị hạn chế; phân định nhiệm vụ
chi còn bất cập; tương quan giữa nguồn thu được giữ lại và nhiệm vụ chi của các
cấp chính quyền địa phương còn chưa tương xứng; bổ sung cân đối và bổ sung có
mục tiêu chưa thu hẹp được bất bình đẳng giữa các địa phương; bất cập trong phân
cấp vay nợ đối với chính quyền địa phương. Từ đó các tác giả cũng gợi ý một số
chính sách về phân cấp nhiệm vụ chi, phân cấp nguồn thu, chuyển giao ngân sách
giữa trung ương và địa phương, vay nợ của chính quyền địa phương.
- “Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước ở Việt Nam hiện nay” (2013) - Luận
án tiến sĩ của Lê Toàn Thắng, Học viện Hành chính. Luận án đã hệ thống hóa các lý
thuyết về phân cấp quản lý NSNN, phân tích và đánh giá thực trạng phân cấp quản
lý NSNN ở Việt Nam hiện nay và chỉ ra những bất cập như: Mức độ chủ động về
ngân sách của địa phương chưa cao, quy trình phê duyệt NSNN còn phức tạp, thời
gian dài, hiệu quả quản lý NSNN chưa đáp ứng nhu cầu phát triển kinh tế - xã hội
của quốc gia. Dựa trên cơ sở lý thuyết về phân cấp quản lý NSNN, bài học kinh
nghiệm về phân cấp quản lý ngân sách của một số quốc gia và những đánh giá về
thực trạng phân cấp quản lý NSNN ở Việt Nam, luận án đã đề xuất các giải pháp từ

6


tổng thể tới các giải pháp cụ thể về phân cấp quản lý NSNN. Các giải pháp mang
tính tổng thể từ việc hoàn thiện hệ thống pháp luật về quản lý NSNN tạo khung khổ
pháp lý chặt chẽ trong việc xác định rõ thẩm quyền của trung ương và địa phương
trong quản lý NSNN. Những giải pháp cụ thể để đẩy mạnh phân cấp quản lý NSNN
được luận án đề xuất gắn liền với việc làm rõ các nội dung trong quản lý ngân sách
như: Phân cấp thẩm quyền ban hành luật pháp, chính sách, tiêu chuẩn, định mức
NSNN; Phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi NSNN; Phân cấp quản lý trong thực hiện
chu trình NSNN và phân cấp trong giám sát, thanh tra, kiểm toán NSNN.
Các công trình được nêu ra ở trên đã cung cấp những thông tin bổ ích dưới các
khía cạnh và các mức độ khác nhau, nhất là lý luận về NSNN, quản lý NSNN, các

rất quan tâm đầu tư cho ngân sách cấp huyện song do nhận thức cũng như sự thay
đổi cơ cấu lãnh đạo trong bộ máy chính quyền các cấp đã ảnh hưởng không nhỏ đến
công tác quản lý ngân sách. Luận văn xin kế thừa và tiếp thu có chọn lọc những kết
quả nghiên cứu đã công bố có liên quan để phục vụ cho mục đích nghiên cứu của
mình. Luận văn này mong muốn sẽ góp phần nâng cao chất lượng và hiệu quả của
công tác quản lý NSNN tại huyện Sóc Sơn.
1.2. Ngân sách nhà nước cấp huyện trong hệ thống NSNN
1.2.1. Tổng quan về NSNN
1.2.1.1. Ngân sách nhà nước
Theo Luật ngân sách Nhà nước của Việt Nam năm 2002 thì: NSNN là toàn bộ
các khoản thu, chi của Nhà nước đã được cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết
định và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức năng, nhiệm
vụ của Nhà nước.
Sự hình thành và phát triển của NSNN gắn liền với sự xuất hiện và phát triển của
kinh tế hàng hóa - tiền tệ trong các phương thức sản xuất của cộng đồng và nhà nước
của từng cộng đồng. Sự ra đời của nhà nước, sự tồn tại của kinh tế hàng hóa - tiền tệ là
những tiền đề cho sự phát sinh, tồn tại và phát triển của NSNN.
* Đặc điểm của NSNN:
- Việc tạo lập và sử dụng NSNN luôn gắn chặt với quyền lực kinh tế - chính trị
của Nhà nước và việc thực hiện các chức năng của Nhà nước. Nhà nước quyết định
mức thu chi, nội dung và cơ cấu thu chi NSNN.
- Hoạt động thu, chi NSNN được thực hiện trên cơ sở những luật lệ do Nhà nước
qui định. Nhà nước thống nhất quản lý và sử dụng cho nhu cầu chung của cả nước.

8


- Hoạt động NSNN là hoạt động phân phối lại các nguồn tài chính, nó thể hiện
ở hai lĩnh vực thu và chi NSNN.
- NSNN luôn gắn chặt với sở hữu nhà nước, luôn chứa đựng những lợi ích

NSNN là hướng vào việc đảm bảo tính hiệu quả, tiết kiệm trong việc huy động cũng
như sử dụng đồng vốn của NSNN và giữ kỷ luật tài chính.
Giữa chức năng phân phối và chức năng giám đốc của NSNN có mối quan hệ
hữu cơ với nhau trong quá trình hình thành và vận động của NSNN. Phân phối là
chức năng trọng yếu của NSNN, chức năng phân phối vừa là tiền đề, vừa là cơ sở cho
sự hình thành và vận động của chức năng giám đốc, thông qua phân phối để thực hiện
giám sát, kiểm tra. Ngược lại, nhờ có kiểm tra, giám sát mà quá trình phân phối
NSNN được thực hiện đúng pháp luật và có hiệu quả. Chức năng phân phối chỉ mới
cho thấy sự vận động của quỹ tiền tệ tập trung cho từng lĩnh vực phát triển của đất
nước, còn về tính đúng đắn, tính hợp lý, phù hợp với yêu cầu của các qui luật kinh tế
khách quan muốn được đảm bảo đòi hỏi phải có chức năng giám đốc.
* Vai trò của NSNN: NSNN có vai trò rất quan trọng trong toàn bộ hoạt động
kinh tế - xã hội, an ninh quốc phòng và đối ngoại của đất nước. Tuy nhiên vai trò
của NSNN bao giờ cũng gắn liền với vai trò của Nhà nước trong thời kỳ nhất định.
Trong nền kinh tế thị trường, vai trò của NSNN được thay đổi một cách căn
bản, từ chỗ chỉ gắn với khu vực kinh tế quốc doanh và các nhu cầu chi tiêu cho bộ
máy của Nhà nước trong cơ chế bao cấp sang một bình diện mới với phạm vi rộng
lớn và bao quát hơn. Việc từ bỏ nguyên tắc quản lý trực tiếp theo kiểu “cấp phát và
giao nộp” đối với khu vực kinh tế quốc doanh và các cơ quan nhà nước, đã tạo điều
kiện cho NSNN đảm nhận vai trò quản lý vĩ mô đối với toàn bộ nền kinh tế - xã hội.
Vai trò của NSNN được thể hiện trên một số lĩnh vực điều tiết sau đây:
Một là, NSNN là công cụ chủ yếu phân bổ trực tiếp hoặc gián tiếp các nguồn
tài chính Quốc gia, định hướng phát triển sản xuất, hình thành cơ cấu kinh tế mới,
thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định và bền vững.
Hai là, NSNN là công cụ để điều tiết thị trường, bình ổn giá cả và kiềm chế
lạm phát.
Ba là, NSNN là công cụ có hiệu lực của Nhà nước để điều chỉnh trong lĩnh
vực thu nhập, góp phần giải quyết các vấn đề xã hội.
Bốn là, NSNN có vai trò quan trọng và chủ yếu đối với việc củng cố, tăng
cường sức mạnh của bộ máy Nhà nước, bảo vệ đất nước và giữ gìn an ninh.


Ngân sách huyện, quận, thị
xã, thành phố thuộc tỉnh

Ngân sách xã, phường,
thị trấn

11


NSTW bao gồm các đơn vị dự toán của cấp này. Mỗi bộ, mỗi cơ quan Trung
ương là một đơn vị dự toán của NSTW.
NSĐP là tên chung chỉ các cấp ngân sách của các cấp chính quyền bên dưới
phù hợp với địa giới hành chính các cấp. Ngân sách xã, phường, thị trấn vừa là một
cấp ngân sách, vừa là một bộ phận cấu thành của ngân sách huyện, quận, thị xã.
Ngân sách huyện, quận, thị xã vừa là một cấp ngân sách vừa là một bộ phận cấu
thành của ngân sách tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương. Ngoài ngân sách xã,
phường, thị trấn chưa có các đơn vị dự toán ra, các cấp ngân sách khác đều bao gồm
một số đơn vị dự toán của ngân sách cấp ấy hợp thành.
Trong đó:
- NSTW giữ vai trò chủ đạo, chi phối trong hệ thống NSNN, NSTW thực
hiện nhiệm vụ chi quan trọng, có tính chất điều chỉnh vĩ mô nền kinh tế, đảm bảo
chi cho an ninh, quốc phòng và các chương trình mục tiêu quốc gia, phát triển toàn
diện nền kinh tế - xã hội và thực hiện chức năng hỗ trợ cho ngân sách cấp dưới.
- Ngân sách cấp tỉnh có nhiệm vụ chỉ đạo khai thác nguồn thu tại chỗ, tận
dụng tăng thu những nguồn thu được phân cấp, đồng thời phân bổ các khoản chi,
chú trọng đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, phát triển kinh tế, xã hội trên phạm vi tỉnh
quản lý, ngoài ra còn thực hiện nhiệm vụ hỗ trợ cho ngân sách cấp dưới.
- Ngân sách cấp huyện là ngân sách trung gian có nhiệm vụ thu, chi theo
Luật ngân sách đồng thời thực hiện quản lý, cấp phát theo chức năng nhiệm vụ

hoạt dộng của các cấp chính quyền ngân sách từ Trung ương đến địa phương mà
còn tạo điều kiện phát huy được lợi thế nhiều mặt của từng vùng, từng địa phương
trong cả nước. Nó cho phép quản lý và kế hoạch hóa NSNN được tốt hơn, điều
chỉnh mối quan hệ giữa các cấp chính quyền cũng như quan hệ giữa các cấp ngân
sách được tốt hơn để phát huy vai trò là công cụ điều chỉnh vĩ mô của NSNN. Đồng
thời phân cấp quản lý NSNN còn có tác động thúc đẩy phân cấp quản lý kinh tế, xã
hội ngày càng hoàn thiện hơn.
- Nguyên tắc phân cấp quản lý NSNN:
+ Đảm bảo tính thống nhất của hệ thống NSNN;

13


+ Phân cấp thực hiện đồng bộ giữa phân cấp quản lý kinh tế - xã hội với tổ
chức bộ máy hành chính. Phù hợp với chức năng, nhiệm vụ của từng cấp chính
quyền trong kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội của từng cấp.
+ Đảm bảo vai trò chủ đạo của NSTW, đồng thời đảm bảo tính độc lập, tự chủ
của NSĐP, phù hợp với chỉ đạo của cấp trên và điều kiện cụ thể của địa phương.
+ Đảm bảo tính công bằng, tính minh bạch trong phân cấp.
- Nội dung của phân cấp quản lý NSNN là giải quyết mối quan hệ giữa các
cấp chính quyền trong việc sử dụng NSNN, cụ thể phân cấp quản lý NSNN bao
gồm các nội dung sau:
+ Giải quyết mối quan hệ quyền lực giữa các cấp chính quyền trong việc ban
hành các chính sách chế độ thu - chi, quản lý ngân sách. Đây là nội dung cốt yếu của
phân cấp NSNN. Qua phân cấp phải xác định rõ quyền hạn và trách nhiệm ban hành
các chính sách, chế độ tiêu chuẩn thuộc về ai; phạm vi, mức độ quyền hạn của mỗi cấp
trong việc ban hành chính sách chế độ. Có như vậy, việc quản lý và điều hành NSNN
mới đảm bảo tính ổn định, tính pháp lý, tránh được tư tưởng cục bộ địa phương.
+ Giải quyết mối quan hệ vật chất trong quá trình phân giao nhiệm vụ thu, chi và
cân đối ngân sách. Đây là mối quan hệ phức tạp trong phân cấp NSNN vì đây là mối

năng, nhiệm vụ đó, chính quyền cấp huyện phải có phương tiện tài chính đủ mạnh.
Luật NSNN đã căn cứ vào các khoản thu, chi của NSNN để quy định cụ thể các
khoản thu, chi cho ngân sách cấp huyện. Ngân sách huyện là một bộ phận của
NSNN được quản lý thống nhất theo chính sách, cơ chế quản lý về NSNN, nó vừa
là kế hoạch tài chính, vừa là quỹ tiền tệ của huyện được hình thành từ các nguồn thu
và các khoản chi phân giao của huyện. Chính vì vậy, ta có thể hiểu ngân sách huyện
như sau:
Xét về hình thức biểu hiện bên ngoài: Ngân sách huyện là toàn bộ các khoản
thu, chi trong dự toán đã được HĐND huyện quyết định và được thực hiện trong
một năm nhằm đảm bảo nguồn tài chính cho chính quyền nhà nước cấp huyện trong
quá trình thực hiện các chức năng, nhiệm vụ về quản lý kinh tế, xã hội trên địa bàn.
Xét về bản chất: Ngân sách huyện là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa chính
quyền nhà nước cấp huyện với các chủ thể khác phát sinh trong quá trình phân phối
các nguồn tài chính nhằm tạo lập quỹ ngân sách huyện; trên cơ sở đó mà đáp ứng
cho các nhu cầu chi gắn với việc thực hiện các chức năng, nhiệm vụ của chính

15


quyền nhà nước cấp huyện. Ngân sách huyện bao gồm ngân sách cấp huyện và ngân
sách các xã, phường, thị trấn.
* Đặc điểm của ngân sách huyện
Ngân sách cấp huyện là một cấp ngân sách trong hệ thống NSNN, vì vậy nó
có đầy đủ những đặc điểm chung của NSNN:
- Ngân sách huyện được phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi theo quy định của
pháp luật, đồng thời luôn chịu sự kiểm tra, giám sát của cơ quan quyền lực nhà
nước cấp huyện.
- Ngân sách huyện được quản lý và điều hành theo dự toán và theo chế độ,
tiêu chuẩn, định mức do cơ quan có thẩm quyền quy định.
- Hoạt động của ngân sách huyện luôn gắn với hoạt động của chính quyền

xuyên của cơ quan chính quyền nhà nước cấp trên đối với hoạt động của các cơ
quan chính quyền nhà nước cấp dưới. Ngân sách huyện trở thành một trong những
công cụ hữu hiệu cho chính quyền nhà nước cấp trên thực hiện quyền giám sát của
mình đối với hoạt động của chính quyền nhà nước cấp dưới, bởi hầu hết các huyện
đều có một phần nguồn thu được tạo lập nhờ số chi bổ sung từ ngân sách cấp trên.
Muốn nhận được số chi bổ sung của ngân sách cấp trên để tạo nguồn thu cho mình,
chính quyền huyện buộc phải giải trình toàn bộ cơ cấu thu, chi và chỉ rõ số thiếu
hụt; đồng thời phải cam kết thực hiện số thu bổ sung theo đúng quy định của quản
lý NSNN hiện hành. Nhờ đó sự kiểm soát của chính quyền nhà nước cấp trên đối
với hoạt động của chính quyền cấp huyện trở nên dễ dàng.
Trên cơ sở đó, có thể khẳng định Ngân sách huyện là công cụ tài chính quan
trọng để chính quyền cấp huyện thực hiện mọi chức năng, nhiệm vụ được giao trên
địa bàn quản lý.
1.2.2.2. Nguồn thu và nhiệm vụ chi
Nguồn thu của ngân sách huyện do HĐND cấp tỉnh quyết định phân cấp
trong phạm vi nguồn thu ngân sách địa phương được hưởng.
Nguồn thu và nhiệm vụ chi của ngân sách huyện được hình thành trên cơ sở
tiềm năng và nhu cầu phát triển kinh tế, xã hội của địa phương kết hợp với các
nhiệm vụ về quản lý kinh tế, xã hội mà chính quyền huyện được phân công, phân
cấp thực hiện. Đó chính là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa phân cấp quản lý về kinh
tế, xã hội với sự phân cấp về quản lý tài chính, ngân sách. Và trên một phương diện

17


nhất định, căn cứ vào nguồn thu và nhiệm vụ chi của ngân sách huyện được phân
giao, người ta có thể coi đó là nội dung của ngân sách huyện.
a. Nguồn thu của ngân sách huyện.
Thu ngân sách huyện là quá trình tạo lập, hình thành ngân sách huyện, đóng
vai trò quan trọng quyết định đến việc chi ngân sách huyện. Theo Luật ngân sách

- Chi thường xuyên:
+ Hoạt động sự nghiệp giáo dục - đào tạo, y tế thực hiện theo phân cấp của tỉnh.
+ Các hoạt động văn hóa, thông tin, thể dục thể thao, xã hội và các hoạt động
xã hội khác do cơ quan cấp huyện quản lý.
+ Các hoạt động sự nghiệp kinh tế do cơ quan cấp huyện quản lý như: Nông
nghiệp, ngư nghiệp, lâm nghiệp thủy lợi; giao thông; sự nghiệp hành chính; các sự
nghiệp kinh tế khác; quốc phòng, an ninh trật tự và an toàn xã hội.
+ Hoạt động của các cơ quan nhà nước, cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam ở
cấp huyện.
+ Hoạt động của Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam, Đoàn thanh niên Cộng
sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp phụ nữ, Hội nông dân Việt Nam ở cấp huyện.
+ Hỗ trợ cho các tổ chức chính trị xã hội - nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ
chức xã hội - nghề nghiệp ở huyện theo qui định của pháp luật.
+ Thực hiện các chính sách xã hội đối với các đối tượng do huyện quản lý.
+ Các khoản chi thường xuyên khác theo qui định của pháp luật.
- Chi bổ sung cho ngân sách cấp dưới.
- Chi chuyển nguồn ngân sách huyện năm trước sang ngân sách huyện năm sau.
1.3. Quản lý NSNN cấp huyện.
1.3.1. Nội dung quản lý NSNN cấp huyện
Quản lý ngân sách huyện là quá trình quản lý hệ thống các quan hệ kinh tế
phát sinh trong quá trình tạo lập, phân phối và sử dụng quỹ tiền tệ của chính quyền
nhà nước cấp huyện; quản lý các khoản thu, chi của huyện đã dự toán bởi UBND
tỉnh, thành phố và được thực hiện trong một năm để đảm bảo thực hiện các chức
năng, nhiệm vụ của cấp trên giao và huyện đề ra.
Nội dung quản lý NSNN cấp huyện là quản lý toàn bộ các khoản thu, chi
NSNN cấp huyện hàng năm qua các khâu: Lập dự toán, chấp hành dự toán, quyết
toán và thanh tra, kiểm tra NSNN huyện.

19



20