HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
= = = =  = = = =
ĐỖ THU THỦY
NGHIÊN CỨU CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN
SÁCH XÃ TẠI TRUNG GIÃ, HUYỆN SÓC SƠN,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
HÀ NỘI – 2015
HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM
KHOA KINH TẾ VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN
= = = =  = = = =
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
NGHIÊN CỨU CÔNG TÁC QUẢN LÝ NGÂN SÁCH XÃ
TẠI TRUNG GIÃ, HUYỆN SÓC SƠN,
THÀNH PHỐ HÀ NỘI
Tên sinh viên : ĐỖ THU THỦY
Chuyên ngành : QUẢN LÝ KINH TẾ
Lớp
:
K56 – QLKT
Niên khóa
:
2011 – 2015
Giảng viên hướng dẫn : TS. NGUYỄN HỮU KHÁNH
HÀ NỘI – 2015
22
22
LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan rằng số liệu trong khóa luận của tôi với đề tài:
“Nghiên cứu công tác quản lý ngân sách xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn,

công cụ tài chính quan trọng đáp ứng nguồn tài lực cho chính quyền cấp xã
trong quá trình thực hiện chức năng và quyền hạn của mình. Công tác quản lý
ngân sách xã có vai trò rất quan trọng. Qua đây, chúng ta thấy rõ được thực
trang công tác quản lý ngân sách xã và kết quả đạt được những gì trong những
năm vừa qua và xu hướng trong những năm tới. Từ đó chính quyền xã có thể
lập kế hoạch quản lý ngân sách xã một cách khoa học, hợp lý và phù hợp với
tình hình kinh tế - xã hội của địa phương.
Xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà Nội được chọn là điểm
nghiên cứu với ba lý do chính. Thứ nhất, Trung Giã là một xã ngoại thành Hà
Nội, nằm ở phía Bắc của huyện Sóc Sơn và là nơi giáp ranh của 3 tỉnh Thái
Nguyên, Hà Nội, Bắc Giang nên vô cùng thuận lợi cho việc trao đổi hàng hóa,
giao lưu buôn bán giữa các vùng. Thứ hai, trong những năm gần đây công tác
dồn điền đồi thửa hầu hết đã được thực hiện ở tất cả các thôn trong địa bàn và
đem lại kết quả cao, đã giao được 303,5 ha/ 316,4 ha đạt 95%. Thứ ba, công
tác xây dựng nông thôn mới trong những năm gần đây về cơ bản đã được
triển khai rộng rãi và thu được nhiều thành quả to lớn: Năm 2014 với sự vào
cuộc của Ban chỉ đạo và Ban phát triển thôn nên 11/19 tiêu chí đã đạt được
năm 2013 tiếp tục được duy trì và hoàn thành thêm 2 tiêu chí là hộ nghèo và
hình thức sản xuất. Công tác thu - chi tài chính thực hiện đúng theo luật
NSNN quy định (Có báo cáo riêng bằng văn bản của kế toán tài chính về ước
tính thực hiện thu - chi qua các năm và dự toán ngân sách của những năm tới).
Công tác quản lý ngân sách trên địa bàn xã đã đạt được nhiều kết quả góp
phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao đời sống nhân dân. Song bên
cạnh đó, công tác quản lý NSX vẫn còn một số mặt tồn tại cần được khắc
phục và giải quyết kịp thời. Do vậy tôi chọn nghiên cứu đề tài: “ Nghiên cứu
5
5
công tác quản lý Ngân sách xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, thành phố Hà
Nội”.
Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng công tác quản lý Ngân sách xã

trong năm tài khóa cụ thể. Do vậy, muốn giảm sự sai khác trong công tác dự
toán ngân sách cần có những hiểu biết đúng về phần ngoài dự toán này.
Việc kiểm tra giám sát chưa được thường xuyên chặt chẽ, chỉ có tính
chất trọng điểm. Dân chúng và các tổ chức Đoàn thể chưa thực sự vào cuộc
với vai trò giám sát, phát hiện những bất hợp lý, những sai phạm trong công
tác quản lý NSX.
Qua nghiên cứu cho thấy có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến công tác
quản lý ngân sách xã như: Chính sách của nhà nước, nhận thức trình độ của
lãnh đạo xã, sự phát triển kinh tế - xã hội, Qua đây tôi xin đề xuất một số
giải pháp cần thực hiện cho công tác quản lý ngân sách xã Trung Giã trong
thời gian tới: Hoàn thiện bộ máy quản lý ngân sách xã, nâng cao chất lượng
trong công tác quản lý, hoàn thiện chính sách nhà nước, tăng cường tập huấn
nâng cao trình độ quản lý giám sát cho các cán bộ trong bộ máy quản lý ngân
sách xã.
7
7
MỤC LỤC
8
8
DANH MỤC BẢNG
9
9
, HÌNH
10
10
Chữ viết tắt
1. CNH – HĐH
2. CN – TTCN
3. CSHT
4. DV – TM

Trung ương
Uỷ ban nhân dân
Xây dựng cơ bản
11
11
PHẦN I. MỞ ĐẦU
1.1 Tính cấp thiết của đề tài
Trong công cuộc đổi mới nền kinh tế hiện nay, nhất là kể từ khi chúng
ta gia nhập tổ chức thương mại quốc tế WTO, nền kinh tế nước ta đã có bước
phát triển mạnh mẽ ngày càng ổn định, các thành tựu đạt được trong các lĩnh
vực kinh tế, văn hoá, xã hội thể hiện đường lối đổi mới của Đảng và Nhà
nước ta, đó là sự cố gắng của các cấp các ngành từ trung ương đến địa
phương, của toàn thể nhân dân lao động trong việc thực hiện mục tiêu : “Dân
giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh” mà Đảng đã đề ra
trong đó có sự đóng góp không nhỏ của ngân sách Nhà nước.
Ngân sách Nhà nước là khâu chủ đạo, là điều kiện vật chất quan trọng
để thực hiện chức năng nhiệm vụ của Nhà nước, đồng thời ngân sách Nhà
nước là công cụ quan trọng để Nhà nước điều khiển vĩ mô nền kinh tế, giữ gìn
an ninh quốc phong, trật tự an toàn xã hội và bảo vệ toàn vẹn lãnh thổ Tổ
quốc Việt Nam.
Ngân sách xã là cấp ngân sách cơ sở trong hệ thống ngân sách Nhà nước,
tương đương với ngân sách xã là ngân sách phường, thị trấn.Trong đó, xã là
một cấp chính quyền cơ sở trong các cấp chính quyền nhiệm vụ của chính
quyền xã là quản lý mọi mặt đời sống kinh tế xã hội, an ninh quốc phòng phát
triển kinh tế thực hiện nhiệm vụ chính trị, văn hoá, giáo dục và các chức năng
khác mà chính quyền xã phải thực hiện trên địa bàn xã. Khi thực hiện các
nhiệm vụ đó xã là nơi trực tiếp sử dụng kinh phí và thực hiện các nhiệm vụ
của một đơn vị dự toán nhằm duy trì hoạt động của bộ máy chính quyền xã,
các hoạt động đoàn thể, các sự nghiệp văn hoá giáo dục, y tế, an ninh quốc
phòng thực hiện các chương trình mục tiêu phát triển kinh tế trên địa bàn xã

13
13
1.2.2 Mục tiêu cụ thể
- Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về công tác quản lý
ngân sách của xã.
- Nghiên cứu thực trạng công tác quản lý Ngân sách xã Trung Giã.
- Tìm hiểu các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện công tác quản lý ngân
sách trên địa bàn xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội.
- Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý ngân sách trên
địa bàn xã trong thời gian tới.
1.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
1.3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là: Công tác quản lý ngân sách xã trên
địa bàn xã Trung Giã, huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội.
1.3.2 Phạm vi nghiên cứu
+ Phạm vi nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu thực trạng công tác
quản lý ngân sách trên địa bàn xã
+ Phạm vi không gian: Đề tài được triển khai nghiên cứu trên địa bàn xã
Trung Giã, huyện Sóc Sơn, TP Hà Nội.
+ Phạm vi về thời gian: Đánh giá được thực trạng nghiên cứu trong thời
gian từ năm 2011 đến nay và tập trung vào năm 2014.
Đề tài được triển khai nghiên cứu từ tháng 1 đến tháng 6 năm 2015
14
14
PHẦN II. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
2.1 Cơ sở lý luận
2.1.1 Một số khái niệm cơ bản
2.1.1.1 Khái quát về Ngân sách nhà nước
a, Khái niệm Ngân sách nhà nước
Ngân sách nhà nước hay ngân sách chính phủ, là một phạm trù kinh tế

nước trong từng thời kỳ nhất định.
c, Vai trò Ngân sách nhà nước
Ngân sách nhà nước có vai trò vô cùng quan trọng trong toàn bộ hoạt
động kinh tế, xã hội, an ninh, quốc phòng và đối ngoại của đất nước. Cần hiểu
rằng, vai trò của NSNN luôn gắn liền với vai trò của đất nước theo từng giai
đoạn nhất định. Đối với nền kinh tế thị trường, NSNN đảm nhận vai trò quản
lý vĩ mô đối với toàn bộ kinh tế, xã hội.
Huy động các nguồn tài chính của NSNN để đảm bảo nhu cầu chi tiêu
của Nhà nước
Vai trò này xuất phát từ bản chất kinh tế của Ngân sách nhà nước, để
đảm bảo cho hoạt động của nhà nước trong các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã
hội đòi hỏi phải có những nguồn tài chính nhất định. Những nguồn tài chính
này được hình thành từ các khoản thu thuế và các khoản thu ngoài thuế. Đây
là vai trò lịch sử của Ngân sách nhà nước mà trong bất kỳ chế độ xã hội nào,
cơ chế kinh tế nào Ngân sách nhà nước đều phải thực hiện.
Ngân sách Nhà nước là công cụ điều tiết thị trường, bình ổn giá cả và
chống lạm phát
16
16
Đặc điểm nổi bật của nền kinh tế thị trường là sự cạnh tranh giữa các
nhà doanh nghiệp nhằm đạt được lợi nhuận tối đa, các yếu tố cơ bản của thị
trường là cung cầu và giá cả thường xuyên tác động lẫn nhau và chi phối hoạt
động của thị trường. Sự mất cân đối giữa cung và cầu sẽ làm cho giá cả tăng
lên hoặc giảm đột biến và gây ra biến động trên thị trường, dẫn đến sự dịch
chuyển vốn của các doanh nghiệp từ ngành này sang ngành khác, từ địa
phương này sang địa phương khác. Việc dịch chuyển vốn hàng loạt sẽ tác
động tiêu cực đến cơ cấu kinh tế, nền kinh tế phát triển không cân đối. Do đó,
để đảm bảo lợi ích cho nhà sản xuất cũng như người tiêu dùng Nhà nước phải
sử dụng ngân sách để can thiệp vào thị trường nhằm bình ổn giá cả thông qua
công cụ thuế và các khoản chi từ ngân sách nhà nước dưới các hình thức tài

sung thu nhập cho tầng lớp dân cư có thu nhập thấp.
Các vai trò trên của Ngân sách nhà nước cho thấy tính chất quan trọng
của Ngân sách nhà nước, với các công cụ của nó có thể quản lý toàn diện và
có hiệu quả đối với toàn bộ nền kinh tế.
d, Phân cấp quản lý Ngân sách nhà nước
Hệ thống chính quyền nhà nước được tổ chức thành nhiều cấp và mỗi
cấp đều được phân giao những nhiệm vụ nhất định. Để thực hiện những
nhiệm vụ đó, mỗi cấp lại được phân giao những quyền hạn cụ thể về nhân sự,
kinh tế, hành chính và ngân sách.Việc hình thành hệ thống ngân sách nhà
nước gồm nhiều cấp thì việc phân cấp ngân sách nhà nước là một tất yếu
khách quan. Bởi vì mỗi cấp ngân sách nhà nước đều có nhiệm vụ thu, chi
mang tính độc lập. Trong việc tổ chức quản lý tài chính nhà nước nếu cơ chế
phân cấp quản lý ngân sách nhà nước được thiết lập phù hợp thì tình hình
18
18
quản lý tài chính và ngân sách nhà nước sẽ được cải thiện góp phần thúc đẩy
sự phát triển ổn định của nền kinh tế – xã hội.
Sự phân giao về ngân sách cho các cấp chính quyền làm nảy sinh khái
niệm về phân cấp quản lý ngân sách. Có thể hiểu về phân cấp quản lý ngân
sách nhà nước như sau:
Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước là việc phân định phạm vi trách
nhiệm, quyền hạn của các cấp chính quyền nhà nước từ Trung ương tới địa
phương trong quá trình tổ chức tạo lập và sử dụng ngân sách nhà nước phục
vụ cho việc thực thi chức năng nhiệm vụ của nhà nước.
Phân cấp quản lý ngân sách nhà nước chỉ xảy ra khi ở đó có nhiều cấp
ngân sách, phân cấp ngân sách thể hiện mối quan hệ giữa các cấp chính quyền
địa phương.
2.1.1.2 Khái quát về Ngân sách xã
a, Khái niệm Ngân sách xã
Để phù hợp với điều kiện thực tế của đất nước ta trong quá trình hội

định
mục tiêu, các phương pháp sử dụng nguồn lực ngân sách để đạt được
mục
tiêu
trong phát triển kinh tế - xã hội đúng hướng tại địa
phương.
Thứ hai, thông qua quá trình quản lý NSX mà chính quyền địa
phương
xây dựng bộ máy tổ chức hoạt động để đạt được mục tiêu đã đề
ra.
Thứ ba,vai trò duy trì và thúc đẩy được thể hiện qua chức năng
lãnh
đạo của quy trình quản lý. Nhờ có hệ thống nguyên tắc quản lý NSX (nội
quy,
quy chế) mới có thể bắt buộc chủ thể quản lý là chính quyền địa phương
và
các đối tượng quản lý NSX hoạt động đảm bảo quy định của pháp luật.
Đ
ây là
nhân tố đặc biệt quan trọng góp phần tạo nên kỷ luật, kỷ cương tính
ổn
định,
bền vững trong mỗi tổ chức quản lý. Thông qua hệ thống chính sách
về
nhân
lực, vật lực, tài lực, tin lực phù hợp và phong cách quản lý hợp lý,
hoạt
động
quản lý NSX là tác nhân tạo ra động cơ thúc đẩy sự phát triển kinh
tế - xã

nhau từ dự đoán - kế hoạch hoá - tổ chức thực hiện - động viên phối hợp -
điều chỉnh - hạch toán kiểm tra.
Quản lý NSNN là việc sử dụng những công cụ, biện pháp tổng hợp để
tập trung một phần nguồn tài chính quốc gia hình thành quỹ ngân sách nhà
nước và thực hiện phân phối, sử dụng nguồn quỹ đó một cách hợp lý, có hiệu
quả nhằm thoả mãn các nhu cầu của Nhà nước và đạt được những mục tiêu
kinh tế, xã hội.
Quản lý NSX được hiểu là quá trình Nhà nước sử dụng các phương
pháp, các công cụ thích hợp nhằm hướng dẫn, điều khiển các hoạt động tài
chính trên địa bàn vận động, phát triển phù hợp với các quy luật khách quan
và có thể đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.
21
21
(Chủ biên PGS.TS Đặng Văn Du,TS Hoàng Thị Thúy Nguyệt (2012) Giáo
trình quản lý tài chính xã, trường Học viện Tài chính)
Quản lý NSX phải được thực hiện ở tất cả các khâu của chu trình ngân
sách (từ Lập dự toán ngân sách - Chấp hành ngân sách - Quyết toán ngân
sách); phải đảm bảo tính thống nhất trong thực hiện và quản lý thu, chi ngân
sách trong hệ thống ngân sách các cấp; phải đảm bảo tính cân đối của ngân
sách; phải được quản lý rành mạch, công khai để mọi đối tượng biết trong
suốt chu trình ngân sách và phải được áp dụng cho tất cả các cơ quan tham
gia vào chu trình ngân sách (cả ở cơ quan quản lý và cơ quan, đối tượng thụ
hưởng), tạo tiền đề cho mọi đối tượng có thể nhìn nhận được hiệu quả các
chương trình hành động của Chính quyền địa phương trên cơ sở các chính
sách tài chính quốc gia.
22
22
Hội đồng nhân dân
Ban Tài chính
Trưởng ban Kế toán Thủ quỹ

thế chính quyền cơ sở có vững mạnh thì nhân dân mới tin tưởng, chính quyền
thực hiện tốt chủ trương đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước ban
hành. Do vậy, chính quyền cấp xã có một vai trò hết sức to lớn trong hoạt
động Nhà nước mà đặc biệt trong công cuộc phát triển nông thôn, xoá đói
giảm nghèo thực hiện tốt sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước.
Vai trò của chính quyền cấp xã được thể hiện cụ thể:
Chính quyền cấp xã là nơi đóng vai trò trực tiếp, gần nhất đối với người
dân địa phương về việc tổ chức thực hiện Hiến pháp và pháp luật, các chủ
trương, đường lối của Đảng, các chính sách, pháp luật của Nhà nước. Chính
quyền xã thay mặt Nhà nước quan hệ trực tiếp với người dân, nó còn thể hiện
tính cộng đồng, dòng họ, huyết thống, tình làng, nghĩa xóm, truyền thống văn
hoá mang đậm bản sắc dân tộc. Những công việc được giải quyết không chỉ
theo chính sách pháp luật mà còn phải thể hiện được thấu tình đạt lý, phù hợp
với điều kiện thực tế. Bên cạnh đó, Chính quyền cấp xã còn có một vai trò
quan trọng đó là quản lý hành chính Nhà nước về các mặt chính trị, kinh tế,
văn hoá, xã hội, an ninh quốc phòng trên khu vực địa phương.
Về mặt chính trị: Chính quyền cấp xã là nền tảng cơ sở cho hệ thống
24
24
hành chính, bảo vệ và phát triển hệ thống chính trị cấp cơ sở. Tổ chức thực
hiện, phổ biến các đường lối chủ trương của Đảng và Nhà nước trong quần
chúng nhân dân.
Về mặt kinh tế: Chính quyền cấp xã thể hiện vai trò quản lý, giám sát
về mặt pháp luật đối với các tổ chức, cá nhân, hộ gia đình sản xuất kinh
doanh, định hướng cho sản xuất kinh doanh của địa phương, tạo cơ hội, điều
kiện cho phát triển sản xuất kinh doanh. Bên cạnh đó chính quyền xã còn góp
phần tạo điều kiện về hành lang pháp lý, thực hiện quyền lợi hợp pháp cho
mọi hoạt động sản xuất kinh doanh của người dân ở. Thực hiện việc xây dựng
các cơ sở hạ tầng, các công trình như điện, đường, trường, trạm, bến bãi,
thông tin liên lạc, quản lý đất đai khu dân cư,…