BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

LÊ HOÀNG DỰ

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
DẠY TIẾNG KHMER THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ
KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

LUẬN ÁN TIẾN SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC
Chuyên ngành : Quản lý giáo dục
Mã số

: 9.14.01.14

Hà Nội, 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
VIỆN KHOA HỌC GIÁO DỤC VIỆT NAM

LÊ HOÀNG DỰ

PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN
DẠY TIẾNG KHMER THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP
Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ
KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG

Chuyên ngành


Tôi xin trân trọng cảm ơn Quý lãnh đạo Viện Khoa học Giáo dục Việt
Nam, Quý lãnh đạo Phòng quản lý khoa học, Đào tạo và hợp tác quốc tế thuộc Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam và quý thầy giáo, cô giáo đã nhiệt
tình hướng dẫn, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu đề tài
luận án.
Tôi xin chân thành cảm ơn lãnh đạo và chuyên viên các Sở Giáo dục
và Đào tạo các tỉnh khu vực Đồng bằng sông Cửu Long; cám ơn các anh, chị,

em cán bộ quản lí, giáo viên các Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú khu vực
Đồng bằng sông Cửu Long nơi tôi tiến hành nghiên cứu, khảo sát và người
thân, gia đình đã khuyến khích, động viên, giúp tôi trong quá trình nghiên

cứu và hoàn thành luận án này.
Tác giả luận án

Lê Hoàng Dự


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU ................................................................................................................1
1. Lý do chọn đề tài ................................................................................................1
2. Mục đích nghiên cứu ..........................................................................................3
3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu ....................................................................3
4. Giả thuyết khoa học ............................................................................................3
5. Phạm vi nghiên cứu ............................................................................................4
6. Nhiệm vụ nghiên cứu ..........................................................................................4
7. Phương pháp tiếp cận và phương pháp nghiên cứu ............................................5

8. Luận điểm bảo vệ ................................................................................................8
9. Đóng góp mới của luận án ..................................................................................8
10. Dự kiến cấu trúc của luận án ............................................................................9

các trường phổ thông dân tộc nội trú khu vực Đồng bằng sông Cửu Long ................40

1.4.2. Nội dung của phát triển đội ngũ giáo viên dạy tiếng Khmer theo tiếp cận quản
lý nguồn nhân lực và quản lý dựa vào Chuẩn nghề nghiệp giáo viên ........................43
1.5. Những yếu tố tác động đến phát triển đội ngũ giáo viên dạy tiếng Khmer............55
1.5.1. Yếu tố khách quan ................................................................................55
1.5.2. Yếu tố chủ quan ...................................................................................56
Tiểu kết chương 1 ...............................................................................................58
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN DẠY
TIẾNG KHMER THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ
THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
...................................................................................................................................60
2.1. Đặc điểm phát triển kinh tế - xã hội và giáo dục trung học phổ thông khu
vực Đồng bằng sông Cửu Long ................................................................................60
2.1.1. Địa lý tự nhiên và kinh tế - xã hội .........................................................60
2.1.2. Khái quát về giáo dục trung học phổ thông khu vực Đồng bằng sông Cửu
Long ..........................................................................................................................61
2.2. Giới thiệu tổ chức khảo sát .........................................................................68
2.2.1. Mục đích khảo sát................................................................................. 68
2.2.2. Nguyên tắc lựa chọn mẫu khảo sát ........................................................69
2.2.3. Nội dung điều tra, khảo sát ...................................................................69
2.2.4. Đối tượng điều tra, khảo sát ..................................................................70
2.2.5. Phương pháp và công cụ điều tra, khảo sát ............................................70

2.3. Thực trạng đội ngũ giáo viên dạy tiếng Khmer ở các trường phổ thông
dân tộc nội trú khu vực Đồng bằng sông Cửu Long ............................................71
2.3.1. Thực trạng về số lượng đội ngũ giáo viên dạy tiếng Khmer ở các trường
phổ thông dân tộc nội trú khu vực Đồng bằng sông Cửu Long ............................. 71
2.3.2. Thực trạng chất lượng đội ngũ giáo viên dạy tiếng Khmer các trường phổ
thông dân tộc nội trú khu vực Đồng bằng sông Cửu Long ...................................75

2.6.2. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam ..................................................... 106
Tiểu kết Chương 2 ............................................................................................108
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN DẠY
TIẾNG KHMER THEO CHUẨN NGHỀ NGHIỆP Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ
THÔNG DÂN TỘC NỘI TRÚ KHU VỰC ĐỒNG BẰNG SÔNG CỬU LONG
.................................................................................................................................110
3.1. Định hướng phát triển khu vực Đồng bằng sông Cửu Long .................110
3.1.1. Định hướng của Nhà nước về phát triển kinh tế - xã hội khu vực Đồng
bằng sông Cửu Long ........................................................................................110
3.1.2. Định hướng phát triển giáo dục trung học phổ thông và phát triển đội ngũ

giáo viên trung học phổ thông người dân tộc thiểu số khu vực Đồng bằng sông Cửu
Long ............................................................................................................... 112
3.2. Nguyên tắc đề xuất giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên dạy tiếng Khmer ở
các trường phổ thông dân tộc nội trú khu vực Đồng bằng sông Cửu Long ............113
3.2.1. Nguyên tắc đảm bảo tính mục tiêu ....................................................... 113
3.2.2. Nguyên tắc đảm bảo tính hệ thống ....................................................... 113
3.2.3. Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn, tính phù hợp và đáp ứng yêu cầu đổi
mới căn bản, toàn diện khu vực ĐBSCL ........................................................... 114


3.2.4. Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi .........................................................114
3.3. Các giải pháp phát triển đội ngũ giáo viên dạy tiếng Khmer theo Chuẩn
nghề nghiệp ở các trường phổ thông dân tộc nội trú khu vực Đồng bằng sông Cửu
Long ........................................................................................................................115
3.3.1. Giải pháp 1: Tăng cường phân cấp việc phát triển đội ngũ giáo viên dạy
tiếng Khmer ở các trường phổ thông dân tộc nội trú khu vực Đồng bằng sông Cửu
Long ............................................................................................................... 115
3.3.2. Giải pháp 2: Xây dựng quy hoạch phát triển đội ngũ giáo viên dạy tiếng
Khmer ở các trường phổ thông dân tộc nội trú khu vực Đồng bằng sông Cửu Long

Cao đẳng Sư phạm

CNH, HĐH

Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

DTTS

Dân tộc thiểu số

ĐH

Đại học

ĐHQG

Đại học Quốc gia

ĐHSP

Đại học Sư phạm

ĐT, BD

Đào tạo, bồi dưỡng

ĐNGV

Đội ngũ giáo viên


Khoa học - Kỹ thuật

KT - XH

Kinh tế - Xã hội

QLGD

Quản lý giáo dục

NCKH

Nghiên cứu khoa học

NNL

Nguồn nhân lực

NXB

Nhà xuất bản

PPDH

Phương pháp dạy học

PTDTNT

Phổ thông dân tộc nội trú


Hình 2.1: Bản đồ địa lý vùng ĐBSCL .....................................................................60
Hình 2.2: Hệ thống giáo dục phổ thông ở khu vực ĐBSCL ....................................62
Hình 2.3: Biểu đồ số liệu trường / lớp / HS PT DTNT năm học 2015-2016...........63
Hình 2.4: Biểu đồ tỉ lệ HS phổ thông người DTTS theo vùng (%) .........................64
Hình 2.5: Biểu đồ tỉ lệ HS phổ thông người DTTS khu vực ĐBSCL (%) ..............65
Hình 2.6: Mô hình tổ chức QLNN về giáo dục dân tộc ...........................................85
Hình 3.1: Biểu đồ khảo nghiệm tính cần thiết của các giải pháp...........................143
Hình 3.2: Biểu đồ khảo nghiệm tính khả thi của các giải pháp .............................145


DANH MỤC BẢNG
Tên

Nội dung

Trang

Bảng 2.1: Số trường THPT và PTDTNT ở khu vực ĐBSCL ..................................62
Bảng 2.2: Số lượng và tỉ lệ học sinh THPT người DTTS khu vực ĐBSCL .............65
Bảng 2.3: Chất lượng giáo dục THPT vùng ĐBSCL năm học 2014-2015..............66
Bảng 2.4: Chất lượng giáo dục trường PTDTNT khu vực ĐBSCL năm học 20152016...........................................................................................................................67
Bảng 2.5: Số liệu GV THPT người dân tộc thiểu số khu vực ĐBSCL ....................72
Bảng 2.6: Số liệu GV, lớp các trường THPT DTNT khu vực ĐBSCL ...................73
Bảng 2.7: Số liệu GV THPT dạy tiếng Khmer ở các trường PTDTNT khu vực
ĐBSCL ......................................................................................................................74
Bảng 2.8: Đánh giá, xếp loại giáo viên trường PTDTNT khu vực ĐBSCL ............76
Bảng 2.9: Thống kê số liệu đào tạo nâng cao trình độ cho giáo viên dạy tiếng
Khmer ở các trường PT DTNT khu vực ĐBSCL ....................................................77
Bảng 2.10: Phẩm chất và năng lực của ĐNGV dạy tiếng Khmer các trường
PTDTNT ...................................................................................................................79

ra chất lượng, hiệu quả của các nhà trường chính là phát triển ĐNGV. Trong bối cảnh
đó, Đảng và Nhà nước ta đã chọn giáo dục và đào tạo, khoa học công nghệ là khâu
đột phá, phát huy yếu tố con người, coi con người “vừa là mục tiêu, vừa là động lực

của sự phát triển”. Hiến pháp nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 1992
đã ghi: “Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu”. Trong Văn kiện Đại hội đại

biểu toàn quốc lần thứ XI khẳng định: “Giáo dục là quốc sách hàng đầu và tạo sự
chuyển biến cơ bản, toàn diện trong phát triển giáo dục và đào tạo”; đồng thời
“Phát triển giáo dục và đào tạo cùng với phát triển khoa học và công nghệ là quốc
sách hàng đầu; đầu tư cho giáo dục và đào tạo là đầu tư phát triển” [54].

Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội 2011 - 2020 đã định hướng: “Phát triển
và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nhân lực chất lượng cao là một đột
phá chiến lược”. Như vậy, "giáo dục và đào tạo là chìa khóa mở cửa tiến vào tương
lai" để đào tạo nên con người mới xã hội chủ nghĩa vừa "hồng" vừa "chuyên" đáp
ứng yêu cầu xã hội ngày càng cao. Giáo dục và đào tạo có vai trò quan trọng như thế
nhưng để hoàn thành được sứ mệnh của mình, ngành giáo dục và đào tạo phải chăm
lo đến ĐNGV vì họ không những là thước đo nhân cách, bản lĩnh nghề nghiệp để

thực hiện sứ mệnh mà còn trở thành tấm gương sáng cho học sinh noi theo, góp phần
tôn vinh hình ảnh của người thầy, cô giáo trong xã hội, từ đó có tác động tích cực đến
chất lượng của hoạt động giáo dục.
Đội ngũ nhà giáo luôn được xem là lực lượng cốt cán của sự nghiệp GD&ĐT,

là nhân tố chủ đạo quyết định việc nâng cao chất lượng giáo dục. Nghị quyết Hội


2


tiếng Khmer. Giáo viên dạy tiếng Khmer hiện còn thiếu thiếu rất nhiều, năng lực
chuyên môn cũng như năng lực sư phạm còn nhiều hạn chế. Có nhiều nguyên nhân
dẫn đến tình trạng trên, trong đó có nguyên nhân do công tác phát triển ĐNGV dạy
tiếng Khmer chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới giáo dục trong bối cảnh hiện nay.
Do vậy, vấn đề nghiên cứu hệ thống biện pháp phát triển ĐNGV dạy tiếng
Khmer khu vực ĐBSCL sẽ là cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch để phát triển, bố trí,


3

sắp xếp ĐNGV dạy tiếng Khmer khu vực ĐBSCL đảm bảo đủ về số lượng, mạnh
về chất lượng đáp ứng với yêu cầu hiện nay là yêu cầu cấp thiết. Tuy nhiên, để phát
triển được một đội ngũ giáo viên dạy tiếng Khmer đủ về số lượng, đồng bộ về cơ
cấu, đạt chuẩn về chất lượng cần có những luận cứ khoa học đúng đắn và những
giải pháp hữu hiệu. Do vậy, vấn đề nghiên cứu hệ thống biện pháp phát triển ĐNGV
dạy tiếng Khmer khu vực ĐBSCL sẽ là cơ sở cho việc xây dựng kế hoạch để phát
triển, bố trí, sắp xếp đội ngũ GV dạy tiếng Khmer khu vực ĐBSCL đảm bảo đủ về
số lượng, mạnh về chất lượng đáp ứng với yêu cầu hiện nay.
Với những lý do trên, tác giả đã chọn vấn đề: “Phát triển đội ngũ giáo viên
dạy tiếng Khmer theo chuẩn nghề nghiệp ở các trường phổ thông dân tộc nội trú
khu vực Đồng bằng sông Cửu Long” làm đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ của
mình.
2. Mục đích nghiên cứu
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực trạng, đề xuất các giải pháp phát triển
ĐNGV dạy tiếng Khmer theo chuẩn nghề nghiệp ở các trường PTDTNT khu vực
ĐBSCL, nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới căn bản và toàn diện GD&ĐT.

3. Khách thể và đối tượng nghiên cứu
3.1. Khách thể nghiên cứu
Đội ngũ giáo viên dạy tiếng Khmer ở các trường phổ thông dân tộc nội trú.