A. GIỚI THIỆU CHUNG
I. MỤC ĐÍCH ĐẶT BẢO VỆ
Trong hệ thống điện, máy biến áp là một trong những phần tử quan trọng nhất
liên kết hệ thống sản xuất, truyền tải và phân phối. Vì vậy, việc nghiên cứu các tình
trạng làm việc không bình thường, sự cố... xảy ra với MBA là rất cần thiết.
Để bảo vệ cho MBA làm việc an toàn cần phải tính đầy đủ các hư hỏng bên
trong MBA và các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến sự làm việ
c bình thường của máy
biến áp. Từ đó đề ra các phương án bảo vệ tốt nhất, loại trừ các hư hỏng và ngăn
ngừa các yếu tố bên ngoài ảnh hưởng đến sự làm việc của MBA.
II. CÁC HƯ HỎNG VÀ TÌNH TRẠNG LÀM VIỆC
KHÔNG BÌNH THƯỜNG XẢY RA VỚI MBA

II.1. Sự cố bên trong MBA:
Sự cố bên trong được chia làm hai nhóm sự cố trực tiếp và sự cố gián tiếp.
1. Sự cố trực tiếp là ngắn mạch các cuộn dây, hư hỏng cách điện làm thay đổi
đột ngột các thông số điện.
2. Sự cố gián tiếp diễn ra từ từ nhưng sẽ trở thành sự cố trực tiếp nếu không
phát hiện và xử lý kịp thời (như quá nhiệ
t bên trong MBA, áp suất dầu tăng cao...).
Vì vậy yêu cầu bảo vệ sự cố trực
tiếp phải nhanh chóng cách ly MBA bị sự
cố ra khỏi hệ thống điện để giảm ảnh
hưởng đến hệ thống. Sự cố gián tiếp
không đòi hỏi phải cách ly MBA nhưng
phải được phát hiện, có tín hiệu báo cho
nhân viên vận hành biết để xử lý. Sau đây
phân tích một số sự c
ố bên trong thường
gặp.
Hnh 2.1: Ngaĩn mách nhieău pha
Khoạng cach
t trung tnh
eân ieơm
chám (%
cuoôn dađy)

Dong s caâp
Hnh 2.3: Dong ieôn chám aât moôt pha
cụa MBA noâi aât qua toơng tr
100
I
I
S
% cụa dong
1
x

Hnh 2.4: Ngaĩn mách gia cac vong
dađy trong cung moôt pha

Trường hợp này dòng điện tại chổ
ngắn mạch rất lớn vì một số vòng dây bị nối
ng
ắn mạch, dòng điện này phát nóng đốt cháy
cách điện cuộn dây và dầu biến áp, nhưng
dòng điện từ nguồn tới máy biến áp I
S
có thể
vẫn nhỏ (vì tỷ số MBA rất lớn so với số ít
vòng dây bị ngắn mạch) không đủ cho bảo vệ
rơle tác động.
Ngoài ra còn có các sự cố như hư thùng dầu, hư sứ dẫn, hư bộ phận điều chỉnh
đầu phân áp ...
II.2. Dòng điện từ hoá tăng vọt khi đóng MBA không tải:
Hiện tượng dòng điện từ hoá tăng vọt có thể xuất hiện vào thời điểm đóng
MBA không tải. Dòng điện này chỉ xuất hiện trong cuộn sơ cấp MBA. Nhưng đây
không phải là dòng điện ngắn mạch do đó yêu cầu bảo vệ không được tác động.
II.3. Sự cố bên ngoài ảnh hưởng đến tình trạng làm việc của MBA:
3. Dòng điện tăng cao do ngắn mạch ngoài và quá tải.
4. Mức dầu bị hạ thấp do nhiệt độ không khí xung quanh MBA giảm đột ngột.
5.
Quá điện áp khi ngắn mạch một pha trong hệ thống điện...

54
B. CÁC LOẠI BẢO VỆ THƯỜNG SỬ DỤNG
ĐỂ BẢO VỆ MBA
I. BẢO VỆ CHỐNG SỰ CỐ TRỰC TIẾP BÊN TRONG
I.2. Bảo vệ so lệch dọc:
Đối với MBA công suất lớn làm
việc ở lưới cao áp, bảo vệ so lệch (87T)
được dùng làm bảo vệ chính. Nhiệm vụ
chống ngắn mạch trong các cuộn dây và
ở đầu ra của MBA.
I
S

Hình 2.6: Sơ đồ nguyên lý bảo vệ quá dòng cắt nhanh và có thời gian
+
eân rle tha
hanh chung
-
+
RI RI RT
87T
Bảo vệ làm việc dựa trên nguyên tắc so sánh trực tiếp dòng điện ở hai đầu
phần tử được bảo vệ. Bảo vệ sẽ tác động đưa tín hiệu đi cắt máy cắt khi sự cố
xảy ra
trong vùng bảo vệ (vùng bảo vệ là vùng giới hạn giữa các BI mắc vào mạch so lệch).



+
+
Rth
Khác với bảo vệ so lệch các phần tử khác (như máy phát...), dòng điện sơ cấp
ở hai (hoặc nhiều) phía của MBA thường khác nhau về trị số (theo tỷ số biến áp) và
về góc pha (theo tổ đấu dây). Vì vậy tỷ số, sơ đồ BI được chọn phải thích hợp để cân
bằng dòng thứ cấp và bù sự lệch pha giữa các dòng điện ở các phía MBA.
Dòng không cân bằng chạy trong b
ảo vệ so lệch MBA khi xảy ra ngắn mạch
ngoài lớn hơn nhiều lần đối với bảo vệ so lệch các phần tử khác.
Các yếu tố ảnh hưởng nhiều đến dòng không cân bằng trong bảo vệ so lệch
MBA khi ngắn mạch ngoài là:
6. Do sự thay đổi đầu phân áp MBA.
7. Sự khác nhau giữa tỷ số MBA, tỷ số BI, nấc chỉnh rơle.
8. Sai số khác nhau giữa các BI ở
các pha MBA.
Vì vậy, bảo vệ so lệch MBA thường
dùng rơle thông qua máy biến dòng bão
hoà trung gian (loại rơle điện cơ điển hình
như rơle PHT của Liên Xô) hoặc rơle so
lệch tác động có hãm (như loại ÔZT của
Liên Xô).
Hình 2.8 cho sơ đồ nguyên lý một
pha của bảo vệ so lệch có dùng máy biến
dòng bão hòa trung gian. Trong đó máy
biến dòng bão hòa trung gian có hai nhiệm
vụ chính:
9. Cân bằng các sức từ động do
dòng điện trong các nhánh gây nên ở

+ W
lvS
) + I
IIT
(W
cbII
+ W
lvS
) = 0
10. Nhờ hiện tượng bão hòa của
mạch từ làm giảm ảnh hưởng của dòng điện không cân bằng I
kcb
(có chứa phần lớn
dòng không chu kỳ). 56
I.3. Bảo vệ MBA ba cuộn dây dùng rơle so lệch có hãm:
Nếu MBA ba cuộn dây chỉ được cung cấp nguồn từ một phía, hai phía kia nối
với tải có các cấp điện áp khác nhau, rơle so lệch được dùng như bảo vệ MBA hai
cuộn dây (hình 2.9a). Tổng dòng điện thứ cấp hai BI phía tải sẽ cân bằng với dòng
điện thứ cấp BI phía nguồn trong điều kiện làm việc bình thường. Khi MBA có hơn
một nguồn cung cấp, rơle so lệch dùng hai cuộn hãm riêng biệt bố
trí như hình 2.9b. Nguoăn


I.4. Bảo vệ chống chạm đất cuộn dây MBA:
Đối với MBA có trung tính nối đất, để bảo vệ chống chạm đất một điểm trong
cuộn dây MBA có thể được thực hiện bởi rơle quá dòng điện hay so lệch thứ tự
không. Phương án được chọn tuỳ thuộc vào loại, cỡ, tổ đấu dây MBA.
Khi dùng bảo vệ quá dòng thứ tự không bảo vệ nối vào BI đặt ở trung tính
MBA, hoặc bộ lọc dòng thứ tự không gồ
m ba BI đặt ở phía điện áp có trung tính nối
đất trực tiếp (hình 2.10). Đối với trường hợp trung tính cuộn dây nối sao nối qua tổng
trở nối đất bảo vệ quá dòng điện thường không đủ độ nhạy, khi đó người ta dùng rơle
so lệch như hình 2.12a. Bảo vệ này so sánh dòng chạy ở dây nối đất I
N
và tổng dòng
điện 3 pha (I
O
). Chọn I
N
là thành phần làm việc và nó xuất hiện khi có chạm đất trong
vùng bảo vệ. Khi chạm đất ngoài vùng bảo vệ dòng thứ tự không (I
O
tổng dòng các
pha) có trị số bằng nhưng ngược pha với dòng qua dây trung tính I
N
. +
RI
I
N


(2-1)

(2-2)
; III
oh1
N
&&&
+= III
oh2
N
&&&
−=
Câc dng điện hêm được phối hợp với nhau về độ lớn để tạo nín tâc dụng hêm
theo quan hệ:)IIIIk(I
0N0Nh
&&&&
+−−=

(2-3)
Với
: dòng dây nối đất; k: hằng số tỷ lệ.
N
Khảo sát cách làm việc của rơle so lệch thứ tự không:
I
&
;IIII

lv
I
&

h2
I
&

h1
I
&

H2
H1
Cuoôn lvieôc
I
N
I
&

o
I
&

 Khi chạm đất bên trong, chỉ
có thành phần qua trung tính:
;
0I
0
=

(2-4)
N
oo
Nếu bỏ qua sai số của BI, ta có dòng điện thứ cấp chạy qua điện trở R bằng
không và điện áp đặt lên rơle cũng bằng không, rơle sẽ không tác động.
III
Khi chạm đất trong vùng bảo vệ, lúc đó I
0
= 0 nên ∆I
0
= I
N
toàn bộ dòng chạm
đất sẽ chạy qua điện trở R tạo nên điện áp rất lớn đặt trên rơle, rơle sẽ tác động.
a/
I
C
I

c
b
T
a
87
87
87
C
B
A
87
a/
Hnh 2.13: Bạo veô so leôch MBA t ngaêu Bảo vệ so sánh dòng điện thuộc hai nhóm: nhóm BI nối vào đầu cực MBA và
nhóm BI nối vào trung tính MBA. Nếu bảo v
ệ chỉ dùng một biến dòng đặt ở trung

Sử dụng loại nào là tuỳ quan điểm của nhà sản xuất và tuỳ từng cỡ máy.
Thường được dùng phổ biến là rơle khí (hình 2.15).

59
II.1. Rơle khí Buchholz (96B):
Rơle hoạt động dựa vào sự bốc hơi của dầu máy biến áp khi bị sự cố và mức
độ hạ thấp dầu quá mức cho phép.

a)
Đến bình
dầu phụ
Từ thùng d

hạ xuống đóng tiếp điểm.
Một nút nhấn thử để kiểm tra sự làm việc của 2 phao. Khi nhấn nút thử đến
nử
a hành trình, sẽ tác động cơ khí cho phao trên hạ xuống (lúc này cả 2 phao đang
nâng lên vì rơle chứa đầy dầu) đóng tiếp điểm báo hiệu (cấp 1) của phao trên. Tiếp
tục nhấn nút thử đến cuối hành trình, sẽ tác động cơ khí cho phao dưới cũng bị hạ
xuống (do phao trên đã hạ xuống rồi) đóng tiếp điểm mở máy cắt (cấp 2) của phao
dưới.
Dựa vào thành phần và khố
i lượng hơi sinh ra người ta có thể xác định được
tính chất và mức độ sự cố. Do đó trên rơle hơi còn có thêm van để lấy hỗn hợp khí
sinh ra nhằm phục vụ cho việc phân tích sự cố. Rơle hơi tác động chậm thời gian làm
việc tối thiểu là 0,1s; trung bình là 0,2s.
II.2. Rơle bảo vệ quá nhiệt cuộn dây MBA (26W):
Nhiệt độ định mức máy biến áp phụ thuộc chủ yếu vào dòng điện tải chạy qua
cuộn dây MBA và nhiệt độ của môi trường xung quanh. Tuỳ theo từng loại cũng như
công suất định mức của MBA mà dải nhiệt độ cho phép của chúng có thể thay đổi,
thông thường nhiệt độ của cuộn dây dưới 95
o
C được xem là bình thường.
Thiết bị chỉ thị nhiệt độ cuộn dây được trình bày như hình 2.39 (tương tự thiết
bị chỉ thị nhiệt độ dầu).
60
Để đo nhiệt độ cuộn dây MBA người ta thường dùng thiết bị loại AKM 35,
đây là thiết bị sử dụng điện trở nhiệt có phần tử đốt nóng được cấp điện từ biến dòng
phía cao và hạ máy biến áp. Rơle nhiệt độ cuộn dây gồm bốn bộ tiếp điểm (mỗi bộ có
một tiếp điểm thường mở, một tiế
p điểm thường đóng với cực chung) lắp bên trong
một nhiệt kế có kim chỉ thị.


R
ơle nhiệt độ cuộn dây hoạt động ở 2 cấp:
 Cấp 1: Khi nhiệt độ cuộn dây MBA ở 115
o
C sẽ báo động bằng tín hiệu đèn
còi.
 Cấp 2: Khi nhiệt độ cuộn dây MBA là 120
o
C thì báo động bằng tín hiệu đèn
còi và tác động đi cắt máy cắt cô lập máy biến áp ra khỏi lưới.
Ngoài ra, rơle nhiệt độ cuộn dây MBA còn có tác dụng đưa các tín hiệu đi
điều khiển hệ thống làm mát cho MBA. Ví dụ đối với MBA làm mát bằng quạt thổi
thì hệ thống quạt mát sẽ làm việc khi nhiệt độ cuộn dây MBA đạt đến một trong các
giá trị 75
0
C ở cuộn cao, 80
0
C ở cuộn hạ và 60
0
C đối với nhiệt độ dầu. Hệ thống này
sẽ dừng khi nhiệt độ cuộn dây và dầu MBA giảm 10
0
C dưới các giá trị khởi động
trên.
II.3. Rơle nhiệt độ dầu (26Q):
Để đo nhiệt độ lớp dầu trên sử dụng hai đồng hồ. Một đồng hồ nhiệt độ dầu
báo tín hiệu ở 80
0
C và một đồng hồ nhiệt độ dầu tác động cắt máy cắt ở 90
0


Rơle nhiệt độ dầu gồm có cơ cấu chỉ thị quay để ghi số đo, một bộ phận cảm
biến nhiệt, một ống mao dẫn nối bộ phận cảm biến nhiệt với cơ cấu chỉ thị. Bên trong
ống mao dẫn là chất lỏng (dung dịch hữu cơ) được nén lại. Sự co giãn của chất lỏng
(trong ống mao dẫn) thay đổi theo nhiệ
t độ mà bộ phận cảm biến nhiệt nhận được, sẽ
tác động cơ cấu chỉ thị và các tiếp điểm. Các tiếp điểm sẽ đổi trạng thái ‘’mở‘’ thành
‘’đóng’’, ‘’đóng’’ thành ‘’mở ‘’ khi nhiệt độ cao hơn trị số đặt trước. Bộ phận cảm
biến nhiệt được lắp trong lỗ trụ bọc kín, ở phía trên nắp máy biến áp, bao quanh lỗ
tr
ụ là dầu, để đo nhiệt độ lớp dầu trên cùng của máy biến áp. Thường dùng nhiệt kế
có 2 (hoặc 4) vít điều chỉnh nhiệt độ để có thể đặt sẵn 2 (hoặc 4) trị số tác động cho 2
(hoặc 4) bộ tiếp điểm riêng rẽ lắp trong nhiệt kế. Khi nhiệt độ cao hơn trị số lắp đặt
cấp 1, rơle sẽ đóng tiếp đi
ểm cấp 1 để báo tín hiệu sự cố ‘’nhiệt độ dầu cao‘’ của máy
biến áp. Khi nhiệt độ tiếp tục cao hơn trị số cấp 2, rơle sẽ đóng thêm tiếp điểm cấp 2
để tự động cắt máy cắt, cắt điện máy biến áp, đồng thời cũng có mạch đi báo hiệu sự
cố ‘’cắt do nhiệt độ dầu cao‘’ (Bộ phận chỉ
thị nhiệt độ như hình 2.39).
Trong đó:
 1. Bộ phận cảm biến nhiệt.
 2. Ông mao dẫn (capillary tubo).
 3. Kim chỉ thị nhiệt độ .
 4. Hai vít điều chỉnh nhiệt độ hai bộ tiếp điểm .
 5. Hai bộ tiếp điểm rơle nhiệt độ dầu .
 Nhiệt độ môi trường sử dụng : -10
0
C đến 70
0
C.

mức dầu thân
máy

dầu

Ông dầu nối đến thân
máy
Ông thở có bình
silicagel
Thi
ết bị chỉ thị
mức dầu bộ
đổi nấc
Ông dầu nối
đến bộ đổi nấc

Hình 2.41: Vị trí lắp rơle mức dầu tại máy biến áp
62
Rơle mức dầu gồm hai bộ tiếp điểm lắp bên trong thiết bị chỉ thị mức dầu, ở
máy biến áp có bộ đổi nấc điện áp có tải (bộ điều áp dưới tải) thì thùng giãn nở dầu
được chia làm hai ngăn (hình 2.41). Ngăn có thể tích chiếm phần lớn thùng giãn nở,
được nối ống liên thông dầu qua rơle hơi đến thùng chính máy biến áp (để có thể tích
giãn nở d
ầu cho máy biến áp). Ngăn có thể tích chiếm phần nhỏ hơn nhiều của thùng
giãn nở, sẽ được nối ống liên dầu đến thùng chứa bộ điều áp dưới tải. Thùng chính
máy biến áp và thùng bộ đổi nấc được thiết kế riêng rẽ, không có liên thông dầu với
nhau. Vì vậy, có hai thiết bị chỉ mức dầu lắp tại hai đầu thùng giản nở để đo mức
dầu củ
a hai ngăn thiết bị chỉ thị mức dầu máy biến áp và thiết bị chỉ thị mức dầu bộ
điều áp dưới tải.

3. Phao. 8. Thanh quay.
4. Nam châm vĩnh cửu. 9. Trục quay.
5. Nam châm vĩnh cửu.

Cơ cấu của thiết bị chỉ thị mức dầu gồm hai bộ phận (hình 2.42): Bộ phận điều
khiển và bộ phận chỉ thị. Bộ phận điều khiển có một phao (3), thanh quay (8) trục
quay (9) có lắp nam châm vĩnh cửu (4). Bộ phận điều khiển lắp trên vỏ máy (đầu
thùng giãn nở) có vòng đệm. Bộ phận chỉ thị gồm kim chỉ (6) lắ
p trên trục mang một
nam châm vĩnh cửu (5). Bộ phận chỉ thị được làm bằng nhôm để tránh bị ảnh hưởng
từ trường nam châm và chống ảnh hưởng của nước.
Khi mức dầu nâng hạ thì phao (3) nâng hạ theo. Chuyển động nâng hạ của
phao được chuyển thành chuyển động quay của trục (9) nhờ thanh quay (8). Khi
quay từ trường do nam châm (4) sẽ điều khiển cho nam châm (5) quay sao cho hai
cực khác tên (N và S) của hai nam châm đối diện nhau (hai cực cùng tên có l
ực đẩy,
hai cực khác tên có lực hút nhau). Do vậy kim chỉ thị quay theo nam châm (5), ghi
được mức dầu trên mặt chỉ thị. Bộ phận chỉ thị cũng tác động đóng mở các tiếp điểm
rơle mức dầu để đưa tín hiệu vào mạch báo động hoặc mạch cắt tùy theo từng thiết
kế.
II.5. Bảo vệ áp suất tăng cao trong máy biến áp (63):
Rơle bảo vệ dự phòng cho máy biến thế lực, chỉ danh vận hành là R.63. Khi
có sự cố trong máy biến áp, hồ quang điện làm dầu sôi và bốc hơi ngay, tạo nên áp
suất rất lớn trong máy biến áp. Thiết bị an toàn áp suất lắp trên nắp thùng chính máy
biến áp sẽ mở rất nhanh (mở hết van khoảng 2ms) để thoát khí dầu từ thùng chính
MBA ra môi trường ngoài, áp suất trong thùng chính sẽ giảm. Trong thiết bị an toàn
áp suất có gắn rơle áp suấ
t.

63

cắt cô lập MBA ra khỏi lưới đi
ện.
Sơ đồ khối của bảo vệ R.63 OLTC tại trạm:
R.63

Cắt máy cắt
Tín hiệu từ BI
Hình 2.44: Sơ đồ khối bảo vệ R63 OLTC

Muốn tái lập lại MBA sau khi rơle tác động phải đặt lại Rơle khóa trung gian
R86.

II.7. Rơle khóa trung gian (86):
Rơle khóa trung gian R.86 thường được dùng là loại kiểu MVAJ-21 nhà chế
tạo GEC ALSTOM.
Đặc điểm và ứng dụng của rơle như sau:
 Thiết bị này dùng để ngắt mạch điện với độ an toàn cao, đặc biệt chúng có
thể dùng để ngắt mạch điện hoặc điều khiể
n các hoạt động đóng ngắt do tín hiệu
được gởi tới từ các rơle khác. Rơle này có thể hoạt động ở hai chế độ tức thời hoặc
có thời gian trì hoãn.
 Rơle MVAJ có khả năng dập tắt được sự phóng điện do điện dung.
 Rơle MVAJ là loại thiết bị bảo vệ dùng để giám sát sự hoạt động của các
loại rơle bảo v

Nguoăn
-
RT
Th
+ +
RI
III. BẢO VỆ CHốNG NGẮN MẠCH NGOÀI VÀ QUÁ
TẢI
III.1. Bảo vệ quá tải (BVQT):
Có chức năng báo tín hiệu quá tải MBA. Dùng bảo vệ quá dòng điện. Ở MBA
hai dây quấn bảo vệ được bố trí phía nguồn (hình 2.17), máy biến áp ba dây quấn bảo
vệ quá tải có thể bố trí ở hai hoặc cả ba dây quấn. Bảo vệ quá tải chỉ bố trí ở một pha
và đi báo tín hiệu sau một thời gian định trước.
Tuy nhiên rơle dòng điện không thể phản ánh được chế độ mang tải c
ủa
MBA trước khi xảy ra quá tải. Vì vậy đối với MBA công suất lớn người ta sử dụng
nguyên lý hình ảnh nhiệt để thực hiện bảo vệ chống quá tải.
Bảo vệ loại này phản ảnh mức tăng nhiệt độ ở những thời điểm kiểm tra khác
nhau trong máy biến áp và tuỳ theo mức tăng nhiệt độ mà có nhiều cấp tác động khác
nhau: cảnh báo, khởi động các m
ức làm mát bằng tăng tốc độ tuần hoàn của không
khí hoặc dầu, giảm tải máy biến áp.
Nếu các cấp tác động này không mang lại hiệu quả và nhiệt độ máy biến áp
vẫn vượt quá giới hạn cho phép và kéo dài quá thời gian quy định thì máy biến áp sẽ
được cắt ra khỏi hệ thống.
III.2. Bảo vệ dòng điện tăng cao do ngắn mạch ngoài:
Thông thường người ta dùng bảo vệ quá dòng điện. Về nguyên tắc với MBA
ba cuộn dây khi ở cả ba cấp điện áp đều có thể có nguồn cung cấp nên đặt ở mỗi cấp
điện áp một bộ.
65

+ +
RW RI
LU2
+
RU
RT
HA
CA
T BU noâi
vao thanh
gop TA
T BU noâi vao
thanh gop CA
+
RI
RW
-
Hình 2.18 cho
sơ đồ nguyên lý bảo
vệ chống ngắn mạch
ngoài cho máy biến
áp tự ngẫu. Trong đó
rơle định hướng
công suất (RW) chỉ
tác động khi hướng
công suất ngắn mạch
truyền từ máy biến
áp đến thanh góp cao
áp, còn theo chiều
ngược lại thì không


 Dòng ngắn mạch lớn nhất, nhỏ nhất xuất hiện trong các dạng ngắn mạch.
 Các thông số, đặc tính của máy biến dòng điện, biến điện áp.
 Các yêu cầu bảo vệ rơle của MBA. 66

S

300 15,8 36 10
500 26,2 50 20
1000 52,5 90 30
I.2. Bảo vệ quá dòng điện:
Chọn máy biến dòng điện cho bảo vệ.
 Định mức thứ cấp của BI được tiêu chuẩn hoá là 5A hoặc 1A.
 BI được chọn có dòng định mức sơ cấp bằng hay lớn hơn dòng định mức
cuộn dây MBA mà nó được đặt. Đối với MBA hai cuộn dây dòng định mức sơ cấp
và thứ cấp MBA phụ thuộc công suất định mức của MBA và tỷ lệ nghịch vớ
i điện áp.
Đối với MBA ba cuộn dây dòng định mức phụ thuộc vào cuộn dây tương ứng.

ñm
ñm
ñm lv
B
B
U3
S
I =
(2-6)
Với S
Bđm
: công suất định mức của máy biến áp.
U
Bđm
: điện áp định mức của MBA.

67
I.2.1. Bảo vệ cắt nhanh:

: điện kháng của MBA,
ñm
ñm
B
2
BN
B
100.S
%.UU
x =

x
: điện kháng của hệ thống.
ht
 Dòng điện khởi động bảo vệ:

Nngmaxatkñ
.IKI =
(2-8)
với Kat

là hệ số an toàn, K = (1,3-1,4)
at
 Dòng khởi động thứ cấp của rơle :

I
Nngmax
(3)
sâ
at

K
.KK
I =
(2-11)
Ở đây dòng I
lv max
dòng làm việc max qua chổ đặt bảo vệ. Trong trường hợp
không biết có thể lấy I
lv max
= I
Bđm
. Với MBA ba cuộn dây dòng I
lv max
lấy tương ứng
của từng cuộn.
K
at
: hệ số an toàn (1,1 - 1,2).
K
mm
: hệ số mở máy (1,3 - 1,8).
K
tv
: hệ số trở về (0,85 - 0,9).
 Dòng khởi động của rơle:
I
kñ
(3)
sñ
kñ

U
I
21
1
(2)
N1
ΣΣ
+
=68