BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƢ PHÁP

ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

PHẠM MỸ LINH

TÊN ĐỀ TÀI
XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VĂN HÓA
TỪ THỰC TIỄN TỈNH NAM ĐỊNH

LUẬN VĂN THẠC SĨ LUẬT HỌC
(Định hƣớng ứng dụng)

HÀ NỘI - NĂM 2018


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ TƢ PHÁP

ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

PHẠM MỸ LINH

TÊN ĐỀ TÀI
XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VĂN HÓA
TỪ THỰC TIỄN TỈNH NAM ĐỊNH

Chuyên ngành: Luật Hiến pháp - Luật Hành chính

từng đƣợc công bố.
Nam Định, ngày 26 tháng 9 năm 2018
Tác giả luận văn

Phạm Mỹ Linh


MỤC LỤC
Trang
LỜI MỞ ĐẦU .................................................................................................. 1
1. Tính cấp thiết của đề tài. ............................................................................ 1
2. Tình hình nghiên cứu .................................................................................. 3
3. Mục đích và nhiệm vụ của luận văn .......................................................... 5
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu.............................................................. 6
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu ...................................... 6
6. Ý nghĩa thực tiễn và lý luận của luận văn ................................................ 6
7. Kết cấu của Luận văn ................................................................................. 7
CHƢƠNG I ...................................................................................................... 8
NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LUẬT VỀ XỬ PHẠT................ 8
VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VĂN HÓA..................... 8
1.1. Vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa ......................................... 8
1.1.1. Khái niệm vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa ...................... 8
1.1.2. Các yếu tố cấu thành của vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa10
1.2. Khái niệm, vai trò, nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong
lĩnh vực văn hóa............................................................................................. 15
1.2.1. Khái niệm xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa ...... 15
1.2.2. Vai trò của hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực
văn hóa ............................................................................................................ 17
1.2.3. Nguyên tắc xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa ..... 18
1.3. Hình thức xử phạt và các biện pháp khắc phục hậu quả ................... 20

2.3.3. Nhận xét về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa tại
tỉnh Nam Định ................................................................................................ 47
KẾT LUẬN CHƢƠNG II............................................................................. 55
CHƢƠNG III ................................................................................................. 56
PHƢƠNG HƢỚNG, GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ................... 56
XỬ PHẠT VI PHẠM HÀNH CHÍNH TRONG LĨNH VỰC VĂN HÓA
TỪ THỰC TIỄN TỈNH NAM ĐỊNH .......................................................... 56


3.1. Phƣơng hƣớng nâng cao hiệu quả xử phạt hành chính trong lĩnh vực văn
hóa ................................................................................................................... 56
3.1.1. Xử phạt vi phạm hành chính phải đúng theo quy định pháp luật .... 56
3.1.2. Bảo đảm công khai, minh bạch trong quá trình xử phạt vi phạm
hành chính...................................................................................................... 57
3.1.3. Bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp các bên liên quan trong xử phạt
hành chính...................................................................................................... 58
3.2. Giải pháp nâng cao hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực văn hóa từ thực tiễn tỉnh Nam Định..................................................... 59
3.2.1. Tiếp tục hoàn thiện hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật về văn
hóa và xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa ...................... 59
3.2.2. Kiện toàn bộ máy tổ chức, nâng cao năng lực thực thi công vụ trong
xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực văn hóa ............................................ 61
3.2.3. Xây dựng, tổ chức thực hiện tốt quy chế phối hợp giữa các cơ quan
có liên quan trong xử phạt vi phạm hành chính lĩnh vực văn hóa ............. 62
3.2.4. Bảo đảm cơ sở vật chất phục vụ xử phạt hành chính trong lĩnh vực
văn hóa ............................................................................................................ 63
3.2.5. Tăng cường công tác kiểm tra, kiểm soát, xử lý nghiêm minh các
hành vi vi phạm pháp luật ............................................................................. 64
3.2.6. Tăng cường công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về
văn hóa, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa ................... 65

XPVP

Xử phạt vi phạm


1

LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài.
Văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, sức mạnh nội sinh hun đúc nên
phẩm chất, cốt cách con ngƣời Việt Nam trong suốt chiều dài lịch sử dựng
nƣớc và giữ nƣớc. Nhận thức rõ vai trò quan trọng của văn hóa, trong quá
trình lãnh đạo cách mạng, Đảng ta đã đề ra đƣờng lối, chủ trƣơng, chính sách
về văn hóa, đƣợc thể hiện thông qua các chỉ thị, nghị quyết, trong đó phải kể
đến Nghị quyết Trung ƣơng 5 (khóa VIII) về “Xây dựng và phát triển nền văn
hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc”, Nghị quyết Trung ƣơng 9
(Khóa XI) “Về xây dựng và phát triển văn hóa, con ngƣời Việt Nam đáp ứng
yêu cầu phát triển bền vững đất nƣớc”. Quán triệt tinh thần này, Văn kiện Đại
hội XII của Đảng đã nhấn mạnh: “Xây dựng nền văn hóa và con ngƣời Việt
Nam phát triển toàn diện, hƣớng đến chân - thiện - mỹ, thấm nhuần tinh thần
dân tộc, nhân văn, dân chủ và khoa học. Văn hóa thực sự trở thành nền tảng
tinh thần vững chắc của xã hội, là sức mạnh nội sinh quan trọng bảo đảm sự
phát triển bền vững và bảo vệ vững chắc Tổ quốc vì mục tiêu dân giàu, nƣớc
mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”… góp phần bồi dƣỡng tinh thần yêu
nƣớc, lòng tự hào dân tộc, đạo đức, lối sống và nhân cách của con ngƣời Việt
Nam trong thời kỳ mới.
Thể chế hóa đƣờng lối, chủ trƣơng của Đảng về xây dựng và phát triển
văn hóa, Nhà nƣớc đã tập trung nguồn lực vào việc từng bƣớc hoàn thiện các
văn bản quy phạm pháp luật làm cơ sở cho việc tổ chức thực hiện hiệu quả
hoạt động quản lý nhà nƣớc về văn hóa, trong đó có nội dung về xử phạt

khó khăn trong việc quản lý tổ chức các lễ hội văn hóa, các hoạt động văn hóa
khác là điều khó tránh khỏi. Thực tế cho thấy nhiều khách hành hƣơng đã ném,
thả tiền xuống giếng, ao hồ, có hành vi nói năng thô tục gây ảnh hƣởng đến
không khí trang nghiêm; xả rác bừa bãi làm mất vệ sinh môi trƣờng trong khu
vực lễ hội, di tích; nhiều hành vi mê tín dị đoan, lợi dụng hoạt động lên đồng,
xem bói, gọi hồn, xin xăm, xóc thẻ, yểm bùa, phù chú, truyền bá sấm trạng và
các hình thức tƣơng tự khác để trục lợi. Ngoài ra các hành vi kinh doanh các
dịch vụ văn hóa nhƣ karaoke, vũ trƣờng, nhân bản băng đĩa trái pháp luật cũng
xảy ra tƣơng đối nhiều, việc xử lý những vi phạm này gặp nhiều khó khăn, bất


3

cập và gây ra ảnh hƣởng tiêu cực đến hoạt động quản lý nhà nƣớc về văn hóa
trên địa bàn tỉnh.
Vì những lý do nêu trên, học viên đã lựa chọn đề tài: “Xử phạt vi phạm
hành chính trong lĩnh vực văn hóa từ thực tiễn tỉnh Nam Định” làm đề tài
luận văn tốt nghiệp của mình với mong muốn tìm hiểu sâu sắc quy định pháp
luật và thực tiễn xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa từ thực
tiễn của tỉnh Nam Định. Việc nghiên cứu nhằm phát hiện những bất cập trong
quy định của pháp luật, những khó khăn, vƣớng mắc nảy sinh trong thực tiễn
xử phạt, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp hoàn thiện pháp luật và nâng cao
hiệu quả xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa.
2. Tình hình nghiên cứu
Ở Việt Nam, vi phạm hành chính và xử phạt vi phạm hành chính là
những chủ đề đƣợc nhiều tác giả quan tâm, nghiên cứu. Về đại thể, các nghiên
cứu này đƣợc phân chia thành hai nhóm lớn:
Thứ nhất, các công trình nghiêu cứu về vi phạm hành chính và xử phạt vi
phạm hành chính ở góc độ chung. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu ở
nhóm này cần kể đến:

phạm hành chính trong những lĩnh vực cụ thể trong phạm vi cả nƣớc hay ở một
địa phƣơng nhất định có thể đúc rút những bài học kinh nghiệm quý báu cho
việc xây dựng và thực hiện pháp luật về vi phạm hành chính và xử phạt vi
phạm hành chính. Các công trình nghiên cứu tiêu biểu ở nhóm này cần kể đến:
Luận văn thạc sỹ luật học “Pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong
lĩnh vực giao thông đƣờng bộ ở Việt Nam hiện nay - Một số vấn đề lý luận,
thực tiễn và phƣơng hƣớng hoàn thiện” của tác giả Vũ Thanh Nhàn, Trƣờng
Đại học Luật Hà Nội (2009) nghiên cứu thực trạng pháp luật xử lý vi phạm
hành chính trong lĩnh vực giao thông đƣờng bộ ở Việt Nam từ đó đƣa ra
những giải pháp hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này.
Luận văn thạc sỹ luật học “Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực
an ninh, trật tự, an toàn xã hội tại địa bàn huyện Kiến Xƣơng, tỉnh Thái Bình”
của tác giả Lê Thị Thủy, Trƣờng Đại học Luật Hà Nội (2016) trình bày những
vấn đề lý luận về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự,
an toàn xã hội; Phân tích các quy định của pháp luật hiện hành và thực tiễn áp


5

dụng về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực an ninh, trật tự, an toàn xã
hội tại huyện Kiến Xƣơng, tỉnh Thái Bình và đề xuất các giải pháp nhằm nâng
cao hiệu quả thực hiện hoạt động này.
Luận văn thạc sỹ luật học “Pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong
lĩnh vực sử dụng đất ở Việt Nam” của tác giả Trần Thị Lan Anh (năm 2016)
nghiên cứu về thực trạng pháp luật và thực tiễn thực hiện pháp luật về xử lý vi
phạm hành chính trong lĩnh vực sử dụng đất ở Việt Nam và đề xuất các giải
pháp nhằm hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực hiện pháp luật về
vấn đề này.
Tuy nhiên, vấn đề xử phạt VPHC trong lĩnh vực văn hóa dƣờng nhƣ vẫn
còn bỏ ngỏ, có rất ít các nghiên cứu đề cập đến. Đặc biệt, đến nay chƣa có

- Thực trạng VPHC trong lĩnh vực văn hóa và thực trạng xử phạt VPHC
trong lĩnh vực này.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: Trên địa bàn tỉnh Nam Định.
- Về thời gian: Giai đoạn từ năm 2013 đến năm 2017.
- Về nội dung: Trong khuôn khổ luận văn Thạc sỹ luật Hiến pháp và
Hành chính, nghiên cứu này tập trung vào việc phân tích, đánh giá thực trạng
thi hành pháp luật về XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa trên địa bàn tỉnh Nam
Định, làm cơ sở cho việc đề xuất, kiến nghị hoàn thiện và nâng cao hiệu quả
thi hành pháp luật về vấn đề này.
5. Phƣơng pháp luận và phƣơng pháp nghiên cứu
Trên cơ sở phƣơng pháp luận duy vật biện chứng và duy vật lịch sử của
Chủ nghĩa Mác - Lênin, tác giả sử dụng các phƣơng pháp cụ thể để giải quyết
các yêu cầu đề ra bao gồm: phƣơng pháp phân tích; phƣơng pháp tổng hợp;
phƣơng pháp so sánh; phƣơng pháp thống kê.
6. Ý nghĩa thực tiễn và lý luận của luận văn
- Ý nghĩa lý luận: Luận văn góp phần xây dựng hệ thống các khái niệm,
đặc điểm của xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, các biện
pháp xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa.


7

- Ý nghĩa thực tiễn: Luận văn là công trình nghiên cứu đầy đủ, sâu sắc về
pháp luật và thực tiễn thi hành pháp luật về XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa
trên địa bàn một địa phƣơng, góp phần nâng cao nhận thức chung về vấn đề
này trong ngƣời dân cũng nhƣ đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý và
XPVPHC. Việc phân tích thực trạng thực thi pháp luật về XPVPHC trong
lĩnh vực văn hóa trên địa bàn tỉnh Nam Định, chỉ ra những tồn tại, nguyên
nhân và đƣa ra những giải pháp kiến nghị những vấn đề có liên quan góp

vực quản lý nhà nƣớc và đây chính là cơ sở để truy cứu trách nhiệm hành
chính đối với ngƣời vi phạm nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá
nhân, nhà nƣớc, cơ quan nhà nƣớc cũng nhƣ các tổ chức có liên quan khác.
Trong pháp luật Việt Nam, VPHC lần đầu tiên đƣợc định nghĩa một cách
chính thức theo quy định tại Điều 1 Pháp lệnh XPVPHC năm 1989 là “hành
vi do cá nhân, tổ chức thực hiện một cách cố ý hoặc vô ý, xâm phạm quy tắc
quản lý nhà nƣớc mà không phải là tội phạm hình sự và theo quy định của
pháp luật phải bị xử phạt hành chính”. Định nghĩa này đƣợc áp dụng rộng rãi
trong thực tiễn thi hành pháp luật về XPVPHC. Qua 4 lần sửa đổi, bổ sung
của pháp lệnh XPVPHC vào các năm: 1995, 2002, 2007, 2008 điều dễ dàng
nhận thấy là VPHC không đƣợc định nghĩa riêng biệt mà “lẫn” vào trong khái
niệm “xử lý vi phạm hành chính”. Chẳng hạn, Điều 1 Pháp lệnh XLVPHC
năm 1995 và năm 2002 chỉ rõ: “VPHC đƣợc áp dụng đối với cá nhân, cơ
quan, tổ chức (sau đây gọi chung là cá nhân, tổ chức) có hành vi cố ý hoặc vô
ý vi phạm các quy định của pháp luật về quản lý nhà nƣớc mà không phải là
tội phạm và theo quy định của pháp luật phải bị xử phạt hành chính”. Năm
2012, Luật XLVPHC đƣợc Quốc hội nƣớc Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt
Nam kỳ họp thứ 3 khóa XIII thông qua ngày 20/6/2012 và có hiệu lực từ ngày
01/7/2013. Khoản 1 Điều 2 của Luật nêu trên đã định nghĩa: “VPHC là hành
vi có lỗi do cá nhân, tổ chức thực hiện, vi phạm quy định của pháp luật về


9

quản lý nhà nƣớc mà không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật
phải bị xử phạt vi phạm hành chính”.
Tuy có khác nhau về cách diễn đạt, các định nghĩa về VPHC đã nêu đều
phản ánh 04 đặc điểm bản chất sau đây của VPHC :
- Là hành vi trái pháp luật, xâm phạm các quy định của pháp luật về
quản lý nhà nƣớc; một hành vi đƣợc cho là trái quy định pháp luật khi hành vi

vực văn hóa, nhưng không phải là tội phạm và theo quy định của pháp luật
phải bị xử phạt vi phạm hành chính.
Theo quy định tại Mục 1 Chƣơng II Nghị định số 158/2013/NĐ-CP ngày
12/11/2013 của Chính phủ thì VPHC trong lĩnh vực văn hóa bao gồm những
hành vi sau đây:
- Vi phạm quy định về sản xuất phim; phát hành phim; phổ biến phim;
nhân bản, tàng trữ phim; lƣu chiểu, lƣu trữ phim; sản xuất, lƣu hành băng, đĩa
trò chơi điện tử.
- Vi phạm các quy định về nhân bản; sản xuất, dán nhãn kiểm soát, lƣu
chiểu; bán, cho thuê hoặc lƣu hành; tàng trữ, phổ biến bản ghi âm, ghi hình ca
múa nhạc, sân khấu.
- Vi phạm quy định về biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang; thi
ngƣời đẹp và ngƣời mẫu.
- Vi phạm quy định trong lĩnh vực mỹ thuật, triển lãm văn hóa, nghệ
thuật, nhiếp ảnh.
- Vi phạm quy định về nếp sống văn hóa, công trình văn hóa, di sản văn
hóa.
- Vi phạm quy định trong lĩnh vực thƣ viện, hoạt động văn hóa và kinh
doanh dịch vụ văn hóa công cộng.
-Vi phạm quy định về công bố, phổ biến tác phẩm ra nƣớc ngoài.
- Vi phạm quy định về trình tự, thủ tục hành chính trong lĩnh vực văn
hóa.
1.1.2. Các yếu tố cấu thành của vi phạm hành chính trong lĩnh vực
văn hóa
VPHC trong lĩnh vực văn hóa cũng nhƣ VPHC trong bất cứ lĩnh vực
quản lý nhà nƣớc nào đều phải thỏa mãn các dấu hiệu pháp lý của 4 yếu tố


11



12

+ Thời gian VPHC: là thời điểm xảy ra VPHC.
+ Địa điểm VPHC: là nơi xảy ra VPHC.
+ Công cụ, phƣơng tiện thực hiện hành vi VPHC là cái mà cá nhân, tổ
chức sử dụng để thực hiện hành vi VPHC.
1.1.2.2. Mặt chủ quan của vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa
Mặt chủ quan của VPHC trong lĩnh vực văn hóa là những biểu hiện tâm
lý bên trong của chủ thể vi phạm bao gồm:
- Lỗi: Là thái độ chủ quan của con ngƣời đối với hành vi vi phạm pháp
luật và hậu quả do hành vi đó gây ra; là dấu hiệu bắt buộc trong mặt chủ quan
của hành vi VPHC trong lĩnh vực văn hóa của chủ thể vi phạm. Ngƣời thực
hiện hành vi có đầy đủ khả năng nhận thức và điều khiển hành vi của mình
nhƣng đã vô tình, thiếu thận trọng không nhận thức đƣợc điều đó hoặc nhận
thức đƣợc nhƣng vẫn cố tình thực hiện vi phạm. Nếu xác định chủ thể thực
hiện hành vi khi không có khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành
vi thì kết luận không có VPHC xảy ra.
Để xác định đúng hành vi và hình thức xử phạt đối với hành vi VPHC
cần xác định chính xác yếu tố lỗi do cá nhân, tổ chức đó gây ra theo quy định
của pháp luật về văn hóa. Có hai loại lỗi: lỗi cố ý và lỗi vô ý.
+ Lỗi cố ý: Ngƣời vi phạm nhận thức rõ đƣợc tính chất nguy hiểm, tính
trái pháp luật nhƣng mong muốn hay để mặc cho hậu quả xảy ra. Hoặc ngƣời
vi phạm nhận thức rõ đƣợc tính chất nguy hiểm, tính trái pháp luật thấy trƣớc
đƣợc hậu quả do hành vi đó gây ra tuy không mong muốn song có ý thức để
mặc cho hậu quả đó xảy ra.
+ Lỗi vô ý: Ngƣời vi phạm không biết hoặc không nhận thức đƣợc hậu
quả mà đáng lẽ ra phải biết, nhận thức đƣợc. Hoặc nhận thức đƣợc nhƣng cho
rằng có thể ngăn ngừa đƣợc hậu quả xảy ra nên vẫn vi phạm.
Trong trƣờng hợp này lỗi của tổ chức đƣợc xác định thông qua lỗi của

trong mặt chủ quan của ngƣời đó. Thông thƣờng ngƣời thực hiện hành vi với
lỗi cố ý là ngƣời nhận thức đƣợc hành vi vi phạm của mình gây nguy hiểm
cho xã hội, bị pháp luật cấm nhƣng vẫn thực hiện.

1

Xem: Điểm a Khoản 1 Điều 5 Luật Xử lý VPHC 2012


14

+ Là ngƣời từ đủ 16 tuổi trở lên - chủ thể của VPHC bị XPVPHC lĩnh
vực văn hóa trong mọi trƣờng hợp VPHC mà không phụ thuộc vào hình thức
lỗi2.
+ Ngƣời thuộc lực lƣợng Quân đội nhân dân, Công an nhân dân VPHC
thì bị xử lý nhƣ đối với công dân khác; trƣờng hợp cần áp dụng hình thức
phạt tƣớc quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề hoặc đình chỉ hoạt
động có thời hạn liên quan đến quốc phòng, an ninh thì ngƣời xử phạt đề nghị
cơ quan, đơn vị Quân đội nhân dân, Công an nhân dân có thẩm quyền xử lý3.
- Tổ chức là chủ thể VPHC bao gồm các cơ quan nhà nƣớc, tổ chức
chính trị, tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức chính trị xã hội nghề nghiệp, tổ
chức xã hội, tổ chức xã hội nghề nghiệp, tổ chức kinh tế, đơn vị vũ trang nhân
dân và các tổ chức khác có tƣ cách pháp nhân đƣợc thành lập theo quy định
pháp luật bị XPVPHC về mọi VPHC do mình gây ra4.
- Cá nhân, tổ chức nƣớc ngoài VPHC trong phạm vi lãnh thổ, vùng tiếp
giáp lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của nƣớc Cộng hoà xã
hội chủ nghĩa Việt Nam; trên tàu bay mang quốc tịch Việt Nam, tàu biển
mang cờ quốc tịch Việt Nam thì bị XPVPHC trong văn hóa theo quy định của
pháp luật Việt Nam, trừ trƣờng hợp điều ƣớc quốc tế mà nƣớc Việt Nam là
thành viên có quy định khác5.

theo quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính”.
Nhƣ vậy, XPVPHC là một loại hoạt động cƣỡng chế, mang tính quyền
lực nhà nƣớc phát sinh khi có VPHC, biểu hiện ở việc áp dụng các chế tài
hành chính mang tính chất trừng phạt do các chủ thể có thẩm quyền nhân
danh Nhà nƣớc thực hiện theo quy định pháp luật. Một hành vi bị coi là
VPHC khi nó đƣợc quy định trong pháp luật về XPVPHC và ngƣời có thẩm
quyền xử phạt áp dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối
với cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi VPHC.
XPVPHC thực chất là một loại hoạt động quản lý nhà nƣớc do vậy chỉ
có các cơ quan hoặc công chức đƣợc nhà nƣớc trao quyền, quy định cụ thể
thẩm quyền XPVPHC trong các văn bản pháp luật thì mới có quyền ra quyết
định XPVPHC. Những chủ thể này nhân danh nhà nƣớc, đại diện cho ý chí
của nhà nƣớc trong việc xác định một cá nhân hay tổ chức có hành vi VPHC
hay không, hậu quả pháp lý của hành vi đó là nhƣ thế nào và có tuân theo các
quy định cụ thể của pháp luật hay không.
1.2.1.2. Xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa
XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa là một trong những hoạt động của
XPVPHC nên việc xử phạt cũng phải tuân thủ theo các quy định pháp luật về
XLVPHC và cũng đƣợc định nghĩa là “việc ngƣời có thẩm quyền xử phạt áp
dụng hình thức xử phạt, biện pháp khắc phục hậu quả đối với cá nhân, tổ chức


16

thực hiện hành vi VPHC trong lĩnh vực văn hóa”. Theo đó, việc XPVPHC
trong lĩnh vực văn hóa có các đặc điểm nhƣ:
Thứ nhất là: XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa đƣợc áp dụng đối với tổ
chức, cá nhân VPHC trong lĩnh vực văn hóa. Đây là cơ sở để tiến hành
XPVPHC và theo Nghị định số 158/2013/NĐ-CP ngày 12/11/2013 của Chính
phủ hành vi đƣợc xem là VPHC trong lĩnh vực văn hóa gồm:

cấp sở đƣợc giao thực hiện chức năng thanh tra chuyên ngành); ngƣời có
thẩm quyền xử phạt thuộc lực lƣợng Công an nhân dân, Bộ đội biên phòng,
Cảnh sát phòng cháy chữa cháy, Quản lý thị trƣờng.
Thứ ba là: XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa đƣợc tiến hành theo nguyên
tắc, thủ tục, trình tự đƣợc quy định tại các văn bản pháp luật về XPVPHC nói
chung, XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa nói riêng do cơ quan có thẩm quyền
ban hành.
Thứ tư là: Kết quả hoạt động XPVPHC trong lĩnh vực văn hóa đƣợc thể
hiện ở quyết định xử phạt trong đó ghi nhận các hình thức, mức xử phạt, biện
pháp áp dụng đối với cá nhân, tổ chức VPHC. Việc quyết định áp dụng biện
pháp xử phạt, hình thức xử phạt vừa thể hiện sự nghiêm khắc của Nhà nƣớc
đối với cá nhân, tổ chức vi phạm, giáo dục ý thức chấp hành, tuân thủ pháp
luật, phòng ngừa các vi phạm pháp luật có thể xảy ra.
1.2.2. Vai trò của hoạt động xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh
vực văn hóa
Quản lý nhà nƣớc về văn hóa hƣớng đến việc thực hiện mục tiêu, nhiệm
vụ quan trọng là xây dựng nền văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Muốn thực hiện thành công nhiệm vụ, mục tiêu này, chính sách, pháp luật về
quản lý nhà nƣớc trong lĩnh vực văn hóa phải đƣợc tôn trọng và thực hiện
nghiêm chỉnh, triệt để.
Vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa gây ra những ảnh hƣởng, tác
động tiêu cực đối với việc thực hiện nhiệm vụ, mục tiêu của hoạt động quản
lý nhà nƣớc về văn hóa. Vì vậy, xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực
văn hóa là một trong những biện pháp góp phần ngăn chặn, xử lý kịp thời,
khôi phục lại trật tự quản lý nhà nƣớc về văn hóa đã bị các vi phạm hành
chính bị xâm hại, lập lại trật tự kỷ cƣơng trong quản lý nhà nƣớc về văn hóa