Đề 02: Trình bày hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải
quyết khiếu nại, tố cáo của Viện kiểm sát nhân dân trong tố tụng hình sự.

A.

MỞ ĐẦU
Viện kiểm sát nhân dân (VKSND) là cơ quan thực hiện hai chức năng quan

trọng: thực hành quyền công tố và kiểm sát hoạt động tư pháp được quy định tại
Điều 107, Hiến pháp 2013 và Điều 2, Luật tổ chức VKSND 2014. Trong đó, tố
tụng hình sự (TTHS) là lĩnh vực mà VKSND thực hiện đầy đủ cả hai chức năng
này. Tuy nhiên, khi khởi động và vận hành một quá trình TTHS có thể xảy ra
trường hợp các cơ quan, tổ chức, cá nhân khiếu nại, tố cáo về hành vi, quyết
định trái pháp luật của cơ quan tiến hành tố tụng, người tiến hành tố tụng. Khiếu
nại, tố cáo được Hiến pháp công nhận là một trong những quyền cơ bản của
công dân, quyền này được sử dụng không hạn chế ở bất cứ lĩnh vực nào. Đảm
bảo quyền khiếu nại, tố cáo của công dân chính là tạo điều kiện để nhân dân
được thực hiện quyền dân chủ, đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực, vi phạm
pháp luật, bảo vệ lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhà nước, của tập thể và của
cá nhân.
Pháp luật quy định cho VKSND có nhiệm vụ, quyền hạn trong việc giải
quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong TTHS
thể hiện ở Bộ luật tố tụng hình sự, Luật tổ chức VKSND và các văn bản pháp
luật có liên quan. Trên cơ sở đó, VKSND xác định hoạt động giải quyết khiếu
nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp
nói chung và trong TTHS nói riêng là một trong những hoạt động quan trọng
của ngành. Vì vậy, sinh viên lựa chọn đề tài: “Trình bày hoạt động giải quyết
khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của Viện kiểm sát
nhân dân trong tố tụng hình sự” để làm rõ về những quy định pháp luật, kỹ



việc tuân theo pháp luật trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong tố tụng
hình sự, tố tụng dân sự, tố tụng hành chính, thi hành án của Cơ quan điều tra,
Tòa án, Cơ quan thi hành án và cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động
điều tra.
2.

Đối tượng của công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát
giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp
2.1.
Đối tượng của công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc
thẩm quyền của Viện kiểm sát nhân dân

Theo quy định của Luật tổ chức VKSND, Viện kiểm sát có thẩm quyền


giải quyết các khiếu nại sau: Khiếu nại hành vi, quyết định tố tụng của người
có thẩm quyền của VKSND trong hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm
sát hoạt động tư pháp; Khiếu nại hành vi, quyết định tố tụng của Thủ trưởng
Cơ quan điều tra; kết quả giải quyết khiếu nại của Thủ trưởng Cơ quan điều
tra đối với quyết định, hành vi tố tụng của Điều tra viên, Phó thủ trưởng Cơ
quan điều tra; Khiếu nại hành vi, quyết định tố tụng của người có thẩm quyền
thuộc cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra; Khiếu
nại trong hoạt động tạm giữ, tạm giam; Khiếu nại hành vi, quyết định quản lý,
giáo dục phạm nhân của người được giao quản lý, giáo dục phạm nhân và các
khiếu nại khác theo quy định của pháp luật.
VKSND có thẩm quyền giải quyết các tố cáo sau đây: tố cáo hành vi vi
phạm pháp luật của người có thẩm quyền của Viện kiểm sát nhân dân trong
hoạt động thực hành quyền công tố, kiểm sát hoạt động tư pháp; Tố cáo hành
vi vi phạm pháp luật trong hoạt động của người có thẩm quyền tiến hành một
số hoạt động điều tra; Tố cáo hành vi vi phạm pháp luật của người có thẩm

tố cáo của các cơ quan có thẩm quyền từ khi thụ lý đơn cho đến khi có quyết
định giải quyết khiếu nại, kết luận giải quyết tố cáo có hiệu lực pháp luật.
Hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo trong tố tụng hình sự

II.

Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định cụ thể thẩm quyền giải quyết
khiếu nại, tố cáo của VKSND trong TTHS như sau:
1.

Về khiếu nại

- Bổ sung thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo cho Phó Viện trưởng Viện
kiểm sát so với Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003
Khi được phân công thực hành quyền công tố và kiểm sát việc tuân theo
pháp luật trong tố tụng hình sự, Phó Viện trưởng Viện kiểm sát có những nhiệm
vụ, quyền hạn: giải quyết khiếu nại, tố cáo thuộc thẩm quyền của Viện kiểm sát.
Ngoại trừ việc giải quyết khiếu nại, tố cáo hành vi, quyết định của chính mình.
(Điều 41)
- Phân định phạm vi công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo trong tố tụng
hình sự theo chương XXXIII của Bộ luật tố tụng hình sự.
Đối với khiếu nại cáo trạng hoặc quyết định truy tố, quyết định áp dụng
thủ tục rút gọn không được giải quyết theo chương XXXIII cho nên khi giải
quyết không phải ban hành quyết định giải quyết, mà chỉ ban hành văn bản trả
lời dạng công văn. Tùy thuộc vào giai đoạn tố tụng đang thực hiện để xem xét
trả lời và hướng dẫn người khiếu nại; nếu vụ án đã xét xử thì Viện kiểm sát


hướng dẫn người khiếu nại làm đơn kháng cáo (bản án chưa có hiệu lực pháp
luật) hoặc làm đơn đề nghị xem xét theo thủ tục giám đốc thẩm (bản án đã có

tra của cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra trừ việc
giữ người trong trường hợp khẩn cấp, bắt, tạm giữ. Nếu không đồng ý với quyết
định giải quyết của cấp trưởng thì trong thời hạn 03 ngày kể từ ngày nhận được
quyết định giải quyết khiếu nại, người khiếu nại có quyền khiếu nại đến Viện
kiểm sát thực hành quyền công tố và kiểm sát điều tra. (Điều 475)
- Thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với Kiểm sát viên, Kiểm tra viên,
Phó Viện trưởng và Viện trưởng Viện kiểm sát (Điều 476)
Quy định Viện trưởng Viện kiểm sát có thẩm quyền giải quyết khiếu nại
đối với quyết định, hành vi tố tụng của Kiểm sát viên, Kiểm tra viên, Phó Viện
trưởng Viện kiểm sát cùng cấp. Viện trưởng Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp có
thẩm quyền giải quyết khiếu nại đối với kết quả giải quyết khiếu nại của Viện
kiểm sát cấp dưới và giải quyết khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của
Viện trưởng Viện kiểm sát cấp dưới. Quyết định giải quyết của Viện trưởng Viện
kiểm sát cấp trên trực tiếp là quyết định có hiệu lực pháp luật.
Trong các trường hợp khiếu nại đối với quyết định, hành vi tố tụng của
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh trong thực hành quyền công tố,
kiểm sát điều tra, truy tố do Viện kiểm sát nhân dân tối cao xem xét, giải quyết.
Quyết định giải quyết của Viện kiểm sát nhân dân tối cao là quyết định có hiệu
lực pháp luật.
- Quy định thẩm quyền giải quyết khiếu nại của Viện kiểm sát nhân dân cấp
cao
Cùng với việc thành lập Viện kiểm sát nhân dân cấp cao, pháp luật tố tụng
hình sự năm 2015 quy định thẩm quyền giải quyết của Viện kiểm sát nhân dân
cấp cao đối với quyết định, hành vi tố tụng; kết quả giải quyết khiếu nại của
Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân cấp tỉnh trong thực hành quyền công tố,
kiểm sát xét xử. (điểm b, khoản 3, Điều 476).
2.

Về tố cáo


hành một số hoạt động điều tra tự kiểm tra việc giải quyết khiếu nại, tố cáo
của cấp mình và cấp dưới; thông báo kết quả kiểm tra cho Viện kiểm sát;
c) Yêu cầu Cơ quan điều tra, Tòa án, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến
hành một số hoạt động điều tra cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đến việc giải
quyết khiếu nại, tố cáo cho Viện kiểm sát;


d) Trực tiếp kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo tại Cơ quan điều
tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Tòa án
cùng cấp và cấp dưới;
đ) Ban hành kết luận kiểm sát; thực hiện quyền kiến nghị, kháng nghị,
yêu cầu Cơ quan điều tra, Tòa án, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một
số hoạt động điều tra khắc phục vi phạm trong việc giải quyết khiếu nại, tố
cáo”.
1.

Thẩm quyền của Viện kiểm sát

Theo quy định trên, VKSND có quyền hạn kiểm sát việc giải quyết khiếu
nại, tố cáo trong tố tụng hình sự đối với các cơ quan gồm: Cơ quan điều tra, cơ
quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra, Tòa án cùng cấp
và cấp dưới.
Trong hệ thống Cơ quan điều tra: VKSND được quyền kiểm sát các Cơ
quan cảnh sát điều tra, các Cơ quan an ninh điều tra. Trong cơ quan điều tra,
người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại, tố cáo bao gồm: Thủ trưởng Cơ quan
điều tra và Phó thủ trưởng Cơ quan điều tra được Thủ trưởng phân công tiến
hành tố tụng. Các chủ thể này là đối tượng cụ thể của hoạt động kiểm sát.
Trong hệ thống Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động
điều tra: VKSND chỉ được quyền kiểm sát việc giải quyết khiếu nại của Thủ
trưởng Cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra. Vì, Thủ trưởng

luận, kiến nghị, kháng nghị để yêu cầu khắc phục và phòng ngừa vi
phạm trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo.
IV.

Giải pháp nâng cao hiệu quả công tác giải quyết khiếu nại, tố
cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại tố cáo trong TTHS

Để công tác giải quyết khiều nại tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu
nại tố cáo trong TTHS đạt hiệu quả, trong thời gian tới, chúng ta cần thực
hiện tốt các nhiệm vụ trọng tâm sau:
Thứ nhất, hoàn thiện các văn bản hướng dẫn thi hành pháp luật về khiếu
nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp để triển khai thực hiện các đạo luật mới về
tư pháp và triển khai thực hiện có hiệu quả các đạo luật về tư pháp.
Thứ hai, tăng cường trách nhiệm của người đứng đầu, lãnh đạo Viện
kiểm sát các cấp trong công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo
trong hoạt động tư pháp thuộc thẩm quyền theo Chỉ thị số 35-CT/TW ngày
26-5-2014 của Bộ Chính trị và Kế hoạch số 30-KH/BCSĐ ngày 04/8/2014
của Ban cán sự đảng VKSND tối cao.


Thứ ba, giải quyết kịp thời khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp
thuộc thẩm quyền, tập trung giải quyết dứt điểm các vụ việc khiếu nại, tố cáo
kéo dài có dấu hiệu oan, sai hoặc bỏ lọt tội phạm, đình chỉ vụ án đối với bị
can vì lý do chuyển biên tình hình; chú trọng đối thoại trong quá trình giải
quyết khiếu nại, đảm bảo tính khách quan, toàn diện của việc giải quyết. Tăng
cường công tác kiểm tra lại quyết định giải quyết khiếu nại đã có hiệu lực
pháp luật của Viện kiểm sát cấp dưới theo quy định tại Điều 14 Quy chế số
51.
Thứ tư, thực hiện các biện pháp kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố
cáo trong hoạt động tư pháp, đảm bảo chỉ tiêu và nâng cao chất lượng, hiệu

4)
5)

pháp.
Hiến pháp 2013.
Luật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân 2014.
Bộ luật tố tụng hình sự 2015.
Quy chế tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải
quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp (Ban hành kèm theo
Quyết định số 51/QĐ-VKSTC-V12 ngày 02 tháng 02 năm 2016 của Viện

6)

trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao).
Hướng dẫn sô 04/HD-VKSTC về công tác Kiểm sát và giải quyết đơn
khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp năm 2018, ngày 05/01/2018 của
VKSNDTC.

Thuật ngữ viết tắt
VKSND: Viện kiểm sát nhân dân
TTHS: Tố tụng hình sự


MỤC LỤC