BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ Y T Ế

TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

NGÔ ANH VINH

NGHIÊN CỨU GIÁ TRỊ CHẨN ĐOÁN
CỦA CHỈ SỐ B TYPE NATRIURETIC PEPTIDE
TRONG SUY TIM Ở TRẺ EM

LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC

HÀ NỘI – 2019


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

BỘ Y T Ế

TRƢỜNG ĐẠI HỌC Y HÀ NỘI

NGÔ ANH VINH

NGHIÊN CỨU GIÁ TRỊ CHẨN ĐOÁN
CỦA CHỈ SỐ B TYPE NATRIURETIC PEPTIDE
TRONG SUY TIM Ở TRẺ EM
Chuyên ngành: Nhi Khoa
Mã số: 62720135
LUẬN ÁN TIẾN SĨ Y HỌC

Trường Môn Tim Mạch Hoa Kỳ

AHA

American Heart Association
Hội Tim Mạch Hoa Kỳ

AUC

Area under the curve
Diện tích dưới đường cong

ECG

Electrocardiogram
Điện tâm đồ

ECMO

Extracoporeal Membrane Oxygenation
Oxy hoá màng ngoài cơ thể

EF

Ejection Fraction
Phân suất tống máu

FiO2

Fraction of inspired oxygen

CHƢƠNG 1. TỔNG QUAN TÀI LIỆU........................................................ 3
1.1. Đại cƣơng về suy tim trẻ em ...............................................................................3
1.1.1. Định nghĩa ......................................................................................... 3

1.1.2. Nguyên nhân ..................................................................................... 3
1.1.3. Sinh lý bệnh suy tim ......................................................................... 4
1.1.4. Cơ chế bù trừ trong suy tim .............................................................. 6
1.1.5. Phân loại suy tim ............................................................................... 7
1.2. Chẩn đoán suy tim trẻ em ...................................................................................9

1.2.1. Lâm sàng ......................................................................................... 10
1.2.2. Cận lâm sàng ................................................................................... 12
1.2.3. Chẩn đoán suy tim theo tiêu chuẩn Ross sửa đổi ........................... 14
1.2.4. Phân độ suy tim trẻ em.................................................................... 16
1.2.5. Cập nhật về các tiêu chuẩn chẩn đoán suy tim ở trẻ em ................. 18
1.3. Điều trị suy tim trẻ em .......................................................................................20
1.3.1. Mục tiêu điều trị .............................................................................. 20
1.3.2. Điều trị cụ thể.................................................................................. 20
1.4. Tổng quan về peptide lợi niệu natri typ B .....................................................23
1.4.1. Nguồn gốc, cấu trúc, cơ chế phóng thích và thanh thảipeptide lợi
niệu natri typ B ................................................................................ 23
1.4.2. Phương pháp định lượng NT-ProBNP huyết thanh........................ 26
1.4.3. Nồng độ NT-ProBNP huyết thanh ở trẻ em và các yếu tố ảnh hưởng . 27
1.4.4. Vai trò của NT-ProBNP trong các bệnh lý tim mạch ở trẻ em....... 31
1.5. Các nghiên cứu liên quan đến đề tài ...............................................................36
1.5.1. Vai trò của NT-ProBNP trong đánh giá suy tim ở người lớn ......... 36
1.5.2. Vai trò của NT-ProBNP trong đánh giá suy tim ở trẻ em .............. 36


CHƢƠNG 2: ĐỐI TƢỢNG VÀ PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU......... 39


3.3.1. Giá trị nồng độ NT-ProBNP huyết thanh trong chẩn đoán suy tim 69


3.3.2. Giá trị NT-ProBNP huyết thanh trong theo dõi tiên lượng điều trị

suy tim............................................................................................. 75
CHƢƠNG 4: BÀN LUẬN ............................................................................ 85
4.1. Đặc điểm chung của nhóm nghiên cứu ..........................................................85
4.1.1.Tuổi, giới .......................................................................................... 85
4.1.2. Phân bố các nguyên nhân gây suy tim ............................................ 85
4.1.3. Đặc điểm lâm sàng của đối tượng nghiên cứu ................................ 86
4.1.4. Các đặc điểm cận lâm sàng của đối tượng nghiên cứu ................... 88

4.2. Nồng độ NT-ProBNP huyết thanh của đối tƣợng nghiên cứu...................89
4.2.1. Đặc điểm chung và nồng độ NT-ProBNP huyết thanh của nhóm chứng... 89

4.2.2. Nồng độ NT-ProBNP huyết thanh của nhóm suy tim .................... 94
4.3. Giá trị NT-ProBNP trong chẩn đoán, theo dõi tiên lƣợng điều trị suy tim
.......................................................................................................................100
4.3.1. Giá trị nồng độ NT-ProBNP huyết thanh trong chẩn đoán suy tim .. 100
4.3.2. Giá trị của NT-ProBNPhuyết thanh trong theo dõi tiên lượng điều
trị suy tim ...................................................................................... 108
NHỮNG HẠN CHẾ CỦA NGHIÊN CỨU ............................................... 119
KẾT LUẬN .................................................................................................. 121
KIẾN NGHỊ ................................................................................................. 123
CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC


Bảng 3.3.

Phân bố nguyên nhân suy tim theo tuổi ........................................ 57

Bảng 3.4.

Phân bố các mức độ suy tim theo bệnh lý gây suy tim ................ 59

Bảng 3.5.

Hình ảnhX-Quang tim phổi và điện tâm đồ ................................. 60

Bảng 3.6.

Các bệnh lý của nhóm chứng ....................................................... 61

Bảng 3.7.

Tương quan giữa nồng độ NT-ProBNP với bệnh lý của nhóm chứng . 62

Bảng 3.8.

Phân bố nồng độ NT-ProBNP của nhóm chứng theo giớitính ..... 63

Bảng 3.9.

Nồng độ NT-ProBNP huyết thanh theo mức độ suy tim ............. 64

Bảng 3.10. Nồng độ NT-ProBNP huyết thanh theonguyên nhânsuy tim ....... 66
Bảng 3.11. So sánh nồng độ NT-ProBNP của nhóm suy tim và chứng ......... 69

Biểu đồ 1.1.

Tương quan của nồng độ NT-ProBNP theo tuổi .................... 28

Biểu đồ 1.2.

Nồng độ NT-ProBNP của nhóm chứng, bệnh phổi và suy tim . 32

Biểu đồ 3.1.

Phân bố theo nguyên nhân suy tim ......................................... 56

Biểu đồ 3.2.

Phân bố các triệu chứng lâm sàngsuy tim .............................. 58

Biểu đồ 3.3.

Phân bố các mức độ suy tim ................................................... 58

Biểu đồ 3.4.

Phân bố theo tiến triển suy tim lúc vào viện ........................... 59

Biểu đồ 3.5.

Phân bố theo phân suất tống máu thất trái .............................. 60

Biểu đồ 3.6.



Biểu đồ 3.22. So sánh nồng độ NT-ProBNP của nhóm suy tim ra viện với
nhóm chứng ............................................................................ 80
Biểu đồ 3.23. Mối liên quan giữa nồng độ NT-ProBNP với kết quả điều trị .. 81
Biểu đồ 3.24. Đường cong ROC của NT-proBNP trong dự đoán kết quả
điều trị ..................................................................................... 81
Biều đồ 3.25. Tương quan giữa nồng độ NT-ProBNP trước phẫu thuật với
các yếu tố tiên lượng điều trị .................................................. 84

Biểu đồ 3.26. Tương quan giữa nồng độ NT-ProBNP thời điểm 24 giờ
sauphẫu thuật với các yếu tố tiên lượng điều trị ..................... 84


DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Các yếu tố ảnh hưởng đến cung lượng tim ..................................... 4
Hình 1.2. Cấu trúc của các peptide lợi niệu natri ......................................... 24
Hình 1.3. Tác dụng sinh học của peptide lợi niệu natri typ B ...................... 24
Hình 1.4. Cơ chế tổng hợp và phóng thích NT-proBNP và BNP ................ 25
Hình 1.5. Phương pháp định lượng NT-proBNP huyết thanh ...................... 27
Hình 1.6. NT-ProBNP trong tiếp cận chẩn đoán suy timtrẻ em ................... 33


1

ĐẶT VẤN ĐỀ
Suy tim được định nghĩa là một hội chứng lâm sàng đặc trưng bởi các

triệu chứng điển hình như khó thở, phù chân, mệt mỏi và có thể đi kèm với
các dấu hiệu như tĩnh mạch cổ nổi, ran ở phổi, phù ngoại vi gây ra bởi các bất
thường về cấu trúc hoặc chức năng tim mạch. Hậu quả là giảm cung lượng

Trong những năm gần đây, vai trò của các dấu ấn sinh học như peptid lợi
niệu natri typ B (BNP, NT-ProBP) trong đánh giá suy tim ở người lớn đã
được khẳng định[ 8],[9],[10]. Về cơ chế, NT-ProBNP được phóng thích do sự
gia tăng về áp lực cũng như thể tích của tâm thất đặc biệt là thất trái. Bởi vậy,
đây là chất chỉ điểm nhạy và đặc hiệu phản ánh các rối loạn huyết động cũng
như bất thường về cấu trúc của tim [11], [12].
Ở trẻ em, hiện nay trên thế giới đã có nhiều nghiên cứu chứng minh rằng

NT-ProBNP là một dấu ấn sinh học đáng tin cậy trong chẩn đoán suy ti m
Ngoài ra, đây cũng là một chỉ số quan trọng trong đánh giá hiệu quả cũng như
tiên lượng điều trị suy tim. Các nghiên cứu đã cho thấy ở trẻ em, nồng độ NT-

ProBNP huyết thanh có tương quan chặt chẽ với chức năng tim và mức độ
suy tim [13], [14], [15], [16].
Tuy nhiên, hiện nay ở Việt Nam vẫn chưa có nghiên cứu đầy đủ và mang
tính hệ thống đánh giá về vai trò của NT-proBNP trong suy tim ở trẻ em. Để
hiểu rõ hơn vấn đề này, chúng tôi tiến hành thực hiện đề tài: “Nghiên cứu giá
trị chẩn đoán của chỉ số B type Natriuretic Peptide trong suy tim ở trẻ em” với

2 mục tiêu:
1. Xác định nồng độ NT-ProBNP huyết thanh trong suy tim ở trẻ em.
2. Nghiên cứu giá trị NT-ProBNP trong chẩn đoán, theo dõi tiên lượng
điều trị suy tim ở trẻ em.


Luận án đầy đủ ở file: Luận án Full