TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA: SINH - KTNN

TRẦN MỸ LINH

NGHIÊN CỨU SO SÁNH KHẢ NĂNG HẤP THỤ THUỐC
DICLOFENAC NATRI CỦA VẬT LIỆU CELLULOSE TẠO
RA TỪ GLUCONACETOBACTER XYLINUS NUÔI CẤY
TRONG MỘT SỐ MÔI TRƯỜNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Sinh lý học người và động vật

Hà Nội, năm 2019


TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA: SINH - KTNN

TRẦN MỸ LINH

NGHIÊN CỨU SO SÁNH KHẢ NĂNG HẤP THỤ THUỐC
DICLOFENAC NATRI CỦA VẬT LIỆU CELLULOSE TẠO
RA TỪ GLUCONACETOBACTER XYLINUS NUÔI CẤY
TRONG MỘT SỐ MÔI TRƯỜNG

KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC

Chuyên ngành: Sinh lý học người và động vật
Người hướng dẫn: Th.S Phạm Thị Kim Dung


Trần Mỹ Linh


MỤC LỤC
MỞ ĐẦU...................................................................................................................... 1
1.

Lý do chọn đề tài............................................................................................. 1

2.

Mục đích.......................................................................................................... 1

3.

Nội dung nghiên cứu ....................................................................................... 2

4.

Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn............................................................ 2

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU ..................................................................... 3
1.1. Đặc điểm của Gluconacetobacter Xylinus ..................................................... 3
1.1.1. Phân loại Gluconacetobacter xylinus....................................................... 3
1.1.2. Hình thái của Gluconacetobacter Xylinus................................................. 3
1.1.3. Đặc điểm sinh lí sinh hóa của Gluconacetobacter.................................... 3
1.2. Cellulose vi khuẩn ........................................................................................... 3
1.2.1. Đặc điểm cấu trúc của cellulose vi khuẩn ................................................. 3
Hình 1.1: Cấu trúc hóa học của cellulose vi khuẩn ............................................. 4

3.6. Kết quả khảo sát khả năng hấp thụ thuốc của màng....................................... 17
KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ................................................................................... 23
I. KẾT LUẬN ........................................................................................................ 23
II. KIẾN NGHỊ ...................................................................................................... 23
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................... 24
* Tài liệu nước ngoài ................................................................................................. 25


DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Cấu trúc hóa học của cellulose vi khuẩn...................................................... 4
Hình 1.2. Công thức hóa học ....................................................................................... 5
Hình 3.1. Dịch giống lên men sau 7 -10 ngày ........................................................... 13
Hình 3.2. Màng cellulose vi khuẩn ............................................................................ 14
Hình 3.5. Xử lý màng................................................................................................. 15
Hình 3.6. Phổ hấp thụ của thuốc ................................................................................ 16
Hình 3.7. Phương trình đường chuẩn của diclofenac ................................................ 16
Hình 3.8. Đưa màng vào hấp thụ ............................................................................... 17
Hình 3.9. Thu mẫu đo OD sau thời gian hấp thụ....................................................... 17
Hình 3.10. Biểu đồ so sánh khả năng hấp thụ thuốc của màng không ép nước trong 3
môi trường.................................................................................................................. 21
Hình 3.11. Biểu đồ so sánh hiệu suất hấp thụ của màng ép nước trong 3 môi trường
.................................................................................................................................... 21
Hình 3.12. Biểu đồ so sánh hiệu suất hấp thụ của màng có độ dày 0,5cm ở 3 môi
trường khác nhau........................................................................................................ 22
Hình 3.13. Biểu đồ so sánh hiệu suất hấp thụ thuốc của màng 1cm trong 3 môi
trường khác nhau........................................................................................................ 22

DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Danh sách vật liệu sử dụng trong nghiên cứu ............................................. 8
Bảng 2.2. Danh sách các thiết bị dùng trong nghiên cứu ............................................ 8

Với mục đích nhằm khảo sát các đặc tính của vật liệu cellulose trước khi cho hấp
thụ và sau khi cho hấp thụ thuốc Diclofenac natri ở các môi trường khác nhau và so
sánh khả năng hấp thụ thuốc Diclofenac natri của vật liệu cellulose được tạo ra từ
Gluconacetobacter xylinus trong một số môi trường nuôi cấy chúng tôi thực hiện đề
tài: “ Nghiên cứu so sánh khả năng hấp thụ thuốc Diclofenac Natri của vật liệu
Cellulose tạo ra từ Gluconacetobacter xylinus nuôi cấy trong một số môi trường”.
2. Mục đích
- Tạo ra vật liệu cellulose từ Gluconacetobacter Xylinus trong 3 loại môi trường
khác nhau.
1


- So sánh sự hấp thụ thuốc thuốc Diclofenac Natri từ 3 môi trường khác nhau: môi
trường chuẩn,môi trường nước dừa, môi trường nước vo gạo từ đó tìm ra môi trường
nào có khả năng hấp thụ được nhiều hơn.
3. Nội dung nghiên cứu
- Chế tạo màng cellulose vi khuẩn từ Gluconacetobacter Xylinus được nuôi dưỡng
và lên men trong 3 môi trường: môi trường chuẩn, môi trường nước dừa và môi
trường nước vo gạo.
- Tiến hành hấp thụ thuốc Diclofenac Natri vào màng cellulose vi khuẩn trong các
khoảng thời gian cố định,xác định được màng đã hấp thụ được bao một lượng thuốc
là bao nhiêu và hiệu suất hấp thu của màng ở các môi trường đó là bao nhiêu.
- So sánh lượng thuốc được màng hấp thụ và hiệu suất mà màng hấp thụ được ở cả
ba môi trường.
4. Ý nghĩa khoa học và ý nghĩa thực tiễn
4.1. Ý nghĩa khoa học
- Cung cấp thêm nhiều kiến thức về màng cellulose vi khuẩn và ứng dụng của nó
trong đời sống.
- Tăng nhận thức về vi khuẩn Gluconacetobacter Xylinus trong việc tạo màng
cellulose và từ đó tìm ra môi trường có khả năng hấp thu thuốc tốt hơn.

1.1.3. Đặc điểm sinh lí sinh hóa của Gluconacetobacter Xylinus
Ngưỡng nhiệt thuận lợi cho sự phát triển của Gluconacetobacter từ 25 -35 độ C.
Có khả năng chịu được pH ở nồng độ thấp [9]
1.2. Cellulose vi khuẩn
1.2.1. Đặc điểm cấu trúc của cellulose vi khuẩn
A.J.Brown đã trình bày sự tổng hợp cellulose của vi khuẩn Gluconacetobacter
vào năm 1886. Nhưng cellulose vi khuẩn thật sự được quan tâm và được nghiên cứu
nhiều là vào những năm đầu của thế kỉ XX [17].
Màng cellulose vi khuẩn có thể được tạo ra bởi một số chi vi khuẩn phổ biến:
Achromobacter,Agrobacterium,Azotobacter,Sarcina,Zoogloea, Gluconacetobacter.
Hiện nay họ Acetobacteriaceae có 10 chi, trong đó Gluconacetobacter là chi duy
nhất có khả thể tổng hợp được cellulose [17].
Cellulose vi khuẩn được cấu tạo bởi chuỗi β – 1,4 glucopyranose, mạch
thẳng, có đường kính nhỏ hơn 100Ao[17], có khả năng thấm hút cao, sự kết tinh cao
(60%), độ polymer hóa lớn, độ bền cơ học cao,... [17].


Hình 1.1. Cấu trúc hóa học của cellulose vi khuẩn
1.2.2. Các tính chất đặc biệt
- Màng cellulose có độ tinh sạch cao hơn các màng khác có khả năng phục hồi và tái
sinh.
- Có độ bền cơ học cao, trọng lượng thấp, lực căng tốt và kích thước màng ổn định.
- Khả năng giữ nước tốt hơn các màng khác, độ ẩm cao.
1.2.3. Quá trình tạo màng cellulose vi khuẩn từ vi khuẩn Gluconacetobacter
Vi khuẩn Gluconacetobacter hấp thụ chất dinh dưỡng từ môi trường bên ngoài
vào bên trong cơ thể để trao đổi chất. Điều này chỉ xảy ra trong môi trường nhiều
chất dinh dưỡng như carbonhydrate, các loại vitamin như B1, B12, B2,... và các chất
kích thích sinh trưởng. Một phần tổng hợp cellulose thải ra môi trường bên ngoài tạo
thành màng. [7]
Gluconacetobacter Xylinus sẽ thực hiện trao đổi chất bằng việc hấp thụ đường và

thực phẩm.[7][11]
1.4. Thuốc Diclofenac Natri
Diclofanac là một dẫn xuất của acid 2 – amino benzen acetic, có sinh khả dụng
thấp do kém tan. Vì vậy, dạng được dùng thường là muối của nó có độ tan lớn hơn,
ổn định hơn như muối: Na+, K+, diethylamin, N- ( 2- hydroxy ethyl) pyrrolidin.
Trong đó muối Natri Diclofenac được sử dụng nhiều hơn cả [2]

Hình 1.2. Công thức hóa học
- Công thức phân tử: C14H10Cl2NNaO2
- Loại chống viêm không steroid
- Tồn tại ở nhiều loại khác nhau như viên nén, thuốc tiêm, thuốc đạn, gel bôi,...[2]


1.4.1. Tính chất.
Dạng bột có màu trắng hoặc vàng. Dễ tan trong methanol, tan trong ethanol và ít
tan trong nước.
1.4.2. Tác dụng dược lí và cơ chế tác dụng
Diclofenac Natri là thuốc chống viêm không steroid có tác dụng rất tốt trong việc
chống viêm, giảm đau,... ức chế sự tạo thành COX từ đó làm giảm sự tạo thành các
chất trung gian của quá trình tiêu viêm [2][4]
Diclofenac gây hại cho đường tiêu hóa, ức chế sự tổng hợp prostaglandin do đó
có thể gây nên những bệnh liên quan đến thận như viêm thận, thận hư hay một số
căn bệnh khác như hoại tử nhú, suy tim thận [2]
Diclofenac hấp thụ qua đường tiêu hóa và hấp thụ nhanh vào lúc đói.Sau 2 giờ
khi uống nồng độ đạt tối đa ở huyết tương, sau 4-6 giờ nồng độ trong bao hoạt dịch
đạt mức cao nhất. Tác dụng của thuốc xuất hiện sau tiêm bắp từ 20- 30 phút, sau khi
cho thuốc vào trực tràng từ 30-60 phút, sau khi uống từ 60-120 phút [2][4].
1.4.3. Chỉ định
- Viêm khớp mạn, thoái hóa khớp.
- Thống kinh nguyên phát.

+ Rối loạn các chức năng của gan.
+ Suy giảm một số chức năng của thận [4].


CHƯƠNG 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
2.1. Nguyên vật liệu dùng trong nghiên cứu
2.1.1. Chủng vi sinh vật
Vi khuẩn được tạo ra từ lên men dịch trà xanh nuôi cấy tại phòng thí nghiệm
của viện Nghiên cứu Khoa học và Ứng dụng, Trường ĐHSP Hà Nội 2.
2.1.2. Vật liệu nghiên cứu
Bảng 2.1. Danh sách vật liệu sử dụng trong nghiên cứu
S TênN
T 1T Tru
.2hA uV
.3ci
D iệ
Tr
.4-A uTr
m Tr
u
5. D
is Tr
u
6. A
ci M
u
7. C
a E
ỹ
8. P


Bảng 2.2. Danh sách các thiết bị dùng trong nghiên cứu
N
Nư
hS
hi
S
ar
H
ar
Bi
In
K

Dụng cụ nghiên cứu: Bình định mức, pipet, micropipet, erlen, thiết bị lên men tạo
màng kích thước 1,5cmx0,5cm và 1,5cmx1cm, buồng nuôi cấy, bình tam giác, ống
nghiệm, becher,…


2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.1. Bố trí thí nghiệm
- Thí nghiệm 1: Tạo màng cellulose từ ba môi trường: môi trường chuẩn, môi
trường nước dừa và môi trường nước gạo.
- Thí nghiệm 2: Xử lý màng và kiểm tra độ sạch của màng.
- Thí nghiệm 3: Tính toán xác định phổ hấp thụ của thuốc Diclofenac.
- Thí nghiệm 4: Dựng đường chuẩn thuốc Diclofenac.
- Thí nghiệm 5: Cho màng nạp thuốc trong 2 giờ.
- Thí nghiệm 6: So sánh khả năng hấp thụ thuốc ở 3 loại màng.
2.2.2. Phương pháp nghiên cứu
2.2.2.1. Chế tạo hệ mạng lưới cellulose vi khuẩn

50 10 10
g 0 0
2,
7
1,
15
g1
0 0, 0,
3 0,
3
0,
15 5
0 1
1 1 01
0 0 0

Bước 2: Hấp khử trùng ở nhiệt độ 115⁰C trong 15 phút.
Bước 3: Khử trùng môi trường bằng tia UV trong 15 phút.
Bước 4: Cho thêm vào môi trường 10% dịch giống, lắc đều tay.


Bước 5: Chuyển dịch sang dụng cụ nuôi cấy, bịt kín miệng bằng gạc đã được khử
trùng, đặt trong nơi tĩnh khoảng 7 – 14 ngày trong nhiệt độ 28⁰C.
Bước 6: Thu hoạch màng, xử lý màng.
2.2.2.2. Xử lý màng trước khi hấp thụ và đánh giá độ sạch của màng

Mục đích:Loại bỏ các chất bẩn, độc hại có trong môi trường nuôi cấy..
Phương pháp: Vi khuẩn lên men tạo màng trên bề mặt môi trường nuôi cấy.
+ Để giải phóng các độc tố và phá vỡ tế bào vi khuẩn đem màng đi hấp trong NaOH
3% trong thời gian 15 phút.

Để có độ tin cậy cao ta lặp lại 3 lần.
2.2.2.5. Lượng thuốc mà màng hấp thụ được. Tính hiệu suất.

Để xác định được lượng thuốc mà màng hấp thụ ta tiến hành trên 4 loại màng
cellulose vi khuẩn ở 3 loại môi trường khác nhau. Môi trường chuẩn, nước dừa và
gạo.
-

Mẫu 1: Màng dày 0,5 cm.
Mẫu 2: Màng dày 0,5 cm ép nước 50%
Mẫu 3: Màng dày 1 cm
Mẫu 4: Màng dày 1cm ép nước 50%

Chuẩn bị 12 bình tam giác nhỏ trong đó có chứa 12 màng và 25 mg thuốc pha
trong 100ml dung dịch Methanol. Lắc các bình chứa màng trong máy lắc với tốc độ
150 vòng/ phút lần lượt trong các mốc thời gian: 0,5h ; 1h; 1,5h; 2h. Để xác định
được lượng thuốc còn lại trong dung dịch tại mốc thời gian lấy mẫu ta đem mẫu đi
đo quang phổ bằng máy đo UV- 2450. Từ việc xác định được lượng thuốc còn lại ta
xác định được lượng thuốc hấp thụ vào màng. Lặp lại thí nghiệm 3 lần để lấy giá trị
trung bình và tính toán.
Thay giá trị của OD đã đo được vào phương trình đường chuẩn đã được tính
toán từ trước ta được nồng độ diclofenac trong dung dịch, từ đó sẽ cho ra kết quả
khối lượng diclofenac trong dung :
�

���
(��)


C% ( ) =

�

x 100% (3)

EE: phần trăm thuốc được hấp thụ vào màng (%)
Qt: lượng thuốc theo lý thuyết (mg)
Qd: lượng thuốc còn lại (mg)
2.2.2.6. Xử lý thống kê

Số liệu được xử lý qua phần mềm Excel 2010 và được biểu diễn dưới dạng số
trung bình ± độ lệch chuẩn. Giá trị trung bình được kiểm chứng sự chính xác thông
qua phần mềm test thống kê.


CHƯƠNG 3. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
3.1. Kết quả tạo màng cellulose từ vi khuẩn Gluconacetobacter Xylinus
3.1.1. Kết quả tạo chủng vi khuẩn Gluconacetobacter từ dịch trà
Sau 7 -10 ngày ở nhiệt độ 28ºC thu được dịch lên men và màng nổi trên bề
mặt [19,23]

Hình 3.1. Dịch giống lên men sau 7 -10 ngày
3.1.2. Kết quả tạo màng cellulose vi khuẩn từ 3 môi trường
Gluconacetobacter Xylinus sẽ lấy chất dinh dưỡng từ môi trường để tổng hợp
màng cellulose vi khuẩn. Màng sẽ được hình thành phía trên bề mặt môi trường sau
7 – 10 ngày và đến khi màng đạt được độ dày như ý muốn thì tiến hành thu màng.


Hình 3.2. Màng cellulose vi khuẩn
3.2. Kết quả thu màng thô từ 3 môi trường
Đợi đến khi màng có độ dày thích hợp thì tiến hành thu màng khỏi môi

600.00

800.00


Hình 3.6. Phổ hấp thụ của thuốc
3.5. Kết quả dựng đường chuẩn thuốc diclofenac
Kết quả xây dựng đường chuẩn được thể hiện trong bảng sau với bước sóng
283nm
Bảng 3.1. Nồng độ diclofenac và giá trị OD tương ứng (n = 3)
N
ồ
1n
02
04
06
08
01
0

L
ầ
n
0,
10,
20,
50,
71,
01,
3

71,
01.
3

Hình 3.7. Phương trình đường chuẩn của diclofenac
Phương trình: y= 0.2431x - 0.1655 (R=0.996)
Trong đó: x: nồng độ diclofenac (mg/ml)
y: Giá trị đo OD tương ứng với nồng độ x