Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
Ngày dạy: 25 + 27 tháng 8 năm 2008 Tiết 1 + 2
Văn bản: Tôi đi học
Thanh Tịnh
A. Mục tiêu cần đạt.
Giúp học sinh
- Cảm nhận đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật Tôi ở buổi tựu trờng
đầu tiên trong đời. đồng thời thấy đợc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ, gợi d vị trữ tình man mác
của Thanh Tịnh.
- Nhận biết đợc thể loại truyện ngắn trữ tình thông qua việc tìm hiểu truyện.
- GD học sinh biết tôn trọng những kỷ niệm trong buổi đầu cắp sách tới trờng.
B. Chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
1. Giáo viên.
- SGK SGV , các tài liệu tham khảo liên quan đến bài học.
- Tích hợp với phần tập làm văn ở: Miêu tả, biểu cảm trong văn tự sự.
2. Học sinh.
- Đọc kỹ văn bản và trả lời các câu hỏi trong SGK. Viết bài văn ngắn nói lên cảm nghĩ
của mình về ngày đầu tiên cắp sách tới trờng.
- Su tầm một số bài hát nói về ngày đầu tiên đợc đi học.
C. Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học.
C
1
. ổn định tổ chức lớp.
- GV kiểm tra sĩ số, nêu yêu cầu của giờ học.
C
2
. Kiểm tra.
- GV kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
C
văn bản. các em khác
nghe, nhận xét và bổ
I. Đọc, tìm hiểu chú thích.
1.Vài nét về tác giả và tác
phẩm.
a, Tác giả
- Quê ở ngoại ô thành phố
Huế. Ông đi làm, dạy học
viết văn, làm thơ từ năm
1913.
b, Tác phẩm.
- Toát lên vẻ đẹp đằm thắm,
tình cảm trong trẻo, êm dịu.
2. Đọc văn bản.
************************************************************************************************************************************************
Giáo viên soạn : Nguyễn Đức Tài - Tr ờng trung học cơ sở Minh Tân
1
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
học sinh đọc toàn bộ văn bản. xung.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- GV cho 2 em Đọc - Hỏi để tìm hiểu các
chú thích trong SGK.
? Hãy xác định chủ đềcủa văn bản?
? Em nhận thấy văn bản đợc kết cấu theo
bố cục nh thế nào?
- HS tìm hiểu từ
khó.
- Trao đổi, thảo
? Khi xin mẹ đợc cầm cả bút và thớc Tôi
muốn khẳng định điều gì?
? Nhân vật tôi cảm nhận sân trờng hôm
nay có gì khác mọi ngày?
? Tôi cảm nhận ngôi trờng hôm nay nh
thế nào?
? Khi nghe đến tên mìnhTôi đã có phản
ứng nh thế nào?
? Tôi cảm nhận những gì khii rời tay mẹ
- Đọc đoạn văn.
- Suy nghĩ và trả
lời.
- Hs nghe.
- Tìm kiếm, trao
đổi, thảo luận,
trả lời.
- Tìm kiếm, trả
lời.
- Suy nghĩ trả
lời.
- Trao đổi, trả
lời, nhận xét, bổ
xung.
- Tìm kiếm, trả
lời.
- Trả lời
- Thảo luận, trả
II. Đọc Hiểu nội dung văn
bản
- Dòng hồi tởng từ hiện tại mà
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
*Tôi bỗng cảm thấy sợ khi sắp phải rời tay
mẹ , những tiếng khóc nức nở hay thút thít
bật ra rất tự nhiên nh phản ớng dây truyền
lúc ấy, Tôi cảm thấy mình nh bớc vào một
thế giới khác và xa mẹ hơn bao giờ hết.
? tôi cảm thấy nh thế nào khi bớc vào lớp
học?
? Tôi cảm nhận giờ học đầu tiên nh thế
nào?
? Các phụ huynh có thái độ nh thế nào đối
với các em bé lần đầu tiên đi học?
?Em có nhận xét gì về nhân vật ông Đốc
và thầy giáo trẻ qua hành động, cử chỉ, lời
nói của họ?
? Em có nhận xét gì về mối quan hệ của
ngời lớn đối với cá em?
? Hãy tìm các hình ảnh so sánh đợc nhà
văn sử dụng trong truyện ngắn? Trong các
hình ảnh so sánh đó, hình ảnh nào là đáng
chú ý nhất?
* Các so sánh trên xuất hiện ở các thời
điểm khác nhauđể diễn tả tâm trạng, cảm
xúc của nhân vật tôi. Đây là cách so sánh
giàu hình ảnh, giàu sức gợi cảm đợc gắn
vơíu những cảnh sắc thiên nhiên tơi sáng
giàu chất trữ tình.Nhờ các so sánh này
mà ý nghĩa và cảm giác của nhân vật đợc
ngời đọccảm nhận cụ thể, rõ ràng hơn .Đó
chính là chất trữ tình trong truyện.
ghi chép.
- Vừa xa lạ, vừa gần gũi với
mọi vật, với bạn ngồi bên cạnh.
- Ngỡ ngàng, tự tin bớc vào giờ
học đầu tiên.
- Phụ Huynh: Chuẩn bị chu đáo
cho con em ở buổi tựu trờng
đầu tiên, Cùng vui, cùng hồi
hộp với các em.
- đó là những con ngời rất từ
tốn, bao dung, vui tính, giàu
tình thơng.
- Ngời lớn: Có trách nhiệm và
tấm lòng của gia đình đối với
thế hệ tơng lai.
- Hình ảnh đấng chú ý:
+ Tôi quên thế nào đợc .... trời
quang đãng.
+ ý nghĩ ấy .... trên ngọn núi
+ Họ nh con chim ... rụt rè
trong cảnh lạ
* Đặc sắc nghệ thuật:
+ Bố cục theo dòng hồi tởng,
cảm nghĩ của nhân vật tôi theo
trình tự thời gian của buổi tựu
trờng.
+ Kết hợp hài hoà miêu tả, kể
với bộc lộ tâm trạng cảm xúc.
* Sức cuốn hút:
+ Bản thân tình huống truyện.
- Hiểu rõ cấp độ khái quát nghĩa của từ và mối quan hệ về cấp độ khái quát nghĩa của từ.
- Thông qua bài học, rèn luyện t duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và
cái riêng.
- Có ý thức coi trọng và giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt.
B. chuẩn bị của giáo viên và học sinh
1. Giáo viên: + Bảng phụ vẽ sơ đồ cấp độ khái quát nghĩa của từ.
+ SGK SGV, tài liệu tham khảo có liên quan đến bài học.
2. Học sinh: + Tìm hiểu về nghĩa của từ trong Tiếng Việt.
+ Đọc và chuẩn bị bài trớc khi đến lớp.
c. tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học
C
1
. ổn định tổ chức.
- Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh.
C
2
. Kiểm tra bài cũ.
? Trong từ ngữ Tiếng Việt chúng ta thờng gặp những lớp nghĩ nào?
C
3
. Tổ chức các hoạt động dạy học bài mới.
I. Hoạt động 1. Giới thiệu bài.
- Nghĩa của từ có những cấp độ khái quát khác nhau. Có thể có nghĩa rộng, có thể có
nghĩa hẹp. jTiết học này chúng ta sẽ tìm hiểu vấn đề đó.
II. Hoạt động 2. Tìm hiểu từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- GV treo sơ đồ về cấp độ khái
quát nghĩa của từ và yêu cầu
học sinh qua sát. GV gợi dẫn
cho học sinh tìm hiểu.
lời.
- Nhận xết và bổ
xung
- Quan sát sơ đồ
và trả lời
- Dựa vào sơ đồ
và ghi nhớ trả
lời.
Thú Chim Cá
Voi, Hơu Tu Hú, Sáo Cá rô
- Từ Động vật có nghĩa rộng hơn cá từ
thú, chim, cá.
- Nghĩa của các từ: Thú, Chim, Cá rộng
hơn nghĩa của các từ: voi, Hơu, Tu hú,
Sáo, Cá rô.
Thú
Voi
Hơu
Cá rô
Cá thu
Tu hú
Sáo
Cá
Chim
Động vật
* Ghi nhớ: ( Gv ghi trên bảng phụ)
III. Hoạt động 3. H ớng dẫn học sinh luyện tập.
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
- Quan sát bảng
phụ, nghe và ghi
chép.
II. Luyện tập
1. Bài tập 1.
Bảng Phụ số 1
Y Phục
Quần áo
Quần đùi, quần dài. áo dài, áo sơ mi.
Bảng Phụ số 2
Vũ Khí
Súng Bom
Súng trờng, Đại bác Bom ba càng, Bom bi.
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
chung. - Nhận xét bài
của bạn và ghi
chép.
a. Chất đốt. b. Nghệ thuật.
c. Thức ăn. d. Nhìn.
e. Đánh.
3. Bài tập 3.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- GV nêu câu hỏi trong bài tập số 3.
- Yêu cầu học sinh làm bài tập và trả lời.
- Làm bài tập 3.
- trả lời trớc lớp.
Nhận xét, bổ
C
2
. Kiểm tra.
- Kiểm tra sự chuẩn bị của học sinh.
C
3
. Tổ chức các hoạt động dạy học bài mới.
I. Hoạt động 1. Gới thiệu bài.
- Mỗi văn bản đều có một chủ đề nhất định để tác giả dựa vào đó tạo lập van bản. Vậy
Chủ đề văn bản là gì? trong giờ học hôm nay chúng ta cùng tìnm hiểu.
II. Hoạt động 2. H ớng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm về chủ đề văn bản.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- GV gọi một học sinh đọc lại văn - Một em đọc văn
I. Chủ đề của văn bản.
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
7
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
bản Tôi đi học của Thanh Tịnh.
?Tác giả nhớ lại kỷ niệm sâu sắc nào
trong thời thơ ấu của mình?
? Sự hồi tởng ấy gợi lên những ấn t-
ợng gì trong lòng tác giả?
? Đó chính là chủ đề của văn bản,
em hiểu thế nào là chủ đề của văn
bản?
bản. các em khác
theo dõi.
?Nhân vật tôi cảm nhận về con đờng
nh thế nào?
? Hành vi có gì thay đổi?
? Cảm nhận về ngôi trờng nh thế
nào?
? Khi xếp hàng vào lớp, Tôi cảm
thấy nh thế nào?
? Khi bớc vào trong lớp học, tôi cảm
nhận đợc điều gì?
? Thông qua việc tìm hiểu trên, em
hiểu: Thế nào là tính thống nhất về
chủ đề của văn bản? tính thống nhất
của chủ đề văn bản đợc thể hiện ở
những phơng diện nào?
? Làm thế nào để có thể viết văn bản
đảm bảo tính thống nhất về chủ đề?
- Hãy đọc mục ghi nhớ.
( GV dùng bảng phụ để khái quát
nội dung phần ghi nhớ)
- Tìm kiếm, trả
lời, bổ xung ý
kiến.
- Tìm kiếm, trả
lời.
- Quan sát bảng
phụ, Ghi chép.
- Suy nghĩ và trả
lời.
- Nhận xét và bổ
xung ý kiến cho
8
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
- GV cho học sinh đọc và làm bài
tập số 1 trong SGK.
- GV hớng dẫn học sinh phân tích
văn bản.
- Thảo luận theo
từng bàn các câu
hỏi trong SGK .
- trả lời trớc lớp,
các em khác nhận
xét và bổ xung ý
kiến.
III. Luyện tập.
- Bài tập 1.
V. Hoạt động 5. H ớng dẫn học sinh học ở nhà
- Làm bài tập còn lại. học thuộc kiến thức đã học.
- chuẩn bị bài : Bố cục của văn bản.
........................................*****............................................
Ngày dạy: 01 + 03 tháng 9 năm 2008 Tiết 5+6
Văn bản: trong lòng mẹ
Trích: Những ngày thơ ấu
- Nguyên Hồng -
A. mục tiêu cần đạt.
Giúp học sinh:
- Cảm nhận đợc nỗi đau bị hắt hủi của bé Hồngtrong cảnh ngộ mồ côi. Tình yêu thơng
mãnh liệt của chú bé dành cho ngời mẹ đáng thơng của mình.
- Bớc đầu hiểu ợc thể văn hồi ký và những điểmm đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút
9
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- GV cho 1 HS đọc mục chú thích về
tác giả.
? Nêu những hiểu biết của em về tác
giả Nguyên Hồng?
- Sau khi học sinh trả lời, GV tóm tắt
nhanh về tác giả.
? hãy nêu những đặc điểm nổi bật
trong tác phẩm của nhà văn Nguyên
Hồng?
- GV cho 1 HS đọc mục chú thích về
tác giả.
? Nêu những hiểu biết của em về tác
giả Nguyên Hồng?
- Sau khi học sinh trả lời, GV tóm tắt
nhanh về tác giả.
? hãy nêu những đặc điểm nổi bật
trong tác phẩm của nhà văn Nguyên
Hồng?
? Chuyện gì đợc kể trong đoạn trích
Trong lòng mẹ? Trong đoạn trích
này, Quan hệ giữa bé Hồng và tác
giả cần đợc hiểu nh thế nào?
? Đoạn văn sử dụng phơng thức biểu
đạt nào?
- GV cho 2 học sinh tìm hiểu từ khó
- Tên thật: Nguyễn Nguyên Hồng.
- Quê ở thành phố Nam Định.
- Trớc Cách Mạng: Sống ở thành
phố Hải Phòng, trong một xóm lao
động nghèo.
- Ngòi bút của ông thờng hớng vào
những con ngời cùng khổ.
b. tác phẩm.
2. Đọc văn bản.
3. Tìm hiểu chủ đề của văn bản.
- Đoạn trích kể về bé hồng bị ngời
cô hắt hủi nhng em vẫn một lòng
chờ mong va yêu quý ngời mẹ của
mình.
- Phơng thức biểu đạt: Tự sự và
miêu tả.
4. Chú thích từ khó.
5. Tìm hiểu bố cục.
- Gồm 2 đoạn:
+ Từ đầu đến : Ngời ta hỏi đến
chứ => Bé Hồng bị hắt hủi.
+ phần còn lại: Bé hồng yêu quý
mẹ.
III. Hoạt động 3. H ớng dẫn học sinh đọc tìm hiểu nội dung văn bản.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
GV lệnh: Em hãy đọc đoạn văn thứ
nhất.
? Cảnh ngộ của bé Hồng có gì đặc
biệt?
- Sau khi học sinh trả lời, GV kết
những lời nói đó của ngời cô là
những ý nghĩ cay độc, những rắp
tâm tanh bẩn?
? Theo em, trong những lời nói của
ngời cô, lời nói nào là cay độc nhất?
Vì sao?
- GV bình về một lời nói của ngời cô
để chứng minh.
? trong cuộc đối thoại này, bé Hồng
có những nhận xét, xúc cảm nào?
Hãy tìm những chi tiết nói lên điều
đó?
? Trong những cảm xúc ấy, cảm xúc
nào của bé Hồng gây ấn tợng mạnh
nhất cho ngời đọc? Vì sao?
- Sau khi học sinh trả lời, GV dùng
bảng phụ để kết luận và bình.
? Trong đoạn văn này, phơng thức
biểu đạt nào đợc tác giả vận dụng?
Tác dụng của phơng thức biẻu đạt
ấy?
? Qua phân tích, em hiểu gì về bé
Hồng?
- Dựa vào kiến
thức vừa tìm để
trả lời.
- Trả lời.
- Tìm kiếm, trả
lời.
- Nghe, quan sát
may vá và sắm sửa cho và thăm em
bé chứ.
=> Lời nói của ngời cô chứa đựng
sự giả dối, mỉa mai, hắt hủi, thậm
chí là độc ác giành cho ngời mẹ
đáng thơng của Hồng.
Bảng phụ.
- Nhận xét và cảm xúc của bé
Hồng:
+ Nhận ra những ý nghĩ cay đọc
trong giọng nói và trên nét mặt khi
cời rất kịch của ngời cô.
+ Nhắc đến mẹ tôi ... ruồng rẫy mẹ
tôi.
+ Hai tiếng Em bé ... nh ý cô tôi
muốn.
+ Giá những cổ tục ... Cho kỳ nát
vụn mới thôi.
* Ghi bảng.
- Phơng thức biểu cảm. => Thể
hiện trực tiếp và gợi cảm trạng thái
tâm hồn của bé hồng.
=> Bé Hồng:
+ Cô độc, bị hắt hủi.
+ Căm hờn cái xấu, cái ác.
+ Tình yêu mẹ bền bỉ.
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
11
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
tiết nào?
? Tiếng mẹ luôn vang lên trong mọi
hành động và cảm nghĩ của ngời
con. Điều đó có ý nghĩa gì?
? Theo em biểu lộ nào của bé Hồng
thắm thía nhất tình mẫu tử?
? Đoạn văn sử dụng phơng thức biểu
đạt nào?
? Từ những biểu hiện tình cảm, em
nhận thấy bé Hồng là một ngời nh
thế nào?
*GV gọi một học sinh đọc phần ghi
nhớ.
* GV khgái quát ghi nhớ bằng bảng
phụ.
- Nêu những suy
nghĩ của mình.
- Suy nghĩ và trả
lời.
- HS đọc đoạn
văn.
-Tìm kiếm và trả
lời.
- Trả lời, nhận
xét, bổ xung.
- Nghe.
- Trao đổi, thảo
luận và trả lời.
- tìm kiếm, trả
lời.
vô cùng.
=> với bré Hồng:
+ Mẹ là tất cả.
+ Mẹ không thể thiếu trong cuộc
sống của con.
=> Hồng là một ngời:
+ Hồng là ngời con vô cùng yêu
quý mẹ.
+ Có nội tâm sâu sắc.
+ Có tình yêu mẹ mãnh liệt.
* Ghi nhớ.
- ( Học sinh tự ghi trong SGK)
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
12
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
IV. Hoạt động 4 - H ớng dẫn học sinh luyện tập.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
* GV phát phiếu học tập có ghi
câu hỏi thảo luận:
? Em học đợc những gì sau khi
học xong đoạn trích Trong lòng
mẹ?
- Nhận phiếu học tập và
thảo luận theo nhóm.
- Đại diện nhóm 3 trả
lời, các nhóm khác
nhận xét và nổ xung.
C
3
. Tiến trình tổ chức dạy học bài mới.
I. Hoạt động 1 H ớng dẫn học sinh tìm hiểu khái niệm về tr ờng từ vựng.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- GV 1 cho học sinh đọc đoạn văn
trong SGK. Gợi ý cho học sinh trả
lời .
? Các từ in đậm trong ví dụ: Mặt,
mắt, da, gò má, đầu, đùi, cánh, tay.
Miệng. Có nét chung nào về nghĩa?
- Các từ ngữ có nét chung về nghĩa
nh trên đợc gọi là trờng từ vựng. Vậy
em hiểu thế nào là trờng từ vựng?
- GV cho HS làm bài tập nhanh.
- Đọc đoạn văn,
trao đổi với bạn,
trả lời câu hỏi.
- Học sinh trả lời
câu hỏi. Nếu cha
đúng em khác có
thể bổ xung.
I. Thế nào là tr ờng từ vựng.
a. Khái niệm
- Các từ in đậm: Mặt, mắt, da, gò
má, đầu, đùi, cánh, tay. Miệng. Có
nét chung về nghĩa: Cùng chỉ bộ
phận trên cơ thể con ngời.
* Ghi nhớ:
- Trờng từ vựng là tập hợp của
- GV cho học sinh tìm hiểu các điểm
cần lu ý trong SGK.
- Sau khi học sinh trả lời, GV dùng
bảng phụ ( Nh bên nội dung cần đạt)
để kết luận và nhấn mạnh:
+ Tính hệ thống của trờng từ vựng.
+ Đặc điểm ngữ pháp của các từ
cùng trờng.
+ Một từ có thể thuộc nhiều trờng từ
vựng khác nhau do hiện tợng nhiều
nghĩa.
+ Mối quan hệ giữa trờng từ vựng
với các biện pháp tu từ.
- tìm hiểu các lu
ý trong SGK
- Quan sát bảng
phụ và nghe + ghi
chép kiến thức.
b. Một số điểm cần lu ý.
*Trờng từ vựng có thể bao gồm
nhiều trờng từ vựng nhỏ hơn.
* Một trờng từ vựng có thể bao
gồm những từ khác biệt nhau về từ
loại.
* Một từ có thể thuộc nhiều trờng
từ vựng khác nhau.
* Dùng trờng từ vựng để tăng thêm
tính nghệ thuật của ngôn từ.
III. Hoạt động 3 H ớng dẫn học sinh luyện tập.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
+ Trạng thái tam lí.
+ Dụng cụ để viết.
+ Tính cách của ngời.
* Bài tập 3.
- Thuộc trờng từ vựng Thái độ.
IV. Hoạt động 4 H ớng dẫn học sinh học ở nhà.
- Học thuộc bài và làm bài tập số 4 + 6 (SGK Trang 23)
........................................*****............................................
Ngày dạy: 06 tháng 9 năm 2008 Tiết 8
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
14
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
Bố cục của văn bản
A. mục tiêu cần đạt.
Giúp học sinh:
- Nắm đợc bố cục văn bản, đặc biệt là cách sắp xếp nội dung phần thân bài.
- biết xây dựng bố cục văn bản mạch lạc, phù hợp với đối tợng và nhận thức của ngời đọc.
- Có ý thức coi trọng môn học.
B . chuẩn bị của giáo viên và học sinh.
1. Giáo viên:
+ SGK, SGV, Bảng phụ và một số đoạn văn mẫu.
2. Học sinh:
+ Ôn lại các kiến thức về cách xây dựng một văn bản đã đợc học những năm trớc.
C. tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học.
C
1
. ổn định tổ chức lớp.
xét và bổ xung.
- học sinh trả lời,
nhận xét, bổ
xung.
I. Bố cục của văn bản.
1, Đọc văn bản.
2, Trả lời câu hỏi.
- VB gồm ba phần.
- Nhiệm vụ:
+ Phần 1. Giới thiệu chung.
+ Phần 2. Công lao, tính cách và uy
tín của ông Chu Văn An.
+ Phần 3. tình cảm của mọi ngời đối
với ông.
- Mối quan hệ:
+ Luôn gắn bó chặt chẽ với nhau.
Phần trớc là tiền đề cho phần sau.
Phần sau là sự tiếp nối phần trớc.
+ Các phần đều tập trung làm rõ cho
chủ đề của văn bản.
III Hoạt động 3 - tìm hiểu cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
15
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
- GV yêu cầu HS đọc lại văn bản Tôi
đi học và đọc kĩ câu hỏi trong SGK,
thảo luận để
trả lời câu hỏi.
- Lần lợt trả
lời câu hỏi
theo gợi ý của
GV.
- Trả lời.
- Trả lời, nhận
xét và bổ
xung.
- Trả lời.
- Tự tìm câu
trả lời.
- Trả lời.
- Dựa vào ghi
nhớ để trả lời
II. cách bố trí sắp xếp nội dung
phần thân bài.
- Trình tự sắp xếp:
+ Hồi tởng và đồng hiện.
+ Liên tởng: So sánh, đối chiếu
những suy nghĩ và cảm xúc trong
hồi ức và quá khứ.
- Diễn biến tâm trạng của bré Hồng
* Tình cảm, thái độ.
+ Thơng mẹ sâu sắc.
+ Căm ghét cái xấu.
* Niềm vui hồn nhiên khi đợc ở
trong lòng mẹ.
- Trình tự miêu tả.
Cần đảm bảo các ý sau:
+ Trình bày theo thứ tự không gian:
Nhìn xa -đến gần - đến tận nơi - đi
xa dần.
+ Trình bày ý theo thứ tự thời gian:
Về chiều; lúc hoàng hôn.
+ Hai luận cứ đợc sắp xếp theo tầm
quan trọng của chúng đối với luận
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
16
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
điểm cần chứng minh.
V. Hoạt động 5 - H ớng dẫn học ở nhà.
+ Ôn tập về các dạng văn đã học trong chơng trình lớp 6 và lớp 7.
+ Làm bài tập số 2 SGK trang 27.
+ Chuẩn bị trớc bài: Xây dựng đoạn văn trong văn bản.
........................................*****............................................
Ngày dạy: 08 tháng 9 năm 2008 Tiết 9
Văn bản: tức nớc vỡ bờ
Trích: Tắt Đèn
- Ngô Tất Tố -
A. mục tiêu cần đạt.
Giúp học sinh:
- Thấy đợc bộ mặt tàn ác bất nhân của xã hội Phong Kiến đơng thời, tình cảnh đau thơng
của ngời nông dân cùng khổ trong xã hội ấy. Cảm nhận đợc cái quy luật của hiện thực: Có áp
bức, có đấu tranh; vẻ đẹp tâm hồn, sức sống tiềm tàng của ngời phụ nữ trong xã hội cũ.
- Thấy đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật của tác phẩm.
? Hãy nêu những hiểu biết của em về
tác giả Ngô Tất Tố?
- GV chốt về tác giả.
- Đọc chú
thích.
- Trả lời, nhận
xét, bổ xung.
- Nghe, Ghi
chép.
I. Đọc - tìm hiểu chú thích.
1. Tác giả và tác phẩm.
* Tác giả. (1893 - 1954).
- Quê: Lộc Hà - Từ Sơn Bắc
Ninh
- Xuất thân là một nhà nho gốc
nông dân.
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
17
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
? Tác phẩm đợc sáng tác vào năm nào?
? Phản ánh vấn đề gì?
- Trả lời.
- Là một nhà văn hiện thực chuyên
viết về nông thôn trớc Cách Mạng
Tháng Tám.
* Tác phẩm.
- Sáng tác năm 1939.
- Bố cục chia làm hai phần:
+ Từ đầu .... ngon miệng hay
không: Cảnh buổi sáng ở nhà chị
Dậu.
+ Còn lại: Cuộc đối mặt với ngời
bọn cai lệ và ngời nhà lí trởng.
III. Hoạt động 3 H ớng dẫn học sinh đọc tìm hiểu nội dung văn bản.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- GV yêu cầu học sinh theo dõi vào
đoạn đầu của truyện.
? Qua đoạn đầu của truyện em thấy
tình cảnh gia đình chị Dậu nh thế nào?
? Mục đích duy nhất của chị Dậu giờ
đây là gì?
? Em hiểu Cai lệ Có nghĩa là gì?
? Tên cai lệ này có vai trò gì tromng vụ
thuế ở làng Đông Xá?
? Trong đoạn văn ngắn vừa đọc em
thấy tên cai lệ hiện lên nh thế nào? bản
HS: quan sát
đoạn đầu
truyện.
- Tìm kiếm và
trả lời.
- Trả lời, nhận
xét và bổ
xung.
Thảo luận và
II. Đọc hiểu nội dung văn bản
1. Tình thế của gia đình chị dậu
bộc lộ cảm
xúc của mình.
hầm hè.
- Hành động, cử chỉ: Tàn bạo, độc
ác.
=> Hình ảnh tên cai lệ và ngời nhà
lí trởng hiện lên sinh động, sắc nét
dới ngòi bút của nhà văn Ngô Tất
Tố.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
* Sau khi học sinh bộc lộ cảm xúc, giáo
viên nhận xét và bổ xung, kết luận .
? Chị Dậu đã tìm mọi cách để bảo vệ
chồng nh thế nào?
? Quá trình đối phó của chị với hai tên
tay sai diễn ra nh thế nào? Quá trình ấy
có hợp lí không? Vì sao?
? Chi tiết, Hành động nào của chị khiến
em đồng tình và thú vị nhất? Hãy giải
thích?
? vì sao chị Dậu có đủ sức mạnh để quật
ngã hai tên tay sai độc ác, tàn nhẫn ấy?
Việc hai tên tay sai thảm bại trớc chị
Dậu còn có ý nghĩa gì và chứng tỏ điều
gì?
? Qua bài học em nhận thức đợc gì về
xã hội, về nông thôn và hình ảnh ngời
phụ nữ nông dân Việt Nam trớc CM
tháng Tám?
- Nghe và ghi
IV Hoạt động 4 H ớng dãn học sinh tổng kết và luyện tập.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
? Nhắc lại nội dung chính của văn bản
Tức nớc vỡ bờ?
- GV Hớng dẫn học sinh đọc diễn cảm
và phân vai. Cho các em khác theo dõi
sau đó nhận xét và góp ý cho bạn.
- trả lời câu
hỏi theo gợi ý
của giáo viên.
- Đọc phân
vai. Chú ý tơi
cách đọc diễn
cảm.
III. Tổng kết, luyện tập.
V . Hoạt động 5 H ớng dẫn học sinh học ở nhà.
+ Tập tóm tắt đoạn trích và su tầm toàn tập tiểu thuyết để đọc.
+ Đọc và tìm hiểu trớc bài : Lão Hạc
........................................*****............................................
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
19
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
Ngày dạy 10 tháng 9 năm 2008 Tiết 11+ 12
Viết bài tập làm văn số 1
A. mục tiêu cần đạt.
Giúp học sinh:
- Sau 2 tiết học giáo viên cho học sinh nộp bài.
- Học sinh nộp bài theo đơn vị bàn.
C
5
. Hớng dẫn học ở nhà.
- Ôn tập kiến thức về liên kết đoạn văn.
- Chuẩn bị bài Liên kết các đoạn trong văn bản
C
6
. Đáp án và biểu điểm.
1. Về hình thức:
- Viết đợc một bài văn hoàn chỉnh có cấu trúc ba phần( Mở bài; thân bài; kết bài )
- Có cách trình bày mạch lạc, rõ ràng,chữ viết sạch, đẹp, không mất lỗi, sai lỗi chính tả.
2. Về nội dung:
- Cần đảm bảo đợc các ý sau:
+ Xác định đợc ngôi kể. ( Dùng ngôi kể thứ nhất hay thứ ba)
+ Xác định đợc trình tự kể.
Theo không gian, thời gian.
Theo diễn biến của sự việc.
Theo diễn biến của tâm trạng.
3. Biểu điểm:
- Điểm 9 -10: Đạt đợc hoàn toàn các yêu cầu trên cả về hình thức cũng nh nội dung.( Tuỳ thuộc
vào cách trình bày và chữ viết để cho điểm cụ thể.
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
20
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
- Điểm 7 8: Đạt đợc các yêu cầu về hình thức, tuy nhiên còn một số sai sót về lỗi chính tả,
C
3
. Tô chức các hoạt động dạy học bài mới.
I. Hoạt động 1. Giới thiệu bài.
Muốn có một bài văn đúng thể loại và có bố cục chặt chẽ ta cần xây dựng từng đoạn
văn cụ thể có tính liên kết cao. Vậy làm thế nào để xây dựng đoạn văn và giữa các đoạn văn có
mối quan hệ với nhau nh thế nào? Trong giờ học ngày hôm nay chúng ta sẽ tìm hiểu.
II . Hoạt động 2 tìm hiểu khái niệm về đoạn văn.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
GV yêu cầu học sinh đọc kỹ văn bản ở
mục I SGK và hớng dẫn các em trả lời
câu hỏi.
? Văn bản trên gồm mấy ý? Mỗi ý đợc
viết thành mấy đoạn văn ?
? Dấu hiệu nào về hình thức có thể giúp
em nhận biết đoạn văn một cách đơn
- Đọc văn bản
trong SGK .
- Trả lời các
câu hỏi.
- Nhận xét và
bổ xung ý
kiến của bạn.
I. Thế nào là đoạn văn.
* Văn bản.
- Gồm hai ý. Mỗi ý viết thành một
đoạn văn.
- Dấu hiệu: Từ chỗ viết hoa lùi đầu
dòng đến chỗ chấm xuống dòng.
=> Đoạn văn là:
- Đọc và trao
đổi với bạn để
trả lời câu hỏi.
- Các em khác
nghe nhận xét
bổ xung ý
kiến.
II. Từ ngữ và câu trong đoạn văn
1. Từ ngữ và câu chủ đề của đoạn
văn.
- Các từ ngữ chủ đề:
+ Đoạn 1: Ngô Tất Tố ( Ông, nhà
văn )
+ Đoạn 2: Tắt đèn ( Tác phẩm)
- Câu chủ đề ở đoạn 2: Tắt Đèn là
tác phẩm tiêu biểu nhất của NTT
=> Nội dung: Mang ý khái quát.
Hình thức: Ngắn gọn có đủ chủ
ngữ và vị ngữ.
Vị trí: Đầu hoặc cuối đoạn.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
? Hãy đọc lại văn bản ở mục 1 và cho
biết:
+ Đoạn văn thứ nhất có câu chủ đề
không? Yếu tố nào duy trì đối tợng
trong đoạn văn ?Quan hệ ý nghĩa giữa
các câu trong đoạn văn nh thế nào? trình
tự triển khai?
+ Đoạn văn thứ hai có câu chủ đề
không? Nếu có thì nó ở vị trí nào? Cách
+ Khai triển từ cái chung đến cái
cụ thể. ( Đoạn diễn dịch)
b. Đoạn văn b( Mục II.2):
+ Có câu chủ đề.
+ Vị trí: cuối đoạn.
+ Trình tự: đi từ cái cụ thể đến khái
quát. ( Đoạn quy nạp)
* Ghi nhớ. ( Tự học trong SGK)
VI. Hoạt động 4 H ớng dẫn học sinh luyện tập.
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- GV hớng dẫn học sinh làm
bài tập 1.
- Đọc, thảo luận bài tập 1
- Trả lời, nhận xét và bổ
Bài tập 1.
Văn bản gồm 2 ý, mỗi ý đợc diễn
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
22
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
- Hớng dẫn học sinh làm
bài tập 2
xung ý kiến cho bạn. đạt thành một đoạn.
Bài tập 2.
a. Đoạn diễn dịch.
b. Đoạn song hành.
c. Đoạn song hành.
V. Hoạt động 5 H ớng dẫn học sinh học ở nhà
. ổn định tổ chức lớp.
- GV kiểm tra sĩ số và nêu yêu cầu của giờ học.
C
2
. Kiểm tra bài cũ.
1. Tìm những chi tiết thể hiện tình cảnh gia đình chị Dậu? Em có nhận xét gì về tình cảnh
ấy?
2. Từ các nhân vật : Cai lệ, ngời nhà lý trởng em hãy khái quát bản chất của chế độ thực
dân nửa Phong kiến Việt Nam trớc đây?
C
3
. Tô chức các hoạt động dạy học bài mới.
I . Hoạt động 1. Giới thiệu bài.
- GV giới thiệu một số tác phẩm của nhà văn Nam Cao để học sinh nhận biết và dẫn vào
nội dung bài.
II . Hoạt đông 2. H ớng dẫn học sinh đọc tìm hiểu chú thích.
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
23
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
Hoạt động của thầy HĐ của trò Nội dung cần đạt
- Trên cơ sở đã tìm hiểu ở nhà em hãy
xác định giọng đọc phù hợp cho văn bản
- GV nhấn mạnh một số điểm cần lu ý:
+ Giọng ông Giáo Ngời kể chuyện:
Đọc với giọng chậm rãi buồn, cảm
thông có lúc sót xa đau đớn, suy t và
ngẫm nghĩ.
- GV nhấn mạnh một số nét chính.
- GV cho 2 em tìm hiểu chú thích theo
hình thức hỏi - đáp.
? Nếu tách văn bản thành hai phần theo
dấu cách đoạn trong SGK, thì có thể
khái quát nội dung chính của mỗi phần
nh thế nào?
? Em thấy trong truyện, Ai là nhân vật
trung tâm? vì sao?
? C âu truyện đợc kể từ nhân vật nào?
thuộc ngôi kể nào?
? văn bản sử dụng những phơng thức
biểu đạt nào?
- Đọc văn bản
theo yêu cầu
của GV
- Nhận xét
cách đọc của
bạn và rút
kinh nghiệm.
- HS tóm tắt
sơ lợc về tác
giả.
- Trả lời.
- HS tìm hiểu
chú thích.
- Trao đổi, trả
lời, nhận xét
và bổ xung.
- trả lời.
? Hãy tìm những chi tiết miêu tả cuộc
- Theo dõi
đoạn đầu văn
bản.
- Trả lời câu
hỏi, nhận xét,
bổ xung.
- Tìm kiếm ,
II. Đọc - hiểu nội dung văn bản.
1. Những việc làm của lão Hạc tr-
ớc khi chết.
- Lão Hạc nghèo, sống cô độc, chỉ
có con chó lão nuôi làm bạn, đợc
lão gọi thân mật là cậu Vàng.
- Lão bán cậu Vàng vì cuộc sống
của lão quá khó khăn sau khi ốm
dậy.
- Cuộc bán cậu Vàng:
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
24
Giáo án ngữ văn lớp 8 - năm học 2008 - 2009
******************************************************************************************************************************************
bán cậu Vàng?
? Bộ dạng của lão Hạc khi nhớ lại sự
việc này đợc miêu tả qua chi tiết nào?
- Sau khi học sinh trả lời. GV dùng
bảng phụ để kết luận.
trả lời, nhận
dung lão Hạc là ngời nh thế nào?
- Hãy theo dõi đoạn truyện kể về việc
lão Hạc nhờ cậy ông giáo, và cho biết:
? mảnh vờn và món tiền gửi ông giáo có
ý nghĩa nh thế nào đối với lão Hạc?
? Việc lão Hạc từ chối mọi sự giúp đỡ
để lại cho em suy nghĩ gì?
? Phẩm chất của lão ,Hạc đợc bộc lộ nh
thế nào ?
? Từ đó hiện lên một số phận con ngời
nh thế nào?
- Hãy theo dõi nhân vật ông giáo trong
đoạn trên và cho biết:
? Cảm xúc muốn ôm choàng lấy lão
mà oà lên khóc diễn tả cảm xúc nào
của ông giáo dành cho lão Hạc?
? Tình cảm nào của ông giáo đợc thể
hiện trong lời mời ăn khoai, uống nớc
chè?
? Lời của ông giáo ( Ông con mình ăn
khoai, uống nớc chè, rồi hút thuốc lào...
thế là sớng) Gợi cho ta cảm nghĩ gì về
tình ngời trong cuộc đời khốn khó?
? Phẩm chất nào của lão Hạc đợc bộc
lộ?
- Trao đổi, suy
nghĩ và trả lời.
- Tìm kiếm trả
lời. Nhận xét
và bổ xung.
- Từ chối mọi sự giúp đỡ => ngời tự
trọng, không để mọi ngời thơng hại
hoặc xem thờng.
=> Coi trọng bổn phận làm cha,
danh dự làm ngời.
=> Nghèo khổ và cô đọc nhng
trong sạch.
Ông giáo:
- Tình xót thơng, đồng cảm.
- Tình an ủi, chia sẻ.
- Cuộc sống khốn khó nhng tình
ngời vẫn trong sáng, ấm áp.
- Tình cảm chân thật là niêm f vui
để ngời ta sống cuộc đời khốn khó.
=> Lòng nhân ái dựa trên sự chân
tình và đồng khổ.
************************************************************************************************************************************************
Gi áo viên soạn: Nguyễn Đức Tài - Tr ờn g trung học cơ sở Minh Tân
25
Copyright: Tài liệu đại học ©