Đề tài
“Một số biện pháp phát huy vai trò nhóm trưởng nhằm nâng cao chất
lượng trong hoạt động giáo dục thể chất ở Trường Tiểu học Ninh Hà.”
A. ĐẶT VẤN ĐỀ
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
Đảng và nhà nước ta xem đổi mới giáo dục là nhiệm vụ hàng đầu. Thể hiện
trong Nghị quyết Hội nghị lần thứ 8, Ban Chấp hành Trung ương khóa XI (Nghị
quyết số 29-NQ/TW) với nội dung Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào
tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa – hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị
trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế.
Đảng và Nhà nước xác định mục tiêu của đổi mới là: Tạo chuyển biến căn
bản, mạnh mẽ về chất lượng, hiệu quả giáo dục, đào tạo; đáp ứng ngày càng tốt
hơn công cuộc xây dựng, bảo vệ Tổ quốc và nhu cầu học tập của nhân dân. Giáo
dục con người Việt Nam phát triển toàn diện và phát huy tốt nhất tiềm năng, khả
năng sáng tạo của mỗi cá nhân. Xây dựng nền giáo dục mở, thực học, thực
nghiệp, dạy tốt, học tốt, quản lý tốt; có cơ cấu và phương thức giáo dục hợp lý,
gắn với xây dựng xã hội học tập; bảo đảm các điều kiện nâng cao chất lượng;
chuẩn hóa, hiện đại hóa, hội nhập quốc tế hệ thống giáo dục và đào tạo.
Trong những năm gần đây việc đưa Mô hình trường học mới tại Việt Nam
(VNEN) là một phương thức sư phạm mới, mang tính chuyển đổi từ phương
pháp dạy học truyền thống sang phương pháp dạy học tích cực, lấy học sinh làm
trung tâm.
Học sinh: Tự giác, tự quản; Tự học, tự tin, tự trọng,..
Đối với Mô hình trường học mới hoạt động học của học sinh là cơ bản, hoạt
động quy mô lớp thành hoạt động nhóm. Vai trò của người giáo viên chi là
người tổ chức lớp học; Quan sát hoạt động của mỗi cá nhân, của mỗi nhóm; Hỗ
trợ học sinh khi cần thiết; Chốt lại những điều cơ bản nhất của bài học; Đánh giá
quá trình và kết quả của học sinh.
Nhóm trưởng là người thay mặt giáo viên điều hành các thành viên trong
nhóm. Nhóm trưởng là linh hồn của nhóm học tập, là người điều hành, giám sát
hoạt động học của mỗi thành viên trong nhóm. Nhóm trưởng là người hổ trợ tích

a) Đối tượng nghiên cứu
Biện pháp phát huy vai trò nhóm trưởng nhằm nâng cao chất lượng trong
hoạt động giáo dục thể chất.
b) Cơ sở nghiên cứu
Đề tài được viết dựa trên cở sở lý luận về đổi mới giáo dục, đổi mới phương
pháp dạy học theo hướng tích cực lấy học sinh làm trung tâm, theo mô hình
trường học mới.
Dựa trên việc phat huy vai trò các nhóm trưởng của giáo viên ở Trường Tiểu
học Ninh Hà.
c) Nhiệm vụ nghiên cứu
Nghiên cứu lý thuyết về việc phát huy vai trò của nhóm trưởng.
Đưa ra biện pháp phát huy vai trò các nhóm trưởng nhằm nâng cao chất
lượng giáo dục.
2. Phương pháp
a) Các phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết
- Phương pháp tìm kiếm, xử lý thông tin.
- Phương pháp phân tích tổng hợp
- Phương pháp trực quan
- Phương pháp luyện tập
2


b) Giới hạn của đề tài
Đề tài tập trung nghiên cứu biện pháp phát huy vai trò các nhóm trưởng ở
khối lớp 2 và khối lớp 5 của trường Tiểu học Ninh Hà.
II. THỰC TRẠNG
1. Thuận lợi
Học sinh rất thích học môn thể dục, thích làm nhóm trưởng để thể hiện
mình.

T

Khối lớp

Tổng số
học sinh

Hoàn
thành tốt

Tỉ lệ %

Hoàn
thành

Tỉ lệ %
3


1

2

90

30

41,11

60

1.2. Các em ôm ấm nhiều giấc mơ:
Các em rất giàu trí tưởng tượng, nhiều khi quá tin vào những điều
huyền hoặc, những truyện cổ tích thần tiên, những truyện thần thoại dân gian
được kể trong các lớp học hoặc trước khi đi ngủ buổi tối. Từ đó các em tự thêu
dệt những mơ mộng rất dễ thương đến bất ngờ.
Sau này, lớn hơn một chút, tính thần thoại chuyển dần sang khía cạnh thần tượng
hóa một cách đơn giản. Khi các em được tiếp xúc thân tình với một người lớn
nào đó có nhân cách cao thượng, các em sẽ nhanh chóng hình thành các ước mơ
sẽ có được nhân cách ấy (ví dụ: "Lớn lên em sẽ làm cô giáo như cô..."; "Mai mốt
con sẽ đi tu như cha..."; "Em sẽ là một Ronaldo của Việt Nam..." ).
Do đó, nếu người lớn biết khéo nương theo trí tưởng tượng và những mơ mộng
hồn nhiên trong sáng của các em, có thể hướng dẫn các em dần dần gạn lọc đi
những nét viễn vông huyền hoặc để chuyển những giá trị tốt đẹp hiện thực nơi
nhân cách các em.
Bước đầu thấu hiểu được những nhu cầu khát vọng ngây thơ của các em rồi, vẫn
chưa đủ, bởi tính khí các em luôn bị đột biến, thay đổi hoặc bị tổn thương. Do
vậy, ngoài việc hòa mình cùng chơi, cùng trò chuyện với các em, người lớn còn
cần khéo léo tạo sức thu hút lâu dài bền bỉ, bằng cách lồng các hoạt động tập thể
vào các trò chơi (học và làm mà là chơi, chơi mà lại là học và làm một cách hữu
ích ).
Đồng thời, cũng đừng quên tiếp xúc riêng từng em, giúp các em tập nỗ lực nho
nhỏ để vươn lên trong từng khát vọng, từng ước mơ hồn nhiên của chính mình,
mỗi ngày một chút theo phương pháp giáo dục tiệm tiến. Ở điểm này, người
4


sống với các em phải là một người bạn trẻ trung, tâm huyết, đáng tin cậy trong
mọi mặt sinh hoạt vui nhộn cũng như tâm linh sâu lắng của các em.
1.3. Các em rất hiếu động:
Năng lực ở độ tuổi đang tăng trưởng nơi các em luôn dồi dào. Bên cạnh

1.4. Các em có thể trung tín đến cùng:
Khi gặp một hoàn cảnh đặc biệt hoặc trong một trường hợp bất ngờ, nếu
các em được người lớn tin cậy trao phó một trách nhiệm quan trọng nào đó, với
lời giải thích kỹ lưỡng và căn dặn chi tiết, các em sẽ hết sức ý thức về công việc,
cảm thấy vinh dự và hãnh diện để cố gắng chu toàn hơn cả mong đợi của người
lớn. Ấn tượng sâu sắc này sẽ theo các em suốt cuộc đời, hình thành một nhân
cách khó gì có thể làm biến dạng.
5


Tại trường học, có nơi, nếu biết huấn luyện tinh thần và kỹ thuật tới nơi
tới chốn, người lớn có thể tin tưởng giao phó cho các em ở các lớp tiểu học đảm
nhận một số vai trò nào đó, nhóm trưởng, lấy dụng cụ v.v... mà không sợ gặp sự
cố trục trặc, bởi các em ý thức khá chững chạc về tính cách quan trọng và trang
nghiêm của công việc cùng với niềm hãnh diện được đại diện cho toàn trường.
1.5.Hoạt động của học sinh tiểu học
- Nếu như ở bậc mầm non hoạt động chủ đạo của trẻ là vui chơi, thì đến
tuổi tiểu học hoạt động chủ đạo của trẻ đã có sự thay đổi về chất, chuyển từ hoạt
động vui chơi sang hoạt động học tập. Tuy nhiên, song song với hoạt động học
tập ở các em còn diễn ra các hoạt động khác như:
+ Hoạt động vui chơi: Trẻ thay đổi đối tượng vui chơi từ chơi với đồ vật
sang các trò chơi vận động.
+ Hoạt động lao động: Trẻ bắt đầu tham gia lao động tự phục vụ bản thân
và gia đình như tắm giặt, nấu cơm, quét dọn nhà cửa,...Ngoài ra, trẻ còn còn
tham gia lao động tập thể ở trường lớp như trực nhật, trồng cây, trồng hoa,...
+ Hoạt động xã hội: Các em đã bắt đầu tham gia vào các phong trào của
trường, của lớp và của cộng đồng dân cư, của Đội thiếu niên tiền phong,...
1.6.Những thay đổi kèm theo
- Trong gia đình: các em luôn cố gắng là một thành viên tích cực, có thể
tham gia các công việc trong gia đình. Điều này được thể hiện rõ nhất trong các

bị chi phối mạnh mẽ bởi các xúc cảm, tình cảm, những hình ảnh, sự việc, hiện
tượng đều gắn liền với các rung động tình cảm của các em.
1.9. Chú ý và sự phát triển nhận thức của học sinh tiểu học
Ở đầu tuổi tiểu học chú ý có chủ định của trẻ còn yếu, khả năng kiểm
soát, điều khiển chú ý còn hạn chế. Ở giai đoạn này chú không chủ định chiếm
ưu thế hơn chú ý có chủ định. Trẻ lúc này chỉ quan tâm chú ý đến những môn
học, giờ học có đồ dùng trực quan sinh động, hấp dẫn có nhiều tranh ảnh,trò
chơi hoặc có cô giáo xinh đẹp, dịu dàng,...Sự tập trung chú ý của trẻ còn yếu và
thiếu tính bền vững, chưa thể tập trung lâu dài và dễ bị phân tán trong quá trình
học tập.
Ở cuối tuổi tiểu học trẻ dần hình thành kĩ năng tổ chức, điều chỉnh chú ý
của mình. Chú ý có chủ định phát triển dần và chiếm ưu thế, ở trẻ đã có sự nỗ
lực về ý chí trong hoạt động học tập như học thuộc một bài thơ, một công thức
toán hay một bài hát dài,...Trong sự chú ý của trẻ đã bắt đầu xuất hiện giới hạn
của yếu tố thời gian, trẻ đã định lượng được khoảng thời gian cho phép để làm
một việc nào đó và cố gắng hoàn thành công việc trong khoảng thời gian quy
định.
Tuổi tiểu học là tuổi của sự phát triển hồn nhiên bằng phương thức lĩnh
hội. Cùng với việc lĩnh hội, tiếp thu một hệ thống tri thức về các môn học, trẻ
em học cách học, học kĩ năng sống trong môi trường trường học và môi trường
xã hội. Cùng với sự ảnh hưởng khá lớn của môi trường giáo dục gia đình và
quan hệ bạn bè cùng tuổi, cùng lớp và trường học, học sinh tiểu học lĩnh hội các
chuẩn mực quy tắc đạo đức của hành vi. Sự lĩnh hội trên tạo ra những biến đổi
cơ bản trong sự phát triển tâm lí của học sinh tiểu học. Chúng không chỉ đảm
bảo cho các em thích ứng với cuộc sống nhà trường và hoạt động học, mà còn
chuẩn bị cho các em những bước ngoặt quan trọng trong cuộc sống ở tuổi thiếu
niên- lứa tuổi có xu thế vươn lên làm người lớn. Về việc này, N.X.Leytex đã
khắc họa: “ Tuổi tiểu học là thời kì của sự nhập tâm và tích lũy tri thức, thời kì
mà sự lĩnh hội chiếm ưu thế. Chức năng trên được thực hiện thắng lợi nhờ các
đặc điểm đặc trưng của lứa tuổi này – sự tuân thủ tuyệt đối vào những người có

học theo phương pháp tích cực thì thầy giáo phải nỗ lực nhiều so với dạy theo
phương pháp thụ động.
Muốn đổi mới cách học phải đổi mới cách dạy. Cách dạy chỉ đạo cách học
, nhưng trái lại thói thường học tập của trò cũng ảnh hưởng tới cách dạy của
thầy. Chẳng hạn , có trường hợp học sinh đòi hỏi cách dạy tích cực hoạt động
nhưng thầy giáo chưa đáp ứng được , hoặc có trường hợp thầy giáo tích cực vận
dụng PPDH tích cực nhưng không Thành tựu vì học sinh chưa thích nghi , vẫn
quen với lối học tập thụ động. Vì thế , thầy giáo phải bền chí dùng cách dạy hoạt
động để dần dần xây dựng cho học sinh phương pháp học tập chủ động một cách
vừa sức , từ thấp lên cao. Trong đổi mới phương pháp dạy học phải có sự hợp
tác cả của thầy và trò , sự phối hợp ăn nhịp hoạt động dạy với hoạt động học thì
mới Thành tựu. Như vậy , việc dùng thuật ngữ “Dạy và học tích cực” để phân
biệt với “Dạy và học thụ động”.
2.2. Dạy học thông qua các hoạt động của học sinh
Dạy học thông qua tổ chức liên tiếp các hoạt động học tập, từ đó giúp HS
tự khám phá những điều chưa biết chứ không phải thụ động tiếp thu những tri
thức được sắp đặt sẵn. Theo tinh thần này, giáo viên không cung cấp, áp đặt kiến
thức có sẵn mà là người tổ chức và chỉ đạo HS tiến hành các hoạt động học tập
8


như nhớ lại kiến thức cũ, phát hiện kiến thức mới, vận dụng sáng tạo kiến thức
đã biết vào các tình huống học tập hoặc tình huống thực tiễn,...
2.3. Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học
Chú trọng rèn luyện cho HS những tri thức phương pháp để họ biết cách
đọc sách giáo khoa và các tài liệu học tập, biết cách tự tìm lại những kiến thức
đã có, biết cách suy luận để tìm tòi và phát hiện kiến thức mới,... Các tri thức
phương pháp thường là những quy tắc, quy trình, phương thức hành động, tuy
nhiên cũng cần coi trọng cả các phương pháp có tính chất dự đoán, giả định (ví
dụ: phương pháp giải bài tập vật lí, các bước cân bằng phương trình phản ứng

Sự thành lập cũng như hiệu quả hoạt động của “Hội đồng tự quản học sinh”, các
9


“ban” rất cần sự tư vấn, khích lệ, giám sát của giáo viên, phụ huynh, sự tích cực,
trách nhiệm của học sinh. “Hội đồng tự quản học sinh” là một biện pháp giúp
học sinh được phát huy quyền làm chủ quá trình học tập, giáo dục. Học sinh có
điều kiện hiểu rõ quyền và trách nhiệm trong môi trường giáo dục, được rèn các
kĩ năng lãnh đạo, kĩ năng tham gia, hợp tác trong các hoạt động.
Đối với Mô hình trường học mới hoạt động học của học sinh là cơ bản,
hoạt động quy mô lớp thành hoạt động nhóm. Vai trò của người giáo viên chỉ là
người tổ chức lớp học; Quan sát hoạt động của mỗi cá nhân, của mỗi nhóm; Hỗ
trợ học sinh khi cần thiết; Chốt lại những điều cơ bản nhất của bài học; Đánh giá
quá trình và kết quả của học sinh.
Nhóm trưởng là người thay mặt giáo viên điều hành các thành viên trong
nhóm. Nhóm trưởng là linh hồn của nhóm học tập, là người điều hành, giám sát
hoạt động học của mỗi thành viên trong nhóm. Nhóm trưởng là người hổ trợ tích
cực giáo viên trong việc tổ chức, điều hành các hoạt động và báo cáo với giáo
viên kết quả học tập hay những vướng mắc trong học tập của nhóm cần hổ trợ.
II. CÁC GIẢI PHÁP, BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1.Công tác tổ chức phân chia nhóm.
Phân chia lớp thành các nhóm mỗi nhóm 1 nhóm trưởng và một nhóm phó
điều hành nhóm. Nhóm trưởng điều hành mọi hoạt động của nhóm trong các tiết
học. Các nhóm phó giúp đỡ cho các nhóm trưởng khi cần thiết.
Các cách phân chia nhóm:
- Các nhóm gồm những người tự nguyện, chung mối quan tâm, sở thích.
- Phân chia ngẫu nhiên
- Nhóm có học sinh khá giỏi để hỗ trợ học sinh yếu kém
- Phân chia học sinh nam và nữ
Có rất nhiều cách để phân chia nhóm tùy vào những ưu điểm, nhược điểm

Biết tiếp thu và tổng hợp các nội dung thảo luận trong nhóm một cách thực tế và
trung thực.
2.1.2.Cách lựa chọn:
Giáo viên đưa ra các tiêu chí thích hợp cho một nhóm trưởng từ đó cùng
với các em trong nhóm tự ứng cử. Nếu không có bạn ứng cử thì tổ chức bình
bầu các bạn có đủ tiêu chí đó lên làm nhóm trưởng. Trong quá trình đó sẽ có một
số bạn được bầu làm nhóm trưởng nhưng còn hạn chế một vài tiêu chí thì giáo
viên động viên các em từ đó có cách bồi dưỡng cho các em hoàn thiện hơn.
Giáo viên phải định hướng cho học sinh bình bầu các bạn trong nhóm làm
nhóm trưởng để tăng sự tín nhiệm của các bạn với nhóm trưởng từ đó nhóm
trưởng sẽ thành công hơn trong việc điều hành điều khiển các bạn tập.
Giáo viên chọn những bạn học sinh khá, giỏi, có khả năng điều hành
nhóm, học sinh có năng khiếu thể thao, nhanh nhẹn, có giọng nói tốt, có uy tín
được nhiều bạn trong nhóm tín nhiệm.
Một nhóm trưởng tốt là phải tạo cơ hội để mọi thành viên tự giác trong tự
học, tự tập luyện, tích cực tham gia các hoạt động nhóm. Không làm thay, làm
hộ, bao che cho bạn mà phải biết động viên giúp đỡ bạn hoàn thành bài tập.
Thông thường giáo viên dạy hoạt động thể chất lấy ngay nhóm trưởng các
nhóm ở các tiết học văn hóa trong lớp. Song đội ngũ này có thể không điều hành
tốt các hoạt động trong tiết học đó cũng chính là lý do làm giảm khả năng phát
huy tính tích cực trong tiết học.
Chính vì vậy, người giáo viên phải nhạy bén trong việc lựa chọn đội ngũ
nhóm trưởng, giáo viên có thể giữ nguyên hay cũng có thể thay đổi đội ngũ này.
Giáo viên nên quan sát, phân tích các yếu tố cần đạt được để lựa chọn các nhóm
trưởng có năng lực điều hành nhóm tốt.
11


2.2. Bồi dưỡng nhóm trưởng:
2.2.1 Nội dung cần bồi dưỡng:

bạn khi bạn cần, báo cáo với thầy cô vấn đề mình không giải quyết được...để các
em vận dụng khi điều hành nhóm.
2.2.2. Hình thức bồi dưỡng:
Giáo viên bồi dưỡng cho nhóm trưởng ngay trong tiết học. Giáo viên quan
sát xem nhóm nào nhóm trưởng hoạt động còn yếu thì giáo viên đến ngay nhóm
đó hướng dẫn, chỉ dẫn cho các em làm, nhưng giáo viên phải khéo léo, động
viên đúng lúc, đúng thời điểm, tế nhị, để nhóm trưởng không bị mất uy tín với
bạn trong nhóm. Ví dụ: Trong các tiết học Bài thể dục phát triển chung nhóm
trưởng cứ cho bạn thực hiện một đội hình hàng ngang tập miết thì lúc này giáo
viên đến nhóm gợi ý cho nhóm trưởng sao em không thử cho các bạn tập đội
12


hình nào khác hay hơn như đội hình vòng tròn chẳng hạn ... thì nhóm trưởng sẽ
triển khai tập theo đội hình mà giáo viên gợi ý, sau đó thì hôm sau nhóm trưởng
sẽ linh hoạt trong việc chọn đội hình cho nhóm học.
Ngay từ đầu nếu giáo viên làm hết việc tổ chức điều khiển lớp thì tạo ra
tính “ỷ lại” trong các em. Chính vì vậy ngay từ đầu giáo viên phải bồi dưỡng,
hướng dẫn cho các em thực hiện từ từ qua từng tiết học. Giáo viên có thể để cho
nhóm trưởng tự quản lí nhóm của mình trong một số hoạt động giáo viên nêu
nội dung nhiệm vụ bài tập giao cho nhóm trưởng tổ chức cho các bạn tập ở
những bài tập ôn luyện. Giáo viên đứng quan sát và tác động khi cần thiết.
Ngoài ra giáo viên bồi dưỡng tập trung cho các nhóm trưởng vào các thời
gian ngoài tiết học như: vào cuối buổi học, các nhóm trưởng ở lại giáo viên tổ
chức rèn luyện thêm các kĩ năng còn thiếu hoặc chưa làm tốt trong tiết học. Tập
huấn các em vào ngày thứ bảy khi cần thiết. Ở những buổi tập này giáo viên
đóng vai trò một nhóm trưởng thực hiện tổ chức hoạt động nhóm cho các em
xem sau đó cho các em thực hành lại các kỹ năng tổ chức điều hành nhóm. Giáo
viên quan sát nhắc nhở sửa sai cho các em.
Thông qua các hoạt động ngoài giờ, ngoại khóa, các buổi sinh hoạt chủ

phát huy vai trò nhóm trưởng điều hành, tổ chức nhóm hoàn thành tót các nhiệm
vụ trong bài học. Ở các lớp các em phát triển không đều các môn, các nội dung
vì thế để các em giỏi nội dung nào lên làm nhóm trưởng nội dung đó sẻ tạo cho
các em tự tin và hoàn thành nhiệm vụ mà giáo viên giao cho, để nhóm hoạt động
hiệu quả hơn. Ví dụ: Ở phần Đội hình Đội ngũ thì bạn A có khả năng hô lệnh to
rõ ràng, nhanh nhẹn, kỷ luật hơn làm nhóm trưởng nhưng sang bài thể dục phát
triển chung thì cho em B, hô nhịp chuẩn, có tính nhịp điệu hơn, thực hiện động
tác tốt hơn làm nhóm trưởng,... Lúc này mới phát huy hết vai trò nhóm trưởng
để các em giúp nhóm hoàn thành nội dung tập luyện.
5.Trình tự hoạt động một tiết học:
- Nhận lớp giáo viên kiểm tra sức khỏe, trang phục học sinh. Phổ biến
mục tiêu yêu cầu bài học.
- Chủ tịch Hội đồng tự quản lên điều khiển cho các bạn khởi động.
- Giáo viên làm mẫu động tác, hướng dẫn tập (đối với nội dung bài mới).
- Giáo viên hướng dẫn cách tập luyện, nhắc lại những điểm quan trọng,
cách sửa sai… (đối với bài ôn luyện).
- Sau đó các nhóm trưởng đưa nhóm mình về vị trí tập luyện
- Nhóm trưởng phổ biến các nhiệm vụ, nội dung tập luyện cho các bạn.
- Các học sinh của nhóm tập cá nhân, sau thực hiện nhóm đôi, nhóm
trưởng vừa tập vừa quan sát các bạn tập, nhắc nhở, sửa sai cho các bạn.
- Các thành viên hoạt động xong nhóm trưởng kiểm tra quá trình thực
hiện nhiệm vụ của các bạn.
- Nhóm trưởng nhận xét quá trình tập của các bạn trong nhóm.
- Báo cáo kết quả với giáo viên.
- Trong quá trình học sinh hoạt động nhóm giáo viên quan sát các nhóm
để nhắc nhở hướng dẫn kịp thời.
- Giáo viên đến các nhóm kiểm tra việc thực hiện bài tập của nhóm.
- Học sinh chia sẽ bài học
- Giáo viên nêu hoạt động ứng dụng của bài học
- Giáo viên nêu tên, hướng dẫn trò chơi

Tổng số
học sinh

Hoàn
thành tốt

Tỉ lệ %

Hoàn
thành

Tỉ lệ %

1

2

90

37

41,11

53

58,89

2

5