MỤC LỤC
Nội dung
1-MỞ ĐẦU:

Trang
1

1.1-Lý do chọn đề tài:

1

1.2-Mục đích nghiên cứu:

1

1.3-Đối tượng nghiên cứu:

1

1.4-Phương pháp nghiên cứu:

2

2-NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

2

2.1-Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm:

2


thiện một số kiến thức cơ bản, sơ giản và những kĩ năng sống ban đầu cho bản
thân. Do đó, bên cạnh việc trang bị cho học sinh những vốn kiến thức kĩ năng cơ
bản trong học tập, lao động còn cần phải chú ý đến việc rèn kĩ năng sống cho
học sinh, dạy học sinh cách “làm người”, để học sinh có thêm kinh nghiệm thích
nghi với môi trường sống.
Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là rất cần thiết phù hợp với mục
tiêu giáo dục, nhằm góp phần đào tạo “con người mới” với đầy đủ các mặt “đức,
trí, thể, mĩ” để học sinh được phát triển toàn diện đáp ứng những yêu cầu mới
của xã hội.
Rèn kĩ năng sống cho học sinh là giúp cho học sinh thích ứng được với
môi trường xã hội, tự giải quyết được một số vấn đề thiết thực trong cuộc sống
như vấn đề sức khoẻ, môi trường, tệ nạn xã hội,... để các em có thể tự tin, chủ
động không bị quá phụ thuộc vào người lớn mà vẫn có thể tự bảo vệ mình, tự
đem lại lợi ích chính đáng, điều kiện thuận lợi cho bản thân mình rèn luyện, học
tập phấn đấu vươn lên.
Việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh có ý nghĩa vô cùng quan trọng
đối với sự phát triển của giáo dục trong giai đoạn nước ta đang tiến lên công
nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Mỗi giáo viên chúng tôi và những
người làm công tác giáo dục cần hiểu rõ tầm quan trọng về giáo dục kĩ năng
sống cho học sinh để đáp ứng mục tiêu giáo dục đó là đào tạo ra những con
người Việt Nam phát triển toàn diện, những con người năng động, sáng tạo, tự
tin, thích ứng với nhu cầu xã hội, đáp ứng yêu cầu của hội nhập quốc tế.
Trong thực tế hiện nay, việc rèn kĩ năng sống cho học sinh trong nhà trường
đã được chú ý, song nhiều giáo viên còn lúng túng trong việc tổ chức, thực hiện
các chương trình hoạt động để qua đó giúp các em có điều kiện, cơ hội hình
thành và rèn kĩ năng sống cho chính mình. Chính vì vậy, tôi chọn đề tài :“Một
số biện pháp rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3A trường Tiểu học Ngọc
Phụng 1, huyện Thường Xuân” để làm nội dung nghiên cứu với mong muốn
giúp cho bản thân có thêm kinh nghiệm trong việc hình thành và rèn kĩ năng
sống cho học sinh trong quá trình tổ chức các hoạt động giáo dục.

Học sinh ở lứa tuổi Tiểu học rất ham tìm tòi, khám phá, song còn thiếu hiểu
biết sâu sắc về xã hội, thiếu kinh nghiệm sống nên các em dễ bị lôi kéo và kích
động. Đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế, sự bùng nổ của công nghệ thông
tin và sự phát triển của cơ chế thị trường hiện nay, các em thường xuyên chịu tác
động đan xen của những yếu tố tích cực và tiêu cực, luôn đặt vào hoàn cảnh phải
lựa chọn những giá trị, phải đương đầu vói những khó khăn, thách thức, những
áp lực tiêu cực... Vì vậy, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là một việc
làm hết sức cần thiết của xã hội nói chung và của ngành giáo dục nói riêng, các
em không chỉ biết học giỏi về kiến thức mà còn phải được tôi luyện những kĩ
năng sống, giá trị sống để bước vào đời tự tin hơn. Người có kĩ năng sống là
người nhân hậu, có cách ứng xử tốt và phù hợp với tình huống, biết nắm bắt tâm
lí người khác, sống lao động và làm việc khoa học, lí trí sắc sảo. Vì vậy, rèn
luyện kĩ năng sống cho học sinh sẽ giúp các em hình thành và phát triển nhân
cách toàn diện, có hành vi, thói quen lành mạnh, sống tích cực chủ động, có
trách nhiệm với bản thân, gia đình, cộng đồng.
2.2. Thực trạng của vấn đề:
Thực tiễn dạy học ở các trường Tiểu học hiện nay nói chung và trường
Tiểu học Ngọc Phụng 1 nói riêng, việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh còn
nhiều hạn chế và còn gặp nhiều khó khăn như: tổ chức các hoạt động ngoại khóa
hoặc khó khăn về cơ sở vật chất, về trang thiết bị. Bên cạnh đó, một số ít giáo
viên chưa thực sự coi trọng vấn đề này cũng như chưa hiểu hết tầm quan trọng
3


của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh nên thiếu sự đầu tư cho bài dạy
cũng như tổ chức các hoạt động ngoại khóa cho các em.
Hiện nay, một bộ phận học sinh tiểu học có những hiện tượng tiêu cực
như: Chơi game trên vi tính, trộm cắp, đánh nhau, bỏ nhà đi bụi đời..., hoặc có
một số học sinh tuy chăm học, học giỏi nhưng lại thụ động, nhút nhát, thiếu tự
tin và cũng không ít học sinh lười lao động, sống ích kỉ thậm chí có hành vi biểu

kĩ năng lao động tự phục vụ.

Kĩ năng
Bước đầu hình Chưa có kĩ
thành thục thành kĩ năng
năng

SL
10
8
12
8
12
14
12

%
41.7
33.3
50.0
33.3
50.0
58.3
50.0

SL
6
8
6
10


2.3. Các biện pháp đã tổ chức thực hiện:
Trước thực trạng như vậy và để nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện góp
phần tăng tỉ lệ học sinh đạt thành tích Xuất sắc trong học tập và rèn luyện, đầu
năm học 2016 – 2017, được sự đồng ý của Ban giám hiệu, tôi đã đưa ra các biện
4


pháp nâng cao hiệu quả rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3A trường Tiểu học
Ngọc Phụng 1 như sau:
Biện pháp 1: Tạo mối quan hệ gần gũi, thân thiện với học sinh.
Trước hết để "Mỗi ngày đến trường là một ngày vui" với các em, bản thân
tôi xác định phải luôn yêu thương các em như con mình, sống công bằng, thân
ái, tạo mọi điều kiện để các em được bày tỏ suy nghĩ cũng như ước mơ của bản
thân, mạnh dạn chia sẻ với cô giáo những suy nghĩ riêng tư thầm kín.
Lớp 3A do tôi chủ nhiệm có 24 học sinh ( nam: 14 em, nữ: 10 em, dân tộc
Thái: 1 em ). Sau khi nhận lớp, tôi đã thực hiện một số công việc để nắm bắt
tình hình lớp nhằm nâng cao tính khả thi trong việc xây dựng kế hoạch giáo dục
của lớp nói chung và rèn kĩ năng sống nói riêng đó là:
- Trao đổi với giáo viên chủ nhiệm lớp trước và phụ huynh nhằm nắm bắt
tính cách và hoàn cảnh gia đình từng em để có biện pháp giáo dục. Tranh thủ
thời gian thăm gia đình các em. Quan tâm nhiều đến kĩ năng sống ở nhà và ở
trường của từng em, đặc biệt là các kĩ năng giao tiếp, kĩ năng nhận thức, ...
- Tổ chức cho các em viết " Điều em muốn nói" bằng việc yêu cầu mỗi em
viết vào một tờ giấy những điều em mong muốn ở thầy cô, ở bố mẹ và người
xung quanh. Để từ đó, thấy được sự mạnh dạn tự tin của các em trong tư duy.
- Tôn trọng sở thích của các em, đầu năm học tôi cho các em lựa chọn chỗ
ngồi, lựa chọn dụng cụ lao động, công việc lao động, chọn nhóm bạn để cùng
hoạt động. Sau đó, tôi theo dõi hằng ngày các hành vi cũng như cách ứng xử của
các em rút ra đặc điểm tính cách của các em và dần dần điều chỉnh cho phù hợp.

quan tâm đến người khác, tiến bộ trong các hành vi từ nhỏ đến lớn. Vì vậy, việc
hình thành và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh có thể thực hiện trong mọi
lúc mọi nơi, chỉ cần người giáo viên có tâm huyết và luôn mong muốn xây dựng
ở các em những hành vi đẹp.
Biện pháp 2: Rèn kĩ năng sống cho học sinh lớp 3A thông qua các môn
học chính khóa.
6


- Bản thân tôi xác định rằng: rèn kĩ năng sống cho học sinh là một trong
những nội dung cơ bản của phong trào thi đua: “ Xây dựng trường học thân
thiện, học sinh tích cực”, và xác định việc tích hợp, lồng ghép việc hình thành và
rèn luyện kĩ năng sống trong các môn học là một trong những biện pháp quan
trọng nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục toàn diện trong nhà trường. Giáo dục kĩ
năng sống không làm nặng nề quá tải nội dung môn học mà ngược lại nó còn
giúp việc học tập các môn học, các hoạt động giáo dục trở nên nhẹ nhàng, thoải
mái và hiệu quả hơn. Nó chính là biểu hiện cao của việc chuyển hóa các kiến
thức đã lĩnh hội được thành hành động thực tiễn.
- Tổ chức thực hiện hình thành và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh
trong bất cứ giờ học nào, bằng sự lựa chọn các hình thức dạy học linh hoạt để
tăng cường thực hành luyện tập các kĩ năng sống cho học sinh, bước đầu hình
thành cho các em một lối sống lành mạnh, các hành vi chuẩn mực, ứng xử phù
hợp với nền văn minh xã hội.
- Xác định cần phải sử dụng và lựa chọn các phương pháp dạy học tích cực
để tạo điều kiện và cơ hội cho học sinh được thực hành trải nghiệm qua quá
trình học tập để giờ học và các hoạt động giáo dục trở nên nhẹ nhàng và bổ ích
hơn như: bài tập tình huống, trình bày ý kiến, đặt câu hỏi, thảo luận - chia sẻ,
hoàn tất một nhiệm vụ, hỏi ý kiến chuyên gia, đóng vai, xử lí tình huống, động
não, trải nghiệm.
- Tạo lập tình huống khơi dậy tính tò mò kích thích sự sáng tạo của học

tạo điều kiện cho các em được trải nghiệm nhiều nhất. Thông qua hoạt động
GDNGLL, học sinh được tham gia nhiều hình thức phong phú và các mối quan
hệ đa dạng. Từ đó, giúp các em hình thành và phát triển những thái độ, xúc cảm
8


tình cảm đúng đắn, những kĩ năng sống mà việc dạy học trên lớp không có điều
kiện thực hiện hết được.

Hình ảnh học sinh tham gia hoạt động múa hát sân trường

Trò chơi dân gian không chỉ nâng cánh cho tâm hồn trẻ, giúp trẻ hiểu về
tình bạn, tình yêu gia đình, quê hương, đất nước và nét văn hoá dân tộc, không
những rèn luyện về thể lực, tinh thần đoàn kết, mà thông qua trò chơi còn hình
thành và rèn luyện cho các em những kĩ năng cơ bản đó là: Kĩ năng phối hợp với
bạn bè, sự tự tin, óc sáng tạo, tinh thần hợp tác, tính kiên định, kĩ năng nhận xét
đánh giá hành vi, kĩ năng thương lượng và khéo léo trong ứng xử, kĩ năng phán
đoán, kĩ năng ra quyết định, ....
Tôi đã bám sát chức năng giáo dục nên tôi đã phân loại trò chơi chia làm
4 loại cơ bản như sau:
Loại trò chơi vận động ( thể lực): Trò chơi này giúp tăng cương sức khoẻ,
thể lực, tạo sức mạnh mẽ, sự dẻo dai... cho các em như: trò chơi bịt mắt bắt dê,
lộn cầu vồng, cướp cờ, kéo co,...

9


Hình ảnh học sinh tham gia trò chơi “Kéo co”

Loại trò chơi học tập ( trò chơi trí tuệ): Trò chơi này giúp phát triển trí

theo kế hoạch của HĐGDNGLL trong năm học theo từng chủ điểm của tháng.
Giáo viên vận dụng linh hoạt các phương pháp, các kĩ thuật trong quá trình
hướng dẫn học sinh, làm cho buổi tham quan trở nên hữu ích, đem lại tác dụng
cao, đây là cơ hội để các em được hình thành và rèn luyện kĩ năng sống.
Giáo viên cho học sinh nêu những hiểu biết của mình về các di tích lịch sử,
về các danh nhân, về lễ hội truyền thống của quê hương đất nước mà em đã biết,
hoặc chuẩn bị một số câu hỏi, câu đố có liên quan đến các di tích lịch sử,di tích
văn hoá như: lễ hội Lam Kinh, Hội thề Lũng Nhai...Hoạt động này rèn kĩ năng
tư duy tổng hợp, kĩ năng tiếp nhận và ghi nhớ thông tin.
Bằng các hình thức tham quan di tích lịch sử, dã ngoại,..., các em hiểu
thêm về vẻ đẹp danh lam thắng cảnh của địa phương, biết trân trọng giữ gìn di
tích lịch sử và tự hào về danh nhân, về truyền thống về quê hương, từ đó giáo
dục cho các em lòng yêu quê hương đất nước, hình thành và phát triển các
chuẩn mực hành vi đạo đức cho các em.
Biện pháp 5: Kết hợp với phụ huynh học sinh và các đoàn thể khác để
giáo dục kĩ năng sống cho các em.
Gia đình giữ vị trí đặc biệt đối với sự hình thành nhân cách của các em từ
lúc tuổi ấu thơ đến lúc trưởng thành. Các tổ chức đoàn thể xã hội, hội Chữ thập
đỏ, Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh trong nhà trường, cộng đồng nơi
các em sinh sống có ảnh hưởng không hhỏ đến nếp sống và nhận thức của các
em, vì thế sự phối kết hợp chặt chẽ của các tổ chức trong và ngoài nhà trường sẽ
là yếu tố quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho
các em.
Bằng nhiều hình thức phối hợp giữa nhà trường, gia đình và các đoàn thể
để giúp các em có những kĩ năng giải quyết vấn đề một cách chủ động. Ví dụ
thông qua phiếu diều tra báo cáo, giáo viên chủ nhiệm và Đội Thiếu niên để nắm
bắt được thông tin và dự đoán được kết quả thực hiện để có kế hoạch giúp các
em tham gia các hoạt động xã hội như: dọn đường làng ngõ xóm, bảo vệ môi
trường nơi em ở.
Việc phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường - gia đình trong hoạt động học tập

phê phán việc lãng phí thời gian và biết tôn trọng thời gian của người khác, kĩ
năng ứng phó, kĩ năng tự kiểm soát bản thân ở mọi lúc mọi nơi. Các kĩ năng này
được rèn luyện trong cả một quá trình lâu dài, thường xuyên liên tục, được trau
dồi cả về ý thức và hành động đây chính là " vốn liếng quý giá" mà gia đình và
thầy cô trao cho các em.
Biện pháp 6: Hướng dẫn học sinh một số hoạt động tự phục vụ
Tự phục vụ là một trong những kĩ năng rất cần thiết cho mỗi chúng ta. Nhất
là đối với học sinh Tiểu học, đây là giai đoạn mà các em có khả năng tư duy máy
móc phát triển mạnh nhất, nếu được thầy, cô giáo hoặc những người lớn trong
cộng đồng hướng dẫn các thao tác đơn giản thì các em sẽ rất nhanh hình thành
được cho bản thân, bởi thế tôi đã rất quan tâm đến điểm này. Tôi đã tranh thủ
các trong thời gian nghỉ giữa giờ để bố trí hợp lí cho từng nhóm học sinh tập gấp
quần, áo. Việc gấp quần, áo sẽ tạo cho các em hình thành được rất nhiều kĩ năng
như: Kĩ năng khéo léo, ước lượng, phán đoán, ... Tuy nhiên, mục đích cuối cùng
là các em có thể tự phục vụ cho mình và có thể giúp đỡ một số người khác, đồng
thời cũng qua đó các em thấy yêu quý, cảm nhận được ý nghĩa sức lao động của
bản thân và mọi người.

13


Cuối mỗi tháng, tổ chức
tổng kết một lần để khen thưởng
những em đã đạt nhiều bông hoa
đẹp bằng những phần quà nhỏ
như cây bút chì, cục tẩy hay cái
thước, nhãn vở. Các em rất vui
và hãnh diện khi được tặng
những bông hoa đẹp và những
Hình ảnh


15


Cuối một học kì hoặc cuối năm học, phối hợp với Ban chấp hành hội phụ
huynh dành một khoản nhỏ trong quỹ lớp để khen thưởng kịp thời động viên các
em tạo cho các em có một động cơ tốt trong việc duy trì những kĩ năng sống đã
hình thành và phát triển, phát huy hơn nữa trong cuộc sống.
2.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
Trong suốt gần một năm học nghiên cứu và thực hiện đề tài này, bản thân
tôi đã nhận thấy, việc rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh lớp 3A bằng những
biện pháp trên đã đem lại hiệu quả đáng mừng như: đã tổ chức được các hoạt
động giáo dục toàn diện, thu hút và kích thích các em hăng say học tập. Trong
năm học việc tổ chức linh hoạt với từng môn học, từng hoạt động ngoại khoá để
rèn kĩ năng sống cho các em không còn là mới mẻ đối với học sinh lớp 3A
Trường Tiểu học Ngọc Phụng 1. Những bức ảnh được lưu lại không mang đậm
tính nghệ thuật như những bức ảnh của " nhiếp ảnh gia" hay những nội dung và
các số liệu trên đây cũng không thể hiện hết được tiến trình thời gian ( các bài
dạy, các HĐGDNGLL, các biện pháp thực hiện trong năm học), song đây là một
trong những hoạt động mà bản thân tôi đã quyết tâm thực hiện trong việc hình
thành và rèn kĩ năng sống cho học sinh - một trong 5 nội dung cơ bản về thực
hiện phong trào " Xây dựng trường học thân thiện - học sinh tích cực".
Vào thời điểm tháng 3 năm 2017, thông qua việc khảo sát hoạt động học
tập và HĐGDNGLL của học sinh ở lớp 3A về các kĩ năng sống cơ bản, kết quả
đáng mừng: Qua tiến hành khảo sát ( lần 2) ở lớp 3A với chủ đề “ Kĩ năng sống
của em” đã thu được kết quả như sau:
Kĩ năng thành Bước đầu hình Chưa có kĩ
thục
thành kĩ năng
năng

8.3
kĩ năng tự kiểm soát bản thân
22 91.7
2
8.3
kĩ năng vệ sinh
20 83.3
4
16.7
kĩ năng lao động tự phục vụ
Tổng số học sinh
24 em

Qua bảng chỉ số trên, so với khảo sát lần 1 (đầu năm học), tôi nhận thấy
việc vận dụng một số biện pháp trên đã giúp cho nhiều học sinh của lớp 3A từ
chỗ một số kĩ năng sống chưa được hình thành ở các em thì giờ đây đã được
hình thành, một số em từ chỗ bước đầu được hình thành thì giờ đây đã thể hiện
các kĩ năng đó một cách thành thục. Đặc biệt các kĩ năng: kĩ năng giao tiếp, kĩ
năng hợp tác, kĩ năng vệ sinh, kĩ năng lao động tự phục vụ có 100% học sinh đã
được hình thành, đây được xem là thành công lớn nhất trong việc vận dụng một
số biện pháp trên.
16


3. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ:
3.1. Kết luận:
Có rất nhiều biện pháp tích cực trong việc chỉ đạo vận dụng tích hợp hình
thành và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh trong các hoạt động học tập, rèn
luyện và vui chơi để mang lại hiệu quả, trong quá trình thực hiện các biện pháp
rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh lớp 3A trường Tiểu học Ngọc Phụng 1, tôi

trình nghiên cứu, triển khai, tổ chức nội dung và trình bày báo cáo sản phẩm sẽ
không tránh khỏi một số thiếu sót, tôi rất mong nhận được sự góp ý và bổ sung
của Hội đồng chấm sáng kiến kinh nghiệm, của các đồng nghiệp để SKKN của
tôi được hoàn thiện hơn.
17


Tôi xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN
CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Ngọc Phụng, ngày 18 tháng 3 năm 2017

Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình viết,
không sao chép nội dung của người khác.
Người viết

Lê Thị Chính

18


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1/ Thông tư số: 41/2010/TT-BGD&ĐT ngày 30 tháng 12 năm 2010 của Bộ Giáo
dục và Đào tạo về việc ban hành Điều lệ trường Tiểu học.
2/ Thông tư số: 30/2014/TT-BGD&ĐT ngày 28 tháng 8 năm 2014 của Bộ Giáo
dục và Đào tạo về việc ban hành Quy định đánh giá học sinh tiểu học.
3/ Công văn số 1863/SGD&ĐT – GDTH ngày 15/9/2016 của Sở Giáo dục và
Đào tạo Thanh Hóa V.v thực hiện triển khai hoạt động giáo dục kĩ năng sống cấp
Tiểu học.

đánh giá
giá xếp loại
xếp loại
(Phòng, Sở,
(A, B,
Tỉnh...)
hoặc C)

Một số biện pháp xây dựng
“lớp học thân thiện học sinh
Phòng
tích cực” tại lớp 3B Trường
GD&ĐT
Tiểu học Ngọc Phụng 1,
huyện Thường Xuân
Một số biện pháp xây dựng
“lớp học thân thiện học sinh
Phòng
tích cực” tại lớp 3B Trường
GD&ĐT
Tiểu học Ngọc Phụng 1,
huyện Thường Xuân
Một số biện pháp xây dựng
“lớp học thân thiện học sinh
tích cực” tại lớp 3B Trường Sở GD&ĐT
Tiểu học Ngọc Phụng 1,
huyện Thường Xuân

Năm học
đánh giá xếp