SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT THIỆU HÓA

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI: Vận dụng phương pháp thảo luận nhóm trong việc
giảng dạy môn GDCD ở THPT.

Người thực hiện: Thiều Thị Hà
Tổ: Sử - Địa – GDCD
(Thuộc lĩnh vực chuyên môn GDCD)

Năm học 2018 - 2019
0


Mục lục
Mở đầu………………………………………………………………………..….………………………………………Trang 2
Nội dung………………………………………………………………….…….………….……………………………Trang 3
Kết luận…………………………………………………………………………….………………………..Trang 10

1


I. Mở đầu
1. Lý do chọn đề tài
Dạy học là một quá trình cung cấp tri thức và định hướng năng lực của học
sinh. Tuy nhiên, việc học môn GDCD chỉ mang tính đối phó chứ không phải học vì
đam mê hoặc học để thi Đại học. Để khắc phục khó khăn này đòi hỏi giáo viên cần
tìm tòi những phương pháp, kỹ thuật dạy học kích thích được đam mê, sáng tạo
của học sinh.
Lựa chọn phương pháp dạy học thích hợp cho mỗi bài học là hoạt động


Vận dụng phương pháp thảo luận nhóm trong giảng dạy môn GDCD ở trường
THPT.
4. Phương pháp nghiên cứu
Trên cơ sở thực tiễn tôi chọn phương pháp nghiên cứu lý thuyết như là phương
pháp giả thuyết ( phương pháp đề xuất và kiểm chứng giả thuyết), phương pháp
nghiên cứu thực tiễn như phương pháp quan sát, phương pháp điều tra, phương
pháp phân tích và tổng kết kinh nghiệm, phương pháp thực nghiệm khoa học…
II. Nội dung
1. Cơ sở lí luận
Phương pháp rất quan trọng trong quá trình dạy học, giúp người dạy chuyển
tải kiến thức và người học lĩnh hội kiến thức. Không có một phương pháp hay kĩ
thuật dạy học vạn năng, mà chỉ có sự kết hợp hài hòa giữa các phương pháp và kĩ
thuật, khi nào sử dụng phương pháp hay kĩ thuật dạy học nào là cơ bản. Với chiến
lược phát triển giáo dục giai đoạn hiện nay thì đổi mới phương pháp dạy học để
phát huy năng lực người học luôn được nói nhiều và được thầy cô nỗ lực thực hiệ
trong giảng dạy.
Là môn học mang tính ứng dụng xã hội cao, gắn liền với thực tiễn cuộc sống,
gắn liền với tư tưởng, tình cảm hằng ngày của các em học sinh, phù hợp cho việc
định hướng nghề nghiệp, học nghề, đại học, cao đẳng hay lao động, hoạt động xã
hội, môn GDCD cung cấp cho học sinh những kiến thức, những phương pháp luận
để xem xét, phân tích những hiện tượng tự nhiên và xã hội xảy ra xung quanh;
trang bị cho học sinh những kiến thức cơ bản về các giá trị của con người Việt
Nam thời kì CNH, HĐH; những hiểu biết về chủ nghĩa xã hội, về nhà nước xã hội
chủ nghĩa, về các định hướng phát triển kinh tế - xã hội, về vai trò và giá trị của
pháp luật đối với sự tồn tại và phát triển của mỗi cá nhân, Nhà nước và xã hội. Với
chuỗi kiến thức này rất cần được chuyển tải mềm mại và thuyết phục. Tăng cường
sự tự nhận thức của học sinh để các em chủ động vận dụng kiến thức vào thực tiễn
cuộc sống.
Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện

được nhiều giáo viên quan tâm và thực hiện nhằm mở rộng và nâng cao nhận thức
vấn đề để đáp ứng nhu cầu đổi mới phương pháp và nâng cao chất lượng giáo dục
hiện nay, giảng dạy môn GDCD ở trường THPT cũng không nằm ngoài chiến lược
phát triển giáo dục ấy.
2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm
2.1.Thuậnlợi
- Việc áp dụng phương pháp thảo luận nhóm phù hợp với học sinh vì các em đã
được làm quen ở hầu hết các môn học với phương pháp này, một số học sinh có kỹ
năng, tổ chức quản lý nhóm đã hỗ trợ giáo viên tổ chức giờ dạy thành công.
- Phương pháp thảo luận nhóm phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi học sinh, khắc
phục được sự nhàm chán của phương pháp dạy học truyền thống, tạo cho học sinh
hứng thú trong học tập, kích thích tư duy, tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học
sinh.
- Sử dụng phương pháp thảo luận nhóm là một trong những cách thức giúp học
sinh tự giác học tập, rèn luyện kỹ năng, tạo cơ hội tối đa cho mọi thành viên trong
nhóm được bộc lộ sự tự tin, tự giác.
4


-Trong quá trình tham gia thảo luận nhóm, học sinh sẽ học được tính hòa nhập,
chia sẻ để giải quyết vấn đề một cách nhanh chóng, chủ động. Học sinh biết chia
sẻ công việc một cách bình đẳng, biết cách giao việc cho nhau và có trách nhiệm
đối với công việc của mình cũng như cả nhóm. Đồng thời, thông qua hoạt động
thảo luận nhóm sẽ tập cho các em kĩ năng làm việc theo nhóm, giúp các em tự tin
hơn, có kinh nghiệm trong quản lý, tổ chức làm việc theo nhóm, đặc biệt là tính
năngđộng.
- Bên cạnh đó, học sinh lứa tuổi này đang là quá trình hình thành nhân cách, nhiệt
huyết, sử dụng thnahf thạo kĩ năng công nghệ, thảo luận nhóm còn kích thích thi
đua giữa các thành viên trong nhóm, khai thác tối đa thông tin trên mạng xã hội,
cải thiện mối quan hệ thầy- trò (thầy nói - trò nghe). Từ đó, giáo viên có

cho các nhóm.
Bước2: Các nhóm tiến hành thảo luận.
Bước 3: Đại diện từng nhóm trình bày kết quả thảo luận. Các nhóm lắng nghe,
chất vấn, trao đổi, bổ sung ý kiến.
Bước4: Giáo viên tổng kết các ý kiến.
2.3.2.Yêu cầusư phạm:
- Có nhiều cách chia nhóm, giáo viên có thể chia theo số điểm danh, theo tổ, theo
vị trí ngồi .
- Nội dung thảo luận của các nhóm có thể giống hoặc khác nhau.
- Giáo viên cần quy định rõ thời gian thảo luận và trình bày kết quả thảo luận cho
các nhóm
- Giáo viên nên chọn luân phiên từng học sinh làm nhóm trưởng, để đại diện cho
nhóm trình bày kết quả thảo luận.
- Kết quả thảo luận có thể trình bày dưới nhiều hình thức: Bằng lới, viết bảng,
viết trên giấy khổ to…
- Trong thời gian học sinh thảo luận theo nhóm nhỏ, giáo viên cần đi tới các nhóm
và lắng nghe ý kiến của học sinh, giúp đỡ, gợi ý cho các em nếu cần thiết.
2.3.3. Cách thực hiện phương pháp thảo luận nhóm .
* Chuẩn bị của giáo viên và học sinh:
- Giáo viên: Trước khi đến lớp cần chuẩn bị:
+ Mục tiêu hoạt động nhóm của bài học này
+ Những vấn đề thảo luận nhóm là những vấn đề gì?
+ Nên chia lớp ra làm mấy nhóm?
+ Hoạt động này cần bao nhiêu thời gian?
+ Thiết bị cần dùng là những thiết bị gì?
+ Phim tư liệu, bài hát, hình ảnh minh họa để chốt vấn đề, khắc sâu kiến thức và
mở rộng kiến thức.
-Học sinh:
+ Thuộc bài cũ và chuẩn bị bài mới.
+ Chuẩn bị những thứ cần thiết mà giáo viên yêu cầu từ trước, những tài liệu cần

+ Chia nhóm theo tổ: Nhóm này được xây dựng dựa trên các tổ đã chia sẵn trên
lớp để thảo luận các vấn đề giáo viên giao cho các nhóm ( thông thường trong lớp
có 4 tổ, giáo viên sẽ chia thành 4 nhóm để thảo luận). Sau khi các nhóm thảo luận
sẽ cử đại diện trình bày ý kiến của nhóm cho cả lớp nghe, sau đó các nhóm khác
chất vấn, trao đổi, bổ sung ý kiến và cuối cùng giáo viên nhận xét, kết luận ý kiến
của từng nhóm.
+Ví dụ2: Trong bài “CHÍNH SÁCH VĂN HÓA, GIÁO DỤC, KHOA HỌCCÔNG NGHỆ ” ( GDCD 11). Để dạy đơn vị kiến thức: 3. Chính sách văn hóa,
giáo viên cho học sinh thảo luận tìm hiểu phương hướng cơ bản để xây dựng nền
văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.
Cách thực hiện: chia học sinh làm 4 nhóm, mỗi nhóm một phương hướng để
thảo luận.
Nhóm 1: Vì sao cần làm cho chủ nghĩa Mác – Lê-nin và tư tưởng Hồ Chí Minh
giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của nhân dân?
Nhóm 2: Làm thế nào để kế thừa và phát huy những di sản và truyền thống văn
hóa của dân tộc? Kể tên một số di sản và truyền thống văn hóa của dân tộc?
Nhóm 3: Phải tiếp thu tinh hoa văn hóa của nhân loại như thế nào? Vì sao phải
tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại? Cho ví dụ?
Nhóm 4: Làm thế nào để nâng cao hiểu biết và mức hưởng thụ văn hóa, phát
huy tiềm năng sáng tạo văn hóa của nhân dân? Ví dụ?
Sau khi thảo luận, nhóm trưởng của từng nhóm lên trình bày và các nhóm còn
7


lại trao đổi, chất vấn rất sôi nổi, làm cho lớp học trở nên sinh động và học sinh lại
dễ tiếp thu bài.
+Ví dụ 3: QUYỀN BÌNH ĐẲNG GIỮA CÁC DÂN TỘC VÀ TÔN GIÁO (tiết 1,
GDCD 12)
Cách thực hiện: chia học sinh làm 4 nhóm, mỗi nhóm một phương hướng để
thảo luận.
Nhóm 1: Bình đẳng về chính trị giữa các dân tộc Việt Nam đều được thể hiện

8


bài học. Học sinh hứng thú với kiến thức mình làm chủ, được khắc sâu và tự nhận
thức.
*Hạn chế:
-Với giáo viên:
+Do thời gian có hạn nên khi kết luận có thể vội, có khi ham kiến thức, không kịp
giờ.
+Khi gọi đại diện nhóm lên trình bày thường gọi những em học sinh khá, những
em còn lại thường nhút nhát, không trình bày vấn đề được.
-Với học sinh:
Nhiều em chưa mạnh dạn, đùn đẩy trách nhiệm cho nhóm trưởng trình bày và
phát biểu ý kiến.
2.4.2. Kết quả đạt được:
Trong thực tiễn giảng dạy, không phải bất cứ bài nào, tiết nào cũng sử dụng
phương pháp thảo luận nhóm mà cần lựa chọn hợp lí, quá trình giảng dạy giáo viên
vẫn sử dụng tất cả các phương pháp khác: đàm thoại, nêu vấn đề, thuyết trình, thảo
luận lớp…
Tôi đã áp dụng phương pháp thảo luận nhóm ở nhiều lớp, trong nhiều năm ở
cả 3 khối 10, 11 và 12, kết quả là:
* Với học sinh:
- Đa số các em biết cách thảo luận, mạnh dạn đóng góp ý kiến, nắm được nội dung
cơ bản, hứng thú học bài, những em khá, giỏi, hiểu biết xã hội đã nhận thức tốt vấn
đề, đưa ra ý kiến cá nhân sâu sắc.
- Khoảng 60 % đến 70% ở lớp 10, 11, lớp 12 đến hơn 85% học sinh có khả năng
trình bày, diễn đạt trước lớp, giúp phong trào học tập của các em tích cực chủ
động, phát biểu sôi nổi trong giờ học.
*Với giáo viên:
- Hình thành được bài giảng chủ động, phù hợp với nội dung, kiểu bài lên lớp theo


Lớp 11
Stt Lớp Sĩ sô
1
2
3

11I
11E
11D

42
42
41

Lớp 12
Stt Lớp

Sĩ sô

1
2
3

42
33
45

12A
12C

40
88,9%
5

Tỷ lệ

28,5%
28,5%
26,8%

7,1%
9%
11,1%

- Khi không sử dụng phương pháp thảo luận nhóm, không khí lớp học thường ít
sôi động, học sinh chăm chú nghe giảng, ghi bài, như thế thường thấy sự không
linh hoạt, lớp học ì, học sinh không tương tác với nhau, chỉ số ít học sinh thường
xuyên năng động xây dựng bài khi giáo viên hỏi vấn đáp, nhiều em nhút nhát, rụt
rè không mạnh mẽ hơn được, không phát huy được năng lực của học sinh.
- Sau một tiết học có thảo luận nhóm sẽ là tiền đề cho tiết học sau có nhiều hứng
thú. Ví dụ sau tiết 1 của bài Chính sách văn hóa, giáo dục, khoa học và công nghệ,
học sinh sẽ rất hứng thú để thảo luận vấn đề giáo dục, nhất là học xong mỗi học
sinh sẽ chọn học tiếp đại học hay học nghề hay làm tự do…
III. Kết luận
1. Những bài học kinh nghiệm được rút ra từ quá trình áp dụng SKKN của
bản thân
Qua thực tiễn giảng dạy bản thân tôi đã rút ra được những kinh nghiệm từ
việc áp dụng phương pháp thảo luận nhóm trong giảng dạy môn GDCD ở trường
THPT như sau:
Một là: Chọn nội dung cho học sinh thảo luận phải rõ ràng và có tính thực

quan trọng của người công dân trong xu thế hội nhập, toàn cầu hoá ngày nay. Tuy
nhiên, đây là một phương pháp khó. Để vận dụng thành công phương pháp này,
giáo viên cần nắm vững kiến thức, có quy trình thảo luận khoa học cùng với nghệ
thuật sư phạm, kết hợp linh hoạt với các phương pháp dạy học khác.
- Trong thực tế giảng dạy, nếu người giáo viên không linh hoạt, nhạy bén khi sử
dụng phương pháp này một cách phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh hoặc
quá lệ thuộc vào các loại sách hướng dẫn, thiết kế bài giảng, thì bài học sẽ trở nên
khô khan, khó hiểu vốn dĩ như người ta vẫn nhận xét về bộ môn này, các kiến thức
sẽ mang tính hàn lâm, kinh điển, tồn tại trên cơ sở lý thuyết suông. Xuất phát từ
thực tiễn trên cùng với tâm huyết nghề nghiệp trong quá trình giảng dạy, bản thân
tôi luôn luôn tìm tòi các phương pháp dạy học phù hợp để giúp cho học sinh hứng
thú với bộ môn này và tiếp thu bài một cách dễ nhất và hiệu quả.

XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 25 tháng 5 năm 2018
11


Tôi xin cam đoan đây là SKKN của tôi
tự viết, không sao chép của ai.

Thiều Thị Hà

Danh mục sáng kiến kinh nghiệm đã được Hội đồng cấp sở đánh
giá:
12


- Đề tài: Sử dụng tác phẩm văn học trong giảng dạy môn GDCD ở THPT năm học