Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 1 GVHD: Nguyễn Quang Thuận

LỜI CẢM ƠN

Tôi xin bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc đến thầy Nguyễn
Quang Thuận - giáo viên hướng dẫn - cán bộ giảng dạy bộ môn Phương pháp
dạy học môn GDCD đã tận tình hướng dẫn tôi trong suốt thời gian hoàn thành
khóa luận. Qua đây tôi xin chân thành cảm ơn các thầy cô giáo trong khoa
Giáo dục Chính trị, các thầy cô giáo trong trường Đại học Sư phạm Hà Nội 2
cùng với các thầy cô giáo và các em học sinh trường trung học phổ thông Hàn
Thuyên, thành phố Bắc Ninh, tỉnh Bắc Ninh đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi
trong quá trình thực hiện đề tài này.
Khóa luận chắc chắn sẽ không tránh khỏi những sai sót. Kính mong
được sự giúp đỡ, chỉ dẫn, đóng góp ý kiến của các thầy cô giáo và các bạn để
đề tài này hoàn thiện hơn.
Tôi xin chân thành cảm ơn!
Hà Nội, ngày 05 tháng 05 năm 2011
Sinh viên thực hiện Vi Thị Quế
TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM HÀ NỘI 2
KHOA GIÁO DỤC CHÍNH TRỊ
*******

VI THỊ QUẾ Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 3 GVHD: Nguyễn Quang Thuận
MỤC LỤCMỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 6
Chương 1: Một số lí luận chung 6
1.1. Phương pháp và phương pháp dạy học 6
1.1.1. Quan niệm về phương pháp 6
1.1.2. Quan niệm về phương pháp dạy học 7
1.2. Phương pháp dạy học môn GDCD 9
1.3. Phương pháp thảo luận nhóm trong dạy học môn GDCD 10
1.3.1. Khái niệm nhóm 10
1.3.2. Quan niệm về phương pháp thảo luận nhóm 11
1.3.3. Bản chất của phương pháp thảo luận nhóm 12
1.3.4. Các hình thức thảo luận nhóm 14
1.3.5. Ưu điểm và hạn chế của phương pháp thảo luận nhóm 15
Chương 2: Thực trạng sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong
dạy học môn GDCD ở trường THPT Hàn Thuyên, TP Bắc ninh, tỉnh
Bắc Ninh 24
2.1 Thực trạng sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong dạy và học
môn GDCD ở trường THPT Hàn Thuyên 24
2.1.1. Thực trạng nhận thức của giáo viên về tác dụng của phương pháp
dạy học thảo luận nhóm trong dạy học môn GDCd ở trường THPT 26
Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 4 GVHD: Nguyễn Quang Thuận

này tác động mạnh mẽ đến sự nghiệp giáo dục nói chung và nhà trường phổ
thông nói riêng. Nó đòi hỏi nhà trường phải đào tạo ra được cho xã hội những
con người thông minh có thái độ tích cực, năng lực sáng tạo nhằm đáp ứng
nhu cầu ngày càng cao của xã hội. Muốn làm được điều đó nhà trường phổ
thông trước hết phải trang bị cho học sinh hệ thống tri thức khoa học cơ bản
hiện đại phù hợp với thực tiễn nước ta. Những phương pháp dạy học truyền
thống không còn phù hợp nữa, nhiều phương pháp dạy học tích cực ra đời
thay thế cho những phương pháp truyền thống.
Tuy nhiên, thực trạng đổi mới phương pháp dạy học hiện nay chưa đáp
ứng được nhu cầu giáo dục trong nước và hiệu quả đem lại không cao. Một
trong những nguyên nhân chính là việc là việc sử dụng phương pháp dạy học
chưa hợp lí. Các phương pháp dạy học tích cực như: Phương pháp dạy học
theo nhóm, phương pháp nêu vấn đề, phương pháp vấn đáp… chưa đáp ứng
vận dụng tốt vào quá trình dạy học ở trường trung học phổ thông trong đó có
dạy học môn GDCD. “Phương pháp dạy học về cơ bản vẫn theo lối truyền thụ
một chiều, đòi hỏi người học phải ghi nhớ máy móc, không phát huy được tư
duy phê phán, tư duy sáng tạo và tinh thần tự học của người học” [3, tr.6].
Hơn nữa chỉ vận dụng các phương pháp dạy học truyền thống sẽ không đáp
ứng được nhu cầu nhận thức của các em, do đó giáo viên cần đổi mới phương
pháp dạy học để khai thác hết tiềm năng vốn sống của học sinh.
Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 6 GVHD: Nguyễn Quang Thuận
GDCD không phải là một môn học dễ tiếp thu bởi những kiến thức
phong phú, sâu rộng mà lại trừu tượng nếu giáo viên không sử dụng các
phương pháp dạy học thích hợp thì sẽ làm cho môn học trở nên khô khan và
kém hấp dẫn với học sinh.Tuy nhiên việc vận dụng các phương pháp tích cực
nhằm phát huy vai trò tự giác, chủ động của học sinh trong việc tiếp thu bài
học lại không được quan tâm đúng mức. Phương pháp thảo luận nhóm là một
trong những phương pháp dạy học mang tính tích cực. Phương pháp dạy học
này rất thích hợp cho một số bài giảng và một số môn học ở trường trung học

Các nhà giáo dục học sau này đã kế thừa những kết quả nghiên cứu đó
để tiếp tục nghiên cứu về thảo luận nhóm. Các nội dung: Khái niệm nhóm,
cách thành lập nhóm, cách phân loại nhóm và những yếu tố chi phối sinh hoạt
của nhóm… đã được đưa ra và trở thành cơ sở lí luận quan trọng cho các công
trình nghiên cứu tiếp theo.
Các tác giả Việt Nam cũng kế thừa kết quả nghiên cứu nêu trên và thu
được những kết quả nhất định về phương pháp thảo luận nhóm:
- Năm 1999, khi bàn về dạy học theo nhóm, Phùng Như Thụy đề cập về
khái niệm, bản chất, các bước tổ chức dạy học theo nhóm trong nhà trường
[18, tr.34].
- Khi tìm hiểu về phương pháp dạy học theo nhóm năm 2003, Ngô Thị
Dung đã có một số bài về lí luận và khả năng học nhóm của học sinh. Trong đó
tác giả đề cập đến đặc điểm, ưu điểm và một số hạn chế của phương pháp dạy
học theo nhóm và khả năng, hứng thú học tập theo nhóm của học sinh [5, tr.36].
- Nguyễn Hữu Châu trong công trình nghiên cứu của mình đã đưa ra
khái niệm dạy học hợp tác, các bước tiến hành và đưa ra một số ví dụ minh
họa về dạy học theo nhóm [4, tr.32].
Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 8 GVHD: Nguyễn Quang Thuận
- Năm 2007, khi nghiên cứu về việc đổi mới phương pháp dạy học
chương trình sách giáo khoa. Trần Bá Hoành có đưa ra các phương pháp dạy
học tích cực lấy học sinh làm trung tâm trong đó có dạy học hợp tác theo
nhóm nhỏ [7, tr.57].
Như vậy, vận dụng những kết quả nghiên cứu các tác giả vào nghiên
cứu việc sử dụng phương pháp dạy học theo nhóm nhằm phát hiện thực trạng
sử dụng phương pháp này của giáo viên ở trường trung học phổ thông Hàn
Thuyên. Trên cơ sở đó đề xuất những giải pháp phù hợp góp phần nâng cao
hiệu quả môn học này ở phổ thông.
3. Mục đích nghiên cứu của đề tài
- Tìm hiểu sơ lược thực trạng về dạy học thảo luận nhóm được áp dụng

7. Cấu trúc của đề tài
Phần mở đầu
Phần nội dung gồm 2 chương:
+ Chương 1: Một số lí luận chung
+ Chương 2: Thực trạng sử dụng phương pháp thảo luận nhóm trong
dạy và học môn GDCD ở trường THPT Hàn Thuyên, TP Bắc Ninh, tỉnh Bắc
Ninh.
Phần kết luận
Ngoài ra còn có phần mục lục, danh mục chữ viết tắt và tài liệu tham
khảo. Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 10 GVHD: Nguyễn Quang Thuận
NỘI DUNG
Chương 1: Một số lí luận chung

1.1. Phương pháp và phương pháp dạy học
1.1.1. Quan niệm về phương pháp
“Phương pháp là một thuật ngữ bắt nguồn từ tiếng Hi Lạp “Methodos”
nghĩa là “Con đường nghiên cứu”; “Cách thức nhận thức” nguyên văn là con
đường đi tới một cái gì đó, có nghĩa là cách thức đạt tới mục đích.
Theo Hêghen: “Phương pháp là ý thức của sự tự vận động bên trong
của nội dung” [17, tr.6].
Trần Kiều đưa ra định nghĩa về phương pháp như sau: “Phương pháp là
hệ thống các nguyên tắc, các thao tác có thể nắm những đặc điểm xuất hiện
ban đầu tới một mục đích trước” [13, tr.27].

dẫn của giáo viên chiếm lĩnh được kiến thức bằng con đường ngắn nhất. Vì
thế, kết quả giáo dục cũng như dạy học trong nhà trường không chỉ đánh giá ở
mặt nội dung mà ở cả mặt phương pháp.
Trong thực tiễn, căn cứ vào các cấp độ của quá trình dạy học, khái
niệm phương pháp dạy học là khái niệm đa cấp độ, cấp độ rộng nhất: Phương
pháp dạy học là những quan điểm, tư tưởng về tổ chức dạy học, là cách thức
triển khai của một hệ thống dạy học đa tầng, đa diện cho một bậc học, cấp
học, ngành học, phương thức học…; Cấp độ thứ 2: Phương pháp dạy học là
chiến lược và mô hình dạy học, là cách thức triển khai một quá trình dạy học
cụ thể, diễn ra theo một quá trình, trong một không gian thời gian nhất định
và được cấu trúc bởi mục tiêu, nội dung dạy học. Các hoạt động dạy - học và
kết quả dạy học. Tức là cách thức hình thành mục tiêu dạy học, cách thức
soạn thảo và triển khai nội dung dạy học,cách thức tổ chức hoạt động dạy và
Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 12 GVHD: Nguyễn Quang Thuận
hoạt động học, cách thức kiểm tra và đánh giá kết quả của quá trình dạy học
nhằm thực hiện hóa mục tiêu, nội dung dạy học; Cấp độ thứ 3: Phương pháp
dạy học là những phương pháp cụ thể, là cách thức tiến hành các hoạt động
của người dạy và người học nhưng thực hiện một nội dung dạy học đã được
xác định.
Những cấp độ đó cho thấy phương pháp dạy học không phải là một
thực thể độc lập mục đích tự thân, mà phương pháp dạy học chỉ là hình thức
vận động của một hoạt động đặc thù: Hoạt động dạy học. Do đó trong lý luận
dạy học có khá nhiều định nghĩa về phương pháp dạy học có thể nêu một vài
định nghĩa đáng chú ý sau:
- Phương pháp dạy học là cách thức làm việc của giáo viên và học sinh
để học sinh lĩnh hội tri thức, kỹ năng, kỹ xảo [kamasky - Narova, lí luận dạy
học, sách dịch 1987].
- Phương pháp là những cách thức hoạt động tương tác được điều chỉnh
của giáo viên và học sinh hương vào việc giải quyết nhiệm vụ giáo dưỡng,

hội phân chia thành giai cấp thì khoa học mới ra đời. Khoa học là một bộ
phận của hình thái ý thức xã hội, được xây dựng trên cơ sở nhận thức hiện
thực khách quan, là sự tổng kết những hiểu biết kinh nghiệm của con người
trong lao động sản xuất và trong quan hệ xã hội nhưng đã đạt đến trình độ đi
sâu vào bản chất sự vật, nên qui luật vận động của sự vật và đạt đến chân lí;
nghĩa là đạt đến trình độ khái quát hóa, trừu tượng hóa. Khoa học được hiểu
là hệ thống những tri thức về mọi qui luật của vận động và sự vận động của
vật chất, những qui định của tự nhiên, xã hội và tư duy.
Với tư cách là một khoa học, phương pháp dạy học GDCD được xem là
một bộ phận của khoa học giáo dục là một hệ thống lí thuyết và kĩ năng cơ
bản để tổ chức quá trình dạy học môn GDCD ở trường trung học phổ thông.
Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 14 GVHD: Nguyễn Quang Thuận
Dạy học môn GDCD là quá trình chuyển giao thông tin khoa học của
bộ môn giữa thầy giáo và học sinh, nó bao gồm hai quá trình: quá trình xử lí
thông tin và chuyển giao thông khoa học của thầy giáo và quá trình tiếp nhận,
xử lí thông tin đó của học sinh. Hai quá trình này tác động qua lại với nhau,
bổ sung lẫn nhau, tạo điều kiện tốt cho nhau để hoàn thành toàn bộ quá trình
dạy học. Trong sự tác động đó sẽ bộc lộ những quy luật của quá trình dạy học
môn GDCD. Do đó, những giáo viên dạy học môn GDCD phải đạt đến trình
độ khái quát những kinh nghiệm phong phú của thực tiễn dạy học môn
GDCD, phải phát hiện quy luật của quá trình dạy học môn GDCD, làm cơ sở
khoa học cho việc xác định phương pháp dạy học có hiệu quả, phù hợp với
nội dung, đặc thù tri thức môn học, tâm lí lứa tuổi và mục tiêu nhà trường
Việt Nam.
Từ đó cho thấy phương pháp dạy học GDCD là cách thức hoạt động
phối hợp thống nhất của giáo viên và học sinh nhằm phát hiện những quy luật
của quá trình dạy học môn GDCD xây dựng hệ thống các nguyên tắc, hình
thức và phương pháp dạy học cụ thể để tổ chức thành công các hoạt động dạy
học môn GDCD ở trường trung học phổ thông.

nhóm lớn (lớp học) được chia thành những nhóm nhỏ để tất cả các thành viên
trong lớp đều được làm việc và thảo luận một chủ đề cụ thể và đưa ra ý kiến
chung của nhóm mình về vấn đề đó” [14, tr.223].
Quan niệm của Trần Kiều và Phạm Gia Đức về nhóm là việc chia nhỏ
lớp học thành nhóm và hoạt động của nhóm thay đổi theo từng phần học,
quan niệm mang tính cụ thể và chỉ ra nhiều vấn đề, hai quan niệm của Đào
Thái Lai và Đỗ Tiến Đạt, Phan Trọng Ngọ dựa trên dấu hiệu đặc trưng của
nhóm. Trên cơ sở những ý kiến trên, dạy học theo nhóm là: “Phương pháp
Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 16 GVHD: Nguyễn Quang Thuận
dạy học mở mà trong đó dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh làm việc
phối hợp cùng nhau trong các nhóm nhỏ để hoàn thành mục đích chung của
nhóm đã được đặt ra”.
Phương pháp thảo luận nhóm là sự phát triển của phương pháp thảo
luận trên lớp (Xêmina). Phương pháp này hiện nay được sử dụng khá phổ
biến ở tất cả các môn học trong trường trung học phổ thông, trong đó có môn
GDCD.
Về thực chất, phương pháp thảo luận nhóm là phương pháp dạy học
trong đó nhóm lớn (lớp học) được chia thành các nhóm nhỏ để tất cả các
thành viên trong lớp đều được làm việc, được bàn bạc trao đổi về một chủ đề
cụ thể và đưa ra ý kiến chung của nhóm mình về vần đề đó.
Mục đích của thảo luận nhóm là làm tăng tối đa cơ hội để học sinh
được làm việc và thể hiện khả năng của mình, được chia sẻ kiến thức, kinh
nghiệm, ý kiến để giải quyết một vấn đề có liên quan đến nội dung bài học.
Đây là phương pháp hợp qui luật tâm lí của con người. Mọi cá nhân từ
nhỏ đến lớn đều có xu hướng thích sinh hoạt, quan hệ và làm việc trong các
nhóm nhỏ. Ở đó cá nhân không những được thỏa mãn nhu cầu giao tiếp, có
cảm giác an toàn mà còn xuất hiện những hứng khởi làm tăng thêm hiệu suất
làm việc do sự phụ thuộc lẫn nhau một cách tích cực và trách nhiệm phải giải
thích vấn đề thuộc từng cá nhân trong nhóm, hình thành kĩ năng hợp tác nhóm

nghe giáo viên thuyết trình mà còn nổi trội hơn ở sự tò mò ham hiểu biết (thể
hiện qua hành vi đặt câu hỏi) và thích thú hơn với môn học. Vì thế, để nhóm
có thể hoạt động đúng yêu cầu thảo luận, giáo viên cần phải tập cho học sinh
các kỹ năng điều hành của một nhóm trưởng. Đó là các kỹ năng: Trình bày
câu hỏi hoặc vấn đề thảo luận thật rõ ràng, chỉ định người phát biểu, hạn định
Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 18 GVHD: Nguyễn Quang Thuận
thời gian biểu của các thành viên trong nhóm một cách hợp lý, biết lắng nghe,
biết ghi chép, tổng hợp ý kiến… các kỹ năng này không chỉ quyết định kết
quả học tập của nhóm mà còn rất ý nghĩa trong cuộc sống sau này của học
sinh.
Như vậy phương pháp hợp tác trong nhóm nhỏ cho phép các thành viên
trong nhóm chia sẻ những suy nghĩ, băn khoăn, kinh nghiệm, hiểu biết của
bản thân, cùng nhau xây dựng nhận thức, thái độ mới. Bằng cách nói ra những
điều mình đang nghĩ, mỗi người có thể nhận thức rõ trình độ hiểu biết của
mình về vấn đề học tập được nêu ra, thấy mình cần học hỏi thêm những gì.
Bài học trở thành sự học hỏi lẫn nhau chứ không phải là sự tiếp nhận thụ động
từ giáo viên. Thành công của lớp học phụ thuộc vào sự nhiệt tình tham gia
của mọi thành viên. Vì vậy, phương pháp này còn gọi là phương pháp huy
động mọi người cùng tham gia hay ngắn gọn là phương pháp cùng tham gia.
1.3.4. Các hình thức thảo luận nhóm
Có nhiều hình thức thảo luận nhóm, hiệu quả của chúng tùy thuộc và ý
đồ và tính chất sử dụng của giáo viên. Dưới đây là một số hình thức thảo luận
nhóm trong dạy học môn GDCD ở trường trung học phổ thông:
- Nhóm nhỏ thông thường: Giáo viên chia lớp học thành các nhóm nhỏ
(từ 5 - 7 học sinh) để thảo luận một vấn đề cụ thể và nhanh chóng đưa ra kết
luận tập thể về vấn đề đó. Hình thức này thường được sử dụng kết hợp với các
phương pháp dạy học khác trong một bài học, một tiết học, nội dung thảo luận
của nhóm nhỏ thông thường là các vấn đề ngắn, thời lượng ít (từ 10 - 15 phút).
- Nhóm nhỏ rì rầm: Giáo viên chia lớp thành các nhóm “cực nhỏ” từ 2 -

là một trong bốn trụ cột của học tập mà UNESCO đã tuyên bố vào cuối thập
niên 90 (Học để biết, học để làm, học để cùng chung sống với nhau và học để
làm người). Dạy học theo nhóm giúp các em nhút nhát, rụt rè, khả năng diễn
Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 20 GVHD: Nguyễn Quang Thuận
đạt kém có điều kiên tập dượt, luyện tập. Ngoài ra hoạt động này còn giúp
cho học sinh tự khẳng định mình, tự tin vào khả năng của mình trước các bạn.
Kiến thức trở nên sâu sắc, bền vững dễ nhớ và nhớ nhanh hơn do được
giao lưu học hỏi giữa các thành viên trong nhóm. Học sinh được rèn luyện kĩ
năng diễn đạt, phương pháp tư duy.
Nhờ không khí thảo luận sôi nổi, cởi mở giúp học sinh thoải mái, tự tin
hơn trong việc trình bày ý kiến của mình biết lắng nghe có phê phán ý kiến
của những thành viên khác. Tạo yếu tố kích thích thi đua giữa các thành viên
trong nhóm và giữa các nhóm, đặc biệt là trong những chủ đề có tính sáng tạo
cao.
Tạo điều kiện cho giáo viên nhận được nhiều thông tin phản hồi từ học
sinh, thu được những tri thức kinh nghiệm của bản thân, cùng nhau xây dựng
nhận thức mới. Bằng cách nói ra những điều đang nghĩ, mỗi người có thể
nhận rõ trình độ hiểu biết của mình về chủ đề nêu ra, thấy mình cần học hỏi
thêm những gì. Bài học trở thành quá trình học hỏi lẫn nhau chứ không phải
sự tiếp nhận thụ động từ giáo viên. Thành công của bài học phụ thuộc vào sự
nhiệt tình tham gia của mọi thành viên, vì vậy phương pháp này gọi là
phương pháp cùng tham gia.
Ngoài ra, đây là phương pháp trung gian giữa phương pháp thuyết trình
chung cho toàn lớp với phương pháp tổ chức cộng tác độc lập từng cá nhân.
Trong nhóm, học sinh giúp đỡ lẫn nhau, học tập lẫn nhau, bổ sung hiểu biết
và kinh nghiệm cho nhau. Với cách tổ chức hợp lí, hoạt động theo nhóm có
thể tăng thêm thu nhận cho học sinh trong thời lượng có hạn. Hoạt động theo
nhóm sẽ làm cho từng thành viên quen với sự phân công hợp tác, nhất là lúc
phải giải quyết vấn đề gay cấn xuất hiện thực sự cần nhu cầu hợp tác để hoàn

của phương pháp này là rèn luyện năng lực hợp tác giữa các thành viên trong
Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 22 GVHD: Nguyễn Quang Thuận
tổ chức lao động. Cần tránh khuynh hướng hình thức và đề phòng lạm dụng,
cho rằng các tổ chức hoạt động nhóm là dấu hiệu tiêu biểu nhất của phương
pháp dạy học và hoạt động nhóm càng nhiều thì chứng tỏ phương pháp dạy
học càng đổi mới.
* Tiến hành thảo luận nhóm
Thảo luận là hình thức tổ chức cho học sinh trao đổi, tranh luận với
nhau các vấn đề học tập để rút ra các kết luận theo yêu cầu của bài học.
Thảo luận tập thể có mục đích là khuyến khích sự phân tích một vấn đề
các ý kiến bàn luận khác nhau của học sinh, ở những trường hợp nhất định có
thể mang lại sự thay đổi thái độ, quan điểm của cá nhân học sinh. Trong thảo
luận, dưới sự hướng dẫn của giáo viên mỗi học sinh bằng trí tuệ, kiến thức đã
có kinh nghiệm và sự sáng tạo của mình đã tiến hành trao đổi, tranh luận với
nhau về các vấn đề học tập. Từ sự trao đổi, tranh luận đó học sinh tự rút ra các
kết luận cần thiết để đóng góp vào việc hoc tập chung. Những tranh luận
trong thảo luận nhóm rất bổ ích, mỗi người một ý kiến trở nên sâu sắc và toàn
diện. Với hình thức tổ chức dạy học này, những tri thức khoa học sẽ được mở
rộng và đào sâu; tư duy khoa học của học sinh được bồi dưỡng, khả năng vận
dụng tri thức đã lĩnh hội để lí giải và chứng minh một vấn đề nào đó của học
sinh được phát huy, các kĩ năng nói, giao tiếp, trang luận cũng như sự mạnh
dạn tự tin của học sinh được rèn luyện. Quá trình thảo luận còn tạo mối quan
hệ hai chiều giữa giáo viên và học sinh, giúp cho giáo viên nắm được hiệu
quả giáo dục về mặt nhận thức, thái độ, quan điểm, xu hướng hành vi của cá
nhân học sinh.
Hình thức tổ chức dạy học này có thể tiến hành ở một nhóm hay cả lớp,
có thể tiến hành ở một nhóm hay cả lớp, có thể diễn ra ở ngoài lớp hoặc trong
lớp, có thể sử dụng để dạy bài mới hoặc củng cố, khắc sâu những kiến thức đã
học. Tuy nhiên, trong dạy học môn GDCD hình thức tổ chức dạy học này

SV: Vi Thị Quế 24 GVHD: Nguyễn Quang Thuận
ý kiến đi xa đề và lạc đề… nên dự kiến chỉ định học sinh có khả năng chuẩn
bị trước làm nòng cốt cho giờ thảo luận.
Trước khi thảo luận giáo viên phải kiểm tra xem học sinh chuẩn bị như
thế nào, tâm thế sẵn sàng tham gia thảo luận chưa, các điền kiện cho buổi thảo
luận (bàn ghế, ánh sáng, âm thanh…) được chuẩn bị ra sao?
+ Học sinh: Khi được thông báo về đề tài, học sinh cần đọc kỹ và phân
tích các yêu cầu của đề tài, đây là bước quan trọng để học sinh ý thức được
yêu cầu, nội dung cần thảo luận. Sau đó ôn lại các kiến thức, các bài học có
liên quan, tìm nguồn tài liệu, nghiên cứu sách báo, số liệu liên quan, chuẩn bị
ý kiến phát biểu của cá nhân (ý kiến ghi ra giấy) và có lên kế hoạch trình bày
trước tập thể.
* Tiến hành thảo luận:
Mở đầu thảo luận giáo viên thông báo chủ đề thảo luận, xác định mục
đích, yêu cầu, nhiệm vụ, quy trình và thủ tục thảo luận.
Trong quá trình thảo luận, giáo viên nên làm nhiệm vụ quan sát, theo
dõi mà không tham gia ý kiến khi học sinh thảo luận. Không cắt ngang lời học
sinh, không phản ứng nếu câu trả lời không đúng ý mình. Để tạo hứng thú và
không khí tự do, sôi nổi trong buổi thảo luận giáo viên có thể đưa ra những
câu hỏi, nêu ra cách thảo luận hoặc biểu thị sự hài lòng, thích thú với những
câu trả lời, bình luận chính xác của học sinh. Nếu một số học sinh cố tình đưa
ra những thông tin ngoài lề những sự kiện không thích hợp hoặc những câu
hỏi ngờ nghệch… Giáo viên nên có ý kiến hướng các em vào trọng tâm của
vấn đề thảo luận, giúp các em nhận thức được sự không phù hợp của những
hành động đó mà không làm tổn thương đến cảm xúc của học sinh. Khi thảo
luận, giáo viên cần chú ý lắng nghe và ghi chép lại những điểm cơ bản của
mỗi ý kiến phát biểu để trên cơ sở đó đưa ra những kết luận chính vạch ra ưu,
khuyết điểm; đồng thời có thể nêu thêm những vấn đề nảy sinh trong khi thảo
Khóa luận tốt nghiệp đại học Trường Đại học sư phạm Hà Nội 2
SV: Vi Thị Quế 25 GVHD: Nguyễn Quang Thuận


Có nhiều cách chia nhóm, có thể theo số điểm danh, theo lứa tuổi. Theo
đội, theo giới tính, theo vị trí ngồi… Quy mô nhóm có thể lớn hoặc nhỏ, tùy
theo vấn đề thảo luận. Tuy nhiên, nhóm 6 - 8 học sinh là tốt nhất vì số học
sinh như vậy vừa đủ nhỏ để đảm bảo tất cả các học sinh có thể tham gia ý