Luận văn tốt nghiệp

Bộ giáo dục và đào tạo
Trờng đại học vinh

Khoa - GDTH
..........&.........

Luận văn tốt nghiệp
Đề tài:

sử dụng phơng pháp thảo luận nhóm trong
dạy học môn Đạo đức lớp 1 - 2 ở tiểu học
theo chơng trình mới 2000
Giáo viên hớng dẫn: ThS. Chu Thị Lục
Sinh viên thực hiện: Uông Thị Duyên

Lời cảm ơn
Để hoàn thành đợc đề tài này, ngoài sự nỗ lực cố gắng của bản thân là nhờ
sự hớng dẫn tận tình của cô giáo Chu Thị Lục, sự đóng góp ý kiến của các thầy
cô giáo trong khoa GDTH, sự giúp đỡ nhiệt tình của bạn bè, của các thầy cô giáo
ở trờng tiểu học Cửa Nam I - TP Vinh - Nghệ An.
Qua đây em xin đợc bày tỏ tấm lòng biết ơn tới cô giáo Chu Thị Lục - ngời trực tiếp hớng dẫn em trong quá trình thực hiện đề tài. Xin cảm ơn tất cả các
thầy cô giáo và các bạn đã giúp đỡ em hoàn thành đề tài này.
Đây là công trình tập dợt đầu tiên nên chắc chắn vẫn còn nhiều thiếu sót.
Rất mong nhận đợc sự góp ý của các thầy cô và các bạn.
SV: Uông Thị Duyên

1

K41A1 - Tiểu học

Luận văn tốt nghiệp

định hớng cơ bản của việc đổi mới phơng pháp dạy học ở các bậc học nói chung
và đặc biệt là ở bậc tiểu học nói riêng.
Môn Đạo đức ở tiểu học là một môn học có vai trò quan trọng trong việc
trang bị cho học sinh những hiểu biết đơn giản, cốt lõi về những chuẩn mực hành
vi đạo đức thiết yếu. Đây là một môn học giữ vị trí quan trọng trong việc giáo
dục đạo đức cho học sinh. Trớc đây môn học này cha đợc coi trọng, vì vậy việc
giảng dạy cha mang lại hiệu quả giáo dục. Giáo viên cha sử dụng hệ thống phơng
pháp dạy học thích hợp, hầu nh chỉ sử dụng những phơng pháp truyền thống nh
giảng giải, thuyết trình... Điều này làm hạn chế việc phát huy tính tích cực hoạt
động nhận thức của học sinh. Ngày nay, môn Đạo đức đợc quan tâm nhiều hơn,
thể hiện ở việc có nhiều nghiên về các phơng pháp dạy học. Tuy nhiên, các
nghiên cứu đó chủ yếu áp dụng trong dạy học môn Đạo đức theo chơng trình cải
cách giáo dục.
Môn Đạo đức theo chơng trình mới (CTTH 2000) đợc triển khai từ năm
học 2002 - 2003, có nhiều điểm mới. Trong các bài học có sự tăng cờng các tình
huống, bài tập tình huống, các vấn đề, bài tập có vấn đề... Điều này đòi hỏi học
sinh phải nổ lực nhận thức, nổ lực học tập, học sinh phải làm việc nhiều hơn,
phải suy nghĩ nhiều hơn. Chính vì lẽ đó, giáo viên phải thực sự đổi mới cách dạy
học, phơng pháp dạy học, phải vận dụng những phơng pháp dạy học hiện đại để
tổ chức, hớng dẫn cho học sinh tích cực hoạt động nhận thức.
Phơng pháp thảo luận nhóm là phơng pháp dạy học mang tính tích cực,
phát huy cao độ tính tích cực hoạt động học tập của học sinh, giúp học sinh làm
chủ đợc quá trình nhận thức, phát huy đợc khả năng t duy sáng tạo, rèn luyện kỹ
năng giao tiếp cho học sinh. Đây là một phơng pháp có thể vận dụng phù hợp với
quá trình dạy học môn Đạo đức theo chơng trình hiện nay. Thực tiễn dạy học cho
thấy giáo viên ít sử dụng phơng pháp thảo luận trong dạy học môn Đạo đức.
Điều này phần lớn là do cách nhìn nhận đánh giá của giáo viên đối với môn học
cha đúng đắn. Giáo viên cha đầu t thời gian chẩn bị kế hoạch dạy học. Đặc biệt

2. Thiết kế các bài dạy đạo đức theo phơng pháp thảo luận nhóm.
3. Thực nghiệm s phạm.
VI. Giới hạn và phạm vi nghiên cứu.
Môn Đạo đức lớp 1 - 2 bậc tiểu học.
VII. Phơng pháp nghiên cứu.
1. Phơng pháp nghiên cứu lý thuyết.
Đọc và nghiên cứu, tổng kết các tài liệu có liên quan đến đề tài nghiên cứu.
2. Phơng pháp nghiên cứu thực tiễn.
- Phơng pháp quan sát.
- Phơng pháp điều tra.
- Phơng pháp thực nghiệm.
- Phơng pháp thống kê toán học.

Phần II
Nội dung nghiên cứu.
Chơng 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn của
SV: Uông Thị Duyên

4

K41A1 - Tiểu học


Luận văn tốt nghiệp

vấn đề cần nghiên cứu.
A. Cơ sở lý luận.
I. Khái niệm về phơng pháp dạy học.

Phơng pháp là một phạm trù hết sức quan trọng có tính quyết định đối với


K41A1 - Tiểu học


Luận văn tốt nghiệp

Phơng pháp dạy học môn Đạo đức là các cách thức hoạt động chung của
giáo viên và học sinh, dới tác dụng chỉ đạo của giáo viên với vai trò tự giác, tích
cực của học sinh nhằm thực hiện tốt nhiệm vụ dạy học của môn học này.
Hiện nay nhiều tác giả nh Đặng Vũ Hoạt, Nguyễn Hữu Hợp, Lu Thu
Thuỷ...và nhiều tác giả khác đa ra hệ thống phơng pháp dạy học đạo đức truyền
thống và hiện đại trong dạy học môn Đạo đức ở tiểu học nh: phơng pháp đàm
thoại, phơng pháp kể chuyện, phơng pháp nêu gơng, phơng pháp luyện tập, phơng pháp thi đua, phơng pháp khen thởng trách phạt... Phơng pháp động não, phơng pháp đóng vai, phơng pháp trò chơi, phơng pháp thảo luận nhóm ...
Phơng pháp dạy học gắn với phơng tiện, những đối tợng vật chất đợc giáo
viên sử dụng để điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh và đối với học sinh
đó là nguồn tri thức phong phú, sinh động (tranh ảnh, phim đèn chiếu, phim
truyền hình...) là các vật thể giúp cho quá trình nhận thức và rèn luyện kỹ năng
(máy catxet, máy chiếu phim...).
Trong quá trình dạy học môn Đạo đức, ngời ta thờng sử dụng các tranh
ảnh, tiến tới có thể sử dụng phim đèn chiếu, băng video... các phơng tiện dạy học
môn Đạo đức có ý nghĩa quan trọng:
- Giúp học sinh thu nhận thông tin về các sự vật hiện tợng một cách sinh
động đầy đủ, chính xác, kiểm tra mở rộng và đào sâu những tri thức đã lĩnh hội
đợc, rèn luyện những kỹ năng cần thiết, phát triển hứng thú nhận thức, năng lực
quan sát, năng lực phân tích tổng hợp...
- Giúp cho giáo viên có thêm những điều kiện thuận lợi để kể chuyện đạo
đức một cách sinh động, hấp dẫn để điều khiển hoạt động nhận thức của học
sinh, cũng nh kiểm tra đánh giá kết quả học tập của các em.
2.2. Một số quan điểm chung về phơng pháp dạy học môn Đạo đức lớp
1 - 2 theo chơng trình mới 2000.

mỗi bài học đợc trình bày trong vở bài tập theo một hệ thống các bài tập nhất
định. Vở bài tập có các dạng bài tập nh: Quan sát tranh và kể chuyện theo tranh,
nhận xét hành vi của các nhân vật trong tranh, xử lý tình huống, đóng vai, chơi
trò chơi, liên hệ và tự liên hệ, múa hát, đọc thơ, kể chuyện, diễn kịch, tô màu, vẽ
tranh... về chủ đề bài học.
Dạy học đạo đức phải gắn bó chặt chẽ với cuộc sống thực của học sinh.
Các truyện kể, tấm gơng sử dụng để dạy học đạo đức phải lấy từ chất liệu cuộc
sống thực của học sinh. Đồng thời giáo viên phải hớng dẫn cho học sinh phân
tích, đánh giá hành vi của bản thân và những ngời xung quanh theo các chuẩn
mực hành vi đã học, hớng dẫn học sinh điều tra, tìm hiểu phan tích đánh giá các
sự kiện trong đời sống đạo đức của lớp, nhà trờng và địa phơng. Điều đó sẽ giúp
cho bài học đạo đức thêm phong phú, gần gũi, sống động đối với trẻ.
Phơng pháp và hình thức tổ chức dạy học môn Đạo đức ở lớp 1-2 rất
phong phú, đa dạng. Bao gồm cả phơng pháp truyền thống và phơng pháp hiện
đại. Bao gồm cả hình thức học theo lớp, theo nhóm và cá nhân, hình thức học ở
trong lớp, ngoài sân trờng, vờn trờng hoặc một địa điểm ngoài trờng có liên quan
đến nội dung học tập.
Dạy học đạo đức cần phải căn cứ vào trình độ học sinh, năng lực sở trờng
của giáo viên, căn cứ vào điều kiện cụ thể của từng trờng, từng lớp mà lựa chọn
sử dụng phơng pháp một cách hợp lí và đúng mức. Kết hợp hài hoà giữa việc
trang bị tri thức, bồi dỡng tình cảm và rèn luyện kĩ năng cho học sinh.
SV: Uông Thị Duyên

7

K41A1 - Tiểu học


Luận văn tốt nghiệp


khi học các chuẩn mực đạo đức, học sinh ít nhiều đã có những kinh nghiệm đạo
đức mà các em đã đợc học ở lớp dới. Vì vậy thảo luận nhóm sẽ giúp cho học sinh
trao đổi, chia sẻ, đóng góp ý kiến, bổ sung những thiếu sót cho nhau.
SV: Uông Thị Duyên

8

K41A1 - Tiểu học


Luận văn tốt nghiệp

Đạo đức là một môn học có vị trí quan trọng trong việc giáo dục đạo đức
cho học sinh, có thể nói những chuẩn mực trang bị cho các em sẽ là nền móng
của nhân cách, của đạo lý làm ngời. Trong quá trình dạy học đạo đức học sinh tự
tìm ra kiến thức bằng hoạt động của chính mình, phải tự học kết hợp với hành.
Học cá nhân rất quan trọng nhng sau học cá nhân cần trao đổi hợp tác với bạn,
tranh luận để hớng tới chân lý khoa học.
Nh vậy thảo luận nhóm là một phơng pháp dạy học tích cực, phát huy cao
độ tính tích cực, độc lập sáng tạo của ngời học. Đây là một phơng pháp thoả mãn
nhu cầu hoạt động, nhu cầu xã hội hoá của trẻ. Sử dụng phơng pháp thảo luận
nhóm trong dạy học tiểu học nói chung, trong dạy học môn Đạo đức nói riêng là
góp phần đổi mới phơng pháp dạy học theo hớng tích cực hoá hoạt động học tập
của ngời học.
3. Cách thức tổ chức thảo luận nhóm trong quá trình dạy học môn
Đạo đức ở tiểu học lớp 1 - 2 theo chơng trình mới 2000.
3.1. Cách tiến hành thảo luận nhóm.
Theo chơng trình 2000, thảo luận nhóm có thể sử dụng khi dạy cả tiết 1
lẫn tiết 2 trong bài dạy đạo đức. Thảo luận nhóm có thể tiến hành kết hợp với các
hoạt động khác của học sinh. Giáo viên tổ chức tiến hành thảo luận theo các bớc

kiến của mình, cả nhóm bàn bạc thảo luận thống nhất ý kiến chung.
Trong quá trình học sinh thảo luận nhóm, giáo viên phải theo dõi diễn biến
công việc của các nhóm, giáo viên phải nắm đợc thông tin phản hồi từ phía học
sinh để nhận định ,đánh giá kịp thời.
3.3. Một số điều kiện để tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm có hiệu quả.
- Giáo viên: Giáo viên cần chuẩn bị kỹ kế hoạch dạy học, dự kiến những
nhiệm vụ cần giao cho các nhóm, dự kiến trớc tình huống có thể xẩy ra khi học
sinh thảo luận nhóm, chuẩn bị đầy đủ đồ dùng.
- Học sinh: Học sinh đợc giao nhiệm vụ rõ ràng, phải có kết quả cụ thể.
- Cơ sở vật chất: Phải có đồ dùng học tập đầy đủ, phơng tiện tốt.
3.4. Một số yêu cầu s phạm đối với việc tổ chức thảo luận nhóm.
Khi tổ chức thảo luận nhóm trong dạy học môn Đạo đức lớp 1 - 2 giáo
viên cần phải chú ý một số yêu cầu sau:
- Tổ chức phù hợp, tạo ra không khí thoải mái, thân thiện nhng nghiêm
túc, có nh vậy các em mới phát biểu một cách tự nhiên.
- Học lực, khả năng của các nhóm tơng đơng nhau tạo sự đồng đều giữa
các nhóm, trong nhóm nên chọn các em có khả năng phù hợp làm nhóm trởng,
th ký.
- Vấn đề thảo luận phải thiết thực, gần gũi và đợc các em quan tâm. Câu
hỏi nêu ra phải sức với học sinh. Tránh câu hỏi quá khó, nếu quá khó thì chia ra
thành các câu hỏi đơn giản hơn.
Do học sinh lớp Một còn hạn chế về kỹ năng đọc, viết. Vì vậy câu hỏi thảo
luận càng phải ngắn gọn và không cần thiết phải dùng phiếu, giáo viên chỉ nêu
câu hỏi và cũng không bắt buộc học sinh viết câu trả lời ra giấy. Tránh làm mất
thời gian. Đối với học sinh lớp Hai khi dùng phiếu thảo luận chữ viết phải rõ
ràng, đẹp, dễ đọc, nội dung ngắn gọn. Giáo viên tránh đa ra những tình huống,
vấn đề xa lạ hay câu hỏi quá đơn giản hoặc quá khó đối với học sinh.
SV: Uông Thị Duyên

10

việc thảo luận nhóm các em tự đem ra ý, tranh luận bảo vệ ý kiến.
- Thảo luận nhóm còn rèn cho học sinh ý thức trách nhiệm trớc tập thể,
thói quen bạo dạn, hoạt bát trớc đông ngời. Đây cũng là một phẩm chất quan
trọng của con ngời trong xã hội hiện đại: Tự chủ, năng động và sáng tạo. Sử dụng
phơng pháp thảo luận nhóm học sinh sẽ học tập tích cực hơn họ thực sự trở thành
nhân vật trung tâm của giờ học, tự mình giải quyết những vấn đề của bài học.
- Quá trình thảo luận nhóm còn giúp học sinh rèn luyện kỹ năng giao tiếp,
kỹ năng diễn đạt để trình bày một vấn đề, một chủ điểm có tính chất xã hội. Nh
chúng ta đã biết, học sinh tiểu học đang ở trong giai đoạn đang phát triển về
ngôn ngữ, t duy, trí tuệ... ở giai đoạn này các em có nhu cầu đợc giao tiếp, đợc
SV: Uông Thị Duyên

11

K41A1 - Tiểu học


Luận văn tốt nghiệp

học hỏi, đợc sáng tạo. Tổ chức cho học sinh đợc hoạt động theo nhóm sẽ phát
huy đợc tính tích cực hoạt động của các em. Trong một điều kiện nhất định các
em sẽ trởng thành bằng những hoạt động của chính minh, các em tự khẳng định
mình bằng chính khả năng và sản phẩm từ hoạt động của bản thân các em.
- Quá trình học sinh trao đổi, tranh luận trong khi thảo luận nhằm giúp cho
học sinh phát triển các hoạt động nhận thức nh t duy, tởng tợng ...các thao tác
của t duy đợc sử dụng triệt để nh phân tích, tổng hợp các ý kiến, so sánh các ý
kiến, đánh giá...
Tóm lại, phơng pháp thảo luận nhóm có rất nhiều u điểm nổi bật, phù
hợp với quá trình dạy học đạo đức ở tiểu học. Việc vận dụng phơng pháp này vào
quá trình dạy học đạo đức là đúng đắn.


* Dự các giờ môn Đạo đức.
2. Phân tích kết quả.
2.1. Thực trạng nhân thức của giáo viên về khái niệm phơng pháp thảo
luận nhóm.
TT
Các quan niệm về phơng pháp thảo luận nhóm
Số ý kiến
Tỉ lệ %
1
Là phơng pháp học tập của học sinh không có sự
22
36,6
tổ chức hỡng dẫn của giáo viên
2
Là phơng pháp cả thầy và trò cùng hoạt động
7
11,8
3
Là phơng pháp đợc sử dụng rộng rãi nhằm giúp
cho học sinh tham gia một cách chủ động, tích
cực vào quá trình học tập, tạo điều kiện cho các
20
33,3
em có thể chia sẻ kinh nghiệm, ý kiến hay để
giải quyết một vấn đề nào đó.
4
Là một phơng pháp dạy học mới của giáo viên
11
18,3

Luận văn tốt nghiệp

Qua điều tra ban đầu, chúng tôi thấy hầu hết giáo viên còn có những hiểu
biết sai lệch về phơng pháp thảo luận nhóm.
2.2. Mức độ nhận thức của giáo viên tiểu học về vai trò của phơng pháp
thảo luận nhóm.
TT
Các mức độ nhận thức
Số phiếu
Tỉ lệ %
1
Rất cần thiết
47
78,3
2
Không cần thiết
2
3,3
3
Cần thiết
8
13,4
4
Chỉ nên sử dụng khi có dự giờ kiểm tra
3
5
hoặc trong các cuộc thi giáo viên giỏi
5
Tổng số
60

sinh thảo luận nhóm .Có 41,67% số giáo viên là đôi khi sử dụng và 2 giáo viên là
cha sử dụng bao giờ chiếm 3,33%. Để giải thích lý do vì sao không sử dụng phơng pháp thảo luận nhóm nhiều giáo viên cho rằng vì phải chuẩn bị khá công
phu, vì giờ học ồn ào, mất thời gian... Từ những ý kiến đó cho ta thấy giáo viên
còn coi nhẹ việc dạy học đạo đức ở tiểu học.
2.4. Cách thức tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm của giáo viên
trong dạy học môn Đạo đức lớp 1-2.
SV: Uông Thị Duyên

14

K41A1 - Tiểu học


Luận văn tốt nghiệp

Qua dự giờ của giáo viên tôi thấy đa số giáo viên cha biết cách tổ chức cho
học sinh thảo luận nhóm . Việc thảo luận nhóm tiến hành cha đúng quy trình,
hoặc thờng tiến hành theo kiểu đi tắt, bỏ qua một số bớc cần thiết hoặc theo một
quy trình lộn xộn giữa bớc này, bớc kia. Chính điều này dẫn đến việc thảo luận
nhóm không chất lợng, không mang lại hiệu quả dạy học.
Giáo viên thờng tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm theo các bớc:
Bớc 1: Giáo viên chia nhóm, giao nhiệm vụ cho các nhóm
Bớc 2: Các nhóm thảo luận theo câu hỏi, vấn đề đợc giao
Bớc 3: Đại diện nhóm trình bày kết quả.
Bớc 4: Giáo viên khẳng định ý kiến đúng
Phần lớn giáo viên tiểu học khi tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm đã bỏ
qua, coi nhẹ bớc cho học sinh trao đổi, tranh luận, bổ sung mà giáo viên đi đến
kết luận, chốt lại luôn. Điều này gây nên nhiều hạn chế. Bởi vì nhờ sự trao đổi,
tranh luận, bổ sung sẽ tạo cơ hội cho các em cọ xát các quan điểm, chính kiến về
tri thức đạo đức để từ đó các em tự tìm ra tri thức đạo đức đúng đắn cần lĩnh hội.

thảo luận nhóm còn cha đợc phát huy. Nhiều vấn đề đa ra thảo luận cha thiết
thực. Việc sử dụng phơng pháp thảo luận nhóm còn kém linh hoạt, thiếu sự kết
hợp với sự kết hợp với các hoạt động khác của học sinh nh đóng vai, quan sát...
Môn Đạo đức theo chơng trình 2000 bắt buộc giáo viên phải dạy cả tiết
một lẫn tiết hai. Song tiết hai (chủ yếu là thực hành) còn bị coi nhẹ.
- Việc tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm thờng không chuẩn bị đầy đủ
các phơng tiện nh tranh, ảnh phóng to cho học sinh quan sát, phiếu giao việc cha
đợc đảm bảo. ở lớp 1, việc chuẩn bị phiếu giao việc là cực kỳ quan trọng. Bởi
học sinh lớp 1 không phải bao giờ cũng dùng phiếu yêu cầu thảo luận mà thờng
dùng lời. Đa số giáo viên lại dùng phiếu, điều này là không phù hợp, ảnh hởng
đến giờ học, làm cho quá trình thảo luận không thành công, giờ học kéo dài, mất
thời gian ảnh hởng đến chất lợng dạy học đạo đức ở tiểu học.
Trong quá trình dạy học cho nhóm, giáo viên thờng chia nhóm quá đông.
Trong khi đó có những bài tập chỉ cần yêu cầu thảo luận theo cặp đôi, hoặc nhóm
ba lại chia nhóm với số lợng nhiều làm cho nhiều học sinh không hoạt động, ỉ lại
chỉ ngồi chơi.
II. Nguyên nhân thực trạng

1. Về phía giáo viên.
- Việc sử dụng phơng pháp thảo luận vào quá trình dạy học đạo đức ở lớp
1 - 2 đòi hỏi giáo viên phải chuẩn bị kỹ kế hoạch dạy học, chuẩn bị công phu và
sáng tạo, đầu t nhiều thời gian. Trong lúc đó môn Đạo đức lại bị coi nhẹ cho nên
việc dành thời gian đầu t cho một tiết dạy đạo đức là rất hiếm.
- Giáo viên có trình độ Đại học còn ít. Môn Đạo đức đa số để dành cho
giáo viên số II dạy mà đội ngũ giáo viên này chỉ là giáo viên hợp đồng, trình độ
thờng là THSP, giáo viên cha nắm vững lý luận dạy học bộ môn nói chung và phơng pháp thảo luận nhóm nói riêng nên họ rất ngại vận dụng vào quá trình vào
dạy học. Hoặc giáo viên có vận dung phơng pháp thảo luận nhóm nhng lại gặp
nhiều lúng túng làm cho kết quả giảng dạy cha hiệu quả, cha chất lợng.
- Chơng trình môn Đạo đức 2000 là rất mới, nhng giáo viên cha đầu t thời
gian nghiên cứu, tìm tòi, trao dồi thêm kiến thức, nắm vững nội dung. Vì vậy làm

phố, thị xã, thị trấn mới đáp ứng đợc yêu cầu này.
- Hệ thống bàn ghế hiện nay cha phù hợp với điều kiện dạy học làm cho
quá trình tổ chức thảo luận nhóm gặp nhiều khó khăn.
Nh vậy, từ cơ sở lý luận và cơ sở thực tiễn của vấn đề mà chúng tôi đã
phân tích. Chúng tôi tiến hành thiết kế các bài dạy đạo đức theo phơng pháp thảo
luận nhóm nhằm nâng cao hiệu quả giờ dạy của môn Đạo đức.

SV: Uông Thị Duyên

17

K41A1 - Tiểu học


Luận văn tốt nghiệp

Chơng 3
Thiết kế các bài dạy đạo đức lớp 1 2 theo
phơng pháp thảo luận nhóm.
I. Cơ sở thiết kế.

1.Mục tiêu môn Đạo đức.
Về kiến thức:
Môn Đạo đức ở tiểu học nhằm giúp học sinh có hiểu biết ban đầu về một
số chuẩn mực hành vi đạo đức và pháp luật phù hợp về lứa tuổi trong các mối
quan hệ của các em với bản thân, gia đình, nhà trờng, cộng đồng, môi trờng tự
nhiên và ý nghĩa của việc thực hiện theo các chuẩn mực đó.
Về kỹ năng:
Từng bớc hình thành kỹ năng nhận xét, đánh giá hành vi của bản thân và
những ngời xung quang theo chuẩn mực đã học, kỹ năng lựa chọn và thực hiện

Các chuẩn mực hành vi đạo đức ở tiểu học đợc thể hiện qua truyện kể
đạo đức, các tình huống. Trong môn Đạo đức, truyện kể đạo đức là một phơng
tiện để truyền tải tri thức đạo đức đến với học sinh. Đặc biệt các tranh ảnh, các
tình huống là những phơng tiện truyền tải trí thức hiệu quả nhất đối với học sinh,
qua những hình ảnh trực quan sinh động mang nội dung là những hành vi đạo
đức tốt đẹp thờng gây đợc sự chú ý của học sinh.
Mỗi bài đạo đức ở tiểu học đợc dạy trong hai tiết, thờng là một tiết cung
cấp tri thức về chuẩn mực hành vi và một tiết thực hành.
Môn Đạo đức là một môn học rất gần gũi với học sinh tiểu học, nó là
những hoạt động, là sự ứng xử, là các mối quan hệ xung quanh các em. Đây kà
môn học có nội dung sinh động sát thực. Vì vậy mà học sinh tích cực tham gia
xây dựng bài giúp cho giáo viên có cơ hội đổi mới phơng pháp tiếp thu và truyền
thụ theo hớng tích cực.
3. Đặc điểm nhận thức của học sinh tiểu học (lớp 1 - 2).
Để huy động đợc một cách tối đa khả năng tích cực nhận thức của học
sinh tiểu học nói chung và học sinh lớp 1 - 2 ở bậc tiểu học nói riêng, chúng tôi
thiết nghĩ phải xây dựng một hệ thống phơng pháp dạy học phù hợp với mức độ
nhận thức của học sinh. Mỗi giai đoạn phát triển của học sinh có một mức độ
nhận thức khác nhau. Vì vậy để sử dụng đợc phơng pháp thảo luận nhóm vào
trong dạy học đạo đức các lớp 1 - 2 thì cần dựa vào đặc điểm của học sinh tiểu
học ở các lớp 1 - 2.
- Về mặt giải phẫu sinh lý.
SV: Uông Thị Duyên

19

K41A1 - Tiểu học


Luận văn tốt nghiệp

với trẻ mẫu giáo. Đây là lứa tuổi thơ mộng giàu tình cảm. Tuy nhiên, tởng tợng
của các em , còn tản mạn, ít có tổ chức. Hình ảnh tởng tợng còn đơn giản, hay
thay đổi cha bền vững. Nhất là ỏ các lớp 1 - 2 trí tởng tợng của các em còn nhiều
hạn chế. Nếu biết tổ chức cho học sinh thảo luận theo nhóm sẽ giúp học sinh
SV: Uông Thị Duyên

20

K41A1 - Tiểu học


Luận văn tốt nghiệp

phát huy đợc trí tởng tợng. Khi dạy học đạo đức giáo viên cần tổ chức cho học
sinh quan sát các sự vật hiện tợng cụ thể, nh dạy cho các em quan sát tranh, xem
các tiểu phẩm. Khi hớng dẫn học sinh quan sát kết hợp thảo luận nhóm phải có
một hệ thống câu hỏi dẫn dắt để các em tập trung chú ý vào những chi tiết
,những thành phần cơ bản của sự vật hiện tợng.Từ đó giúp các em có đợc khả
năng gọt dũa nhào nặn những hình tợng cũ để sáng tạo ra hình tợng mới. Chính
khả năng tởng tợng của học sinh là cơ sở quan trọng để đề cập tới phơng pháp
hình thành biểu tợng và những khái niệm đạo đức sơ đẳng trong quá trình dạy
học đạo đức cho học sinh.
* T duy
T duy của học sinh ở bậc tiểu học chuyển dần từ tính cụ thể, trực quan
sang tính trừu tợng, khái quát. Học sinh lớp 1-2 khi tiến hành phân tích, tổng
hợp, khái quát thờng căn cứ vào đặc điểm bề ngoài, cụ thể trực quan hay còn gọi
là những ''thao tác cụ thể'' ( J. Piagie ). Trong sự phát triển t duy của học sinh tiểu
học, tính trực quan, cụ thể vẫn còn thể hiện rõ ở các lớp đầu cấp. Các em cha biết
suy luận để rút ra kết luận. Tuy nhiên, nếu tổ chức cho học sinh thảo luận nhóm,
các em sẽ đợc trao đổi, tranh luận, các em tự suy nghĩ, tự phát hiện đợc sai lầm

gắng suy nghĩ, tìm tòi, khám phá tự tìm ra tri thức. Giáo viên nên tận dụng đặc
điểm này để tổ chức dạy học và lựa chọn phơng pháp dạy học cho phù hợp.
* Tự đánh giá và đánh giá.
Học sinh tiểu học đã biết tự đánh giá và đánh giá. Tuy nhiên cách đánh giá
còn mang nặng tính cảm tính và cha biết căn cứ vào chuẩn để đánh giá. Mặc dầu
vậy trong dạy học giáo viên cần phải biết tận dụng khả năng này của học sinh;
giáo dục cho các em biết cách nhận định, đánh giá một cách khách quan vấn đề
mà mình đa ra và biết đánh giá đúng đắn ý kiến của ngời khác. Dạy học theo phơng pháp thảo luận nhóm góp phần vào việc giáo dục cho các em biết đánh giá
và tự đánh giá.
Tóm lại, học sinh tiểu học đã có một điều kiện cần thiết cho sự hình thành
khả năng tìm tòi, phát hiện, khám phá tri thức. Vì vậy giáo viên cần phải có phơng pháp dạy học thích hợp để nâng cao hiệu quả dạy học. Thảo luận nhóm là
một phơng pháp dạy học tích cực giúp học sinh phát huy đợc khả năng nhận thức
nâng cao hiệu quả học tập.
II. hệ thống bài dạy đạo đức lớp 1- 2 thiết kế có sử dụng ph ơng
pháp thảo luận nhóm.

Dựa vào mục tiêu , đặc điểm của môn Đạo đức ở tiểu học, đặc điểm nhận
thức của học sinh các lớp 1 -2 và căn cứ vào nội dung chơng trình lớp 1 -2 môn
Đạo đức theo chơng trình 2000. Chúng tôi tiến hành thiết kế 6 bài phân đều cả
hai lớp 1 -2. Sau đây là hệ thống các bài thiết kế.
1. Chơng trình lớp Một.
Bài 7: Đi học đều và đúng giờ.
I. Mục tiêu.

1.Kiến thức: Giúp học sinh hiểu đợc ích lợi của việc đi học đều và đúng
giờ là giúp cho các em thực hiện tốt quyền đợc học tập của mình. Đi học đều và
SV: Uông Thị Duyên

22


3. Học sinh thảo luận.
4. Đại diện nhóm trình bày.
5. Cả lớp tranh luận, trao đổi, bổ sung.
Giáo viên khẳng định nội dung: Đến giờ vào học, bác Gấu đánh trống vào
lớp, Rùa đã ngồi vào bàn học, Thỏ đang la cà nhởn nhơ ngoài đờng lo hái hoa bắt
bớm cha vào lớp học. Thỏ bị muộn học.
Học sinh thảo luận tiếp:
Câu1: Vì sao Thỏ nhanh nhẹn lại đi học muộn?. Rùa chậm chạp lại đi
đúng giờ.
Câu 2: Qua câu chuyện em thấy bạn nào đáng khen? vì sao?.
- Đại diện nhóm trả lời.
- Cả lớp tranh luận, trao đổi, bổ sung,
SV: Uông Thị Duyên

23

K41A1 - Tiểu học


Luận văn tốt nghiệp

6. Giáo viên kết luận.
Thỏ tuy nhanh nhẹn nhng la cà nên đi học muộn.
Rùa tuy chậm chạp nhng rất cố gắng đi học đúng giờ. Bạn Rùa thật đáng
khen vì bạn Rùa là học sinh chăm chỉ, chuyên cần.
Hoạt động 2:
Thảo luận nhóm.
1. Giáo viên chia nhóm ( mỗi nhóm khoảng 6 em).
2. Giáo viên nêu lần lợt từng câu hỏi và yêu cầu học sinh thảo luận.
Câu 1: Nh thế nào là đi học đều và đúng giờ?.


K41A1 - Tiểu học


Luận văn tốt nghiệp

Hớng dẫn thực hành ở nhà:
Yêu cầu học sinh trả lời câu hỏi:
- Đi học đều và đúng giờ có lợi gì?
- Cần phải làm gì để thực hiện đợc đi học đều và đúng giờ?
- Thực hiện đi học đều và đúng giờ.
Tiết 2.
I. Kiểm tra bài cũ.
- Đi học đều và đúng giờ có lợi gì?
- Để đi học đều và đúng giờ các em cần phải làm gì?
II. Bài mới.
Hoạt động 1:
Thảo luận , đóng vai
(Theo tranh bài tâp 4, vở bài tập Đạo đức1)
1. Giáo viên giới thiệu 2 tình huống ở các tranh bài tập 4, yêu cầu học sinh
thảo luận theo từng nhóm 2 ngời về cách giải quyết.
-Các bạn Hà , Sơn đang làm gì?
-Hà, Sơn gặp những chuyện gì?
-Em hãy đoán xem Hà sẽ làm gì ? Sơn sẽ làm gì?
2. Các nhóm học sinh thảo luận để xử lí theo từng tình huống , phân vai
chuẩn bị thể hiện qua trò chơi sắm vai.
3. Các nhóm thể hiện vai diễn trớc lớp.
4. Cả lớp trao đổi về cách ứng xử của các nhóm.
5. Giáo viên nhận xét, kết luận.
Hà khuyên bạn nên nhanh chân tới lớp không la cà kẻo đi học muộn. Sơn