NGUYÊN TẮC VÀ BIỆN PHÁP
SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP
THẢO LUẬN NHÓM TRONG
DẠY HỌC PHẦN CÔNG DÂN
VỚI ĐẠO ĐỨC MÔN GIÁO DỤC
CÔNG DÂN LỚP 10, Ở TRƯỜNG
TRUNG HỌC PHỔ THÔNG
NGUYỄN HUỆ, TỈNH PHÚ YÊN


- NGUYÊN TẮC SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN
NHÓM TRONG DẠY HỌC PHẦN “CÔNG DÂN VỚI ĐẠO
ĐỨC” MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10 CHO HỌC
SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN
HUỆ, TỈNH PHÚ YÊN
Sử dụng PPTLN trong dạy học phần “Công dân với đạo đức”
môn GDCD lớp 10 cần bảo đảm các nguyên tắc cơ bản sau đây:
*Thứ nhất: Đảm bảo mục tiêu dạy học
Nội dung Công dân với đạo đức có vai trò quan trọng trong
việc trang bị cho HS những kiến thức về các phạm trù cơ bản của
đạo đức và trách nhiệm đạo đức của người công dân trong giai
đoạn hiện nay, giúp các em có sự hiểu biết sâu sắc và chính xác
hơn về giá trị đạo đức trong xã hội. Từ đó có hành vi, thái độ phù
hợp với những chuẩn mực đạo đức của xã hội hiện đại.
Trong các giờ học GDCD, khi tổ chức hoạt động TLN thì
trước tiên GV cần phải xác định đúng đắn mục tiêu môn học. TLN
được tổ chức với mục đích giúp HS lĩnh hội tri thức đạo đức
nhanh chóng, chính xác và ứng dụng hiệu quả vào đời sống. Vì
vậy, cần xây dựng quá trình TLN phù hợp và gắn liền với mục
tiêu của từng nội dung bài học.


vai trò tổ chức, định hướng, điều khiển, hướng dẫn, quản lý hoạt
động học tập của HS. Còn HS phải chủ động sáng tạo, tư duy độc
lập, tự giải quyết tình huống được GV đưa ra… Bảo đảm sự thống
nhất giữa hoạt động dạy của GV và hoạt động học của HS là một
trong những quy luật cơ bản của quá trình dạy học. Do vậy khi
xây dựng quy trình TLN, phải chú ý nội dung quy luật này để đảm
bảo tính thống nhất toàn diện của quá trình dạy học.
- BIỆN PHÁP SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP THẢO LUẬN
NHÓM TRONG DẠY HỌC PHẦN “CÔNG DÂN VỚI ĐẠO
ĐỨC” MÔN GIÁO DỤC CÔNG DÂN LỚP 10 CHO HỌC
SINH TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG NGUYỄN
HUỆ, TỈNH PHÚ YÊN
Trên cơ sở thực nghiệm PPTLN trong dạy học phần “Công dân
với đạo đức” cần chú ý thực hiện các biện pháp thảo luận nhóm


trong dạy học phần “Công dân với đạo đức” môn GDCD lớp 10 ở
trường THPT Nguyễn Huệ như sau:
- Biện pháp xây dựng kế hoạch dạy học bằng phương
pháp thảo luận nhóm
Đây là giai đoạn khởi đầu rất quan trọng và có ảnh hưởng lớn
đến toàn bộ kết quả của bài học, nếu có biện pháp xây dựng kế
hoạch dạy học tốt ở giai đoạn này thì mọi hoạt động của GV và
HS sẽ có mục đích rõ ràng, tạo được điều kiện thuận lợi cho các
hoạt động dạy và học.
Những yêu cầu cơ bản của giai đoạn này:
- Đối với giáo viên: Kế hoạch chuẩn bị thảo luận của giáo
viên trong giai đoạn này bao gồm:
Bước 1: Xác định mục tiêu của vấn đề thảo luận.
Bước 2: Xây dựng, thiết kế nội dung vấn đề thảo luận.

Sau khi đã hình thành ý tưởng và trên cơ sở học sinh đã tự
nghiên cứu cá nhân thì ở giai đoạn này HS sẽ trao đổi, bàn bạc với
bạn cùng bàn bởi bạn cùng bàn thường gần gũi và phối hợp ăn ý
với nhau hơn.
Trong thời gian này, GV cần:
+ Đi lại giữa các bàn, để theo dõi, động viên và khuyến khích
HS tham gia thảo luận.
+ Hướng dẫn học sinh cách khai thác, xử lý thông tin.
Bước 3: Tổ chức thảo luận trong nhóm.
Trên cơ sở HS đã trao đổi theo cặp, các em mang ý tưởng
chung của mình trình bày trước nhóm để cả nhóm sẽ góp ý, bổ
sung và đánh giá. Lúc này mỗi ý kiến của cá nhân đã mang tính
đại diện và có đồng minh, giúp HS tự tin và mạnh dạn hơn trong
quá trình thảo luận.


Ở bước này, GV cần:
“Định hướng hoạt động cho từng nhóm.
Điều khiển hoạt động của mỗi nhóm: đưa ra câu hỏi khơi dậy
sự sáng tạo, kích thích tư duy, thúc đẩy hoạt động của nhóm.
Đi lại giữa các nhóm để theo dõi tình hình thảo luận, điều
chỉnh, khích lệ, động viên tinh thần thảo luận của nhóm”.
Bước 4: “Tổ chức thảo luận lớp và khẳng định nội dung bài
học”. GV đưa ra yêu cầu:
“Đại diện mỗi nhóm trình bày kết quả thảo luận
Các nhóm còn lại góp ý, bổ sung…”
Bước 5: Trọng tài cố vấn, kết luận.
Tại đây, GV thực hiện vai trò là “người trọng tài, cố vấn của
mình bằng cách: tổng hợp nội dung, đưa ra kết luận, khái quát lại
những nội dung cơ bản của bài học. Từ đó đánh giá kết quả học

“HS theo dõi, ghi chép sự đánh giá, kết luận của GV đưa ra và
tự hoàn chỉnh, bổ sung bài tập của mình”.
Có thể thấy rằng 5 bước trong biện pháp tổ chức dạy học này
đã phản ánh đầy đủ quá trình tổ chức dạy bài mới theo PPTLN.
Đây là giai đoạn trọng yếu của quy trình TLN. Do đó, việc tổ
chức thảo luận một cách khoa học, đảm bảo trình tự 5 bước này sẽ
tạo nên thành công của buổi thảo luận.
Khi thực hiện PPTLN, giáo viên có thể kết hợp với các
phương pháp dạy học tích cực khác như:
+ Phương pháp nêu vấn đề: đưa người học vào vị trí chủ động
khi học tập, làm cho bản thân học sinh tự giác tìm tòi những kiến
thức mới để giải quyết các vấn đề đã nêu và phát huy năng lực
phản biện, xử lý tình huống. Khi sử dụng phương pháp nêu vấn
đề, người học có thể tự đánh giá được khả năng của bản thân khi
xem xét, phát hiện và giải quyết vấn đề mà tình huống đặt ra.


Phương pháp này cũng tạo ra không khí hứng khởi cho người học
tự tìm ra những tri thức mới.
+ Phương pháp xử lý tình huống: giúp người học làm quen
với cách giải quyết tình huống cụ thể ngay trong quá trình học tập
ở trường và có thể vận dụng kiến thức đã học để giải quyết tình
huống, sự việc cụ thể xảy ra trên thực tế.
-

Kết hợp với một số kỹ thuật dạy học tích cực như:

+ Kỹ thuật “khăn trải bàn”: giúp cho hoạt động nhóm có hiệu
quả hơn, mỗi học sinh đều phải đưa ra ý kiến của mình về chủ đề
đang thảo luận, không ỷ lại vào các bạn học khá, giỏi. Kỹ thuật



Bước 2: “Tiếp nhận nhiệm vụ mới của bài học mà GV giao
cho”.
Tóm lại: Với các biện pháp này, chúng tôi đã thực hiện trọn
vẹn nhiệm vụ dạy học của GV và nhiệm vụ học tập của HS trong
một vấn đề thảo luận. Thời gian dành cho các giai đoạn, mỗi bước
bao nhiêu là tùy thuộc vào nội dung của vấn đề và phân bố nội
dung bài học. Tuy nhiên thời gian phải tập trung nhiều hơn cho
giai đoạn 1 và giai đoạn 2.
Biện pháp thực hiện PPTLN trong quá trình dạy học phần
“Công dân với đạo đức” trong môn GDCD lớp 10 này đã được
vận dụng để dạy một phần nào đó trong bài học, cũng có thể vận
dụng để dạy cả bài học. Trong quá trình này, các hình thức học tập
như: học cá nhân, học theo cặp, học theo nhóm và học tập thể
được diễn ra xen kẽ nhau, kết hợp hài hòa với nhau. Đồng thời
vẫn kết hợp hài hòa, chặt chẽ, khoa học với các phương pháp khác
như: nêu vấn đề, động não, đàm thoại, trực quan… Nhưng có thể
thấy rõ rằng sử dụng PPTLN trong dạy học môn GDCD sẽ giúp
HS hiểu bài hơn, hệ thống hóa kiến thức tốt hơn, tích cực, tự giác,
phối hợp và giúp đỡ nhau nhiều hơn trong quá trình học tập.
Biện pháp thực hiện PPTLN đã phát huy được ưu điểm của
các hình thức dạy học: cá biệt hóa, theo nhóm, theo tập thể.


- MỘT SỐ YÊU CẦU KHI SỬ DỤNG PHƯƠNG PHÁP
THẢO LUẬN NHÓM TRONG DẠY HỌC MÔN GIÁO DỤC
CÔNG DÂN LỚP 10, PHẦN “CÔNG DÂN VỚI ĐẠO ĐỨC”
Để sử dụng có hiệu quả PPTLN trong dạy học phần “Công
dân với đạo đức” môn GDCD ở trường THPT Nguyễn Huệ, tỉnh

dạng tình huống phong phú, sinh động, sát với thực tế và phù hợp
với trình độ nhận thức của HS.
- Có năng lực tổ chức, điều khiển và dẫn dắt HS thảo luận.
- Tạo ra được không khí thoải mái trong khi tiến hành thảo
luận, khích lệ HS tích cực, năng động, sáng tạo hơn nữa trong quá
trình giải quyết vấn đề thảo luận. Bên cạnh đó, phải đối xử bình
đẳng với tất cả HS, các ý kiến mà HS đưa ra phải được tôn trọng
và đánh giá với một thái độ khách quan và công bằng nhất.


- Sử dụng thành thạo các phương tiện dạy học hiện đại như:
máy chiếu, máy vi tính, loa đài… vì đây chính là công cụ hỗ trợ
đắc lực cho công việc giảng dạy của GV trong giai đoạn hiện
nay”.
- Yêu cầu đối với học sinh
Quá trình dạy học là sự tương tác, tác động biện chứng giữa
người dạy và người học nhằm đạt được mục đích và nhiệm vụ dạy
học. Người học với vai trò tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức
tự giác lĩnh hội kiến thức dưới sự dẫn dắt của người dạy để đáp
ứng được những yêu cầu cơ bản. Đối với môn GDCD lớp 10,
phần “Công dân với đạo đức”, những yêu cầu này càng cần thiết
và đòi hỏi phải được bảo đảm. Cụ thể như sau:
Thứ nhất: Học sinh phải có động cơ học tập đúng đắn cùng
với kế hoạch học tập khoa học.
Trong hoạt động học tập cũng như trong các hoạt động khác,
muốn đạt được hiệu quả cao chủ thể cần có động cơ đúng đắn và
kế hoạch làm việc một cách khoa học. Trong học tập người học
phải xác định cho bản thân động cơ học đúng đắn, học là để mở
rộng hiểu biết, để làm việc, để hoàn thiện bản thân và quan trọng
hơn là cải tạo cuộc sống. Từ việc xác định được động cơ đúng

những quy định của tổ chức, phải có tính kỷ luật cao. Dạy học là
quá trình tương tác giữa người dạy và người học, trong đó người
dạy đóng vai trò hướng dẫn, định hướng và tổ chức các hoạt động
giúp người học hoàn thành nhiệm vụ học tập của mình. Người học
với vai trò tích cực chủ động, sáng tạo và tự giác trong học tập,
trong việc lĩnh hội và khám phá tri thức mới, nhưng người học
phải tuân thủ những quy định theo sự hướng dẫn, định hướng của
người dạy. Để đạt được kết quả cao trong “Vận dụng phương pháp
thảo luận nhóm trong dạy học”, người học phải có ý thức tổ chức,
kỷ luật cao để kết quả học tập có được kết quả học tập có được kết
quả tốt.
- Yêu cầu về cơ sở vật chất
Thứ nhất: Phòng học cần được xây dựng rộng rãi, thoáng mát,
bàn ghế phải bố trí khoa học và dễ dàng thay đổi khi tổ chức TLN.
Thứ hai: Số HS trong mỗi lớp vừa phải, không nên quá đông
sẽ rất khó để áp dụng được PPTLN. Quy mô thích hợp nhất gồm


từ 25 đến 35 HS thì sẽ mang lại hiệu quả cao nhất khi tổ chức dạy
học theo PPTLN.
Thứ ba: Cần đảm bảo có đủ SGK môn GDCD lớp 10 và dụng
cụ học tập để HS nghiên cứu, tham khảo và chuẩn bị trước các
yêu cầu do GV đưa ra.
Thứ tư: Nên có một thời khóa biểu hợp lý. Vì hiện nay, nhiều
ý kiến cho rằng GDCD là môn học phụ nên thường sắp xếp môn
học này ở những tiết học cuối, điều này dễ gây ra sự mệt mỏi,
thiếu tập trung dẫn đến hiệu quả không cao.
Thứ năm: Để quá trình dạy học hiệu quả thì trang thiết bị phục
vụ cho quá trình TLN cũng phải được đảm bảo đầy đủ và hiện đại
như: máy chiếu, máy vi tính, máy tính bảng, loa đài…