A. PHẦN MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Theo quy luật, thế giới tự nhiên không ngừng vận động và phát triển. Con
người cũng vậy kể từ khi chào đời, cơ thể ngày ngày lớn lên, trí tuệ ngày càng
thêm sâu sắc. Có một khoảng thời gian đặc biệt mà con người có những bước
nhảy vọt về cả thể chất lẫn trí tuệ, tâm sinh lý - khoảng thời gian ấy chính là giai
đoạn tuổi vị thành niên, lứa tuổi vị thành niên là một giai đoạn ngắn nhưng lại
ảnh hưởng rất lớn tới sự phát triển toàn diện của cuộc đời mỗi người.
Các em học sinh trung học đang ở độ tuổi vị thành niên có nhiều bỡ ngỡ
trước sự thay đổi của bản thân khi bước vào tuổi dậy thì và có nhiều tò mò, thắc
mắc về vấn đề giới tính nhưng lại không được giải đáp thỏa đáng. Mặt khác, sự
tác động mạnh mẽ của môi trường xã hội hiện nay, đó là sự phát triển một cách
ồ ạt các hệ thống truyền tải thông tin như internet, điện thoại di động…đã làm
ảnh hưởng đến những quan điểm, nhận thức về quan hệ tình dục, tình yêu, hôn
nhân ở thanh thiếu niên. Nhiều thanh thiếu niên bắt đầu quan hệ tình dục trong
khi chưa hiểu biết đúng đắn về sức khỏe sinh sản. Sự thiếu hiểu biết này có thể
dẫn đến những hậu quả trầm trọng: mang thai ngoài ý muốn dẫn đến nạo phá
thai ở độ tuổi vị thành niên,sinh con và nuôi con khi độ tuổi còn quá trẻ, làm dở
dang việc học tập; mắc các bệnh lây truyền qua đường tình dục ảnh hưởng lớn
đến sức khỏe và đời sống tinh thần sau này.
Cung cấp thông tin về giới tính, giáo dục sức khỏe sinh sản cho vị thành
niên là việc làm cần thiết nhưng đến nay vẫn còn một số người cho đó là vấn đề
tế nhị, nếu đem vào bài giảng, tức là “ vẽ đường cho hươu chạy”, bên cạnh đó, ở
nhà trường còn rất hiếm có giáo viên nào chuyên trách về vấn đề này. Ở gia
đình, nhiều phụ huynh không đủ trình độ hoặc e dè trước vấn đề giáo dục giới
tính, sức khỏe sinh sản cho con em mình.
Đứng trước thực trạng đó, đặt ra vấn đề: Việc giáo dục giới tính thuộc về
ai? Phải bắt đầu từ độ tuổi nào là hợp lý? Thực hiện dưới hình thức nào và tổ
chức ra sao? Những câu hỏi đó cho đến nay vẫn còn rất mới mặc dù có rất nhiều
chuyên gia đã nghiên cứu, triển khai nhưng nhìn chung hiệu quả chưa cao.
Chính vì vậy là một giáo viên giảng dạy môn GDCD ở trường THPT, tôi

- Phương pháp phân tích và tổng hợp để đảm bảo tính khách quan và
chính xác vấn đề mà đề tài đặt ra.

2


2. NỘI DUNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
2.1. Cơ sở lí luận của sáng kiến kinh nghiệm
2.1.1. Giới tính, giáo dục giới tính là gì?
* Giới tính: Trong những điều cần biết để giáo dục giới tính cho con
người nêu rõ: “Giới tính là sự khác biệt về phương diện sinh học con trai và con
gái (nói cách khác đó là sự khác biệt về giống đực và giống cái), ví dụ con gái
có thể mang thai và sinh đẻ được còn con trai thì không. Sự phân biệt giới tính
và giới đã rõ ràng, nhưng trong thực tế, để nhấn mạnh bản chất xã hội con
người, thuật ngữ “Giới tính” thường được dùng theo nghĩa rộng hơn, bao hàm cả
“Giới tính” và “Giới”.
* Giáo dục giới tính: Là việc cung cấp các thông tin về sự phát triển của
cơ thể, giới tính, tình dục, và các mối quan hệ, cùng với xây dựng kỹ năng để
giúp các bạn trẻ giao tiếp và đưa ra quyết định liên quan đến sức khỏe tình dục.
Giáo dục giới tính dành cho học sinh ở mọi cấp học, với các kiến thức thích hợp
với nền văn hóa và sự phát triển của học sinh. Giáo dục giới tính sẽ bao gồm
thông tin về tuổi dậy thì, biện pháp tránh thai và bao cao su, các mối quan hệ,
phòng chống bạo lực tình dục, hình ảnh cơ thể, giới tính và khuynh hướng tình
dục.
Giáo dục giới tính cần đến với tuổi mới lớn bằng những bài học đầy đủ
nhất về kiến thức ngăn ngừa mang thai ngoài ý muốn và các bệnh lây truyền qua
đường tình dục, nhưng giáo dục giới tính cũng cần phải tôn trọng các quyền lợi
cơ bản của giới trẻ và cần truyền đạt một cách trung thực.
2.1.2 Khái niệm về tuổi vị thành niên, sức khỏe sinh sản vị thành niên
* Tuổi vị thành niên: Là giai đoạn chuyển tiếp từ tuổi ấu thơ sang người

động mạnh hơn, độ chín về sinh dục cũng cao hơn.
Ở nữ giới, kinh nguyệt là dấu hiệu của tuổi dậy thì báo hiệu mở đầu của
thời kỳ sinh sản. Các dấu hiệu trước khi có kinh nguyệt như tăng nhanh về chiều
cao, cân nặng và vú phát triển.
Còn ở nam giới biểu hiện dậy thì sau nữ giới từ 2 đến 3 năm, tinh hoàn
bắt đầu hoạt động nội tiết và ngoại tiết, hiện tượng cương dương vật và xuất tinh
cho thấy chức năng sinh sản của nam giới đã bắt đầu.
2.2. Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
Kết quả nhận biết của các em về giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành niên
khi tôi chưa áp dụng dạy học theo định hướng tích hợp giáo dục giới tính, giáo
dục sức khỏe sinh sản vị thành niên ở các lớp 10A1, 10A2, 10A4, 10A6 với tổng
số 170 học sinh như sau:
Số thứ
Câu hỏi
Trả lời
tự
Biết
Không
biết
1
Em có biết về kiến thức giới tính – sức khỏe 30/170
140/170
sinh sản vị thành niên không?
(17,64%) (82,35%)
2
3
5
6
7
10

125/170
(73,5%)

4


Từ kết qua tổng hợp cho thấy: Đa số các em đều không biết về giới tính,
tuổi trưởng thành, về quan hệ tình dục, mang thai ở tuổi vị thành niên có ảnh
hưởng gì tới sức khỏe, các cách tránh thai an toàn........
2.3. Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1Chuẩn bị:
* Giáo viên:
- Yêu cầu học sinh đọc, tìm hiểu các kiến thức liên quan, cách lí giải biện
chứng vấn đề.
- Hình ảnh tĩnh, hình ảnh động, tư liệu liên quan đến bài học
- Dự kiến các tình huống có thể xảy ra
- Một số câu hỏi trắc nghiệm và bài tập tình huống
* Học sinh: Tìm hiểu các kiến thức về giới tính, sức khỏe sinh sản vị
thành niên...
2.3.2. Tích hợp giới tính – sức khỏe sinh sản vị thành niên vào các phần
trong bài 12: Công dân với tình yêu, hôn nhân và gia đình như sau:
- Tình yêu là gì?
- Một số điều nên tránh trong tình yêu của nam nữ thanh niên
2.3.3. Bài giảng:
Bài 12: CÔNG DÂN VỚI TÌNH YÊU, HÔN NHÂN VÀ GIA ĐÌNH
( 2 TIẾT)
Tiết 1
I. MỤC TIỆUBÀI HỌC
1. Về kiến thức
- Hiểu được: Thế nào là tình yêu, tình yêu chân chính, hôn nhân và gia

3. Dạy bài mới.
Giới thiệu bài mới
Vấn đề tình yêu, hôn nhân và gia đình là một trong những vấn đề vô cùng
quan trọng trong đời sống mỗi con người nói riêng cũng như sự ổn định của đất
nước nói chúng. Vậy hiểu thế nào cho đúng, cho đủ về vấn đề này thì chúng ta
sẽ cùng đi tìm hiểu bài hôm nay. Bài 12: CÔNG DÂN VỚI TÌNH YÊU, HÔN
NHÂN VÀ GIA ĐÌNH
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
*Hoạt động1: (Dự kiến 12p): Thảo 1.Tình yêu
luận lớp tìm hiểu thế nào là tình yêu.
a, Tình yêu là gì?
*Mục tiêu: Học sinh hiểu đươc thế nào
là tình yêu
*Cách tiến hành:
Giáo viên lồng ghép nội dung giáo dục
giới tính, giáo dục sức khẻo sinh sản vị
thành niên vào phần học này
Giáo viên chia lớp thành 4 nhóm cho
các nhóm thảo luận để tìm hiểu khái
niệm tình yêu
Giáo viên trình chiếu slide yêu cầu
học sinh đọc các câu ca dao, tục ngữ,
câu thơ sau:

6


Câu hỏi thảo luận:
Nhóm 1+ 2:

- Tình yêu là ánh sáng ban mai đem
cho con người hạnh phúc

Học sinh trả lời:
Tình yêu là sự rung cảm và quyến
luyến sâu sắc giữa hai người khác
giới. Ở họ có sự phù hợp về nhiều
Giáo viên đặt câu hỏi tiếp:
mặt…làm cho họ có nhu cầu gần gũi,
? Em hiểu như thế nào là sẵn sàng hiến gắn bó với nhau, tự nguyện sống vì
dâng cho nhau cuộc sống cuả mình?
nhau và sẵn sàng hiến dâng cho nhau
?Ở tuổi học sinh trung học phổ thông cuộc sống của mình.
các em có sự phát triển về giới ntn? đã Học sinh trả lời:
nên yêu chưa? Vì sao?
7


Ở phần này giáo viên tích hợp giáo dục
giới tính cho học sinh biết về sự phát
triển về sinh lý của mình:
Giáo viên nhận xét câu trả lời của học
sinh sau đó nêu vấn đề, kết hợp với
trình chiếu slide: Ở tuổi các em các
hoóc môn sinh dục ở nam và nữ bắt đầu
hoạt động mạnh hơn, độ chín về sinh
dục cũng cao hơn. Ở nữ giới, kinh
nguyệt là dấu hiệu của tuổi dậy thì báo
hiệu mở đầu của thời kỳ sinh sản. Các
dấu hiệu trước khi có kinh nguyệt như

hai người khác giới, có quan hệ tình
dục thì dẫn tới bạn nữ có nguy cơ có
thai, sinh con ngoài ý muốn, ngoài ra
còn mặc các căn bệnh như HIV, lậu....
Ở trong bài này tự nguyện hiến dâng
cho nhau cuộc sống của mình là sống vì
nhau sẵn sàng giúp đỡ lẫn nhau khi gặp
khó khăn, tự nguyện xác định nghĩa vụ
của mình đối với người mình yêu....
Là học sinh chúng ta không nên yêu vì
đang trong tuồi ăn học, tâm sinh lí các
em phát triển chưa toàn diện... dễ nhầm
lẫn giữa tình bạn và tình yêu....
Giáo viên tiếp tục nêu vấn đề: vậy có
quan niệm cho rằng: “Tình yêu là
chuyện riêng tư của mỗi người, không
liên quan gì đến người khác”. Theo em
quan niệm đó đúng hay sai? Vì sao?
Giáo viên có thể đưa ra gợi ý:
-Tình yêu là chuyện riêng của mỗi
người đúng hay sai
-Tình yêu bắt nguồn từ đâu? Bị chi
phối bởi những vấn đề gì?
-Tình yêu luôn đặt ra những vấn đề gì
cho xã hội?
Giáo viên khái quát lại; con người luôn
tồn tại trong các mối quan hệ xã hội, vì
vậy mặc dù tình yêu là tình cảm cá
nhân nhưng cũng không nên cho rằng
đó hoàn toàn là việc riêng của mỗi con

*Hoạt động 2: (Dự kiến 14p): Đọc hợp
tác tìm hiểu thế nào là tình yêu chân
chính
Mục tiêu: Học sinh hiểu đươc tình yêu
chân chính là gì
*Cách tiến hành: Giáo viên yêu cầu
học sinh đọc phần thế nào là tình yêu
chân chính?
Giáo viên nêu vấn đề: Tình yêu mang
tính xã hội cho nên mỗi chế độ xã hội
lại mang những quan niệm khác nhau
về tình yêu. Chúng ta ai cũng hướng
đến một tình yêu chân chính.
Giáo viên hỏi học sinh: Qua nội dung
các em đã được đọc và trao đổi. Vậy,
em hiểu thế nào là một tình yêu chân
chính? Tình yêu chân chính có những
biểu hiện như thế nào? Để trả lời được
câu hỏi này giáo viên phát phiếu học
tập cho học sinh thảo luận các tình
huống sau:
Tình huống 1:
Gia đình bà Hà và ông Nam là bạn bè
thân thiết từ lâu. Mỵ - con bà Hà là một
cô gái xinh đẹp, học giỏi. Ông Nam
muốn My yêu con trai mình. Gia đình
ông Nam và con trai tìm mọi cách để
có được tình cảm của Mỵ
Tình huống 2:
Trong một đợt giao lưu với đơn vị bộ

nào? Vì sao?
Học sinh cả lớp cùng trao đổi ghi ý
2, Tình yêu chân chính là gì? Những kiến vào phiếu học tập
biểu hiện của một tình yêu chân chính? - Đồng tình với tình huống 2+3:
- Không đồng tình với tình huống 1:
Vì:
- Tình huống 2+3 là biểu hiện của một
tình yêu chân chính...
- Tình huống 1 nó mang tính chất ép
buộc từ một phía.....
Giáo viên thu phiếu học tập, chốt lại * Tình yêu chân chính là tình yêu
các ý kiến dẫn dắt để học sinh hiểu thế trong sáng lành mạnh, phù hợp với các
nào là một tình yêu chân chính: Tình quan niệm đạo đức tiến bộ.
yêu chân chính là tình yêu trong sáng * Các biểu hiện cơ bản của tình yêu
lành mạnh, phù hợp với các quan niệm chân chính:
đạo đức tiến bộ.
- Có tình cảm chân thực, quyến luyến,
Biểu hiện của tình yêu chân chính:
gắn bó sâu sắc giữa hai người khác
+ Có tình cảm chân thực, sự quyến giới, biểu hiện bằng sự mong muốn
luyến, gắn bó giữa một nam và một nữ luôn được gần gũi bên nhau, sự quan
+ Có sự quan tâm sâu sắc đến nhau, tâm đồng cảm sâu sắc về tâm tư,
không vụ lợi
nguyện vọng, ước mơ...sự hòa hợp về
+ Có sự chân thành, tin cậy và tôn tính cách của hai người.
trọng từ cả hai phía
- Có sự quan tâm sâu sắc đến nhau,
+ Có lòng vị tha và sự thông cảm
không vụ lợi, thể hiện bằng sự chăm lo
đến những nhu cầu lợi ích của nhau, tự

người yêu và hiểu nhau hơn
C. Một số điều nên tránh trong tình
yêu của nam nữ thanh niên.

13


Giáo viên nêu vấn đề:
* Hiện nay tình trạng học sinh yêu quá
sớm đang là một vấn đề đáng quan tâm
và là mối quan tâm của các phụ huynh.
Yêu quá sớm nên dẫn đến việc học tập
chây lười và kết qủa học tập giảm sút
một cách nghiêm trọng, mang thai
ngoài ý muốn, kéo theo đó là tỷ lệ nạo
phá thai ngày càng tăng cao. Theo
thống kê của Vụ sức khỏe Bà mẹ - Trẻ
em, Bộ y tế năm 2016, tính riêng trong
hệ thống các bệnh viện công lập thuộc
63 tỉnh thành phố có đến 265.536 ca
nạo phá thai, trong đó số ca phá thai ở
14


tuổi vị thành niên, thanh niên chiếm
đến xấp xỉ 4600 ca
- Giáo viên nêu câu hỏi: Hãy nêu suy
nghĩ của em về những hình ảnh, thông
tin trên?
Học sinh trả lời:

rung động hàng triệu triệu con tim. Các
em là người học sinh đang ở độ tuổi
trưởng thành cần có trách nhiệm như
thế nào trước dạng tình cảm đặc biệt
này của con người để mỗi người có
được tình yêu trong sáng, đẹp hơn.

4. Củng cố, luyện tập (3 phút)
15


- Hệ thống lại kiến thức trọng tâm của tiết theo sơ đồ tư duy

- Tình huống:
Hoa mới học lớp 10 nhưng rất xinh đẹp, dịu dàng, nên có nhiều chàng trai
“săn đón”. Hoa băn khoăn chưa biết xử lí thế nào. Thấy vậy, Tâm bạn của Hoa
khuyên: “sao mày dại thế mày cứ chọn đại lấy một hai chàng nào đó xem ai hơn
thì yêu”.
Em có đồng ý với ý kiến của Tâm không? Vì sao? Nếu là bạn của Hoa em
sẽ khuyên Hoa như thế nào?
- Làm bài tập 1, 2 sách giáo khoa trang 86.
5. Hướng dẫn học bài cũ và chuẩn bị bài mới
- Về nhà làm bài tập vào vở, học bài cũ và chuẩn bị mới trước khi đến lớp.
- Sưu tầm các câu ca dao, câu chuyện liên quan đến Hôn nhân và Gia đình

16


2.3.4. Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với
bản thân, đồng nghiệp và nhà trường.

10/170
khỏe vì tránh được hiện tượng sinh con mắc (94,1%)
(5,9 %)
hội chứng Đao.
5
Nếu quan hệ tình dục sớm dẫn đến có thai 155/170
15/170
ngoài ý muốn thì có thể sẽ ảnh hưởng trầm (91,2%)
(8,8 %)
trọng đến thể chất lẫn tinh thần của bạn gái.
6
Dùng bao cao su không những tránh thai mà 160/170
10/170
còn tránh được các bệnh lây truyền qua (94,1%)
(5,9 %)
đường tình dục.
7
Quan hệ tình dục đúng vào ngày rụng trứng 162/170
8/170
mới có thể thụ thai.
(95,3%)
(4,7%)
- Đối với hoạt động giáo dục: Qua bài giảng các em có những hiểu biết cơ
bản về giới tính, sức khỏe sinh sản để tự tin bước vào cuộc sống, trở thành công
dân tốt trong xã hội hiện đại.
- Đối với bản thân: Ngoài những con số chỉ có tác dụng thăm dò trên đây,
tôi còn thu thập được rất nhiều tư liệu, tranh vẽ, hình ảnh và cả những đoạn
phim rất cảm xúc thể hiện ý thức về vấn đề giới tính, sức khỏe sinh sản vị thành
niên, dân số, kế hoạch hóa gia đình của các em.
- Đối với đồng nghiệp: Tạo ra được phong trào thi đua tích hợp kiến thức

3.2.1. Đối với Sở giáo dục.
Cần hỗ trợ, tạo điều kiện hơn nữa về cơ sở vật chất, các phương tiện dạy
học như: Máy chiếu Projecter, các phòng chức năng, đồ dùng dạy học, băng đĩa,
các tư liệu tham khảo về giới tính và sức khỏe sinh sản vị thành niên.
3.2.2. Đối với trường THPT
- Ban giám hiệu nhà trường THPT: Cần chỉ đạo tổ chức Đoàn trong
trường tăng cường vận động, khuyến khích các em tham gia vào các hoạt động
như: Sinh hoạt Đoàn, giờ ngoại khóa, nghe nói chuyện chuyên đề, các cuộc thi,
tâm sự bạn trai, bạn gái, thảo luận, điều khó nói....
- Đối với gia đình các em với vai trò là các bậc phụ huynh: Trong mỗi gia
đình cần có sự gần gũi và tin cậy lẫn nhau của những người thân trong gia đình
giúp các em có thể giãy bày những băn khoăn, thắc mắc những điều thầm kín và
tế nhị; Những người lớn trong gia đình có thể giải đáp thỏa đáng, kịp thời, tránh
các em hiểu nhầm, có thể dẫn đến những hành vi nguy hiểm. Các em có thể
được học từ cha mẹ hình mẫu quan hệ khác giới mang tính văn hóa, đạo đức cao
về tình bạn, tình yêu, sự bình đẳng tôn trọng lẫn nhau và có trách nhiệm với
nhau.

18


XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 25 tháng 5 năm 2018
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung
của người khác
Người viết sáng kiến