MỤC LỤC
1. MỞ ĐẦU ……………………………………………………………………..2
1.1 Lí do chọn đề tài …………………………………………………………….2
2.2. Mục đích nghiên cứu ……………………………………………………….3
1.3 Đối tượng nghiên cứu………………………………………………………..4
1.4 Phương pháp nghiên cứu ……………………………………………………4
2. NỘI DUNG …………………………………………………………………..4
2.1 Cơ sở lí luận …………………………………………………………………4
2.2 Thực trạng của vấn đề ………………………………………………………5
2.3 Các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề ……………………………..6
2.3.1 Giải pháp 1: Kể chuyện tấm gương đạo đức của Bác Hồ ………………..6
2.3.2 Giải pháp 2: Giải pháp lập kế hoạch và triển khai kế hoạch giáo dục học
sinh chưa ngoan …………………………………………………………………8
2.3.3 Giải pháp 3: Tìm hiểu ý kiến từ học sinh qua phiếu ……………………..8
2.3.4 Giải pháp 4: Nhóm biện pháp dùng tình cảm để giáo dục ……………………………...9

2.3.5 Giải pháp 5: Tổ chức ngoại khoá tại lớp cho học sinh ………………….11
2.4 Hiệu quả của SKKN đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp
và nhà trường ………………………………………………………………….15
2.4.1 Đối với hoạt động giáo dục ……………………………………………...15
2.4.2. Với bản thân …………………………………………………………….15
2.4.3 Với đồng nghiệp và nhà trường …………………………………………15
3. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ………………………………………………16
3.1 Kết luận ……………………………………………………………………16
3.2 Kiến nghị ………………………………………………………………….16
TÀI LIỆU THAM KHẢO …………………………………………………….17
DANH MỤC SKKN ĐÃ ĐƯỢC CÔNG NHẬN……………………………..18
1


1. MỞ ĐẦU

bàn khó khăn về kinh tế, văn hoá, xã hội. Vùng tuyển của trường có 5 xã thì 4 xã
thuộc diện vùng kinh tế đặc biệt khó khăn (vùng 135). Trường mới thành lập
được gần 5 năm, cơ sở vật chất cho việc dạy và học còn nhiều thiếu thốn, ảnh
hưởng không nhỏ tới chất lượng dạy và học của tập thể thầy và trò nhà trường.
Địa bàn vùng tuyển tới trên 80% là người dân tộc thiểu số, trình độ dân trí còn
thấp, thông tin xã hội hạn chế rất khó khăn trong việc phối kết hợp giữa nhà
trường với gia đình trong công tác giáo dục đạo đức học sinh. Học sinh có mức
học khá trở lên ít dự thi vào trường mà chủ yếu lựa chọn những môi trường học
tập tốt hơn. Số học sinh tuyển vào trường phần đông chỉ đạt mức tránh điểm liệt
nên sức học yếu, tâm lí bi quan, dễ đầu hàng trước những bài học khó. Số đông
các em ngại suy nghĩ, tìm tòi nên kết quả học tập, rèn luyện không cao. Vài năm
gần đây số học sinh chưa ngoan chiếm một tỉ lệ lớn.
2


Cũng gần 5 năm qua, lần đầu tôi được Ban giám hiệu tin tưởng giao cho
công tác chủ nhiệm lớp 10B4 - lớp có số học sinh điểm đầu vào thấp nhất khối
năm học 2018-2019. Nửa đầu học kỳ I trong số 25 học sinh chậm tiến bộ nhất
trong trường thì lớp 10B4 chiếm 7 em. Từng dạy lâu năm ở trường THPT Như
Thanh trước đây, tôi cũng thu được khá nhiều kinh nghiệm trong công tác giáo
dục học sinh yếu kém đạo đức. Áp dụng kinh nghiệm ấy cho môi trường mới
khó thu được thành công bởi địa bàn dân cư, chất lượng sống và môi trường học
tập rất khác. Tôi nhận thấy mình cần có một phương pháp làm việc mới, đặc biệt
sự nỗ lực, nhiệt tình gần gũi học trò, học tập thêm kinh nghiệm từ đồng nghiệp,
trao đổi với phụ huynh… Rất nhiều biện pháp để tập thể lớp dần tiến bộ. Số học
sinh chưa ngoan, khó bảo từ xấp xỉ nửa lớp ban đầu đến nay (tháng 5/2019) đối
tượng nói trên chỉ còn 2 em. Từ chỗ lớp luôn xếp về nề nếp thứ 22 (trường có 22
lớp) đến đầu tháng 3/2019 lớp luôn trong tốp đầu. Những cái nhìn lo lắng, thiếu
thiện cảm vê lớp 10B4 trước đây càng về cuối năm được thay bằng cái nhìn
thiện cảm hơn từ sự tiến bộ của tập thể cũng như từng thành viên của lớp. Từ

thực sự của đất nước. Đối với các em, những năm học ở bậc học này là giai đoạn
để các em hoàn thiện mọi mặt về nhân cách, đạo đức và tích lũy kiến thức khoa
học, hình thành những chuẩn mực đạo đức xã hội, chuẩn bị hành trang để bước
vào đời. Chính vì thế, trong công tác chủ nhiệm lớp, việc áp dụng các biện
pháp giáo dục phù hợp sẽ giúp cho những học sinh chưa ngoan trở thành những
học sinh ngoan, có ý thức trách nhiệm học tập và lao động tốt ngay từ ban đầu sẽ
giúp các em có hành trang vũng bước trong tương lai.
1.3 Đối tượng nghiên cứu
Giáo dục đạo đức cho học sinh chưa ngoan lớp 10B4 trường THCS&
THPT Như Thanh năm học 2018-2019.
1.4 Phương pháp nghiên cứu
Trong năm học, tôi đã sử dụng các phương pháp sau cho công tác giáo
dục học sinh chưa ngoan:
- Phương pháp quan sát.
- Phương pháp tìm hiểu.
- Phương pháp lập kế hoạch.
- Phương pháp tham mưu.
- Phương pháp nêu gương.
- Phương pháp trò chuyện.
- Phương pháp thuyết phục.
2. NỘI DUNG
2.1 Cơ sở lí luận
Điều 23 - Luật giáo dục đã xác định: “Mục tiêu của giáo dục phổ thông là
giúp cho học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và
các kĩ năng cơ bản nhằm hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ
nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân”. Một trong những nhiệm vụ
quan trọng của đổi mới giáo dục và đào tạo hiện nay là tăng cường giáo dục đạo
đức cho học sinh, đặc biệt là học sinh chưa ngoan được thể hiện nhiều trong
Nghị quyết của Đảng, Luật Giáo dục và các văn bản khác của Bộ Giáo dục và
Đào tạo.

trong trường là con em gia đình làm ruộng, làm đồi rừng. Cũng theo thống kê
47% học sinh trong trường có bố mẹ hoặc bố, mẹ gửi con cho ông bà để đi làm
ăn xa, lao đông xuất khẩu; nghĩa là ít có điều kiện gần gũi con cái đang tuổi
trưởng thành. Khá nhiều học sinh rơi vào hoàn cảnh oái oăm: Bố mẹ bỏ nhau,
mất bố, khuyết mẹ hoặc bố hay mẹ ốm đau, tật nguyền… Khá nhiều học sinh
không tha thiết đến trường.
Ngày 07/8/2018, tôi được ban giám hiệu thông báo nhận công tác chủ
nhiệm lớp 10B4. Sáng 22/8/2018 tôi gặp lớp và nhận công việc lao động dọn vệ
sinh. Công việc là phát cỏ, thầy chủ nhiệm đã cử dụng cụ mang theo, nhưng
trong số 41 học sinh có 15 em đi tay không, 7 em vắng vô lí do. 4 em trốn lớp ra
quán ăn gần trường. Buổi lao động phải muộn hơn gần 2 giờ mới xong công
việc. Cả thầy và trò đều vất vả. Hai ngày sau tôi tìm hiểu thêm địa bàn học sinh
trong lớp 10B4 gồm 8 xã, 3 xã ở huyện Triệu Sơn gồm: Triệu Thành, Hợp
Thành, Hợp Tiến và 5 xã phía bắc huyện Như Thanh. Đây là địa bàn khó khăn
của hai huyện.
Từ ngày 07/8 đến 30/12/2018 lớp biến động 2 em: 1 em chuyển trường, 1
em chết vì tai nạn. Trong số 38 học sinh thì 28 em là người dân tộc thiểu số. Học
sinh chưa ngoan trong lớp thường lặp đi lặp lại các hành vi: Nhuộm tóc, mặc
quần rách đến trường, bỏ học, trốn tiết, đi học chậm, nói dối thầy cô, tục tĩu
trước bạn bè, không đeo phù hiệu… Trong học kì I con số này luôn dao động từ
12 đến 15 em.
Tình trạng không học bài cũ, không làm bài tập, thiếu sách, thiếu vở diễn
ra hàng ngày. Đặc biệt xếp loại nề nếp trong trường 20 tuần đầu năm học lớp
thường xuyên xếp cuối, thứ 22! Từ đầu năm học đến 15/12/2018, hội đồng kỉ
luật nhà trường tiến hành 3 lần họp để kỉ luật học sinh; số lượt là 44 em thì lớp
10B4 chiếm 14 em! Nhiều phụ huynh chưa hoặc thiếu hợp tác kịp thời với giáo
viên chủ nhiệm trong việc rèn luyện con em mình… Chính thực trạng đó đã thôi
thúc bản thân tôi tìm ra những giải pháp thiết thực và phù hợp nhất để giáo dục
các em tiến bộ.
5

kinh nghiệm sống, tôi kể những câu chuyện về Bác Hồ. Chuyện người bôn ba đi
tìm đường cứu nước năm 1911 khi Người mới ngoài 20 tuổi. Tôi dọc thơ minh
hoạ: “Đời bồi tàu lênh đênh theo sóng bể/Người đi hỏi khắp bóng cờ châu Mĩ,
châu Phi/Những đất tự do, những trời nô lệ/Những con đường cách mạng đang
tìm đi…” Rồi chuyện trước khi đi xa, Người muốn nghe một khúc hát dân ca,
Người muốn nghe một câu hò Huế, Bác muốn nghe làn điệu ví dặm quê nhà…
Những lần kể chuyện về Bác, cả lớp lặng đi. Nhìn mắt học trò tôi biết các em rất
xúc động. Những lần kể chuyện Bác Hồ, tôi nhận thấy học sinh của mình nhận
rõ hơn những hành vi chưa đúng của mình.
Ngoài ra, tập thể lớp cũng tham gia tích cực và có hiệu quả cuộc thi
“Chúng em kể chuyện Bác Hồ” do Đoàn trường phát động. Qua cuộc thi, tôi đã
đnhj hưiớng cho các em cách kể chuyện và thi kể chuyện trong lớp để tìm ra
gương mặt ưu tú nhất để chọn dự thi cấp trường. Qua cuộc thi cũng giúp cho các
em có nhận thức tốt hơn về quá trình rèn luyện của mình để xây dựng lí tưởng,
ước mơ, hoài bão của mình trong tương lai.
6


Dưới đây là một số hình ảnh học sinh lớp 10B4 tham gia cuộc thi:

Học sinh tham gia hội thi cấp trường

Học sinh thảo luận tại lớp

7


2.3.2 Giải pháp 2: Giải pháp lập kế hoạch và triển khai kế hoạch giáo dục
học sinh chưa ngoan
Bản thân người giáo viên chủ nhiệm cần tìm thời điểm thích hợp nhất để

học uể oải?
- Thầy, cô nào dạy trong lớp các em thấy thân thiện nhất?
Những ý kiến chân thành rất cá nhân của học sinh trong lớp giúp tôi khá
nhiều trong việc uốn nắn những học sinh chưa hoặc chậm tiến bộ. Ý kiến của
các em có thể có những biểu hiện chưa chuẩn mực hoặc có thể xảy ra chuyện
nói xấu bạn bè. Chính vì thế, trong quá trình thu thập ý kiến và phân loại các nội
dung, giáo viên chủ nhiệm cần phải tỉnh táo và khách quan mới có thể làm tốt
được công việc của mình một cách hiệu quả và thiết thực góp phần đưa tập thể
lớp đi lên.
8


Sau khi thu thập số liệu từ các phiếu thăm dò của học trò cũng như phân
tích, sắp xếp thành các nhóm lỗi theo phiếu, giáo viên chủ nhiệm tổ chức thống
kê theo từng học sinh để nhận diện những lỗi khác nhau của mỗi em. Từ đó,
giáo viên có cơ sở để tổ chức sinh hoạt lớp, lấy ý kiến chung của các thành viên
trong lớp để có biện pháp uốn nắn, giáo dục phù hợp với từng đối tượng học
sinh, thậm chí từng lỗi nhỏ của mỗi học sinh.
Việc lấy phiếu thăm dò cũng tạo tính khách quan, thuyết phục học sinh
trong việc nhận lỗi của mình để sửa chữa; đồng thời, tạo tâm lí bình đẳng, công
bằng đối với các em học sinh trong lớp học.
2.3.4 Giải pháp 4: Nhóm biện pháp dùng tình cảm để giáo dục
Tôi nhìn những “học sinh chưa ngoan” bằng ánh mắt yêu thương chứ
không kì thị, phân biệt các em biết rằng thầy cô vẫn yêu thương mình. Người
thầy cần giúp cho học sinh hiểu rằng “đánh kẻ chạy đi chứ không ai đánh người
chạy lại”. Dù đã có lúc các em làm cho thầy cô buồn và thất vọng nhưng nếu các
em biết sửa đổi, biết phục thiện thì thầy cô vẫn mở rộng cánh cửa yêu thương để
đón nhận các em. Và một khi những học sinh này nhận ra mình được yêu
thương thì các em sẽ hối cải, sửa chữa sai lầm để không phụ tấm lòng người
thầy.

hoàn cảnh đặc biệt. Có những em do cha mẹ bất hòa, ít quan tâm cảm nhận của
con cái khiến các em cảm thấy bị bỏ rơi, lạc lõng giữa chính gia đình mình. Từ
đó, các em trở nên chán nản, bất cần rồi dẫn đến hư hỏng. Có những em cha mẹ
nuông chiều thái quá, trong gia đình cứ muốn gì được nấy nên đến lớp cũng nghĩ
mình là “ông trời con”, chẳng coi ai ra gì, kể cả thầy cô giáo.. Và có những em
bị bạn bè rủ rê, lôi kéo, mà bản thân lại nông nổi, bồng bột nên dễ bị sa ngã, vấp
phạm… Do đó, người giáo viên chủ nhiệm cần phải gần gũi học sinh để hiểu, để
cảm thông và có biện pháp giúp đỡ các em kịp thời.
Giáo viên chủ nhiệm cần quan tâm động viên, khích lệ, tuyên dương kịp
thời khi học sinh có sự tiến bộ. Thông thường những học sinh chưa ngoan
thường hay nghe những lời quở mắng, trách phạt của thầy cô, ông bà, cha mẹ.
Những lúc như thế, các em thường có những phản ứng tâm lí như mặc cảm,
hoặc là theo kiểu “điếc không sợ súng”. Bởi thế, những lời động viên, khích lệ
kịp thời sẽ giúp học sinh ý thức được vai trò, giá trị của mình trước người khác.
Từ đó, các em có thêm động lực để cố gắng, phấn đấu nhằm khẳng định mình
giữa mọi người.
Người giáo viên chủ nhiệm phải biết tôn trọng quyết định của học sinh
trong phạm vi cho phép. Hãy để các em nói lên quan điểm, ý kiến cá nhân của
mình trước một vấn đề nào đó của lớp. Để các em thể hiện ý thức trách nhiệm
đối với tập thể và để các em thấy được vai trò của mình ở trong lớp học. Đừng
để các em có cảm giác mình bị gò bó, bị áp đặt hay bị xúc phạm. Hãy tôn trọng
cả sự “cá biệt” của các em vì mỗi cá nhân là một nhân cách độc đáo cần phải
được tôn trọng. Đừng áp đặt thô bạo với các em hay xúc phạm làm tổn thương
đến danh dự của các em trước tập thể bởi vì học sinh chưa ngoan thường hết sức
nhạy cảm.
Bản thân tôi làm công tác chủ nhiệm lớp cũng như tham gia vào các hoạt
động phong trào chung trong trường, đặc biệt nhà trường và đoàn trường luôn
chú trọng đến hoạt động tình nghĩa, hoạt động quyên góp giúp đỡ ủng hộ học
sinh nghèo. Nhà trường thường xuyên tổ chức thăm hỏi và tặng quà cho học
sinh khó khăn, luôn động viên, giúp đỡ học sinh trong học tập, phân tích cho các

10B4 theo chủ đề từng tháng.
- Tháng 12: Chủ đề về “anh bộ đội Cụ Hồ”
- Tháng 1: Ngày học sinh – sinh viên.
- Tháng 2: Chủ đề về tình bạn đẹp lứa tuổi học đường
- Tháng 3: Ngày Quốc tế phụ nữ và ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí
Minh
- Tháng 4: Ngày giải phóng miền Nam và thống nhất Tổ quốc
- Tháng 5: Sinh nhật Bác Hồ
Trong năm học, nhà trường đã tổ chức nhiều đơn thăm quan, học tập theo
chương trình giáo dục lịch sử, địa lí địa phương và ngoại khóa “Học tập và làm
theo tấm gương, đạo đức Hồ Chí Minh” và thu được nhiều thành quả lớn. Nhận
được kế hoạch của nhà trường, tôi xây dựng chương trình, kế hoạch cho tập thể
lớp 10B4 và triển khai đến từng học sinh để các em có thể tham gia tích cực vào
các hoạt động trải nghiệm này. Thông qua chương trình, tôi chỉ cho các em thấy
được những điều cần thiết, ý nghĩa đang đón chờ các em trong chương trình, tạo
tâm thế háo hức, chờ đợi để tác động vào tâm lí các em.
Thông qua các hoạt động ngoại khóa này, các em không chỉ được trải
nghiệm về các tri thức mà còn giúp các em tăng cường khả năng hoạt động
nhóm, tạo tâm thế tích cực khi tham gia sinh hoạt tập thể. Từ đó rèn luyện cho
các em các kĩ năng mềm đế có thể làm nhiều việc có ích cho bản thân, cho cộng
đồng sau này. Qua các hoạt động này, tôi nhận thấy, nếu được định hướng đúng
đắn, các em học sinh sẽ tham gia nhiều hơn vào các hoạt động tích cực. Từ đó,
nâg cao nhận thức, từ bỏ được các hành vi và thói quen xấu, chăm chỉ và ngoan
ngoãn hơn trong các hoạt động giáo dục của nhà trường, biết nhận ra những điều
đúng sai từ những trải nghiệm. Kết quả thu được từ những tiến bộ của các em
học sinh là sự quý giá vô cùng; đồng thời cũng là niềm hạnh phúc của người
thầy trong công tác chủ nhiệm lớp.
11



nhiễm thói xấu ngoài xã hội trở nên báo động Công tác giáo dục đạo đức trong
nhà trường thường xuyên từ bậc Mầm non đến bậc Phổ thông nhưng chất lượng
đạo đức trong học sinh rất đáng lo ngại…
2.4.2. Với bản thân
Như đã nói lớp 10 B4 của tôi nửa đầu học kì I vẫn được mọi người gọi là
lớp “Bê bối”. Tôi nhận thấy mình phải đối mặt với số học sinh chưa ngoan.
Bằng nhiều biện pháp nghiệp vụ tôi đã điều chỉnh dần hành vi không tốt của các
em. Thay bằng những lời lẽ nóng nảy đôi lúc muốn dồn học sinh vào chân
tường, tôi tìm những biện pháp mới: đó là gần gũi, chia sẻ, trao đổi thường
xuyên với phụ huynh qua điện thoại. Khá nhiều trường hợp tôi đến nhà học sinh.
Điều tôi đã làm:
- Luôn lấy tình thầy trò, lòng bao dung trắc ẩn để các em chưa ngoan dần
nhận ra cái sai, chỉnh sửa
- Luôn tìm cách khen ngợi những lúc có thể để các em còn có chỗ hi vọng
vào chính mình. Một thực tế ở vùng khó, để các em đến lớp thường xuyên đã là
một thành công. Trong quá trình điều hành lớp tôi luôn nhớ tới câu nói của nhà
giáo dục nổi tiếng người Mĩ, MácvaCôlin: “Học phí có thể trả bằng tiền nhưng
sự quan tâm của người thầy thì không có gì trả nổi”.
2.4.3 Với đồng nghiệp và nhà trường
Với đồng nghiệp: Ở trường THCS&THPT Như Thanh, khối giáo viên
THPT đều xa trường, người gần nhất cũng 12km, xa nhất hơn 50km. Để làm tốt
công tác chủ nhiệm thầy cô thật sự vất vả. Nhiều người chưa thành công. Sự
chuyển biến của lớp 10B4 thực sự gây phấn khích cho thầy cô giáo trong hội
đồng chủ nhiệm. Nhà trường đã ghi nhận thành công ban đầu của tôi. Tất cả
thừa nhận thành quả ban đầu này được nuôi dưỡng bằng tình yêu học trò và sự
tận tuỵ
Với nhà trường: Ban giám hiệu thực sự vất vả bởi tỉ lệ học sinh chưa
ngoan, đạo đức yếu kém, lười học, lười rèn luyện trong trường. Lãnh đạo nhà
trường dù sao vẫn phải trông cậy vào đội ngũ thầy cô làm công tác chủ nhiệm…
Sau một năm học, cùng với sự chỉ đạo kịp thời của Ban giám hiệu và sự

nhà học sinh phải mất nửa ngày vì các em cách trường tới 40 km. Để gặp được
phụ huynh trong năm học đôi lần là cả một vấn đề chưa nói tới không ít phụ
huynh thiếu hợp tác với thầy cô giáo trong việc giáo dục con em mình. Kết quả
xếp loại đạo đức của lớp trong năm học này, từ chỗ ¼ học sinh xếp loại hạnh
kiểm yếu học kì II, học kì II không còn em nào xếp hạnh kiểm yếu. Từ chỗ một
số học sinh cố tránh khi gặp giáo viên chủ nhiệm giờ các em đã niềm nở, thân
thương. Tôi đã làm cho các em giảm đi những áp lực không đáng có…
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG
ĐƠN VỊ

Như Thanh, ngày 22 tháng 05 năm
2019
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của
mình viết, không sao chép nội dung của
người khác
Tác giả

Lê Đình Thực

16


TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Luật Giáo dục 2005.
2. Điều lệ trường phổ thông và trường trường phổ thông có nhiều cấp học.
3. Điều 22, 23: Báo cáo tổng kết các năm học của trường THCS&THPT
Như Thanh từ năm học 2014-2015 đến 2018-2019.

17


Kết quả
đánh giá
xếp loại

Năm học
đánh giá xếp
loại

C

2016 - 2017

(A, B, hoặc C)

18